顶髻、双锁骨,及四牙舍利;
此七种舍利散落,不在师处。
Uṇhīsaṃ akkhakā dve ca catasso dantadhātuyo; Iccetā dhātuyo satta vippakiṇṇā na satthuno.
或从空中落下,或从地上涌起,
四方的水流熄灭了柴堆之火。
Ākāsato patitvāpi uggantvāpi mahītalā; Samantā jaladhārāyo nibbāpesuṃ citānalaṃ.
尊者舍利弗晚年的一位具大威德弟子;
名为萨拉布的尊者,通达无碍解。
Therassa sāriputtassa antevāsi mahiddhiko; Sarabhunāmako thero pabhinna paṭisambhido.
从火化堆中取颈骨舍利,置于大地之上;
安放于塔中,造了覆护之塔。
Gīvādhātuṃ gahetvāna citato mahiyaṅgaṇe; Patiṭṭhapetvā thūpamhi akā kañcukacetiyaṃ.
名为安稳的悲悯者,已断结缚的牟尼;
随后,他从火葬堆中收取了左犬齿舍利。
Khemavhayo kāruṇiko khīṇasaṃyojano muni; Citakā to tato vāmadāṭhādhātuṃ samaggahi.
八位国王为导师舍利而起争端,
再生族中最胜的多那平息了它。
Aṭṭhannamatha rājunaṃ dhātuatthāya satthuno; Uppannaṃ viggahaṃ doṇo sametvāna dvijuttamo.
将舍利分作八份,分配了所剩的舍利;
给予那各自住在自己都城中的八位国王。
Katvāna aṭṭha koṭṭhāse bhājetvā sesadhātuyo; Adāsi aṭṭharājūnaṃ taṃ taṃ nagaravāsinaṃ.
那些国王们欢喜地取得舍利后,
回到各自的国土,建造了支提。
Haṭṭhatuṭṭhā gahetvāna dhātuyo tā narādhipā; Gantvā sake sake raṭṭhe cetiyāni akārayuṃ.
一颗佛牙由天王供奉,一颗由犍陀罗人供奉;
一颗由诸龙王恭敬供养。
Ekā dāṭhā surindena ekā gandhāravāsihi; Ekā bhujaṅgarājūhi āsi sakkatapūjitā.
其后,差摩长老将自己所取的牙舍利,
献给了羯陵伽国梵授王的牙城。
Dantadhātuṃ tato khemo attanā gahitaṃ adā; Dantapure kaliṅgassa brahmadattassa rājino.
他宣说正法,摧破一切邪见。
他令国王对三宝生起无上净信。
Desayitvāna so dhammaṃ bhetvā sabbā kudiṭṭhiyo; Rājānaṃ taṃ pasādesi aggambhī ratanattaye.
他已沉入牟尼主的不死法海;
那位人王清除了悭吝等污垢。
Ajjhogāḷho munindassa dhammāmatamahaṇṇavaṃ; So narindopavāhesi malaṃ macchariyādikaṃ.
犹如雨季的云,降下种种宝石之雨;
他熄灭了贫穷的灼热,是人中至尊。
Pāvussako yathā megho nānā ratanavassato; Dāḷiddiyanidāghaṃ so nibbāpesi naruttamo.
以黄金镶嵌的华盖与珍珠网络严饰,光彩夺目。
楼阁密布,犹如初升太阳。
Suvaṇṇakhacitālamba muttājālehi sobhitaṃ; Kūṭāgārasatākīṇṇaṃ taruṇādiccasannibhaṃ.
众宝庄严光耀眼,夺目眩眸难正视;
此乘能引殊胜净信,趣向天界与解脱。
Nānāratanasobhāya dudikkhaṃ cakkhumūsanaṃ; Yānaṃ saggāpavaggassa pasādātisayāvahaṃ.
国王兴建了牙舍利殿堂,
又于此建造了宝石闪耀的舍利座。
Kārayitvāna so rājā dāṭhādhātunivesanaṃ; Dhātupīṭhañca tattheva kāretvā ratanujjalaṃ.
在那里,完成了对世尊牙舍利的安奉后,
以种种供具作供养,昼夜无懈怠。
Tahiṃ samappayitvāna dāṭhādhātuṃ mahesino; Pūjāvatthūhi pūjesi rattindivamatandito.
他如此积集福德资粮圆满,
舍离人身已,庄严天身。
Iti so sañcinitvāna puññasambhāra sampadaṃ; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ saggakāyamalaṅkari.
随后,他那名为迦尸国王的儿子诞生了。
获得王位后,他拔除了大臣们的忧伤之箭。
Anujāto tato tassa kāsirājavhayo suto; Rajjaṃ laddhā amaccānaṃ sokasallamapānudī.
以花香等供养佛牙舍利,
常以珠宝灯明,照耀这座舍利之宫。
Pupphagandhādinā dantadhātuṃ tamabhipūjiya; Niccaṃ maṇippadīpehi jotayi dhātumandiraṃ.
这位国王如此这般,成就了善法的积聚;
舍弃了自身的身躯,便往诣天帝之城。
Iccevamādiṃ so rājā katvā kusalasañcayaṃ; Jahitvāna nijaṃ dehaṃ devindapuramajjhagā.
