马利咤瓦提寺院之说
Marīcavaṭṭi vihārakathā
18于是国王这样思惟:“据说大玛欣德长老曾对我的祖父天爱帝须王这样说:‘大王,您的孙子度他伽摩尼·阿巴耶将建造一座百肘高的金鬘塔,也将为僧团建造一座九层的铜殿作为布萨堂。’” 他思惟之间,回头看见王宫金匣中所置的金匾,那上面写道:“未来四千一百年间,迦摩难持王子必将建造无畏之塔。” 国王见此语,心生欢喜,起座而行,说道:“这为我所见,确实是大玛欣德的授记。”
18. Tato rājā cintesi mahāmahiṇdatthero kira mama ayyakassa devānampiyatissa rañño evamāha. Nattā te mahārāja duṭṭhagāmaṇi abhayo visaṃ hatthasatikaṃ sovaṇṇamāliṃ thūpaṃ kāressati. Saṅghassa ca uposathāgārabhūtaṃ navabhūmakaṃ lohapāsādaṃ kāressatīti cintetvā ca pana olokento rājagehe karaṇḍake ṭhapitaṃ suvaṇṇapaṭṭalekhaṃ disvā taṃ vācesi. Anāgate cattālīsaṃ vassasataṃ atikkamma kākavaṇṇatissassa putto duṭṭhagāmaṇi abhayo idañcidañca kāressatīti sutvā haṭṭho udaggo appoṭhesi-ayyena kira vatamhi diṭṭho mahā mahiṇdenāti.
于是,清晨时分,他前往大云林,召集比丘僧团,如此说道:“诸位尊者,我要为比丘僧团建造布萨堂,并建一座与天宫相仿的殿堂。请派人前往天界,将天宫的形像描绘在布帛上给予我。” 僧团便派遣了八位漏尽者。他们前往三十三天,那座天宫高十二由旬,广四十八由旬。其宫殿极为庄严华美,有层层宝顶,千余楼阁,九层楼高,殿宇辉煌,适合供养乳白色的天女。殿上安置金饰,天幕璀璨,宝石铺成楼阁。国王命人用朱砂将天宫形象描绘出来,呈予比丘僧团,僧团再交予国王。
Tato pātova mahāmeghavanaṃ gantvā bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā etadavoca? Bhante bhikkhusaṅghassa uposathāgāraṃ katvā devavimāna sadisaṃ pāsādaṃ kāressāmi devalokaṃ pesetvā paṭe vimānākāraṃ likhāpetvā me dethāti? Saṅgho aṭṭha khīṇāsave pesesi. Te tāvatiṃsabhavanaṃ gantvā dvādasayojanubbedhā aṭṭhacattālīsa yojana parikkhepaṃ kūṭāgāraṃ sahassa patimaṇḍitaṃ navabhūmakaṃ sahassagabbhaṃ khīraṇa devadhītāya puññānubhāvanibbattaṃ ākāsaṭṭhaṃ ratanapāsādaṃ oloketvā hiṅgulakena paṭe tadākāraṃ likhitvā ānetvā bhikkhusaṅghassa adaṃsu saṅgho rañño pāhesi.
