图巴拉玛的故事显示巴利原文
Thūpāramha kathā
21 于是,国王礼敬比丘僧团后恳求道:“请僧团在大塔竣工之时,接受我的饮食供养。”比丘们当时并未应允。国王一再恳求,渐渐得到比丘们的同意,得以安排七日的供养。于是,他命人在大塔周围十八处地方搭起楼阁,请比丘僧团入座,连续七日举行大施。大施圆满后,又向大众普施油、蜜、糖等药资,并作种种供养。而后僧团方才离去。随即城中擂起大鼓,所有工匠闻声齐聚,约五百人。显示巴利原文
21. Tato rājā bhikkhusaṅghaṃ vaṇditvā yāca mahācetiyaṃ niṭṭhātināva me bhikkhusaṅgho bhikkhaṃ gaṇhātūti āha. Bhikkhū nādhivāsesu, anupubbena yācanto upallabhikkhūnaṃ sattāhaṃ adhivāsanaṃ labhitvā thūpaṭṭhānassa samantato aṭṭhārasasu ṭhānesu maṇḍape kārayitvā bhikkhusaṅghaṃ nisīdāpetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sabbesaṃyeva tela-madhu-pāṇitādi bhesajjaṃ datvā bhikkhusaṅghaṃ vissajjesi tato nagare bheriṃcārāpetvā sabbe iṭṭhaka vaḍḍhaki santipātesi. Te pañcasatamattā ahesuṃ.
其中一人去见国王,说道:“我能令国王欢喜,建成大塔。”国王问:“你打算如何做?”他说:“大王,我将取一百粒沙,每天清掉一车沙,以此做工。”国王说:“若如此,必成大沙堆,草木丛生,道路将久不通。”于是国王制止了他。显示巴利原文
Tesu eko ahaṃ rañño cittaṃ ārādhetvā mahācetiyaṃ kātuṃ sakkomīti rājānaṃ passi rājā kathaṃ karosīti pucchi. Ahaṃ deva pesikānaṃ sataṃ gahetvā ekāhaṃ ekaṃ paṃsusakaṭaṃ khepetvā kammaṃ karomīti āha. Rājā evaṃ sati paṃsurāsikaṃ bhavissati. Tiṇarukkhādīni uppajjissanti addhānaṃ nappavattatīti taṃ paṭibāhi.
另一人说:“我将带领一百人,每天清掉一堆沙,以此做工。”显示巴利原文
Añño ahaṃ purisasataṃ gahetvā ekāhaṃ ekaṃ paṃsugumbaṃ khepetvā kammaṃ karomīti āha.
又一人说:“我将清掉五捧沙,以此做工。”显示巴利原文
Añño paṃsūnaṃ pañcammaṇāni khepetvā kammaṃ karomīti āha.
又有一人说:「我收集两捧沙子供养。」国王同样拒绝了。显示巴利原文
Añño dve ammaṇāni khepetvā kammaṃ karomīti āha. Tepi rājā paṭibāhiyeva.
随后,另一位智者——他是位砖瓦木匠,说道:「大王,我用臼捣、用簸箕筛、在磨石上磨细,一日之间便备好一捧粉末,再取一百块碎片,我这样来施工。」显示巴利原文
Atha añño paṇḍito iṭṭhaka vaḍḍhakī ahaṃ deva udukkhale koṭṭetvā suppehi vaṭṭetvā nisadepiṃsitvā paṃsūnaṃ ekammaṇaṃ ekāheneva khepetvā pesikānaṃ sataṃ gahetvā kammaṃ karomīti āha.
国王听到这话,心想「如此一来,大佛塔中将不会出现杂草等物,而且能长久安立」,便接受了,接着又问道:「那么,你将做成怎样的形制呢?」显示巴利原文
Rājā evaṃ sati mahācetiye tiṇādīni na bhavissanti ciraṭṭhitikañca bhavissatiti sampaṭicchitvā puna pucchi-kiṃ saṇṭhānaṃ pana karissasīti.
就在那时,毗首羯摩天子附入木匠的身体。木匠让人取来盛满水的金钵,用手掬水,拍击水面。犹如竹筒般巨大的水泡升了起来。天子说道:“我即如此造作。”显示巴利原文
Tasmiṃ khaṇe vissakamma devaputto vaḍḍhakissa sarīre adhimucci. Vaḍḍhakī suvaṇṇapātiṃ pūretvā udakamāharāpetvā pāṇinā udakaṃ gahetvā udakapiṭṭhiyaṃ āhani. Eḷikaghaṭa sadisaṃ mahantaṃ udakabubbulaṃ uṭhṭhāsi. Deva īdisaṃ karomīti āha.
国王欣然应允:“善哉!”便赐予他价值千金的一对布匹、同样价值千金的名为“满”的金饰、价值千金的鞋履,以及一万二千迦哈帕那币,并赐给合宜的宅舍与田地。显示巴利原文
Rājā sādhūti sampaṭicchitvā tassa sahassagghanakaṃ sāṭaka yugalaṃ, sahassagghanakaṃyeva puṇṇakaṃ nāma suvaṇṇālaṅkāraṃ sahassagghanakā pādukā, dvādasa kahāpana sahassāni ca datvā anurūpaṭṭhāne gehañca khettañca dāpesi.
于是,国王在夜间思忖:“如何能让人们不受劳累而运来砖块呢?”众天神了知国王的心意后,便于当夜在塔的四个门处,各自堆起了足够一日使用的砖堆。破晓时分,人们看见后禀告了国王。国王欢喜,便命木匠着手施工。众天神便以此方式护持这座大塔,直至落成,昼夜交替守护。白昼的一切处所皆有盛事,人们不知这些泥砖土块乃是供养之物;入夜之后,天神便隐没不见。显示巴利原文
Tato rājārattibhāge cintesi kathaṃ nāma manusse apīletvā iṭṭhakā āharāpeyyanti devatā rañño cittaṃ ñatvā cetiyassa catusu dvāresu ekekadivasappahoṇakaṃ katvā tassāyeva rattiyā iṭṭhakārāsiṃ akaṃsu vihātāya rattiyā manussā disvā rañño ārocesuṃ. Rājā tussitvā vaḍḍhakiṃ kamme paṭṭhapesi. Devatā eteneva nayena yāva mahācetiyassa niṭṭhānaṃ tāva ekekassa divasassa pahoṇakaṃ katvā iṭṭhakā āhariṃsu. Sakaladivasabhāge kammaṃ kataṭṭhāne mattikā iṭṭhaka cuṇṇaṃ vāpi na paññāyati. Rattiyaṃ devatā antaradhāpenti.
随后,国王为建造大塔,于四门之处,一一门中各安置十六万钱币,以及衣饰、香、花鬘、油、蜜、糖水、五种辛味药物,并备有种种汤菜搭配的饭食、粥、硬食等,八种适宜饮料、五种口气清香剂,作为四众徒手劳作之资具。任何人前来,无论出家或在家,皆可随愿取用,但不得妨碍工程。显示巴利原文
Atha rājā mahācetiyekammakārāyacatuparisāyahattha kammamūlatthaṃcatusu dvāresu ekekasmiṃ dvāre soḷasa kahāpana sahassāni vatthālaṅkāra-gaṇdha-māla-tela-madhu-pāṇita-pañcakaṭuka bhesajjāni nānāvidha sūpavyañjana saṃyuttaṃ bhattaṃ yāgukhajjakādīni aṭṭhavidha kappiyaya pānakāni pañcavidha mukhavāsa sahita tāmbūlāni ca ṭhapāpetvā mahācetiye kammaṃ karontāgahaṭṭhā vā pabbajitā vā yathājjhāsayaṃ gaṇhantu mulaṃ agahetvā kammaṃ karontānaṃ kātuṃ na dethāti āṇāpesi.