名为苏难陀的国王,令贤善者欢喜;
他的儿子其后成为佛法的信奉者。
Sunando nāma rājindo ānandajanano sataṃ; Tassa’trajo tato āsi buddhasāsanamāmako.
他恭敬供养了彻见所知终极者的牙舍利。
以广大的侍奉为因缘,往诣诸天神共住之处。
Sammānetvāna so dantadhātuṃ ñeyyantadassino; Mahatā bhattiyogena agā devasahavyataṃ.
此后,更有诸多余者,为大地之王;
他们次第地供养了牟尼主的牙舍利。
Tato parañca aññe’pi bahavo vasudhādhipā; Dantadhātuṃ munindassa kamena abhipūjayuṃ.
名为窟尸婆的国王,其教令难以违越,
获得王位荣光后,他便统摄了广大民众。
Guhasīvavhayo rājā duratikkama sāsano; Tato rajjasiriṃ patvā anugaṇhi mahājanaṃ.
他通晓自他利益,却贪求利养与恭敬。
他亲近了那些虚伪、被无明所蔽的尼干陀徒众。
Saparatthānabhiññe so lābhasakkāralolupe; Māyāvino avijjandhe niganṭhe samupaṭṭhahi.
犹如雨季时分的明月,被烦恼云聚所遮蔽;
那位人中之雄,便不能以功德的光芒闪耀。
Vassāratte yathā cando mohakkhandhena āvaṭo; Nāsakkhī guṇaraṃsīhi jalituṃ so narāsabho.
纵彼离法道,步入邪见林;
其余诸众生,犹未越善道。
Dhammamaggā apete’pi paviṭṭhe diṭṭhikānanaṃ; Tasmiṃ sādhupathaṃ aññe nātivattiṃsu pāṇino
以金色拱门、花环、旗帜及芭蕉树装饰其上;
市民们用种种鲜花制成的灯笼装点城镇。
Hematoraṇamālāhi dhajehi kadalihi ca; Pupphagaghiyehi’nekehi sajjetvā nāgarā puraṃ
以吉祥祝颂之声,以及舞蹈、歌唱等;
以金花、银花,香末等为庄严;
Maṅgalatthuti ghosehi naccagītādikehi ca; Hemarūpiyapupphehi gandhacuṇṇādikehi ca.
有时供养牟尼王的佛牙舍利,
齐发一声洪音,宛如坏劫巨海。
Pūjentā munirājassa dāṭhādhātuṃ kudācanaṃ; Akaṃsu ekanigghosaṃ saṃvaṭṭambudhisannibhaṃ.
国王推开那狮子窗,
看见众人正一心专注于礼敬供养的仪式。
Ugghāṭetvā narindo so pāsāde sihapañjaraṃ; Passanto janamaddakkhī pūjāvidhiparāyaṇaṃ.
尔时,国王在群臣众会之中,内心惊惧;
惶惑不安,好奇心纷乱,而说此言。
Athāmaccasabhāmajetdha rājā vimbhīta mānaso; Kotuhalākulo hutvā idaṃ vacanamabravī.
此是何等稀奇事?何等希有神变?
为何我此城竟似在欢庆佳节?
Accherakaṃ kimetannu kīdisaṃ pāṭihāriyaṃ; Mametaṃ nagaraṃ kasmā chaṇanissitakaṃ iti.
于是,那位具足智慧、皈依佛陀的大臣便讲述道:
因那位国王不了知正自觉者的威德,
Tato amacco ācikkhi medhāvī buddhamāmako; Rājino tassa sambuddhānubhāvamavijānato.
降伏一切、照见渴爱灭尽之佛陀;
大王,此舍利乃堪摩长老所奉迎而来。
Sabbābhibhussabuddassa tanhāsaṅkayadassino; Esā dhātu mahārāja khemattherena āhaṭā.
往昔的国王们,于此地供养了那法界。
依止善知识,达于天界。
Taṃ dhātuṃ pūjayitvāna rājāno pubbakā idha; Kalyāṇamitte nissāya devakāyamupāgamuṃ.
这些城中之人,也都盼望来世的善报。
众人聚集,礼敬导师的舍利。
Nāgarāpi ime sabbe samparāya sukatthikā; Pūjayanti samāgamma dhātuṃ taṃ satthuno iti.
彼王听闻大臣所善说之法,
舍弃邪见之垢秽,对三宝生起净信。
Tassāmaccassa so rājā sutvā dhammaṃ subhāsitaṃ; Dulladdhīmalamujjhitvā pasīdi ratanattaye.
那位国王行持舍利供养,展现种种稀有殊胜。
令外道心生忧恼,令其余人心中喜悦。
Dhātupūjaṃ karonto so rājā acchariyā vahaṃ; Titthiye dummane’kāsi sumane cetare jane.
这些人全无惭愧,远离了信等功德;
又顽固、狡诈、智慧暗钝,成为生天与解脱的障碍。
Ime ahirikā sabbe saddhādiguṇavajjitā; Thaddhā saṭhā ca duppaññā saggamokkhavibandhakā.
具诃尸婆王,如是思惟已;
尽逐诸尼乾,悉令出其国。
Iti so cintayitvāna guhasīvo narādhipo; Pabbājesi sakā raṭṭhā nigaṇṭhe te asesake.
