发愿说
Abhinīhāra kathā
6然后,燃灯佛、具足十力者称赞菩萨,以八把花供养后,右绕离去。那四十万漏尽者也以花与香供养菩萨,右绕后离去。天人与人间众生同样供养、赞叹。那时,菩萨听闻十力者的授记,满心欢喜,摄取成佛之相,起身环顾一切方向,坐于花座,手持花环,观察法性:“什么是成佛的法?上上下下……”观察后,从布施巴拉密开始,全面审视诸波罗蜜。
6. Tato dīpaṅkaro dasabalo bodhisattaṃ pasaṃsitvā aṭṭhahi puppha muṭṭhīhi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Tepi catūsata sahassa khīṇāsavā bodhisattaṃ pupphehi ca gaṇdhehi ca pūjetvā padapphaṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Devamanussā ca tatheva pūjetvā vaṇditvā atha kho bodhisatto dasabalassa vyākaraṇaṃ sutvā buddhabhāvaṃ karatalagatamiva maññamāno pamudita hadayo sabbesu paṭikkantesu sayanā vuṭṭhāya puppharāsi matthake pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno buddhakārakadhamme upadhārento kahananu kho buddhakāraka dhammā, kiṃ uddhaṃ adho disāsu vīdīyāsūti anukkamena sakalaṃ dhammadhātuṃ vicinanto porāṇakabodhisattehi āsevita nisevita paṭhamaṃ dānapāramiṃ disvā tattha daḷabhisamādāna katvā evaṃ anukkamena sīla - nekkhamma - paññā - vīriya - khanti - sacca - adhiṭṭhāna - mettā - upekkhā pāramiyoca disvā tatthadaḷha samādānaṃ katvā devatāhi abhitthuto ākāsamababhugganatva hima himavantameva agamāsi.
燃灯佛、导师,由四十万漏尽者围绕,受喜乐城居民供养、天神随喜,沿着装饰庄严的道路进入喜乐城,坐于敷设的殊胜佛座。比丘僧团也各各坐于己座。喜乐城的优婆塞们,向以佛陀为首的比丘僧团施设大施、作大供养,以花等供养后,满心欢喜,坐于一旁,欲闻开示。世尊亦依僧团而施予,开示布施论、戒论、天论、欲乐的过患、卑劣与杂染,以及出离的利益,阐明无上涅槃的究竟法义。
Dīpaṅkaropi satthā catūhi khīṇāsava satasahassehi parivuto rammanagaravāsīhi pūjīyamāno devatāhi abhinaṇdiyamāno alaṅkata paṭiyattena maggena rammanagaraṃ pavisitvā paññattavarabuddhāsane nisīdi. Bhikkhusaṅghopi attano attano pattāsane nisīdi. Rammanagaravāsinopi upāsakā buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onīta pattapāṇiṃ mālāgaṇdhādīhi pūjetvā dānānumodanaṃ sotukāmā nisīdiṃsu. Bhagavāpi tesaṃ anumodanaṃ karonto dānakathaṃ sīlakathaṃ saggikathaṃ kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsañca pakāsetvā amata pariyosānaṃ dhammakathaṃ kathesi.
世尊如此为大众说法后,使一些人安住于皈依,一些人安住于五戒,一些人安住于须陀洹果,一些人安住于斯陀含果,一些人安住于阿那含果,一些人安住于四果,一些人安住于三明,一些人安住于六通,一些人安住于八等至。然后,他从座起身,离开喜乐城,进入善见大寺院。
Evaṃ tassa mahajanassa dhammaṃ desetvā ekacce saraṇesu ekacce pañcasu sīlesu ekacce sotāpattiphale ekacce sakadāgāmi phale ekacce anāgāmī phale ekacce catusupi phalesu ekacce tīsu vijjāsu ekacce chaḷabhiññāsu ekacce aṭṭhasu samāpattisu patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā rammanagarato nikkhamitvā sudassana mahāvihārameva pāvisi.