当时,有一位长老想在大塔工程中出力帮忙,便在工地上将自己扮成泥土团:他一手拿着自制的土团,另一手持着花鬘,登上了大塔的庭院,瞒过国王的工匠,把土团交给了木匠毗舍伽魔罗。木匠刚一接过,便发觉那并非普通泥土,抬头望向长老的面容。长老面露喜色,随即被识破,现场顿时喧哗起来。国王闻声赶来,问木匠道:“是否听说有比丘献上了无根的泥土?”显示巴利原文
Atheko thero cetiyakamme sahāya bhāvaṃ icchanto kammakaraṇaṭṭhāne mattikā sadisaṃ katvā attānaṃ abhisaṅkhaṭaṃ mattikā piṇḍaṃ ekena hatthena gahetvā aññena mālā gahetvā mahācetiyaṅgaṇaṃ āruyha rājakammike vañcetvā vaḍḍhakissa adāsi. So gaṇhantova pakatimatti kā nā bhavatīti ñatvā therassa mukhaṃ olokesi tassākāraṃ ñatvā tattha kolāhala mahosi anukkamena rājā sutvā āgantvā vaḍḍhakiṃ pucchi-tuyhaṃ kira bhaṇe eko bhikkhu amūlaka mattikāpiṇḍaṃ adāsīti.
他这样说道:“诸位尊者大多一手持花,一手持泥团,拿来供养。我因不知详情,便把这些泥土用于工程中了。我只知道这位是客比丘,那位是常住比丘。”于是国王说:“既然如此,请把那长老指给我看。”便派了一位年长有力的人守候在木匠身旁。待到木匠再来时,那位长老……显示巴利原文
So evamāha-yebhuyyena ayyā ekena hatthena pupphaṃ ekena mattikāpiṇḍe gahetvā āharitvā denti tenāhaṃ ajānitvā kamme upanesiṃ ‘‘ayaṃ pana āgantuko, ayaṃ nevāsikoti ettakaṃ jānāmīti.‘‘Tena hi taṃ theraṃ imassa dassehīti ekaṃ mahallaka balatthaṃ vaḍḍhakissa santike ṭhapesi vaḍḍhakī puna āgatakāle taṃ theraṃ balatthassa dassesi so taṃ sañjānitvā rañño ārocesi.
国王便给他指示:“你取三束素馨花蕾,在大菩提树院落中堆集成堆,并安置香品。待那位前来的长老到达大菩提树院时,为供养他,你就说这是国王所赐的香花环,然后献上。”婆罗他便依国王所教,在长老来到菩提树院落时,将那香花环献给了他。显示巴利原文
Rājā tassa saññaṃ adāsi. To tvaṃ tayo jātisumana makulakumbhe mahābodhi aṅgaṇe rāsiṃ katvā gaṇdhañca ṭhapetvā mahābodhi aṅgaṇaṃ gata kāle āgantukassa therassa pūjanatthāya rañño dāpitaṃ gaṇdhamālānti vatvā dehīti. Balattho rañño vuttanayeneva tassa bodhi aṅgaṇaṃ gata kāle taṃ gaṇdhamālaṃ adāsi.
他也满心欢喜,清洗石板,以香涂地,铺设石座,献上鲜花,礼敬四方。随后,他面向东门,合掌当胸,心生喜悦,凝视着花的供养,默然而立。显示巴利原文
Sopi somanassappatto hutvā selasaṇtharaṃ dhovitvā gaṇdhena paribhaṇḍaṃ katvā silāsaṇtharaṃ katvā pupphaṃ pūjetvā catusu ṭhānesu vaṇditvā pācīnadvāre añjaliṃ paggayha pītiṃ uppādetvā puppha pūjaṃ olokento aṭṭhāsi.
那时,婆罗他来到那位长老跟前,礼敬后说道:“尊者,您在塔寺工程中为作助伴而赠送的无价泥团,其根本已被国王知晓,他以自己的礼敬向您致敬。”长老听后,心中不悦。婆罗他便说:“尊者,请留步,不过是三束素馨花蕾罢了。”显示巴利原文
Balattho tasmiṃ kāle taṃ theraṃ upasaṅkamitvā vaṇditvā evamāha. Bhante tumhākaṃ cetiyakamme sahāyabhāvatthāya dinnassa amūlaka mattikāpiṇḍassa mūlaṃ dinnabhāvaṃ rājā jānāpeti attano vaṇdanena vaṇdāpetīti. Taṃ sutvā thero anattamano ahosi. Balattho tiṭṭhantu bhante tayo sumana makula kumbhātattakāneva suvaṇṇapupphānipi etaṃ mattikapiṇḍaṃ nāgghanti. Cittaṃ pasādetha bhanteti pakkāmi.
那时,拘提瓦拉地区皮扬伽拉寺有一位长老,他是制砖匠的亲戚。他来到这里,与砖匠商量之后,经过长久而繁重的劳作,了解了砖的尺度,便离去了。他亲手恭敬地揉捏黏土,制成砖坯,烧成砖块,装入袋中,然后返回,用一只手……显示巴利原文
Tadā koṭṭhivālajanapade piyaṅgalla vihāravāsī eko thero iṭṭhakavaḍḍhakissa ñātako ahosi. So āgantvā vaḍḍhakinā saddhiṃ mantetvā dīgha bahala kiriyato iṭṭhakappamāṇaṃ jānitvā gantvā sahattheneva sakkaccaṃ mattikaṃ madditvā iṭṭhakaṃ katvā pacitvā pattatthavikāya pakkhipitvā paccāgantvā ekena hatthena rañño iṭṭhakaṃ ekena pupphaṃ gahetvā attano iṭṭhakāsa saddhiṃ rañño iṭṭhakaṃ adāsi. Vaḍḍhakī gahetvā kamme upanesi.
长老满怀喜悦,在大塔处做工,住在砖砌的僧房里。他的这一事迹渐渐广为人知。国王问砖匠:“喂,听说有一位尊者无偿地给了砖,是吗?”“是的,大王,那位尊者给的砖与我们的砖相似,我们已用到工程中了。”后来,又认出了那块砖……显示巴利原文
Thero sañjāta pīti somanasso mahācetiye kammaṃ karonto iṭṭha kasālapariveṇe vasati tassa taṃ kammaṃ pākaṭaṃ ahosi. Rājā vaḍḍhakiṃ pucchi-bhaṇe ekena kira ayyena amūlika iṭṭhakā dinnāti. Saccaṃ deva, ekena ayyena dinna iṭṭhakā amhākaṃ iṭṭhakāya sadisāti kamme upanesinti āha. Puna taṃ iṭṭhakaṃ sañjānāsīti raññā vutte ñātakānuggahena na jānāmīti āha.