于是众尼乾陀,犹如沃以酥油之火焰,
嗔火腾燃,奔赴华氏城。
Tato nigṇṭhā sabbe’pi ghatasittānalā yathā; Kodhaggijalitā’gañchuṃ puraṃ pāṭaliputtakaṃ.
当时该地国王有大威光,是赡部洲的统治者;
那时,他名为潘杜,具足无尽威力。
Tattha rājā mahātejo jambudīpassa issaro; Paṇḍunāmo tadā āsi anantabalavāhaṇo.
尼干陀众为嗔所盲,彼等一切皆离间语者;
他们走近国王,说了这番话。
Kodhandhātha nigaṇṭhā te sabbe pesuññakārakā; Upasaṅkamma rājānaṃ idaṃ vacanamabravūṃ.
为一切天人所礼敬、具大威德者,
你们应恒常礼敬湿婆、梵天神等诸天神。
Sabbadevamanussehi vandanīye mahiddhike; Sivabrahmādayo deve niccaṃ tumhe namassatha.
汝之邻王具呵尸婆,
今斥责彼诸天神,却礼此骸骨。
Tuyhaṃ sāmantabhupālo guhasīvo panādhunā; Nindanno tādise deve chavaṭṭhiṃ vandate iti.
王闻彼等言,嗔怒所驱使;
遂告勇藩王,质多耶那者。
Sutvāna vacanaṃ tesaṃ rājā kodhavasānugo; Sūraṃ sāmantabhūpālaṃ cittayānamatha’bravī.
既至羯陵伽国,当携瞿诃尸婆来此;
彼所敬之遗骨,由其昼夜供养。
Kaliṅgaraṭṭhaṃ gantvāna guhasīvamidhānaya; Pūjitaṃ taṃ chavaṭṭhiñca tena rattindivaṃ iti.
心乘之王随后整饬浩浩四军;
遂从彼城,率己军而出。
Cittayāno tato rājā mahatiṃ caturaṅginiṃ; Sannayahitvā sakaṃ senaṃ purā tamhābhinikkhami.
抵达后,那位大地守护者由军队簇拥着。
在丹陀浦罗不远处设立了军营。
Gantvāna so mahīpālo senaṅgehi purakkhato; Dantapurassāvidūre khandhāvāraṃ nivesayi.
迦陵国国王听闻他到来,
以象王等礼物取悦那位人间君主。
Sutvā āgamanaṃ tassa kaliṅgo so mahipati; Gajindapābhatādihi taṃ tosesi narādhipaṃ.
了知古哈西瓦王心怀利世之志,
心志坚毅者与大军同入丹陀浦罗城。
Hitajjhāsayataṃ ñatvā guhasīvassa rājino; Dantapuraṃ cittayāno saddhiṃ senāya pāvisi.
城墙、城门、望楼、宫殿、牢狱皆彩饰庄严;
那位国王看见了以布施堂装饰、繁荣的城邑。
Pākāragopuraṭṭālapāsādagaghikacittitaṃ; Dānasālāhi so rājā samiddhaṃ puramaddasa.
Tato so sumano gantvā paviṭṭho rājamandiraṃ; Guhasīvassa ācikkhi paṇḍurājassa sāsanaṃ.
Sutvāna sāsanaṃ tassa dāruṇaṃ duratikkamaṃ; Pasannamukhavaṇṇo’va cittayānaṃ samabravī.
为利一切诸世间,施舍身肉与眼目;
历经无数劫不倦,积集种种诸资粮。
Sabbalokahitatthāya maṃsanettādidānato; Anappakappe sambhāre sambharitvā atandito.
击败魔罗大军,达到一切漏尽。
以无障之智,于一切法到达彼岸。
Jetvā namucino senaṃ patvā sabbāsavakkhayaṃ; Anāvaraṇañāṇena sabbadhammesu pāragu.
不计著自己现世的乐味
他乘着法船,度脱有海中的众生
Diṭṭhadhammasukassādaṃ agaṇetvāna attano; Dhammanāvāya tāresi janataṃ yo bhavaṇṇavā.
彼世尊,是诸天神中的天中天,是一切有情的皈依处;
若人轻慢而不敬,他实已被欺诳。
Devātidevaṃ taṃ buddhaṃ saraṇaṃ sabbapāṇinaṃ; Jano hi avajānanto addhā so vañcito iti.
王闻如是叹师赞,
以阿难相续诸语,表白其清净信心。
Iccevamādiṃ sutvāna so rājā satthuvaṇṇanaṃ; Ānandassuppabandhehi pavedesi pasannataṃ.
古哈希瓦望见这令人心悦的心车之后;
与他一同,前往那座宏伟的舍利殿。
Guhasīvo pasannaṃ taṃ cittayānaṃ udikkhiya; Tena saddhiṃ mahagghaṃ taṃ agamā dhātumandiraṃ.
以黄檀木制成,配以门框等装饰;
以珊瑚花环与悬垂的珍珠蔓饰;
Haricandanasambhutaṃ dvārabāhādikehi ca; Pavāḷavāḷamālāhi lambamuttālatāhi ca.
Indanīlakavāṭehi maṇikiṅkiṇikāhi ca; Sovaṇṇakaṇṇamālāhi sobhitaṃ maṇithūpikaṃ.