那时,他们供养了世间导师及其僧团之后,
他们皈依了燃灯世尊。
依此瑜伽力,大牟尼教诫众生,
由此,世尊的教法得以广布流布。
这位称为“大象鼻”的尊者,名为提婆迦那,
度化众多众生,救拔他们脱离恶趣;
观见可度之众生,纵在百千由旬之外,
大牟尼顷刻间亲近,令他觉悟。
‘‘Tadā te bhojayitvāna - sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ, Uphagachuññaṃ saraṇaṃ tassa - dīpaṅkarassa satthuno, Saraṇāgamane kañci - nivaseti tathāgato Kañci pañcasu sīlesu - sīle dasavidhe paraṃ; Kassaci deti sāmaññaṃ - caturo phalamuttame, Kassaci asathe dhamme - deti so paṭisambhidā; Kassaci varasamāpattiyo - aṭṭha deti narāsabho, Tisso kassaci vijjāyo - chaḷabhiñña pavecchati; Tena yogena janakāyaṃ - ovadeti mahāmuni, Tena vitthārikaṃ āsī - lokanāthassa sāsanaṃ; Mahāhanūsabhakkhaṇdho - dīpaṅkarasanāmako, Bahū jane tārayati - parimoceti duggatiṃ; Bodhaneyyaṃ janaṃ disvā - satasahassepi yojane Khaṇena upagantvāna - bodheti taṃ mahāmunī’’ti;
燃灯导师住世十万年,度脱众生离诸结缚,圆满一切佛陀事业后,于难陀园入无余涅槃界而般涅槃。导师的舍利散布四方;其后舍利凝为一体,犹如金像。赡部洲洲人民以无量金柱,建造了广达三十三由旬的巨大宝塔,进行供养。其中数座宝塔举世闻名。
Iti so dīpaṅkaro satthā vassasata sahassāni ṭhatvā sattānaṃ baṇdhanamokkhaṃ kurumāno sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā naṇdārāme anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyinaheva dhātuyo tassa - satthuno vikiriṃsu tā. Ṭhitā ekaghanā hutvā - suvaṇṇapaṭimā viya sakalajambudīpavāsino manussā ghanakoṭiṭimasuvaṇṇaṭṭhikāhi evaṃ chattiṃsa yojanikaṃ mahāthūpamakaṃsu nivedasi - keci.
其处即有彼胜利者之塔,高广三十六由旬;
及导师之衣、钵、资具等受用物。
‘‘Dīpaṅkaro jino satthā - naṇdārāmamhi nibbuto, Tattheva tassa jinathūpo - chattiṃsubbedha yojano‘‘; ‘‘Patta cīvara parikkhāra - paribhogañja satthuno, Bodhimūle tadā thūpo - tīṇi yojanamuggato’’ti;
77. 燃灯佛之后,又过了无数劫,一位名叫憍陈如的导师出现于世。那时,菩萨成为名为胜军的转轮王,向以佛陀为首的百千万亿比丘僧团行大布施。导师为菩萨授记说“你将于未来成佛”,并为他开示佛法。他听闻导师教法后,剃除须发,披着袈裟,出家修道,通达三藏,成就八种禅定与五种神通,心不散乱,命终往生梵天界。其后,即便这位佛陀住世百千年,圆满一切佛事而入般涅槃,他的舍利依然未散。丰赡部洲的人们便使用绿青色砖、雕凿的石块、泥土、油脂、蜂蜜与水等,筑起佛塔,将舍利安置其中。
7. Dīpaṅkarassa pana bhagavato aparabhāgo ekaṃ asaṅkheyyaṃ atikkamitvā koṇḍañño nāma satthā udapādi. Tadā bodhisatto vijitāvi nāma cakkavatti hutvā koṭisatasahassa saṅkhassa buddha pamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāyi satthā bodhisattaṃ buddho bhavissatīti vyākaritvā dhammaṃ desesi so satthu dhammaṃkathaṃ sutvā rajji niyyādetvā pabbaji so tīṇi piṭakāni uggahetvā aṭṭha samāpattiyo pañcaabhiññāyoca uppādetvā aparihīnajjhāno brahmaloke nibbatti. Sopi buddho vassasatasahassāni ṭhatvā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā caṇdārāme parinibbāyi tassāpi bhagavato dhātuyā na vikiriṃsu sakalajambudīpavāsino manussā samāgantvā sattayojanikāsattaratanamayaṃ haritālamanosilāyamattikākiccaṃ tela sappīhi udakakiccaṃ katvā cetiyaṃ niṭṭhāpesuṃ
据说,在正自觉者憍陈如那极为优美的旃陀罗园,
他涅槃后,所造的塔高七由旬。