国王说:“既然如此,就把那个给他吧!”便安排了供养。他像先前一样向那人展示。那人来到僧房,靠近坐下,寒暄之后问道:“尊者,你们是来客还是常住的?”“居士,我们是来客。”“尊者住在哪一国?”“我住在拘提瓦拉地区的皮扬伽拉寺。”显示巴利原文
Rājā yadi evaṃ taṃ imassa dannehīti balatthaṃ ṭhapesi so taṃ pubbe viya balatthassa dassesi. Balattho pariveṇaṃ gantvā santike nisīditvā paṭisaṇthāraṃ katvā bhante tumhe āgantukā nevāsikāti pucchi. Āgantukomhī upāsakāti. Katara raṭṭhavāsiko bhanteti koṭṭhivālajanapade piyaṅgalla vihāravāsimhi upāsakāti idheva vasatha gacchathāti. Idha na vasāma asukadivase gacchāmāti āha. Balatthopi ahampi tumhehi saddhiṃ āgamissāmi. Mayhampi gāmo etasmiṃyeva janapade asuka gāmo nāmāti āha. Thero sādhūti sampaṭicchi. Balattho taṃ pavattiṃ rañño nivedesi.
国王令巴拉陀将价值千金的一对布匹、一张昂贵的红毯、一双鞋、一管香油,以及众多其他沙门资具送给长老。巴拉陀带上这些资具,前往精舍,与长老共度一夜。次日清晨一同出发,一路前行,来到比央迦勒精舍附近。他请长老在树荫下就坐,为长老洗足、涂油,奉上蜜水,解开披肩,说道:“这些资具是为了护持僧团、护持佛法而备下的,今天赠予您,与大众共享。这个精美的器皿是我为儿子祈福所造,除了这双布匹之外,其余的资具,就算用脚踩踏也请收下。”显示巴利原文
Rājā balatthassa sahassagghanakaṃ vatthayugalaṃ mahagghaṃ rattakambalaṃ upāhanayugaṃ sugaṇdhatelanāḷiṃ aññca bahuṃ samaṇaparikkhāraṃ therassa dehīti dāpesi sopi parikkhāraṃ gahetvā pariveṇaṃ gantvā therena saddhiṃ rattiṃ vasitvā pāto saddhiṃyeva nikkhamitvā anupubbena gantvā piyaṅgalla vihārassa dissamāne ṭhāne sītacchāyāya theraṃ nisīdāpetvā pāde dhovitvā gaṇdhatelena makkhetvā guḷodakaṃ pāyetvā upāhanaṃ paṭimuñcitvā idaṃ me parikkhāraṃ kulūpagatherassatthāya gahitaṃ, idāni tumhākaṃ dammi, idaṃ pana sāṭakayugaṃ mama puttassa maṅgalatthāya gahitaṃ, tumhe cīvaraṃ katvā pārupathāti vatvā therassa pādamūle ṭhapesi.
长老将一对布匹收进钵袋,其余资具打成包裹,穿上鞋,拿起拐杖,便上了路。巴拉陀随行了一小段,说道:“尊者,请停步,我该走这条路了。”接着,按照先前所说的方式,向长老转述了国王的话。显示巴利原文
Thero sāṭakayugaṃ pattatthavikāya pakkhipitvā sesaparikkhāraṃ bhaṇḍikaṃ katvā upāhanaṃ āruyhaṃ kattayaṭṭhiṃ gahetvā maggaṃ paṭpajji. Balattho tena saddhiṃ thokaṃ gantvā ‘‘tiṭṭhatha bhante, mayhaṃ ayaṃ maggo‘‘ti vatvā pubbe vuttanayeneva rañño sāsanaṃ therassa ārocesi
长老听后,觉得用巨大精勤所造之业竟如未作一般,心生忧恼,不禁流泪,说道:“居士,你的资具你自己拿回去吧。”说着,当场把所有的资具都丢下了。巴拉陀问道:“尊者,您这是说什么呢?这位国王是把您当作最上等的福田来供养资具,可您却根据自己的心意……”长老解释道:“我思量着为大塔作功德,除此之外并无过失,因此我便自作主张这样做了。只愿诸位尊者安乐,为我而持这些所得之物,心生欢喜。”于是表明意图,重新启程。此为大塔所作功德,心得安稳,天界众生获此殊胜福报,不可称量。显示巴利原文
Thero taṃ sutvā mahantena parakkamena katakammaṃ akataṃ viya jātanti domanassappatto hutvā assudhāraṃ pavattetvā’upāsaka tava parikkhāraṃ tvameva gaṇhāhī‘‘ti ṭhitakova sabbāparikkhāraṃ chaḍḍesi balattho kiṃ nāma bhante vadatha esa rājā tuyhaṃ bhavaggappamāṇaṃ katvā paccayaṃ dentopi tava iṭṭhakānurūpaṃ kātuṃ na sakkoti. Kevalaṃ pana mahācetiye kammaṃ aññesaṃ apattakaṃ katvā karomīti adhippāyena evaṃ kāreti tumhe pana bhante attanā laddhaparikkhāraṃ gahetvā cittaṃ pasādethāti vatvā theraṃ saññāpetvā pakkāmi. Imasmiṃ pana cetiye bhatiyā kammaṃ katvā cittaṃ pasādetvā sagge nibbatta sattānaṃ pamāṇaṃ natthi.
据说,生于三十三天宫的天女们,观察自己的福报,思惟道:‘我们是凭着怎样的业才获得这般福报呢?’当她们观察时,得知是因为曾在大塔修供养之业。于是心想:‘供养之业所感的果报尚且如此殊胜,倘若我们笃信自身所造之业,那么所造业的果报又将是何等广大呢?’如此思惟后,她们便带来天界的香与花环,于夜间前来礼拜大塔。显示巴利原文
Tāvatiṃsa bhavane kira nibbatta devadhītaro attano sampattiṃ oloketvā kena nu ko kammena imaṃ sampattiṃ labhimhāti āvajjamānā mahācetiye bhatiyā kammaṃ katvā laddhabhāvaṃ ñatvā bhatiyā katakammassāpi phalaṃ īdisaṃ, attano santakena kammaphalaṃ saddahitvā katakammassa phalaṃ kīdisaṃ bhavissatīti cintetvā dibbagaṇdhamālaṃ ādāya rattibhāge āgantvā pūjetvā cetiyaṃ vaṇdanti.