高耸的琉璃华盖辉耀光芒,遍覆摩竭罗纹饰。
见舍利殿堂中,众宝光净的台座。
Uccaṃ veluriyubbhāsi chadanaṃ makarākulaṃ; Dhātumandiramaddakkhi ratanujjala pīṭhakaṃ.
次于白伞盖下,见众宝庄严之舍利龛;
欢喜踊跃,惊叹难抑。
Tato setātapattassa heṭṭhā ratanacittitaṃ; Disvā dhātukaranḍañca tuṭṭho vimbhayamajjhagā.
于是,羯陵伽王打开了那个容器;
将右膝置于地面,
Tato kaliṅganātho so vivaritvā karaṇḍakaṃ; Mahītale nihantvāna dakkhiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ.
合掌虔恭,忆念最胜佛陀的十力等诸功德,
殷勤劝请。
Añjaliṃ paggahetvāna guṇe dasabalādike; Saritvā buddhaseṭṭhassa akāsi abhiyācanaṃ.
于芒果树根处,你摧破外道;
示现双神变,显发稀有奇妙的神变。
Gaṇḍambarukkhamūlamhi tayā titthīyamaddane; Yamakaṃ dassayantena pāṭihāriyamabbhutaṃ.
上身等处涌出之水火,充遍铁围山界;
一切大众,悉皆欢喜。
Pubbakāyādinikkhantajalānalasamākulaṃ; Cakkavāḷaṅgaṇaṃ katvā janā sabbe pasāditā.
为诸饮甘露者宣说胜义法,历时三月;
从三十三天降下,入于桑咖沙城。
Desetvāna tayo māse abhidhammaṃ sudhāsinaṃ; Nagaraṃ otarantena saṅkassaṃ tāvatiṃsato.
为众多执持伞盖、拂尘、海螺等物者,
梵天、天人、阿修罗等所供养的您。
Chattavāmarasaṅkhādigāhakehi anekadhā; Brahmadevāsurādīhi pūjitena tayā pana.
立于毗首羯磨所化现的宝石阶上,
示现名为世界显现之神变。
Ṭhatvāna maṇisopāṇe vissakammābhinimmite; Lokavivaraṇaṃ nāma dassitaṃ pāṭihāriyaṃ.
如是,牟尼王啊,于诸多处所,
正自觉者您再度示现了种种神变。
Tathānekesu ṭhānesu munirāja tayāpuna; Bahūni pāṭihirāni dassitāni sayambhunā.
此神变能带来天界与解脱之乐,
今日亦当由你示现于见者眼前。
Pāṭihāriyamajjāpi saggamokkhasukhāvahaṃ; Passantānaṃ manussānaṃ dassanīyaṃ tayā iti.
佛牙舍利腾跃升入天穹深处,皎若新月,清净可意,
散放银白辉光。
顷刻间喷吐种种烟雾,燃烧片刻之后,
它熄灭时,成就了令人悦目的神变。
Abbhuggantvā gagaṇa kuharaṃ candalekhābhirāmā, Vissajjenti rajata dhavalā raṃsiyo dantadhātu; Dhūpāyanti sapadi bahudhā pajjalantī muhuttaṃ, Nibbāyantī nayanasubhagaṃ pāṭihīraṃ akāsi.
人王乘着华美车驾,见此希有极妙者;
欢然顿舍久习之见网。
与一切军众一同,前往无与伦比的皈依处——佛陀,
他以种种方式恭敬舍利,由此积聚了无上功德。
Accheraṃ taṃ parama ruciraṃ cittayāno narindo, Disvā haṭṭho ciraparicitaṃ diṭṭhijālaṃ jahitvā; Gantvā buddhaṃ saraṇamasamaṃ sabbaseṇīhi saddhiṃ, Aggaṃ puññaṃ pasavi bahudhā dhātusammānanāya.
其时,羯陵伽王内心无忧,得最上喜悦;
智者将此难可逾越的教法晓谕了般度族之王。
Tato kaliṅgādhipatissa tassasocittayānoparamappatīto; Taṃ sāsanaṃ paṇḍunarādhipassa ñāpesi dhīro duratikkamaṃ’ti.
国王随后以旗帜、鲜花、香与拱门装饰了牙城,
并架设大帐,遮住了那交织如网的阳光。
Rājātato dantapuraṃ dhajehi pupphehi dhūpehi ca toraṇehi; Alaṅkaritvāna mahāvitāna nivāritādiccamarīcijālaṃ.
泪眼迷蒙的城乡民众前后簇拥;
他以自己的头顶,擎举那极其珍贵的舍利匣。
Assuppabandhāvutalocanehi purakkhato negama nāgarehi; Samubbahanto sirasā nijena mahārahaṃ dhātukaraṇḍakaṃ taṃ.
高擎庄严白伞,骏马驾挽其车,马白如螺腹;
登上光色犹如初升旭日之御乘,彩褥铺陈,悦意怡心。
Samussitodāra sitātapattaṃ saṅkhodarodāta turaṅgayuttaṃ; Rathaṃ navādiccasamānavaṇṇa māruyha cittattharaṇābhirāmaṃ.
