塔之成就利得之说
Thūpasādhana lābhakathā
20那时,国王为建造大塔,命人将陆续出现的黄金等物运来,堆满仓库。当一切资具准备就绪,在毗舍佉月满月布萨日,恰逢毗舍佉星宿现前,便开始了大塔的地面平整。国王命人移走早先立在塔址的石塔,为求稳固,在四周筑起象足般的围墙,掘土至坚实处,然后将沙土夯实,用石块砌筑,工匠们搭起塔基,掺入石灰与细沙,精心施工。
20. Atha rājā thūpatthāya uppannāni suvaṇṇādīni āharāpetvā bhaṇḍāgāresu rāsiṃ kāresi tato sabbasambhāre samatte visākha puṇṇamuposathadivase patta visākha nakkhatte mahāthūpakaraṇatthāya bhūmiparikammaṃ ārabhi. Rājā thupaṭṭhāne patiṭṭhāpitaṃ silāthūpaṃ harāpetvā thirabhāvatthāya samantato hatthipākāra pariyantaṃ gambhīrato sataratanappamāṇaṃ bhūmiṃ khanāpetvā paṃsuṃ apanetvā yodhehi guḷapāsāṇe attharāpetvā kammārakūṭehi āhanāpetvā cuṇṇavicuṇṇe kāresi.
接着,令脚裹皮革的大象反复踩踏,使地面坚实;又在石板地上铺设酥油与黏土。天空中,恒河三汇处水珠飞溅,散落四周达三十由旬,此地因常年湿润,称为“低洼首湿窟”(意为细致黏土),自然稻品即产于此。
Tato cammavinaddhehi pādehi mahā hatthīhi maddāpetvā pāsāṇakoṭṭimassupari navanīta mattikaṃ attharāpesi. Ākāsa gaṅgāyahi tipatitaṭṭhāne udakabindūni uggantvā samantā tiṃsa yojanappamāṇapadese patanti yattha sayañjātasālī uppajjatti taṃ ṭhānaṃ niccameva tintattā nintasīsakoḷaṃ nāma chātaṃ. Tattha mattikā sukhumuttā navanīta mattikāti vuccati.
此土由漏尽沙弥自彼处取来,是故当知,一切黏土作业皆用此泥。黏土上铺设砖块,砖块上施粗泥灰,其上铺铜色石,其上覆铁网,铁网上敷以漏尽沙弥从雪山采来的芬芳松脂,松脂上安乳石,乳石上安羊角石。
Taṃ tato khīṇasavā sāmaṇerā āharanti tāya sabbattha mattikākiccanti ñātabbaṃ. Mattikopari iṭṭhakā attharāpesi. Iṭṭhakopari kharasukammaṃ, tassoparikuruviṇdapāsāṇaṃ, tassopariayojālaṃ, tassopari khīṇāsava sāmaṇerehi himavantato āhaṭaṃ sugaṇdhamārumbaṃ, tassopari khīrapāsāṇaṃ, tassopari eḷikapāsāṇaṃ, tassopari sīlaṃ attharāpesi. Sabbamattikākicce navanītamattikā eva ahosi.
石材上,以糖水调和的木苹果树脂铺为八指厚铜板;铜板上,涂以芝麻油浸润的红砷,再敷七指厚银板。国王如此令一切地善加整饬后,于阿沙荼月白分十四日,集合比丘僧团,宣布道:“明日……”
Silāsatthāropari rasodaka santintena kapittha niyyāsena aṭṭhaṅgulabahalatambalohapaṭṭaṃ, tassopari tilatelayantintāya manosilāya sattaṅgula bahalaṃ rajatapaṭṭaṃ attharāpesi evaṃ rājā sabbākārena bhūmiparikammaṃ kārāpetvā āsāḷahi sukkapakkhassa cātuddasa divase bhikkhusaṅghā sannipātetvā evamāha. Sve puṇṇamuposathadivase uttarāsāḷha nakkhattena mahācetiye maṅgaliṭṭhakaṃ patiṭṭhāpessāmi sve thūpūṭṭhāne sabbo saṅgho santipatatūti nagare bheriṃ carāpesi mahājano uposathiko hutvā gaṇdhamālādīni gahetvā thūpaṭṭhāne sannipatatūti.