国王见此,心生欢喜,便按照那幅画像建造了铜殿。在工程开始时,他在四座大门各置八十万两黄金,并在四座大门各放置一千匹布,以及数以千计的装满糖、油、糖块、蜂蜜的罐子。殿中不得做起无酬劳的工作,不用铜锤敲击,不得做伤害建造者根基的举动。每一壁面宽百肘,每一楼层亦宽百肘,其间设有百个楼阁。这九层楼阁俱以宝石装饰,悬挂金铃,环绕楼阁构筑多彩宝石柱,毛线织物装点台座,莲花为饰。千余楼阁各色宝石交相辉映,宝石栏杆镶嵌珠宝,称为水晶笼子。国王听闻如此,便将女儿许配,并在正中央安置了一座宝石亭阁。
Taṃ disvā rājā tuṭṭhamānaso tadā taṃ lekhatulyaṃ lohapāsādaṃ kāresi. Kammantārambha kāle pana catusu dvāresu aṭṭhasatasahassāni hiraññāni ṭhapāpesi tadā catusu dvāresu sahassa sahassaṃ vatthapuṭāni ceva guḷa-tela-sakkhara-madhupurā anekasahassacāṭiyo ca ṭhapāpesi. Pāsāde amūlakena kammaṃ na kātabbanti bheriṃ cārapetvā amūlakena katakammaṃ agghāpetvā kārakānaṃ mūlaṃ dāpesi. Pāsādo ekekena passena hatthasata hatthasatappamāṇo ahosi tathā ubbedhana, navabhūmāyo cassa ahesuṃ ekekissā bhūmiyā sataṃ sataṃ kūṭāgārāni, tāni sabbānipi ratanakhacitāni ceva suvaṇṇa kiṅkiṇikāpanti parikkhittāni ca ahesuṃ tesaṃ kūṭāgārāni nānāratana bhūsikā pavāḷa vedikā ceva, tāsaṃ padumāni ca nānāratana vicittāneva ahesuṃ. Tathā sahassagabbhā ca nānāratana khacitā sīyapañjara vibhūsitā ca. Vessavanassa nārivābhanayānaṃ sutvā tadākāraṃ majjhe ratana maṇḍapaṃ kāresi.
整座宫殿由众多宝柱庄严,饰有狮子、虎等种种兽形及天众形像,四周垂挂着珍珠网帘。其珊瑚栏杆一如前述。在七宝严饰的亭阁中央,铺着水晶地面,上设象牙床座,靠背亦为象牙所制。床座上方覆有金日轮、银月轮及宝石星宿等庄严。楼阁处处更以种种珍宝莲花点缀,成为悦意的殿堂。殿内绘有多幅生动的故事壁画,间以金藤蔓为饰。楼阁后廊架设桥梁,铺设着象牙与种种牙饰。楼阁之上,镶嵌银杖与水晶四足栏杆。楼顶悬挂着宝制的八吉祥物,间杂着宝珠与水晶璎珞,并安立四足栏杆。伞盖之上,悬挂着宝制的铜铃。
So anekehi ratanatthambhehi sīhavyagghādi rūpehi devatā rūpehi ca patimaṇḍito samantato olambaka muttā jālena ca parikkhitto ahosi pavāḷavedikā cassa pubbe vuttappakārāva sattaratana vicittamaṇḍapa majjhe pana eḷikamaya bhūmiyā dantamaya pallaṅko ahosi apassenampi dantamayameva, so suvaṇṇasūriyamaṇḍalehi rajata caṇda maṇḍalehi muttāmaya tārakāhi ca vicitto tattha tattha yathārahaṃ nānāratanamaya padumāni ceva pasāda janakāni ca jātakāni antarantarā suvaṇṇalatāyo ca kāresi. Tattha mahagghaṃ paccattharaṇaṃ attharitvā manuññaṃ danta vijaniṃ ṭhapesi. Pavāḷamaya pādukā kāresi. Tathā pallaṅkassopari eḷikabhūmiyā patiṭṭhitaṃ rajatamayadaṇḍaṃ setaccattaṃ kāresi. Tattha sattaratanamayāni aṭṭhamaṅgalāni antarantarā ca maṇimuttāmayā catuppāda pantiyo ca kāresi. Chattante cassa ratanamaya ghaṇṭāpantiyo olambiṃsu.
宫殿、伞盖、床座及亭阁,此四者皆珍贵无比。在那里铺设了昂贵的床榻与座椅,又铺上了贵重的羊毛毯与地毯。唾壶、水罐与勺子皆为纯金所成。其余日用器物,更不待言。城门楼亦以铜板覆顶,令人赏心悦目,周围环以围墙。
Pāsādo chattaṃ pallaṅko maṇḍapo cāti cattāro anagghā ahesuṃ mahagghāni mañcapīṭhāni paññatvo tattha mahagghāni kambalāni bhummattharaṇāni attharāpesi āvamana kumhi uḷuṅko ca sovaṇṇamayāyeva ahesuṃ. Sesa paribhoga bhaṇḍesu vattabbameva natthi dvārakoṭṭhakopi manohara pākārena parikkhitto. Tambalohiṭṭhikābhi pana chāditattā pāsādassa lohapāsādoti vohāro ahosi.