与无数犹如越出了堤岸的海洋般的力量一起;
对于那正在返回的民众,即便身已离去,心仍眷恋随逐。
Anekasaṅkhehi balehi saddhiṃ velātivattambudhisannibhehī; Nivattamānassa bahujjanassa vināpi dehaṃ manasānuyāto
细沙铺就平且整,满瓶诸器为庄严;
香花遍撒长且广,踏上巴达丽城道。
Susanthataṃ sabbadhivālukāhi susajjitaṃ puṇṇa ghaṭādikehi; Pupphābhikiṇṇaṃ paṭipajji dīghaṃ suvitthataṃ pāṭaliputtamaggaṃ.
羯陵伽之主以花鬘等物,伴随舞蹈、歌唱与演奏而行进;
日复一日,在旅途上,他与林间诸天神一同虔诚供养牙舍利。
Kaliṅghanātho kusumādikehi naccehi gītehi ca vāditehi; Dine dine addhani dantadhātuṃ pūjesi saddhiṃ vanadevatāhi.
渐次越过了河网密布、崎岖难行的漫长旅途;
人主携带着舍利,来到了名为华氏城的都城。
Suduggamaṃ sindhumahīdharehi kamena maddhānamatikkamitvā; Ādāya dhātuṃ manujādhinātho agā puraṃ pāṭali puttanāmaṃ.
王中之王于大会中央,见羯陵伽王无畏无疑;
彼为嗔怒所胜,乃斥播弄离间之尼犍外道。
Rājādhirājo’tha sabhāya majjhe disvāna taṃ vītabhayaṃ visaṅkaṃ; Kaliṅgarājaṃ paṭighābhibhuto abhāsi pesuññakare nigaṇṭhe
抛弃了应受礼敬的天神,他礼敬的不过是尸骨罢了。
投入炽燃的炭堆之中,迅速焚烧消灭。
Deve jahitvāna namassanīye chavaṭṭhimetena namassitaṃ’taṃ; Aṅgārarāsimhi sajotibhūte nikkhippa khippaṃ dahathādhuneti.
尼干陀众欢喜踊跃,在尼干陀王庭的广场上,他们造了深广巨坑,
填满无焰炽炭之堆。
Pahaṭṭhacittā’vatato nigaṇṭhārājaṅgaṇe te mahatiṃ gabhīraṃ; Vītaccikaṅgāraka rāsi puṇṇaṃ aṅgārakāsuṃ abhisaṅkhariṃsu.
那烈火从四面猛烈燃烧,火光炽盛,发出咆哮般的恐怖;
那些外道为愚痴所蔽,心智暗昧,将那颗牙舍利埋藏起来。
Samantato pajjalitāya tāya sajotiyā roruvabheravāya; Mohandhabhutā atha titthiyā te taṃ dantadhātuṃ abhinikkhipiṃsu.
凭其威德,破彼火聚,遂涌出车轮许大之莲,
四周花粉扬网,蕊丝盈满,殊妙可乐。
Tassānubhāvena tamaggīrāsiṃ hetvā sarojaṃ rathacakkamattaṃ; Samantato uggatareṇujāla muṭṭhāsi kiñjakkha bharābhirāmaṃ.
彼时,佛陀的牙舍利安住于莲花蕊上,如同洁净无瑕的牙宝;
它以皎白如茉莉的光芒,遍照一切方向,光明朗耀而无有障碍。
Tasmiṃ khaṇe paṅkaja kaṇṇikāya patiṭṭhahitvā jinadantadhātu; Kundāvadātāhi pabhāhi sabbā disā pabhāsesi pabhassarāhi.
人们见到那奇妙景象,心生净信,以种种珍宝等物;
恭敬供养胜利者的牙舍利后,便各自舍弃了各自的见解。
Disvāna taṃ acchariyaṃ manussā pasannacittā ratanādikehi; Sampūjayitvā jinadantadhātuṃ sakaṃ sakaṃ diṭṭhimavossajiṃsu.
然而白象王却长久执着于自己所见的网,未曾舍弃那长久缠缚他的见解之网;
他布下这带钩的陷阱,假借屋舍之名,以诡计谋害牙珠。
So paṇḍurājā pana diṭṭhijālaṃ cirānubaddhaṃ apariccajanto; Patiṭṭhapetvā’dhikaraññametaṃ kuṭena ghātāpayi dantadhātuṃ.
她沉没于其中,连同半身也不再可见;
犹如安住东方山顶的净光,以其光芒遍照十方。
Tassaṃ nimuggā’dhikaraññamesā upaḍḍhabhāge naca dissamānā; Pubbācalaṭṭho’va sudhāmarīci jotesi raṃsīhi disā samantā.
见胜者牙舍利威力,大王心生惊异;
尔时,一耽著嫉妒之尼乾陀,白彼王中之王,作如是言。
Disvānubhāvaṃ jinadantadhātu yāpajji so vimbhaya maggarājā; Eko’tha issāpasuto nigaṇṭho taṃ rājarājānamidaṃ avoca.
罗摩等众,皆神之种种化身,曾现于世;
此处遗骨即其一分,若非此力,何得如是威神?
Rāmādayo deva janaddanassa nānāvatārā bhuvane ahesuṃ; Tassekadeso’ca idaṃ chavaṭṭhinoce’nubhāvokathamīdisoti.