随后,他命令两位名叫毗舍佉西里和提婆那摩的大臣:“你们前去装饰大塔的基座吧。”他们到了之后,先在四周铺撒银箔般色泽的沙土,散下以炒米为第五的诸花,竖起芭蕉拱门,安置满水罐,又在宝色竹竿上系扎五色旌旗,以各种馥郁的香花环饰该处,做了种种庄严。
Tato visākhasiri devanāmake dve amacce āṇāpesi. Tumhe gantvā mahā cetiyaṭṭhānaṃ alaṅkarothāti. Te gantvā samantato rajatapaṭṭavaṇṇavālukaṃ okīrāpetvā lājapañcamakāni pupphāni vikiritvā kadalitoraṇaṃ ussāpetvā puṇṇaghaṭe ṭhapāpetvā maṇivaṇṇe veḷumhi pañcapaṇṇadhajaṃ baṇdhāpetvā gaṇdhasampannāni nānāvidha kusumānisaṇtharāpetvā nānāppakārehi taṃ ṭhānaṃ alaṅkariṃsu.
接着,国王又命人装饰整座城邑,以及通往寺院村落的道路。在破晓时分,于城邑四门,为梳理仪容而安置了剃发匠,为沐浴而安排了沐浴师,为妆饰而备办了整装师,并布置好种种染色衣料、香、花鬘等物,以及配有汤菜的美味饭食。所有市民与村民,皆随其所乐,以香水、香膏等悉心装饰,沐浴斋饭后,穿戴衣饰,前往大塔基座处。国王亦传令集结十万大军。
Atha rājā sakalanagarañca vihāragāmi maggañca alaṅkārāpesi pabhātāya rattiyā nagare catusu dvāresu massu kammatthāya nahāpite, nahāpanatthāyanahāpanake, alaṅkāratthāya kappakeva nānāvirāga vattha gaṇdhamālādīni ca sūpavyañjana sampannāni madhurabhattāni ca ṭhapāpetvā sabbe nagarā ca jānapadā ca yathāruciṃ massūkammaṃ kāretvā nahātvā bhuñjitvā vatthābharaṇādīhi alaṅkaritvā mahācetiyaṭṭhānaṃ āgacchantūti āyuttakehi ārocāpesi.
国王自己也佩戴了一切庄严,与四万男子一同受持布萨戒,成为近事者。由众多善加妆饰、衣着华丽的大臣担任护卫,如天女般盛装打扮的舞女们环绕在侧,如同被天众簇拥的帝释天王一般,他即以自身的吉祥盛德,令大众欢喜踊跃。在种种乐器奏鸣的伴奏中,到下午时分,众多比丘集会于大塔基座处。大塔所用的诸多供物,为营办吉祥之事,备下了八万八千种。又于四维敷设宽广的座具,涂抹以油、蜜、糖、酥和乳等种种膏泽。
Sayampi sabbābharaṇa vibhūsito cattālīsa purisa sahassehi saddhiṃ uposako hutvā anekehi sumaṇḍita pasādhitehi amaccehi gahitārakkho alaṅkatāhi devakañña pamāhi nāṭakitthihi parivuto amaragaṇa parivuto devarājā viya attano sirisampattihā mahājanaṃ tosayanto anekehi turiya saṅghuṭṭhehi vattamānehi aparaṇhe mahāthūpaṭṭhānaṃ upagañji. Mahā cetiyaṭṭhāna maṅgalatthāya puṭabaddhāni vatthāni aṭṭhuttara sahassaṃ ṭhapāpesi. Catusu passesu vattharāsiṃ kāresi tela-madhu-sakkara-phāṇitādīni ca ṭhapāpesi.