如此,如同三十三天中的善法堂,殿成之后,便召集比丘僧团。僧团聚集,犹如在摩利迦婆提寺的径道之上。第一层安住凡夫比丘;第二层安住通达三藏者;第三、第四、第五层依次安住须陀洹、斯陀含、阿那含;顶层四层则安住漏尽比丘。如此召集僧团后,于新建殿堂中举行大供养,犹如在摩利迦婆提大寺举行七日大供养一般。
Evaṃ tāvatiṃsabhavane devasabhā viya pāsādaṃ niṭṭhāpetvā saṅghaṃ sannipātesi. Maricavaṭṭi vihāramage viya saṅgho sannipati. Paṭhamabhūmiyaṃ puthujjanāyeva aṭṭhaṃsu dutiyabhūmiyā tepiṭakā, tatiyādisu tīsu bhūmisu kamena sotāpanna - sakadāgāmi - anāgāmino, upari catusu bhūmisu khīṇāsavāyeva aṭṭhaṃsu. Evaṃ saṅghaṃ sannipātetvā saṅghassa pāsādaṃ datvā maricavaṭṭi vihāramahe viya sattāhaṃ mahādānamadāsīti.
为建宫殿之故,国王行大布施,
捐出无价之宝,总计数达三千万;
他舍离了当舍之物,广行布施,积聚了财富,
布施是随行的财富——智者如此称说。
‘‘Pāsādahetu cattāni-mahācāgena rājinā, Anagghāni ṭhapetvāna-ahesuṃ tiṃsakoṭiyo;’’ Pahāya gamanīyantaṃ-datvāna dhanasañcayaṃ, Anugāmidhanaṃ dānaṃ-evaṃ kubbanti paṇḍitā;
19有一天,国王施出十万钱财,举行大菩提供养后,在入城时见到立在塔基处的石塔,回忆起玛欣德长老说过的话,便下定决心:“我要建造大塔!”下了决心后,他进入王城,登上高楼,享用胜妙饮食,然后卧于祥床,心中思惟:“此方众生正受诸多苦难,怎样才能令他们离苦呢?应当以法化导,并兴建大塔四周的佛舍利塔。”他的这一想法被天神们知晓,天神便告知国王:“大王正如此思惟。”国王于是全心倾注此事。
19. Athekadivasaṃ rājā satasahassaṃ vissajjetvā mahābodhi pūjaṃ kāretvā nagaraṃ pavisanto thūpaṭṭhāne patiṭṭhitaṃ silāthūpaṃ disvā mahiṇdattherena vuttavacanaṃ anussaritvā mahāthūpaṃ kāressāmīti katasanniṭṭhāno nagaraṃ pavisitvā mahaṃtalaṃ āruyha subhojanaṃ bhuñjitvā sirisayanagato evaṃ cintesi mayā damiḷe maddamānena ayaṃ loko ativiya pīḷito, kena nu kho upāyena lokassa piḷanaṃ akatvā dhammena samena mahā cetiyassa anucchavikaṃ iṭṭhakā uppādessāmīti taṃ cintitaṃ chattaṃ adhivatthā devatā jānitvā rājā evaṃ cintesīti ugghosesi.