确实,那获得人身之后又往三十三天的天神;
将身的一部分安立,意在利益,此语应属真实。
Addhā manussattamupāgatassa devassa pacchā tidivaṃ gatassa; Dehekadeso ṭhapito hitatthametanti saccaṃvacanaṃbhaveyya.
叙述了那罗延尊者——具足大威力者——的众多功德之后;
以此事为缘,将正观照的我,从沉浸的慈心中引出。
Saṃvaṇṇayitvāna guṇe pahūte nārāyaṇassa’ssamahiddhikassa; Nimuggamettā’dhikaraññametaṃsampassato mebahinīharitvā.
令大众的面容如莲花般明丽。
国王对那些聒噪的尼乾陀说道:“凡是你们想要的物品,都拿去吧。”
Sampādayitvāna mahājanānaṃ mukhāni paṅkeruhasundarāni; Yaṭicchitaṃ gaṇhatha vatthujātaṃ iccāha rājā mukhare nigaṇṭhe.
那些外道以种种功德与奇异形貌称扬赞叹后,
狡诈地以水浇洒;然而舍利安住本处,不曾动摇。
Te titthiyā viṇahusuraṃ guṇehi vicitta rūpehi abhitthavitvā; Toyena siñciṃsu saṭhā tathāpi ṭhitappadesā na calittha dhātu.
厌离尼乾陀众已,为迎请舍利而遍求方便;
大地之主于自城,击鼓宣告普令周知。
Jigucchamāno atha te nigaṇṭhe so dhātuyānīharaṇe upāyaṃ; Anvesamāno vasudhādhinātho bheriṃ carāpesi sake puramhi.
谁能从铁砧中取出沉没的金属,并将其带出;
他获得大权,将从国王处获得安乐。
Nimuggametthā’dhikaraññamajji yo dhātumetaṃ bahi nīhareyya; Laddhāna so issariyaṃ mahantaṃ raññosakāsāsukhamessatīti
闻此洪亮鼓声,求福之人于佛威力深生净信;
昔时长者之子善贤,勇健步入国王众会。
Sutvā na taṃ bheriravaṃuḷāraṃpuñaññatthikobuddhabalepasanno; Tasmiṃ pure seṭṭhisuto subhaddo pāvekkhirañño samitiṃ pagabbho.
于是,他向那位人中至尊顶礼后,以令集会大众心悦诚服之语,
他以其语言称叹一切知智功德之光辉,心离悭吝而无拘无束。
Tamaggarājaṃ atha so namitvā sāmājikānaṃ hadayaṅgamāya; Bhāsāya sabbaññuguṇappabhāvaṃ vaṇṇesi sārajjavimutta citto.
以巨资购得土地,建造了令人悦意的祇园精舍。
那位促成建造之人,为胜利者奉献,并以四事供养承事。
Bhumiṃ kiṇitvā mahatā dhanena manoramaṃ jetavanaṃ vihāraṃ; Yo kārayitvāna jinassa datvā upaṭṭhahi taṃ catupaccayehi.
给孤独长者,商贾中最胜,是我现世之祖父;
于三界怙主、我之法王尊前,你们如今得见这虔敬之重担。
Anāthapiṇḍippadaseṭṭhiseṭṭhosodiṭṭhadhammopapitāmahome; Tilokanāthe mama dhammarāje tumhe’dhunāpassathabhattibhāraṃ.
大智如是吼已,偏袒右肩,
以右膝触大地;合掌恭敬,白言而告。
Itthaṃ naditvāna pahūtapañeññā katvāna ekaṃsamathuttarīyaṃ; Mahītalaṃ dakkhiṇajānukena āhacca baddhañjaliko avoca.
六牙象王为毒箭所中,身染鲜血;
断其六色光耀之牙,施与猎人。
Chaddantanāgo savisena viddho sallena yo lohitamakkhi taṅgo; Chabbaṇṇaraṃsīhi samujjalante chetvāna luddāya adāsi dante.
即使是兔子,也具足清净戒行,内心乐施,恭敬婆罗门;
纵使身体被割裂,也俯身忍受,为饥饿者置身炭火堆中而坚忍。
Saso’pi hutvāna visuddhasīlo ajjhattadānābhirato dvijāya; Yo’dajjidehampi sakaṃ nipacca aṅgārarāsimhi bubhukkhitāya.
彼为菩提,布施外物犹未餍足,乃尸毗王中最尊胜者;
遂以澄明净眼,施予年老目盲之婆罗门。
Yo bodhiyā bāhiravatthudānā atittarūpo sivirāja seṭṭho; Adāsi cakkhūni pabhassarāni dvijāya jiṇṇāya acakkhukāya.
忍辱仙人纵被迦罗浮王令人斫断手足,
身浸血污之中,犹自堪忍,修慈无量,视彼一如施予荣名之人,等无有异。
Yokhantivādī’pi kalāburāje chedāpayante’pi sahatthapādaṃ; Pariplutaṅgorudhire titikkhimettāyamāno yasadāyake’va.
即使那护持法者,生后仅七个月,在生父生起嗔害之时;
虽令人施行无间业般之事,其心于胜败之中亦不染污。
Yo dhammapālo api sattamāsa jātopaduṭṭhe janakesakamhi; Kārāpayante asimālakammaṃ cittaṃ na dūsesi patāparāje.