那时,众多比丘从各方来到王舍城附近。因提拘达长老带领八万比丘,从空中而来;法施长老带领一万二千比丘,从波罗奈仙人堕处大寺前来;喜见长老带领六万比丘,从舍卫城祇园大寺前来;护法长老带领一万八千比丘,从毗舍离大林前来;大护法长老带领三万比丘,从憍赏弥说法林前来;护法长老带领二万二千比丘,从优禅尼耆利山大寺前来;净住长老带领一万六千比丘,从华氏城无忧林前来;迦提难陀长老带领二百二十万比丘,归属犍陀罗国;大精进长老带领四十四万六千比丘,归属摩揭陀国;婆罗陀那长老带领三万比丘,归属耶舍那国;一位长老以北方统领的身份带领八千比丘;质多古陀长老带领三万比丘,从大菩提树寺前来;山林居住的长老有一千多位参与;须利耶古陀长老带领四万三千八百位比丘,从大寺升入空中。
Atha nānādesato bahū bhikkhū āgamiṃsu rājagahā samantā iṇdiguttatthero nāma asīti bhikkhusahassāni gahetvā ākāsenāgañchi tathā bārāṇasiyaṃ isipatane mahā vihārato dhammasenatthero nāma dvādasa bhikkhusahassāni. Sāvatthiyaṃ jetavana vihārato piyadassi nāma thero saṭṭhi bhikkhu sahassāni vesāliyaṃ mahā vanato buddharakkhitatthero aṭṭhārasa bhikkhu sahassāni, kosambiyaṃ ghositārāmato mahādhammarakkhitatthero tiṃsa bhikkhusahassāni. Ujjeniyaṃ dakkhiṇagiri mahā vihārato dhammarakkhitatthero cattālīsa bhikkhusahassāni-pāṭaliputte asokārāmato mittiṇṇatthero bhikkhūnaṃ satasahassāni saṭṭhiñca sahassāni gaṇdhāra raṭṭhato attinna thero nāma bhikkhūnaṃ dve satasahassāni asītiñca sahassāni. Mahāpallava bhogato mahādevatthero bhikkhūnaṃ cattāri satasahassāni saṭṭhiñca sahassāni yonakaraṭṭhe alasaṇdā nagarato yonaka dhammarakkhitatthero tiṃsa bhikkhu sahassāni. Viñjhāṭavivattaniya senāsanato uttaratthero asīti bhikkhusahassāni. Mahābodhimaṇḍa vihārato cittaguttatthero tiṃsa bhikkhusahassāni vanavāsibhogato caṇdaguttatthero asīti bhikkhusahassāni. Kelāsa mahāvihārato suribhaguttatthero channavuti sahassāni gahetvā ākāsenāgañchi.
岛上的比丘及来集的众人,全体聚集,
往昔的计数与分类,从未道及此数;
当一切比丘皆会聚于此集会时,
所宣说者,正是诸漏尽者,那九十六亿之众。
‘‘Bhikkhūnaṃ dīpavāsīnaṃ-āgatānañca sabbaso, Gaṇanāya paricchedo-porāṇehi na bhāsito; Samāgatānaṃ bhikkhūnaṃ-sabbesaṃ taṃ samāgame, Vuttā khīṇāsavāyeva-te channavuti koṭiyo;’’
于是,僧团如同被环绕的珊瑚围栏一般,互不碰触,安立于王宫庭院中央。东侧,一位名为佛护的漏尽长老,带领着五百位与他同名的漏尽者,立于彼处。同样,南侧、西侧、北侧,分别有法护、僧护、阿难三位长老,也各自带领着五百位同名的漏尽者,立于彼处。那时,名为毗耶多悉的漏尽长老,率领着广大的比丘僧团,立于王宫前方的右侧。
Atha saṅgho parikkhitta pavāḷavedikā viya majjhe rañño okāse ṭhapetvā aññamaññaṃ aghaṭṭetvā aṭṭhāsi. Pācinapasse buddharakkhitanāmako khīṇāsāvatthero attanāsadisanāmake pañcasatakhīṇāsave gahetvā aṭṭhāsi. Tathā dakkhiṇapasse pacchimapasse uttarapasse ca dhammarakkhita - saṅgharakkhita - ānaṇda nāmakā khīṇāsavattherā attanā sadisanāmake pañcapañcasata khīṇāsave gahetvā aṭṭhaṃsu piyadassi nāma khīṇāsavatthero mahābhikkhusaṅghaṃ gahetvā pubbuttara kaṇṇe aṭṭhāsi.
据说,国王正要步入僧团之时,心想:“若我正建造的佛塔事工能无障碍地完成,便让东、南、西、北四方,各站着名为觉护、皮护、僧护、阿难等长老,各自带领五百位同名比丘;让喜见长老在东北角……”众长老也了知国王的心意,便如此站立。与此同时,圣长老苏达陀、苏满那、朴多摩、悉瓦利、旃陀、苏利耶谷陀、因陀谷陀、沙伽罗、吉多赛奴、迦耶塞奴、阿迦洛提等十一位长老,环绕着圆满佛塔,面向正东而立。
Rājā kira saṅghamajjhaṃ pavisantoyeva sace mayā kayiramānaṃ cetiyakammaṃ anantarāyena niṭṭhaṃ gacchati pācina-dakkhiṇa-pacchima-uttarapassesu buddharakkhita-cammarakkhita-saṅgharakkhita-ānaṇda nāmakā therā attanāsadisanāmake pañcapañcasatabhikkhu gahetvā tiṭṭhantu piyadassi nāma thero pubbuttarakaṇṇe bhikkhusaṅghaṃ gahetvā tiṭṭhatūti cintesi. Therāpi rañño adhippāyaṃ ñatvā tathā ṭhitāti vadantī siddhatthero pana maṅgalo-sumano-padumo-sīvali-caṇdagutto-sūriyagutto-iṇdagu- tto-sāgaro-cittaseno -jayaseno-acaloti imehi ekādasahi therehi parivuto puṇṇaghaṭe pūrato katvā puratthābhimukho aṭṭhāsi.