天界也因此次第传开了喧腾。帝释天得知后,便唤来毗首羯磨天,说道:“亲爱的毗首羯磨!杜陀伽摩尼·阿巴亚大王正在思虑建造大塔所需的砖块。你到都城北边约一由旬处,在深河的岸边备好砖块,然后回来吧。”
Paramparāya devalokepi kolāhalamahosi taṃ ñatvā sakko devarājaṃ vissakammaṃ āmantetvā’tāta! Vissa kamma! Duṭṭhagāmaṇi abhaya mahārājā mahā cetiyassa iṭṭhakatthāya cintesi. Tvaṃ gantvā uttarapasse nagarato yojanappamāṇe ṭhāne gambhira nadiyā tīre iṭṭhakā māpetvā ehi’ti pesesi.
知悉此事后,毗沙羯摩天子来到那里,就在大塔庙附近化现出合适的砖块,之后便返回了天城。第二天,一位猎户带着狗进入森林,四处搜寻,来到那处见到砖块后便离开了。那时,一位地居天女为了让那猎户看清砖块,手持大金杖显现,将他引到砖块所在之处,随后便隐没而去。
Taṃ ñatvā vissakamma devaputto āgantvā tattheva mahācetiyānucchavikaṃ iṭṭhakā māpetvā devapurameva gato. Puna divase eko sunakhaluddo sunakhe gahetvā araññaṃ gantvā tattha tattha vicaranto taṃ ṭhānaṃ patvā iṭṭhakā adisvā ca nikkhami. Tasmiṃ khaṇe ekā bhummā devatā tassa iṭṭhakā dassetuṃ mahantaṃ godhāvaṇṇaṃ gahetvā luddassa sunakhānañca attānaṃ dassetvā tehi anubaddho iṭṭhakābhimukhaṃ attvā antaradhāyi.
猎户见到砖块后,心想:“我们的国王正想建造塔庙,这真是一份大礼物!”他满心欢喜,第二天一早又来到那里,把自己所见的砖块这一礼物禀报了国王。国王听闻此讯,心生欢喜,赐予他丰厚的礼遇,并令人守护那些砖块。接着国王……
Sunakhaluddo iṭṭhakā disvā amhākaṃ rājā thūpaṃ kāretukāmo, mahanto vata no paṇṇākāro laddhoti haṭṭhamānaso puna divase pātoca āgantvā attanā diṭṭhaṃ iṭṭhaka paṇṇākāraṃ rañño nivedesi. Rājā taṃ sāsanaṃ sutvā attamano hutvā tassa mahantaṃ sakkāraṃ kāretvā taṃyeva iṭṭhaka gopanaṃ kāresi. Tato rājā ahameva iṭṭhakolokanatthāya gacchāmi - kuntaṃ vaḍḍhethāti āha.
就在那时,又有人带来另一则消息:在离城三由旬处东北方一个叫阿阇罗维提的村落,整夜降雨之后,在一片约十六迦利沙的地面上生出了金种子。那些金种子大的有一搩手长,小的也有八指长。天亮后,村民们见到金种子,纷纷称奇,便加以守护,举行供奉,盛满容器呈献给国王。国王对此深感敬重,指派了专门的金种子守护者。
Tasmiṃyeva khaṇe puna aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu. Nagarato tiyojanamatthake ṭhāne pubbuttarakaṇṇe ācāra viṭṭhigāme tiyāmarattiṃ abhippavaṭṭe deve soḷasa karīsappamāṇe padese suvaṇṇabījāni uṭṭhahiṃsu. Tāni pamāṇato ukkaṭṭhāni vidatthippamāṇāni. Omakāni aṭṭhaṅgulappamāṇāni ahesuṃ, atha vibhātāya rattiyā gāmavāsino suvaṇṇabijāni disvā rāchā’rahaṃ vata bhaṇḍaṃ uppannanti samantato ārakkhā saṃvidahitvā suvaṇṇabījāni pātiyaṃ pūretvā āgantvā rañño dassesuṃ rājā tesampi yathārahaṃ sakkāraṃ kāretvā teyeva suvaṇṇa gopake akāsi.