那时,住在跋提梵伽的大尸长老,正为礼拜大塔而来。他看见那些天女正在礼拜,便站在大七叶树旁。天女们随心礼拜后正要离去时,长老问道:‘你们身上的光明令整个铜掌岛都成为一片光明,你们是造了什么业呢?’‘尊者,我们自己并没有什么特别的造业,仅仅是对于这座大塔生起了净信心,怀着欢喜去做供养,以此因缘而得这般果报。’于是她们满心欢喜地奉献大塔。显示巴利原文
Tasmiṃ khaṇe bhātivaṅkavāsī mahāsīvatthero nāma cetiyaṃ vaṇdanatthāya gato, tā vaṇdantiyo disvā mahāsattapaṇṇirukkhasamīpe ṭhito tāsaṃ yathāruciṃ vaṇditvā gamanakāle pucchi? Tumhākaṃ sarīrālokena sakalatambapaṇṇidipo ekāloko, kiṃ kammaṃ karitthāti bhante amhākaṃ santake katakammaṃ nāma natthi imasmiṃ cetiye manaṃ pasādetvā bhatiyā kammaṃ karimhāti āhaṃsu evaṃ buddhasāsane pasannacittena bhatiyā katakammampi mahapphalaṃ hoti. Tasmā-
‘仅以净信心,于善逝处,即得最上之往生。’
了知此义,觉者即行塔庙供养。
显示巴利原文 ‘‘Cittappasādamattena-sugate gati uttamā, Labbhatīti viditvāna-thūpapūjaṃ kare buddho’’ti;
如是,国王建造此塔时,完成了三重花供。漏尽者们为使地基稳固,将地面整平后反复压实,如此九次,堆叠之土皆得坚实。国王不明就里,心生不悦,便召集比丘僧团。八万比丘聚集一处,国王以香、花等物供养僧团,并请问大塔的完成期限。僧团告曰:“大王,您的功德与寿命并无障碍。未来之时,此坚固之地将由具神通者安置,您在此处的铺设不会毁坏。您莫生异念,当成就此大塔。”国王闻已,心生欢喜,继续起造塔业。显示巴利原文
Evaṃ rājā cetiyakammaṃ kārāpento pupphadhānattayaṃ niṭṭhāpesi. Taṃ khīṇāsava thirabhāvatthāya bhūmisamaṃ katvā osīdāpesuṃ, evaṃ navavāre citaṃ citaṃ osīdāpesuṃ. Rājā kāraṇaṃ ajānanto anattamano hutvā bhikkhusaṅghaṃ sannipātesi. Asīti bhikkhusahassāni sannipatiṃsu rājā bhikkhusaṅghaṃ gaṇdhamālādīhi pūjetvā vaṇditvā pucchi’bhante mahācetiye pupphadhānattayaṃ navavāre na jānāmī’ti bhikkhusaṅgho āha mahārāja tuyhaṃ kammassa vā jīvitassa vā antarāyo natthi. Anāgate thirabhāvatthāya iddhimantehi osīdāpitaṃ, ito paṭṭhāya na osīdāpessanti. Tvaṃ aññathattaṃ akatvā mahāthūpaṃ samāpehīti. Taṃ sutvā haṭṭho rājā thūpakammaṃ kāresi.
十种花供以十亿砖而完成。当三重花供告竣,比丘僧团吩咐名叫优陀罗与须曼那的两位漏尽沙弥:“你们去取来等边方形、厚八指、每面各八十肘的赭色石板。”二位沙弥应诺后,即以花器盛持,上至北俱卢洲,取来一块色如凝脂的赭色石板,安置于塔基正中,并依次于四方安立四块石板。随后,于东面以沙筑墙,围绕护持另一塔基。显示巴利原文
Dasapupphadhānāni dasahi iṭṭhakākoṭīhi niṭṭhanaṃ gamiṃsu puna pupphadhānattaye niṭṭhite bhikkhusaṅgho uttara-sumana nāmake dve khīṇāsava sāmaṇere āṇāpesi. Tumhe samacaturassaṃ aṭṭharatana bahalaṃ ekeka passato asīti asiti hatthappamāṇaṃ chamedaka vaṇṇapāsāṇe āharathāti. Te sādhūti sampaṭicchitvā uttarakuruṃ gantvā cuttappakārappamāṇe bhaṇḍipupphanihecha medavaṇṇapāsāṇe āharitvā ekaṃ pāsāṇaṃ dhātugabbhassa bhūmiyaṃ attharitvā cattāro pāsāṇe catusu passesu saṃvidhāya aparaṃ dhātugabbhaṃ pidahanatthāya pācīna disābhāge vāluka pākāra samīpe adissamānaṃ katvā ṭhapesuṃ.
22 于是,国王在舍利塔中央建造了一棵由一切宝石所成、形态完备、美妙悦意的菩提树。这棵树安立于帝青宝石地上,树根为珊瑚所成;树干高十八肘,纯银所造,并以吉祥海云等八种吉祥物、花鬘、藤鬘、四足动物行列与天鹅行列而严饰。显示巴利原文
22. Tato rājā dhātugabbhassa majjhe sabbaratanamayaṃ sabbākārasampannaṃ manoharaṃ bodhirukkhaṃ kāresi so hi iṇdanīlamaṇibhūmiyaṃ patiṭṭhito, tassamūlāni pacāḷamayāni, khaṇdho sirivacchādīhi aṭṭhamaṅgalikehi pupphapanti latāpanti catuppada haṃsapantihi ca vicitto aṭṭhārasa hatthubbedho rajatamayo ahosi.
五大主枝也同样各长十八肘。树叶由宝石制成,有的呈黄色,有的为纯金;果实则是珊瑚所成。又于枝芽之上系结布幔为盖。盖缘四周悬垂珍珠所成的铃网;金铃之列与金链各处垂挂。华盖的四角,更有九万之数……显示巴利原文
Pañcamahāsākhāpi aṭṭhārasahatthāca, pattāpi maṇimayāni, paṇḍupattāni, hemamayāni, phalā pavāḷamayāni. Tathā aṅkuropari celavitānaṃ baṇdhāpesi. Tassa ante samannato muttamaya kiṅkiṇikajālaṃ olambati. Svaṇṇaghaṇṭāpanti ca suvaṇṇadāmāni ca tahiṃ tahiṃ olambanti vitānassa catusu kaṇṇesu navasatasahassagghanako ekeko muttākalāpo olambati. Tattha yathānurūpaṃ nānāratana katāneva caṇda-sūriya-tārakārūpāni padumāni ca appitāni ahesuṃ. Mahagghāni anekavaṇṇāni aṭṭhuttara sahassāni vatthāni olambiṃsu.
随后,国王在菩提树四周建起七重宝石栏杆,并铺以大圆珍珠。又于栏杆之间,安置了盛满香水的七宝满瓶行列。那些瓶罐之中:金瓶内有珊瑚所成的花;珊瑚瓶内有金制的花;宝石瓶内有银制的花;银瓶内则有……显示巴利原文
Tato bodhirukkhassa samantato satta ratanamaya vedikā kāretvā mahāmalaka muttā attharāpesi muttā vedikānaṃ antare gaṇdhodaka puṇṇa sattaratanamaya puṇṇaghaṭa pantiyo ṭhapāpesi. Tāsu suvaṇṇaghaṭe pavāḷamayāni pupphāni ahesuṃ. Pavāḷaghaṭe suvaṇṇamayāni pupphāni. Maṇighaṭe rajatamayāni pupphāni rajataghaṭe maṇimayānipupphāti. Sattaratanaghaṭe sattaratanamayāni pupphāni ahesuṃ.