林中那猿猴,亲自将恶人从悬崖救起;
纵使额头被石击破,仍引迷途者至于安稳之地。
Sākhāmigo yo asatā pumena vane papātā sayamuddhaṭena; Silāya bhinne’pi sake lalāṭe taṃ khemabhumiṃ anayitthamūḷhaṃ.
即便是愤怒的魔罗所幻化的炽燃炭坑,也被击穿;
当瑟居大莲花绽放时,有位大商主立于其旁而行布施。
Ruṭṭhena mārena’bhinimmitampi aṅgārakāsuṃ jalitaṃ vihijja; Samuṭṭhite sajjumahāravinde ṭhatvāna yo seṭṭhi adāsi dānaṃ.
鹿王为救一只怀妊将产、惊惧待死的母鹿,
自置其首于杀场,其余群生亦由此得脱。
Migena yenāpevijaññamekaṃ bhītaṃvadhāmocayituṃkuraṅgiṃ; Āghātane attasiraṃṭhapetvāpamocitā’ñññapipāṇisaṅghā.
名为桑巴瓦者,年方七岁,以在街巷玩尘土为乐;
他被问及佛智所戏问的深隐之问时,以极长的时间作了解答。
Yo sattavasso visikhāya paṃsu kīḷāparo sambhavanāmako’pi; Sabbaññulīḷhāya niguḷhapañhaṃ puṭṭho viyākāsi sucīratena.
舍离对己身生命的贪爱,将藤蔓系于自己腹间;
猴王救度成千上万的猿猴,使它们免于杀害。
Hitvā nikantiṃ sakajīvite’pi baddhāsakucchimhi ca vettavalliṃ; Sākhāmige nekasahassasaṅkhe vadhāpamocesi kapissaroyo.
以法甘露之味令人们满足者,虽为猪中之猪;
如仙人然,作理则典籍,久转自法。
Santappayaṃ dhammasudhārasena yo mānuse tuṇḍilasūkaro’pi; Isī’va katvā atha ñāyaganthaṃ nijaṃ pavattesi cirāya dhammaṃ.
彼怨敌富那迦夜叉,凶暴具大神通,耽著诸欲乐;
名为维杜罗的利慧智者,于黑山之顶调伏了他。
Paccatthikaṃ puṇṇakayakkhamuggaṃ mahiddhikaṃ kāmaguṇesu giddhaṃ; Yo tikkhapaññovidhurābhidhānodamesi kāḷāgirimattakamhi.
正如那栖居巢穴、羽翼未丰却具智慧的鹌鹑幼雏;
以真实,犹如雨云以滂沱之雨,熄灭燃烧的野火。
Kulāvasāyi avirūḷhapakkho yo buddhimā vaṭṭakapotako’pi; Saccena dāvaggimabhijjalantaṃ vassena nibbāpayi vārido’va.
即便是鱼王,在久旱无雨之时,见鱼群干渴疲惫,
以真实之语,仅一刹那,使国土顿成汪洋。
Yo maccharājāpi avuṭṭhikāledisvānamacche tasitekilante; Saccenavākyenamahoghapuṇṇaṃmuhuttamattenaakāsiraṭṭhaṃ.
须达拏本生中,布施彩象、车乘等,及大地震动之因;
所生诸子与齐等之妻,亦已施舍。
Vicittahatthassa rathādikāni vasundharā kampana kāraṇāni; Putte’nujāte sadisecadāreyo’dajjivessantarajātiyampi.
世尊虽已成佛,于现法乐无所期,而悲心恒随;
他堪忍一切轻蔑与诋毁等难行之事,成就世间利益。
Buddho bhavitvā api diṭṭhadhamma sukhānapekkho karuṇānuvattī; Sabbaṃ sahanto avamānanādiṃ yodukkaraṃ lokahitaṃakāsi.
调伏了率极可怖四军、不可摧折、
怀无敌兵刃、得最上神力者的阿拉瓦卡夜叉。
Balena saddhiṃ caturaṅgikena abhiddavantaṃ atibhiṃsanena; Ajeyyasatthaṃ paramiddhipattaṃ damesi yo ālavakampī yakkhaṃ.
从身体迸出火焰,如花环般缠绕,化作梵天界;
他破除久随不舍的邪见,调伏了胜梵天,牟尼至尊。
Dehābhinikkhanta hutāsanacci mālākulaṃ brahmabhavaṃ karitvā; Bhetvāna diṭṭhiṃ sucirānubaddhaṃ damesi yo brahmavaraṃ munindo.
超越象钩、以布施洗净颊部、使塔楼城门等倒塌,
他调伏了在路上狂奔的财护象,如同调伏凶暴的死神。
Accaṅkusaṃ dānasudhota gaṇḍaṃ nipātitaṭṭhālaka gopurādiṃ; Dhāvantamagge dhanapālahatthiṃ damesi yo dāruṇamantakaṃ’va.
他举起沾满人血的手脚,握着利剑紧追不舍。
大悲者调伏了他人所难调的指环盗贼——央掘摩罗。
Manussarattāruṇapāṇipādamukkhippa khaggaṃ anubandhamānaṃ; Mahādayo duppasahaṃ parehi damesi yo aṅgulimālacoraṃ.