就在那时,又有一则奏报传来。在城西七由旬处,波吒河畔一个名为坦跋维提的村落,出产了赤铜。村民们将容器装满,带着赤铜前来,呈献于国王。国王也给予他们相应的礼遇,仍令他们自行守护。
Atha tasmiṃyeva khaṇe aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu. Nagarato pācīnapasse sattayojana matthako ṭhāne pāragaṅgāya tambaviṭṭhi nāma janapade tambalohaṃ uppajji. Gāmikā pātiṃ pūretvā tambalohaṃ gahetvā āgantvā rañño dassesuṃ rājā yathānurūpaṃ sakkāraṃ tesampi kāretvā teyeva gopake akāsi.
接着,又有一则奏报传来。在城东四由旬处,位于东南角的苏摩纳瓦庇村,出产了大量蓝宝石、红宝石等杂宝。村民们将容器装满,带着宝石前来呈献国王。国王也同样给予礼遇,仍令他们自行守护。
Tadanantaraṃ aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu. Purato catuyojanamatthako ṭhāne pubbadakkhiṇa kaṇṇe sumanavāpigāme uppalakuruviṇda missakā bahū maṇayo uppajjiṃsu gāmikā pātiṃ pūretvā āgantvā mānayo rañño dassesuṃ. Rājā tesampi sakkāraṃ kāretvā teyeva gopake akāsi.
再后,又有一则奏报传来。在城南八由旬处,安跋多拘罗地区的一个洞窟中出产了白银。那时,有一位城中商人,带着许多车辆,为采集姜黄、生姜等货物而前往摩罗耶山。他在离洞窟不远处卸下车辆,寻找刺棒木材时,看见了那洞窟。
Tadanantaraṃ aññampi sāsanaṃ āhariṃsu. Nagarato dakkhiṇa passe aṭṭhayojana matthake ṭhāne ambaṭṭhakola janapade ekasmiṃ leṇe rajataṃ uppajji tasmiṃ samaye nagaravāsiko eko vāṇijo bahūhi sakaṭehi haḷiddi siṅgiverādīnamatthāya malayaṃ gato, leṇassa avidūre sakaṭāni muñcitvā patodadāruṃ pariyesanto taṃ pabbataṃ abhirūḷho ekaṃ paṇasayaṭṭhiṃ addasa.
他有一枚大如痰盂的波罗蜜果,将带着果实的枝条弯下,放在下方石岩上。他见那枝条因果实重量而低垂,便走近,用手触摸,知道果实已熟,于是砍断果梗。波罗蜜的枝条随即弹起,回到原位。商人想:“我出高价买下享用吧。”便约定时间。
Tassa mahantaṃ cāṭippamāṇaṃ ekameva paṇasa phalaṃ naruṇayaṭṭhiṃ nāmetvā heṭṭhā pāsāṇapiṭṭhiyaṃ aṭṭhāsi. So taṃ phalabhārena namitaṃ disvā upagantvā hatthena parāmasitvā pakkabhāvaṃ ñatvā vaṇṭaṃ chiṇdi paṇasayaṭṭhi uggantvā yaṭāṭṭhānaṃ aṭṭhāsi vāṇijo aggaṃ datvā bhuñjissāmīti cintetvā kālaṃ ghosesi. Tadā cattāro khīṇāsava āgantvā tassa purato pāturahesuṃ. Vāṇijo te disvā attamano pāde vaṇditvā nisīdāpetvā tassa phalassa vaṇṭāsamantā vāsiyā tacchetvā apassayaṃ luñcitvā apanāmesi. Samantato yusaṃ otaritvā apassayānitaṃ āvāṭaṃ pūresi vāṇijo manosilodakavaṇṇa paṇasayusaṃ patte pūretvā adāsi. Te khīṇāsavā tassa passantasseva ākāsamabbhuggantvā pakkamiṃsu.