在菩提树的正南方向,安置了宝石璀璨的宝座,上面坐着纯金打造的佛像。该佛像呈现二十只手指和脚趾,眼眶为叶形。双手掌和足底有象牙般的覆盖,眼珠呈红宝石色,眼球光彩鲜明,头发如蜂巢般整齐,眼睛周围布满深色斑点,头发呈宝蓝色的珠宝质感,鬓发则是银白色。随后,梵天大自在天持着银伞,安置于地上。在两大天地间,天众齐聚,持胜利号角,封顶加冕。帝释天带领五位天子,手持苍白琵琶,奏响天乐。大黑鬼龙王带领其女儿,环绕着如来,以各种异声歌颂赞叹。显示巴利原文
Bodhirukkhassa pācīna disābhāge ratanamaye koṭiagghanake pallaṅke ghanakoṭṭima suvaṇṇamayaṃ buddhapaṭimaṃ nisīdāpesi. Tassā paṭimāya vīsati nakhā akkhinaṃ setaṭṭhānāni ca phaḷakamayāni. Hatthatala pādatala dantāvaraṇāni akkhīnaṃ rattaṭṭhātāni ca pavāḷamayāni kesa bhamukāni akkhinaṃ kāḷakaṭṭhānāni ca iṇdanīla maṇimayāni uṇṇālomaṃ panaṃ rajatamayaṃ ahosi. Tato sahampati mahā brahmānaṃ rajatacchattaṃ dhāretvā ṭhinaṃ kāresi. Tatā dvīsu devalokesu devatāhi saddhiṃ vijayuttarasaṅkhaṃ gahetvā abhisekaṃ dadamānaṃ sakkaṃ devarājānaṃ pañcasikha devaputtaṃ beḷuva paṇḍu vīṇamādāya gaṇdhabbaṃ kurumānaṃ. Mahākāḷa nāgarājānaṃ nāgakaññāparivutaṃ nānāvidhenathutighosena tathāgataṃ vaṇṇentaṃ kāresi.
风神手持千臂弯弓,携带三叉戟、锤等各式武器,护卫着千箩盛满山寨般大的武器,围绕魔王势力护持菩提道场,施行许多严酷惩戒。四方也设有无数宝座,南方更是安置了千万宝石装饰的三座宝座,配有象牙制权杖及珊瑚色权杖。为菩提座制作金刚臂带,装饰各色宝石,安放有千万珍珠及银色床榻。显示巴利原文
Vasavattimārampana bāhusahassaṃ māpetvā tisūla muggarādi nānāvudhāni gahetvā sahassakumbhaṃ girimekhala hatthikkhaṇdha māruyha mārabalaṃ parivāretvā bodhimaṇḍaṃ āgantvā aneka bhiṃsanakaṃ kurumānaṃ kāresi. Sesāsu disāsu pācīna disābhāge pallaṅkasadise koṭi koṭi agghanake tayo pallaṅke attharāpetvā dantamayaṃ daṇḍaṃ pavāḷavījaniṃ ṭhapāpesi. Bodhikkhaṇdhaṃ ussīsake katvā nānāratanaṃ maṇḍitaṃ koṭiagghanakaṃ rajata sayanaṃ attharāpesi.
佛刚成正觉时,拥有十力,目光如莲花般明净,环顾菩提宝座。七日内,行走于宝轮之上,进入宝殿,察看已通达法义的僧众及根基处,坐于螺旋蛇与七十种宝物围绕位置,展开伞盖安住之地。随后前往阿阇梨无忧树根处的座位,又往王舍城的食处,并与四位大王,制定饮食护持协议。显示巴利原文
Dasabalassa abhisambodhimpatvā animisena cakkhunā bodhipallaṅkaṃ olokitaṭṭhānaṃ sattāhameva ratanacaṅkame caṅkamitaṭṭhānaṃ olokitaṭṭhānaṃ sattāhameva ratanacaṅkame caṅkamitaṭṭhānaṃ ratanagharaṃ pavisitvā dhammasammasitaṭṭhānaṃ mucaliṇdamūlaṃ gantvā nisinnassa mucaliṇdena nāgena sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvā upari phaṇaṃ katvā ṭhitaṭṭhānaṃ, tato ajapāla nigrodha mūlaṃ gantvā nisinnaṭṭhānaṃ, tato rājāyatanaṃ bhojane upanīte catumahārājehi upanīta pattapaṭiggahaṇaṃ kāresi.
其后,有梵天劝请、转法轮、耶舍出家、跋陀罗跋耆出家、调伏三迦叶,频婆娑罗王来至竹园觐见、入王舍城、受取竹林园、成就八十位大弟子;继而前往迦毗罗卫城、于宝经行处驻足、罗睺罗出家、难陀出家……显示巴利原文
Tato brahmāyācanaṃ dhammacakkappavattanaṃ sasapabbajjaṃ, bhaddavaggiya pabbajjaṃ, tebhātika jaṭila damanaṃ, laṭṭhivanuyyāne bimbisāropagamaṇaṃ, rājagahappavesanaṃ, veḷuvana paṭiggahaṇaṃ asīti mahāsāvake ca kāresi tato kapilavatthugamanaṃ ratanacaṅkame ṭhataṭṭhānaṃ, rāhulapabbajjaṃ, naṇdrapabbajjaṃ jetavanapaṭiggahaṇaṃ, gaṇḍambamūle yamaka pāṭihārikaṃ devaloke.
“所言之地”究竟指何处?有此疑问。显示巴利原文
‘‘Nisinne’’ti katthaci.
宣说阿毗达摩,示现自天而降的神变,并举行了长老问法集会。显示巴利原文
Abhidhamma desanā devorohaṇa pāṭīhīraṃ therapañha samāgamañca kāresi.
同时,举行了《大会经》《教诫罗睺罗经》《吉祥经》与《彼岸道经》的法会;调伏财护象、阿罗婆迦夜叉、央掘摩罗及阿波罗龙王;舍寿行;受用猪肉供养;接受金色衣料;饮用澄净之水;般涅槃;人天悲泣;大迦叶尊者顶礼世尊双足。显示巴利原文
Tathā mahāsamayasutta-rāhulovāda sutta-maṅgasuttapārāyana sutta samāgamaṃ dhanapāla-āḷavaka-aṅgulimāla-apalāla damanaṃ āyusaṅkhāra vossajjanaṃ sūkaramaddava pariggahaṇaṃ siṅgivaṇṇa vatthayuga paṭiggahaṇaṃ pasannodakapānaṃ parinibbānaṃ devamanussa paridevanaṃ mahākassapattherassabhagavatopādavaṇdanaṃ sarīra ṅahanaṃ agginibbānaṃ āḷāhanasakkāraṃ deṇena brāhmaṇena katadhātu vibhāgañca kāresi.
他又造作了五百五十则本生故事。当演绎《须大拏本生》时,他让人扮演了删阇耶大王、普沙提王后、曼坻王妃、耶利王子与罽拏延公主。随后,示现般度婆象施、七百大施、城外观览、信度马施;诸天神以赤色骏马车乘,施舍车驾,并亲自驾驭;向孩童们供施蜜丸与果品,献上黄金针;安住于弯曲山脊的林居处,恭敬供养孩童,布施尊贵婆罗门之妻,供养感得天神应现。携孩童前往删阇耶王宫,莅临弯曲山脊,隐聚贵族大众;须大拏受封灌顶,赐予宫殿,居住一年七月。而后前往他方,抵达兜率天城,详细举行诸多仪礼。显示巴利原文
Tathā addhacchaṭṭhāni jātakasatāni kāresi. Vessantarajātakaṃ pana kārento sañjaya mahārājaṃ phusatīdeviṃ maddideviṃ jāliya kumāraṃ kaṇhājinañca kāresi. Tato paṇḍava hatthidānaṃ satta sataka mahādānaṃ nagara vilokanaṃ siṇdhavadānaṃ devatāhi rohitatha vaṇṇena rathassa vahanaṃ rathadānaṃ sayamevoṇata dumato phalaṃ gahetvā dārakānaṃ madhumaṃsa dinna nesādassa suvaṇṇa sūcidānaṃ vaṅkapabbatakucchimhi pabbajjāvesena vasitaṭṭhānaṃ pūjakassa dārakadānaṃ sakkabrāhmaṇassa bhariyaṃdānaṃ pūjakassa devatānubhāveka dārake gahetvā gantvā sañjaya nariṇdassa purato gataṭṭhānaṃ tato vaṅkapabbatakucchiyaṃ channaṃ khattiyānaṃ samāgamaṃ vessantarassa maddiyā ca abhisekaṃ pattaṭṭhānaṃ nakarampaviṭṭhe sattaratanavassaṃ vassitaṭṭhānaṃ tato cavitvā tusitapure nibbattaṭṭhānañca sabbaṃ vitthārena kāresi.