于是,国王见到如此站立的比丘僧团,心生欢喜,以香花等作供养,右绕,礼敬四方,进入佛塔圆满之处。他取来一支金制、银饰、可旋转的杖,由父母双全、具足祥瑞的大臣之子手持,安放在善造的坚固柱上,便开始建造。正当建造时,长老阻止了国王,原因是:若建造如此宏伟的佛塔,国王将不及完成便逝世,未来还会承受难忍的苦。那时,僧团中有一位名为大智的长老,认为应听从长老的话,便传达了此意。
Atha rājā tathā ṭhitaṃ bhikkhusaṅghaṃ disvā pasannacitto gaṇdhamālādīhi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu vanditvā puṇṇasaṭaṭṭhānaṃ pavisitvā suyaṇṇakhīle paṭimukkaṃrajatamayaṃ paribbhamana daṇḍaṃ vijjamānamātāpitūnaṃ ubhato sujātena sumaṇḍita pasādhitena abhimaṅgala sammatena amaccaputtena gāhāpetvā mahantaṃ cetiyāvaṭṭaṃ kāretuṃ ārabhi. Tathā kārentaṃ pana siddhatthatthero nivāresi. Evaṃ kirassa ahosi - yadi mahārājā mahantaṃ cetiyaṃ karoti, aniṭṭhiteyeva marissati anāgate dupparihariyañca bhavissatīti. Tasmiṃ khaṇe bhikkhusaṅgho mahā rāja thero pāṇḍito, therassa vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatīti āha.
国王知晓比丘僧团的意图后,心想“长老会负责此事”,便问:“长老,我该依何尺度建造?”长老答:“依我行脚所至之处,建塔的环绕范围。”说完,指示后便隐身离去。国王依长老所言,将塔周建好,然后前往长老处,问其名字,以香花等作供养,礼拜右绕。其他十一位长老也一一前来,以香花等供养,礼拜问名。于是,国王便询问那位手持银杖、具足祥瑞的大臣之子。
Rājā bhikkhusaṅghassa adhippāyaṃ ñatvā thero karotīti maññamāno kīdisaṃ bhante pamāṇaṃ karomīti āha. Thero mama gatagataṭṭhānato cetiyāvaṭṭaṃ karohīti vatvā upadisanto āvijjhitvā agamāsi. Rājā therassa vuttanayena cetiyāvaṭṭaṃ kāretvā theraṃ upasaṅkamitvā nāmaṃ pucchitvā gaṇdhamālādīhi pūjetvā vambatvā parivāretvā ṭhite sesa ekādasa there ca upasaṅkamitvā pūjetvā vaṇditvā tesaṃ nāmāni ca pucchitvā paribbhamana daṇḍagāhakassa amacca puttassa tāma pucchi.
我是善安住梵天。我曾请问您父亲的姓名,他回答说名叫难提舍那;又请问您母亲的名号,他告诉说名叫须摩那提毗。这些名字都极为吉祥。我所进行的佛塔建造工作,必定会圆满完成。国王闻后十分欢喜,随即在中央安置了八只金瓶和八只银瓶,并以银盘环绕,陈设在即将圆满的佛塔周围。
Ahaṃ deva suppatiṭṭhita brahmā nāmāti vutte tava pitā kiṃ nāmoti pucchitvāna naṇdiseno nāmāti vutte mātunāmaṃ pucchi. Sumanādevī nāmāti vutte sabbesaṃ nāmāni abhimaṅgalasammatāni, mayā kayaramānaṃ cetiyakammaṃ avassaṃ niṭṭhānaṃ gacchatiti haṭṭho ahosi, tato rājā majjhe aṭṭha suvaṇṇaghaṭe rajataghaṭe ca ṭhapāpetvā te parivāretvā aṭṭhuttarasayassa puṇṇaghaṭe ṭhapāpesi.