他再次约定时间,另外四位阿拉汉到来。他从他们手中接过钵,装满金色般的波罗蜜果肉后奉上。其中三位长老从空中离去,另一位名叫因陀固多的阿拉汉,为了让他看看那银器,从山上下来,坐在洞穴不远处,正吃着波罗蜜果肉。
So puna kālaṃghosesi aññe cattaro khīṇāsavā āgamiṃsu. Tesampi hatthato patte gahetvā suvaṇṇavaṇṇehi pana samiñjehi pūretvā adāsi tesu tayo therā ākāsena pakkamiṃsu itaro iṇdaguttatthero nāma khīṇāsavo tassa taṃ rajataṃ dassetukāmo upari pabbatā otaritvā tassa leṇassa avidūre nisīditvā paṇasa miñjaṃ paribhuñjati upāsako therassa gatakāle avasesa miñjaṃ attanāpi khāditvā sesakaṃ bhaṇḍikaṃ katvā ādāya gacchanto theraṃ disvā udakañca pattadhovanasākhañca adāsi.
长老在洞口清理出通往车子的路,说:“居士,请走这条路。”他礼敬长老后,沿路走去,到达洞口,环视洞穴,看见那堆银子,便拿起一块银子,用刀切割,确知是银,于是拿起一块大银锭,走向车子。
Theropi leṇadvārena sakaṭa samīpagāmi maggaṃ māpetvā iminā maggena gaccha upāsakāti āha. So theraṃ vaṇditvā tena maggena gacchanto leṇadvāraṃ patvā samantā leṇaṃ olokento taṃ rajatarāsiṃ disvā rajatapiṇḍaṃ gahetvā cāsiyā chiṇditvā rajatabhāvaṃ ñatvā mahantaṃ sajjhapiṇḍaṃ gahetvā sakaṭa santikaṃ gantvā tiṇodaka sampanne ṭhāne sakaṭāni nivesetvā lahuṃ anurādhapuraṃ gantvā raññño dassetvā tamatthaṃ nivedesi rājā tassāpi yathārahaṃ sakkāraṃ kāresi.
那时,又有人传来消息:在城西五由旬处的优楼频螺山,有六十车量的珍珠从海涌到陆地。渔夫们看见后,心想:“这真是堪配国王的宝物啊!”便堆成堆,派人守护,盛满一钵,带来献给国王。
Tadantaraṃ aññampi sāsanaṃ āhariṃsu nagarato pacchima disābhāge pañca yojana matthake ṭhāne uruvela pabbata mahāmalakamattā pacāḷa missakā saṭṭhi sakaṭappamāṇamuttā samuddato thalamuggamiṃsu kevaṭṭā disvā rājārahaṃ vata bhaṇḍaṃ uppannanti rāsiṃ katvā ārakkhaṃ datvā pātiṃ pūretvā āgantvā rañño dassetvā tamatthaṃ nivedesuṃ. Rājā tesampi yathārahaṃ sakkāraṃ kāresi.
又有人传来消息:在城西北角七由旬处,培离瓦比村池岸沙洲的背脊上,出现了四颗大宝石,体量如小象,宽四指,色如亚麻花。当时,一个名叫摩多的猎狗人带着狗在那里游荡,见到之后,知道是宝石,便用篱笆围起,前来献给国王。国王也以礼相待。
Puna aññaṃ sāsanaṃ āhariṃsu nagarato pacchimuttara kaṇṇe sattayojana matthake ṭhāne peḷivāpi gāmassa vāpiyā otiṇṇa kaṇdare pulina puṭṭhe nisadapotappamāṇa dīghato vidatthicaturaṅgulā ummāpupphavaṇṇā cattāro mahāmaṇi uppajjiṃsu. Atheko matto nāma sunakhaluddo sunakhe gahetvā tattha vicaranto taṃ ṭhānaṃ patvā disvā rājārahaṃ vata bhaṇḍanti vālikāhi paṭicchādetvā āgantvā rañño nivedesi. Rājā tassāpi yathārahaṃ sakkāraṃ kāresi. Evaṃ rājā thūpatthāya uppannāni iṭṭhakādīni tadaheva assosi iṭṭhaka rajatānaṃ uppannaṭṭhānaṃ teneva nāmaṃ labhi.