那时,一万轮围世界的诸天恳请菩萨成佛,此后不再返回;入母胎;摩诃摩耶夫人、净饭大王;于蓝毗尼园降诞圣地;从空中落下两股水流;朝北方行七步;大丈夫之足安立于阿私陀仙人的螺髻顶……显示巴利原文
Tato dasa sahassa cakkavāḷadevatāhi buddha bhāvāya āyācitaṭṭhānaṃ apunarāvattanaṃ mātukucchiokkamanaṃ mahāmāyādeviṃ suddhodana mahārājaṃ lumbinīvane jātaṭṭhānaṃ antalikkhato dvinnaṃ udakadhārānaṃ patanaṃ uttarābhimukhaṃ sattapadavītihāra gamanaṃ kāḷadevaḷassa jaṭāmatthake mahāpurisassa pādapatiṭṭhāna anativattamānāya jambucchāyāya dhātīnaṃ pamādaṃ disvā sirisayane pallaṅke nisīditvā jhānasamāpannaṭṭhānañca kāresi.
当时,他让人制作了罗睺罗的母亲和幼子罗睺罗的像。二十九岁那年,为了前往园林嬉戏,他见到老、病、死三位天神使者,返回之处,第四次见到出家者的形象,心中生起“出家为善”之念。于是,他前往园林,享受园林盛景,傍晚沐浴后,坐在吉祥石柱上,观赏彩幡与陈列的饰品,以及各式戏舞表演。随后,他骑马离开这殊胜的出家胜处,受到万千天众的恭敬供养。此后,他策马回到城中,在盛大的出家仪式后进入王舍城,频婆娑罗王请他安座说法,并奉上优楼频螺的乳糜,接受甘美的乳品,在那芳香涂泥的河畔,恭敬供奉乳糜。此事甚为奇异。白天,他在娑罗林中安闲游戏,接受僧团首领所赠的咖提那衣等供养,然后登上菩提树,安稳地坐在树下,圆满完成了全部仪式。显示巴利原文
Tato rāhula mātaraṃ rāhula bhaddakañca kāresi tato ekūna tiṃsavassakāle uyyāne kīḷatatthāya gamana samaye jiṇṇa vyādhita mata saṅkhyāte tayo devadūte disvā nivattanaṭṭhānaṃ catutthavāre pabbajitarūpaṃ disvā sādhupabbajjāti cittaṃ uppādetvā uyyānaṃ gantvā uyyānasiriṃ anubhavitvā sāyaṇha samaye nahātvā maṅgala silāpaṭṭe nisinnamatta vissakaṭṭhānā alaṅkaraṇaṭṭhāṇaṃ tato majjhimarattiyaṃ nāṭakānaṃ vippakāraṃ disvā kaṇthaka haya varamāruyha) mahābhinikkhamaṇaṃ nikkhamitaṭṭhānaṃ dasa sahassa) cakkavāḷa devatāhi kata pūjāvidhiṃ kaṇthakanivattana cetiyaṭṭhānaṃ anomā nadītīre pabbajjaṃ rājagahappavesanaṃ paṇḍava pabbataccha yāya rañño bimbisāramma rajjakaraṇatthāya āyācanaṃ sujātāya dinna khīrapāyāsa paṭiggahaṇaṃ nerañjarāya nadiyā tīre pāyāsa paribhogaṃ nadiyā pātivissaṭṭhaṃ pāṭihāriyaṃ sālavane divāvihāra gataṭṭhānaṃ sotthiyena dinna kusatiṇapaṭiggahaṇaṃ bodhimaṇḍaṃ āruyha nisinnaṭṭhānañca sabbaṃ vitthārena kāresi.
接着,以玛欣德长老为首的七位比丘一同到来,并举行了仪式。他在四方安置了手持利剑的四大天王,然后是三十二位天子,接着是三十二位手持金柄灯的天女,再接着是二十八位夜叉将军,然后是以合掌恭敬而立的天众,再后是手持宝石花束而立的天众。又有持金瓶稳重站立供养的天神,还有奏乐歌唱的天神。又有持吹筚篥的天神,手持独柄千伞;这些供养的天神举起琳琅满目的花枝,分别端坐于月轮座、日轮座与莲花座上,宝伞亦有天众持护。还有持盾的天神,以及手持满盛香油宝瓶的天神,周身金光熠熠,将灯火置于头顶,如此将供养礼仪庄严地展陈开来。显示巴利原文
Tato mahiṇdatthera pamukhe satta saha āgate ca kārāpesi. Catusu disāsu khaggahatthe cattāro mahārājāno kāresi tato dvattiṃsa devaputte tato suvaṇṇa daṇḍa dīpakadhārā dvattiṃsa devakumāriyo tato aṭṭhavīsati yakkhasenāpatino tato añjaliṃ paggayha ṭhita devatāyo tato ratanamaya puppakalāpe gahetvā ṭhita devatāyo tato suvaṇṇaghaṭe gahetvā ṭhiti devatāyo tato naccanaka devatāyo tato turiyavādaka devatāyo tato pacceka satasahassagghanake dasahatthappamāṇe ādāse gahetvā ṭhita devatāyo tato tatheva satasahassagghanaka puppha sākhāyo gahetvā ṭhitadevatāyo tato caṇdamaṇḍale gahetvā ṭhitadevatāyo sūriyamaṇḍale gahetvā ṭhitadevatāyo tato padumāni gahetvā ṭhita devatāyo tato chattāni gahetvā ṭhitadevatāyo tato vicittavesadhare malladevaputte tato dussapoṭhana devatāyo tato ratanagghike gahetvā ṭhitadevatāyo tato dhammacakkāki gahetvā ṭhitadevatāyo tato khaggadharā devatāyo tato pañcahatthappamāṇa gaṇdhitelapūritā dukūlavaṭṭiyaṃ pajjalita dīpakañcanana pātiyo sīsehi dhāretvā ṭhitadevatāyo ca kārāpesi.
于是,在花果芳香聚集的乳香糊剂的基底上,立起了四根宏伟的柱子,每柱上镶嵌着四耳饰,饰以黄金、宝石、珍珠、金刚石等四种宝珠,形成了四座宝城。然后筑起雨云色的石墙,装饰以闪耀的光芒。继而,又树立了宝蔓,随后有彩色丝织华盖,又有蓝莲花,凭借着巨蛇宝珠,形成了华盖装饰。显示巴利原文
Tato catusukaṇṇesuphaḷikamayaagghiya matthake cattāromahāmaṇa ṭhapāpesi catusu kaṇṇesu suvaṇṇa-maṇi-mutta-vajirānaṃ cattāro rāsiyo kāresi tato meghavaṇṇa pāsāṇabhittiyaṃ vijjullatā kāresi tato ratana latāyo tato cāḷavijatiyo tato niluppale gahetvā ṭhita nāgamaṇavikāyo kāresi.