接着,他又令人安置了八块金砖。每一块金砖周围各环绕着一百零八块银砖,又另外陈设了一百零八匹布料。随后,由名叫善安住梵天的大臣之子手持一块金砖,与他同名的在世的父母以及七位大臣之子一起,在众多亲属的围绕中,树立起七十根支柱,作为坚固的支撑。
Atha aṭṭha suvaṇṇiṭṭhakā ṭhapāpesi. Tāsu ekekaṃ parivāretvā aṭṭhuttarasata aṭṭhuttarasata rajatiṭṭhakāyo. Aṭṭhuttarasata aṭṭhuttarasata vatthāni ca ṭhapāpesi. Atha suppatiṭṭhita brahmanāmena amaccaputtena ekaṃ suvaṇṇiṭṭhakaṃ gāhāpetvā tena sadisa nāmehi ca jīvamānaka mātāpitūhi sattahi amaccaputtehi sesa sattiṭṭhakāyo gāhāpesi.
在那时刻,弥德长老在东方方位,于划定的界线内,在地上安置了香团。胜军长老则洒水、祝祷,使地面变得平整。善安住梵天在吉星聚会、种种祥瑞齐备之处,首先树立了第一根吉祥柱。须摩那长老用盛开的须摩那花进行供养。当浇洒大地之后,大地发生震动。由此因缘,其余诸位长老也相继一一进行供养。
Tasmiṃ khaṇe mittatthero nāma puratthima disābhāge paribbhamita lekhāya bhūmiyaṃ gaṇdhapiṇḍaṃ ṭhapesi. Jayasenatthero nāma udakaṃ āsiñcitvā santintetvā samaṃ akāsi. Suppatiṭṭhitabrahmā bhadda nakkhattena evaṃ nānāvidha maṅgalānisaṅkhaṭaṭṭhāne paṭhamaṃ maṅgalikaṭṭhakaṃ patiṭṭhāpesi. Sumanattheronāma jātisumanapupphehi taṃ pūjesi. Tasmiṃ khaṇe udakapariyantaṃ katvā mahāpathavi kampo ahosi. Eteneva nayena sesa sattiṭṭhakāyopi patiṭṭhāpesuṃ.
随后,国王让恭敬侍立的大众各就其座,以香花、花环等供养,并完成吉祥仪式,又命人献上金盘中的花束。接着,他来到东方,走近站在比丘僧团前的大佛护长老,以香花、花环等供养、礼敬,并询问围绕长老而立的比丘们的名字。然后前往南方,同样以香花等供养、礼敬站立那里的大法护长老;之后到西方,供养大僧护长老;再到北方,供养阿难陀长老,一一礼敬并询问他们的名字。最后,他又转身向前方,向立在近处的喜见长老顶礼、供养、问名,随后恭恭敬敬地站在一旁。
Tato rājā rajatiṭṭhakāyopi patiṭṭhāpetvā gaṇdhamālādīhi pūjetvā maṅgalavidhānaṃ niṭṭhāpetvā suvaṇṇapelāyapupphāni gāhāpetvā pācīnapasse bhikkhusaṅghassa purato ṭhitaṃ mahā buddharakkhitattheraṃ upasaṅkamitvā gaṇdhamālādīhi pūjetvā vaṇditvā therassa parivāretvā ṭhita bhikkhūnañca nāmāni pucchitvā tato dakkhiṇapasse ṭhitaṃ mahādhammarakkhitattheraṃ pacchimapasse ṭhitaṃ mahāsaṅgharakkhitattheraṃ uttarapasse ṭhitaṃ ānaṇdattherañca upasaṅkamitvā gaṇdhamālādīhi pūjetvā pañcapatiṭṭhitena vaṇditvā tatheva nāmāni pucchitvā pubbuttara kaṇṇaṃ gantvā tattha ṭhitaṃ piyadassi mahātheraṃ vaṇditvā pūjetvā nāmāni pucchitvā santike aṭṭhāsi.
彼时,那位长老在增长吉祥之际为国王说法。吉祥仪式结束时,在场的在家大众中,有四万人证得入流果,一千人证得一来果,一千人证得不还果;而在比丘众中,有一万八千人证得阿罗汉果,比丘尼众中有一万四千人证得阿罗汉果。
Thero maṅgalaṃ vaḍḍhento rañño dhammaṃ desesi. Maṅgalapariyosāne sampatta gihiparisāsu cattālīsa sahassāni arahanto patiṭṭhahiṃsu. Cattālīsa sahassāni sotāpattiphalo sahassaṃ sakadāgāmiphale, sahassaṃ anāgāmiphale, bhikkhūnaṃ pana aṭṭhārasasahassāni arahattaṃ pāpuṇiṃsu. Bhikkhunīnaṃ catuddasa sahassānīti.