战胜众敌的法王,转动殊胜法轮。
令他和合之众,深入正法之想与宝库。
Yo dhammarājā vijitārisaṅgho pavattayanto varadhammacakkaṃ; Saddhamma saññaṃ ratanākarañca ogāhayī saṃ parisaṃ samaggaṃ.
此乃彼妙正法之尊主、无与伦比如来之
智慧无边、得无所畏、大慈大悲之舍利。
Tasseva saddhamma varādhipassatathāgatassa’ppaṭipuggalassa; Anantañāṇassa visāradassa esā mahākāruṇikassa dhātu.
借此真实语,愿胜者的舍利疾速升入虚空;
如皎月光芒闪耀,消除大众的疑惑。
Anena saccena jinassa dhātu khippaṃ samāruyha nabhantarāḷaṃ; Sudhaṃsulekheva samujjalanti kaṅkhaṃ vinodetu mahājanassa.
那一瞬间,胜者的牙舍利飞升虚空,绽放光芒;
犹如照耀诸方的星辰,令众人净信踊跃、超越疑虑。
Tasmiṃ khaṇe sā jinadantadhātu nabhaṃ samuggamma pabhāsayantī; Sabbā disā osadhitārakā’va janaṃ pasādesi vtiṇṇakaṅkhaṃ.
于是,她从虚空界中下降,停在那位长者之子的头顶;
安立之后,她犹如以甘露灌注身体,令那饥渴者得到饱足。
Athotaritvā gaganaṅgaṇamhā sā matthake seṭṭhisutassa tassa; Patiṭṭhahitvāna sudhābhisittagattaṃ’va taṃ pīṇayi bhattitinnaṃ.
见到这稀有之事,诸尼干陀便对那位般度王这样说:
“这长者子的智慧与力量,并非源于诸界,大王,这就是他的威力。”
Dasvāna taṃ acchariyaṃ nigaṇṭhā iccabravuṃ paṇḍunarādhipaṃ taṃ; Vijjābalaṃ seṭṭhisutassa etaṃ na dhātuyā deva ayampabhāvo.
国王听了他们的话,便对长者子善贤这样说:
为了让他们生信,你应示现那样的神通。
Nisamma tesaṃ vacanaṃ narindo iccabravī seṭṭhisutaṃ subhaddaṃ; Yathā ca ete abhisaddaheyyuṃ tathāvidhaṃ dassaya iddhimaññaṃ.
随后,须跋陀罗在遍满芬芳凉水的金盘上,
随念圣者之雄的种种希有行迹,令(佛)舍利增长。
Tato subhaddo tapanīyapatte sugandhisītodakapūritamhi; Vaḍḍhesi dhātuṃ munipuṅgavassa anussaranto caritabbhutāni.
她如王鹅般绕行,在香气弥漫的水中右绕;
时而浮出、时而沉没,令众人喜泪盈眶。
Sā rājahaṃ sī’va vidhāvamānā sugandhitoyamhi padakkhiṇena; Ummujjamānā ca nimujjamānā jane pamodassudhare akāsi.
于是在街衢正中掘一坑,将舍利投入其中;
以泥土妥善填满后,驱众多大象令其踩踏坚实。
Tato ca kāsuṃ visikhāyamajjhe katvā tahiṃ dhātumabhikkhipitvā; Paṃsūhi sammā abhipūrayitvā bahūhi maddāpayi kuñjarehi.
裂地升起,大如车轮,宝珠莲台,明耀莲花;
银蕊辉耀,金瓣成行。
Bhetvā mahiṃuṭṭhahi cakkamattaṃ virājamānaṃ maṇikaṇṇikāya; Pabhassaraṃ rūpiyakesarehi saroruhaṃ kañcanapattapāḷiṃ.
安住于彼莲花上,微风轻转花粉如网;
须臾亲见世尊舍利,以诸光明遍照十方。
Patiṭṭhabhitvāna tahiṃ saroje mandānilāvattitareṇu jāle; Obhāsayanti’va disā pabhāhi diṭṭhā muhuttena jinassadhātu.
众人抛掷衣饰供,天花如雨漫空倾;
欢呼善哉声相和,遍满都城喜气盈。
Khipiṃsu vatthābharaṇāni maccā pavassayuṃ pupphamayañca vassaṃ; Ukkuṭṭhisaddehi ca sadhukāranādehi puṇṇaṃ nagaraṃ akaṃsu.
那些外道以“这是欺骗”说服了王中之王;
随后用腐尸等可厌之物,将舍利扔进壕沟里。
Te titthiyā taṃ abhivañcanaṃ’ti rājādhirājaṃ atha saññapetvā; Jigucchanīye kuṇapādikehi khipiṃsu dhātuṃ parikhāya piṭṭhe.
那时,五种莲花覆盖池面,天鹅成群嬉游其间;
蜜蜂嗡嗡鸣唱,悦耳动听,那水池宛如欢喜池一般。
Tasmiṃ khaṇe pañcavidhambujehisañchāditāhaṃsagaṇopabhuttā; Madhubbatālī virutābhirāmā ahosi sā pokkharaṇī’va nandā.