国王以厚重的纯金制作了一些独特的形像,又以七宝完成了其余的供养仪式。此处所备供品无量无边。当时,住在芒果石庙的质多护长老,正在铜殿底层为一万二千位比丘说法,开示《车乘经》。有位比丘心想长老已退失信心,便出言诋毁。这时,漏尽大持长老在不远的山边坐下,闻法后说:“法友,你的说法被诽谤了。”他恳求道:“请详细说明是何事。”同时,此岛有位令人生悦的光明王,傍晚既礼拜大塔,又安坐用餐。当日事毕,国王端坐察看西方的供养物,起身向长老顶礼问道:“尊者,我所做的供养是否已得认可?”过去诸王皆称导师为“神”,而这里却说“非神”,令人生惑。显示巴利原文
Rājā ektikāni rūpakāni ghanakoṭṭima suvaṇṇeheva kāresi. Avasesampi pūjāvidhiṃ sattarataneheva kāresīti. Ettha ca vuttappakārampana pūjanīyabhaṇḍaṃ anantamaparimāṇaṃ hoti tathā hi ambapāsānavāsī cittaguttattheronāma heṭṭhā lohapāsāde sannipatitānaṃ dvādasannaṃ bhikkhusahassānaṃ dhammaṃ kathento rathavinītasuttaṃ ārabhitvā mahā dhātunidhānaṃ vaṇṇento ekacce na saddahissantīti maññamāno osakkitvā kathesi. Tasmiṃ khaṇe koṭapabbatavāsī mahātissatthero nāma khīṇāsavo avidūre nisīditvā dhammaṃ suṇanto āvuso dhammakathika tava kathāto parihīnampi atthi. Apacco sakakitvā vitthārena kathehīti āha. Atha imasmiṃyeva dīpe bhātiya mahārājā nāma saddo pasanno ahosi so sāyaṃ pātaṃ mahacetiyaṃ vaṇditvāva bhuñjati. Ekadivasaṃ vinicchaye nisīditva dubbīnicchitaṃ aṭṭaṃ vinicchinanto atisāyaṃ vuṭṭhito thūpavaṇdanaṃ vissaritvā bhojane upanīte hatthaṃ otāretvā manusse pucchiajja mayā ayyako vaṇdito na vaṇditoti. Porāṇaka rājāno hi satthāraṃ ayyakoti vadanti. Manussā na vaṇdito devāti āhaṃsu.
那时,国王放下手中所持的饭团,放入钵中,起身令人打开南门,随即从东门登上大塔庭院。正当他顶礼时,听到塔内漏尽圣者们说法的声音,误以为声音从南门传出,便前往南门寻找不见,又以此法寻遍其余诸门。于是他于四门各置人形守卫,再亲自巡查,见无人前来通报,知道外边确实没有障碍,便决意居留塔内。他在南门附近,面向大塔舒展四肢,放下对生的执著,以坚固的决心伏地而卧。如果国王见不到塔内的景象,七日不食,必将枯槁,如同埋于地中只存一丝气息,再也不能起身。而由于国王的威德力,他的王宫却显现温热之相。显示巴利原文
Tasmiṃ khaṇe rājā hatthena gahita bhattapiṇḍaṃ pātiyaṃ pātetvā uṭṭhāya dakkhiṇadvāraṃ vivarāpetvā āgantvā pācīna dvārena mahācetiyaṅgaṇaṃ āruyha vaṇdanto anto dhātugabbhe khīṇāsavānaṃ dhammaṃ osāraṇasaddaṃ sutvā dakkhiṇadvāreti maññamāno tattha gantvā adisvā eteneva nayena itarānipi dvārāni gantvā tatthāpi adisvā ayyā dhammaṃ osārento vicarantīti maññamāno olokanatthāya catusu dvāresu manusse ṭhapetvā sayaṃ puna vicaritvā apassanto manusse pucchitvā bahiddhā natthi bhāvaṃ ñatvā anto dhātugabbhe bhavissatiti sanniṭṭhānaṃ katvā pācīnadvāre āsannatare mahā cetiyābhimukho hatthapāde pasāretvā jīvituṃ pariccajitvā daḷhasamādānaṃ katvā nipajji. Sace mā ayyā dhātugabbhaṃ na olokāpenti-sattāhaṃ nirāhāro hutvā sussamāno bhūsamuṭṭhi viya vippakiriyamānopi na uṭṭhahissāmīti. Tassa guṇānubhāvena sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi.
帝释天思惟察知此事原委,便来到正在说法的长老们面前,说:“尊者,此国王依于法,于佛陀教法深具信心。他在这里听闻诵经声,不见舍利殿,便坚固发愿:‘若不能见到舍利殿,我便不起。’而后躺卧。若他见不到舍利殿,必将死于此地。请你们带他进入,令其得见。”于是帝释天前往大塔,进入舍利殿察看。比丘们悲悯国王,为使国王得见舍利,便派一位长老持舍利至国王面前展示。那位长老手持舍利进入塔中,依国王所愿顶礼供养。待国王出城时,另择吉日,在大塔内制作了十一处以黄金装饰的形像,并在王宫建造大圣殿,安置这些形像,如我先前所见的黄金像那样陈设。这些供像形态庄严,经由人工精妙安立,故名为‘规则宝像’。显示巴利原文
Sakko āvajjanto taṃ kāraṇaṃ ñatvā agantvā dhammaṃ osārentānaṃ therānaṃ evamāha. Ayaṃ bhante rājā dhammiko buddhasāsane pasanno imasmiṃ ṭhāne sajjhāyana saddaṃ sutvā dhātugabbhaṃ apassitvā na uṭṭhahissāmīti daḷhasamādānaṃ katvā nipanno sace dhātugabbhaṃ na passati tattheva marissati. Taṃ pavesetvā dhātu gabbhaṃ olokāpethāti. Therāpi tassa anukampāya dhātugabbhaṃ dassetuṃ ekaṃ theraṃ āṇāpesuṃ rājānaṃ ānetvā dhātugabbhā olokāpetvā pesehīti. So rañño hatthe gahetvā dhātugabbhaṃ pavesetvā yathāruciṃ vaṇdāpetvā sabbaṃ sallakkhitakāle pesesi rājā nagaraṃ gantvā aparena samayena dhātugabbhe attanā diṭṭharūpakesu ekadesāni suvaṇṇakhacitāni kāretvā rājaṅgaṇe mahantaṃ maṇḍapaṃ kāretvā tasmiṃ maṇḍape tāni rūpakāni saṃvidahāpetvā nagare sannipātetvā dhātugabbhe mayā diṭṭhāni suvaṇṇarūpakāni īdisāni āha. Tesaṃ rūpakānaṃ niyāmena katattā niyāmaka rūpakāni nāma jātāni.
国王每年都将那些金像取出,展示给民众。初次展示时,民众生起净信,每一家便各送一名孩童出家。后来,国王心想:“这些尊者还不知晓此事,我也应当告知他们。”于是便前往精舍,在铜殿之下召集比丘僧团,自己坐于法座。显示巴利原文
Rājā saṃvacchare saṃvacchare tāni rūpakāni nīharāpetvā nāgarānaṃ dassesi paṭhamaṃ dassitakāle nāgarā pasīditvā ekeka kulato ekekaṃ dārakaṃ nīharitvā pabbājesuṃ. Puna rājā ayyā etaṃ pakāraṃ ajānanakā bahū tesampi ārocessāmīti vihāraṃ gantvā heṭṭhā lohapāsāde bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā sayaṃ dhammāsanagato tiyāma rattiṃ dhātugabbhe adhikāraṃ kathetvā pariyosāpetumasakkāntoseva uṭṭhāsi. Tattheko bhikkhu rājānaṃ pucchi-mahārāja tvaṃ pātarāsabhattaṃ bhūtvā āgatosi. Tiyāma rattiṃ vaṇṇento dhātugabbhe pūjāvidhimpi pariyosāpetuṃ nāsakkhi aññampi bahuṃ atthiti.
国王说:“尊者,您这是说什么?您所开示的,我所讲的连十分之一都不到。而我也只是依我所了知的略说而已。尊者,舍利室中的供养仪轨是无有边际的。”如此,无边的供养物品,在这座每面各八十肘、呈正方形的舍利室中,即使密集放置也无法完全容纳,而应如法次第安放。因此,所有供养器具皆是依照昔日经中的教导,次第安排而成。显示巴利原文
Rājā kiṃ katheta bhante, tumhākaṃ mayā kathitaṃ dasabhāgesu ekabhāgampi nappahoti. Ahampana mayā sallakkhita mattameva kathesiṃ. Anantaṃ bhante dhātugabbhe pūjāvidhānanti āha evaṃ anantaṃ pūjanīyabhaṇḍaṃ samacaturasse ekeka passato asīti asīti hatthappamāṇe dhātugabbhe nirantaraṃ katvā puretumpi na sukaraṃ, pageva yathārahaṃ saṃvidhātu tiṭṭhatu tāva dhātugabbho yāva mahācetiye vāluka pākāra paricchedā nirantaraṃ puretumpi na sakkā. Tasmā taṃ sabbaṃ pūjanīyabhaṇḍaṃ tattha kathaṃ gaṇhīti yadettha vattabbaṃ porāṇehi vuttameva.
犹如盖然,尼古罗比提洹、提皮达迦长老,传闻曾于王宫中端坐,为王讲说十力雄狮吼功德,述说根本藏处,解释经文义理,作结藏息。国王对长老说:「尊者,此处所说的藏处藏胎有四层,各按一一所见,约如八十象鼻那么多,都是值得供养的宝物,均立于此。谁能对此深信呢?」长老答曰:「象鼻洞穴般的数量,是您先闻所知。国王又言:『数量虽小,却珍贵。』」然后长老言:「陛下,我等师长中有帝释如来,曾于问答经日,为洞穴众会宣说法义,先闻此理。国王又言:『那便是两处天界诸天?』」当如此时,也不能忽视法音。此言出自长老,国王却称这是天界天众之闻,谓此不可思议因缘。他说:「陛下此处指两处不同天界,其名为‘不可思议’。」显示巴利原文
Nigro dhapiṭṭhi tepiṭaka mahāsīvatthero kira rājagehe nisiditvā rañño dasabala sīhanādasutataṃ kathento dhātunidhānaṃ vaṇṇetvā suttantaṃ vinivaṭṭesi. Rājā therassa evamāha-ayaṃ bhante dhātugabbhā samacaturasso, ekekapassato asīti asīti hatthappamāṇe ettakāni pūjanīya bhaṇḍāni ettha ṭṭhitānīti ko saddahessatiti. Thero āha. Iṇdasālaguhākittakappamāṇāti tayā sutapubbāti. Rājā khuddaka mañcakappamāṇā bhanteti āha. Tato thero āha, mahārāja amhākaṃ satthārā sakkasasa sakka pañhasuttantaṃ kathanadivase guhāya kittakā parisā osaṭāti sutapubbāti. Rājā dvīsu bhante devalokesu devatāti āha. Evaṃ sante tampi asaddaheyyaṃ nu mahārājāti therena vutte rājā taṃ pana devānaṃ deviddhiyā ahosi deviddhi nāma acinteyyā bhanteti āha.
于是长老对国王说,在一次集会中,即取得不可思议之力。国王以王威、天威、圣者威,这三威显现,因而诞生此三卓越神通。国王称长老语甚善,满足心愿,便用白车盖敬礼尊长,怀抱车盖,迎接至大寺,复于大塔处给予七日顶盖,供献鲜花香果礼敬。为此成就之缘故,还有许多法门显现,那些并非皆为小者!国王在此充为尊者、大有声望者,并修尽诸波罗蜜,言尽称赞。于是此王威应受宣知,由帝释天王借无人所知之天子指示,起始亲临清净之处,降临其处住持。担任业主之因由者,象鼻洞长老适度修习,作业虽小但不唯一于长老本人,且于一切已受圣者自所应行之事,皆届热衷,不懈努力地具足此三神通者,所以应当宣明其理。显示巴利原文
Tato thero mahārāja taṃ ekāyayeva deviddhiyā ahosi. Idaṃ pana rañño rājiddhiyā devānaṃ deviddhiyā ariyānaṃ ariyiddhiyāti imāhi tīhi iddhīhi jātanti avoca. Rājā therassa vacanaṃ sādhūti sampaṭicchitvā theraṃ setacchattena pūjetvā matthake chattaṃ dhārento mahā vihāraṃ ānetvā puna mahācetiyassa sattāhaṃ chattaṃ datvā jāti sumanapuppha pūjaṃ akāsīti. Etassatthassa sādhanatthameva aññānipi bahūni vatthūni dassitāni tāni kintehīti amhe upekkhitāni ettha ca rājā mahesakkho mahānubhāvo pūritapārami katābhinīhāroti tassavasena rājiddhiveditabbā sakkena āṇattena vissakammunā devaputtena ādito paṭṭhāya āvisitvā katattā tassa vasena devidadhi veditabbā, kammādhiṭṭhāyaka iṇdaguttatthero khuddānukhuddakaṃ kammaṃ anuvidhāyanto kāresi na kevalaṃtheroyeva, sabbepi ariyā attanā attanā kattabba kiccesu ussukkamāpannāyeva ahesunti imāhi tīhi iddhīhi katanti veditabbaṃ.
此言出自《大史》。显示巴利原文
Vuttañhetaṃ mahāvaṃso.
象鼻洞大长老,六通具足,有大智慧,
业为决定者,于此中安排了一切。
“iddhiyā”指圣者的神通力,“ariyānañca asambādhā”意为圣者不可破坏的坚固力,合指圣者以不可破坏之神通力而坚住。
显示巴利原文 Iṇdagutta mahāthero-chaḷabhiñño mahāmati, Kammādhiṭṭhāyako ettha-sabbaṃ saṃvidahi imaṃ; Sabbaṃ rājiddhiyā etaṃ devatānañca iddhiyā; Iddhiyā ariyānañca-asambādhā patiṭṭhita’’nti;