Koṇḍaññe kira sambuddho - caṇdārāme manorame, Nibbāyi cetiyo tassa - sattayojaniko katoti;
在更晚的时期,于超越了一阿僧祇劫之后,有四位佛陀出现在同一劫中:吉祥、善意、离婆多、索毗陀。在吉祥世尊的时代,菩萨是一位名叫须卢奇的婆罗门。他心想:“我要邀请世尊。”于是前去亲近世尊,听闻甘美的法语,便邀请世尊次日应供,并作了百千亿的广大供养,发愿未来成佛。那时,一位长者听说了此事,心生这样的念头:“我也要成佛。”于是,他舍弃家业,出家从师,受持佛法,修习禅定与神通,命终后生于梵天界。当彼世尊入涅槃时,他的舍利不散不坏,占婆国的居士们便如同先前一般,为他建造了高达三十由旬的宝塔,以表崇敬。
Tassa aparabhāge ekaṃ asaṃṅkhayyaṃ atikkamitvā ekasmiṃyeva kappe cattāro buddhā uppajjiṃsu - maṅgalo sumano revato yohitoti. Maṅgalassa pana bhagavato kāle bodhisatto suruci nāma brāhmaṇo hutvā satthāraṃ nimantessāmīti upasaṅkamitvā madhura dhammaṃkataṃ sutvā svātanāya nimantetvā koṭisatasahassa saṅkhassa buddhapamukhassa saṅghassa sattāhaṃ gavapānaṃ nāma dānamadāsi satthā anumodanaṃ karonto mahāpurisaṃ āmantetvā tvaṃ kappasatasahassādhikānaṃ dvannaṃ asaṅkheyyānaṃ matthake gotamo nāma buddho bhavissasīti vyākāsi mahāpuriso vyākaraṇaṃ sutvā ahaṃ kira buddho bhavissāmi ko me gharāvāsena attho pabbajissamīti cintatvā tathārūpaṃ sampattiṃ keḷapiṇḍaṃ vīya pahāya satthu santike pabbajitvā buddhavacanaṃ uggaṇhitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā āyupariyosāne brahmaloke nibbatti, tasmimpi buddhe parinibbute dhātuyo na vikiriṃsu, jambudīpavāsino pubbe viya tiṃsayojanakaṃ thūpamakaṃsu.
因此说:“在名为瓦萨巴的园林中,吉祥佛入于涅槃,就在此处,这位胜利者的塔高三十由旬。”
Tena vuttaṃ ‘‘uyyāne vasabho nāma - buddho nibbāyi maṅgalo, tattheva tassa jinathūpo - tiṃsayojanamuggito’’ti.
此后,名为善悦意的导师出现于世。那时,大士转生为名为无与伦比的龙王,具大神通、大威力。他听闻“佛陀已出世”,便在亲属众的围绕下,从龙宫出来,以天乐向那位由百千俱胝比丘围绕的世尊作供养,施设大布施,并赠予每位比丘一套衣服。
Tassa aparabhāge sumano nāma satthā udapādi tadā mahāsatto atulo nāma nāgarājā hutvā nibbatti-mahiddhiko mahānubhāvo so buddho uppannoti sutvā ñātisaṅghaparivuto nāgabhavanā nikkhamitvā koṭisatasahassa bhikkhuparivārassa tassa bhagavato dibbaturiyehi upahāraṃ kāretvā mahādānaṃ pavattetvā paccekaṃ dussayugāni datvā saraṇesu patiṭṭhāsi sopi naṃ satthā anāgate buddho bhavissasīti vyākāsi tasmimpi buddhe parinibbute dhātuyo na vikiriṃsu jambudīpavāsano pubbe viya catuyojanikaṃ thūpamakaṃsu.
‘‘Sumano yasadharo - buddho aggārāmamha nibbuto, Tattheva tassa jinathūpo - catuyojanamuggato’’ti;
其后,有位名为雷瓦达的导师出现于世。那时,菩萨投生为名叫“广大神”的婆罗门,他听闻导师说法后,便安住于皈依,合掌高举过顶,赞叹那位导师断除烦恼的功德,并解下上衣用作供养。那位导师也授记他说:“你必将成佛。”而在那位佛陀般涅槃后,舍利分散各处。
Tassa aparabhāge revato nāma satthā udapādi tadā bodhisatto atidevo nāma brāhmaṇo hutvā satthu dhammadesana sutvā saraṇesu patiṭṭhāya sirasi añjaliṃ paggahetvā tassa satthuno kilesappahāne vaṇṇaṃ vatvā uttarāsaṅghena pūjamakāsi. Sopi naṃ satthā buddho bhavissatiti vyākāsi tasmiṃ pana buddhe parinibbute dhātuyo vikiriṃsu.
‘‘Revato pavaro buddho - nibbuto so mahāpure, Dhātu vitthārikaṃ āsī - tesu tesu padesato’’ti;
彼时之后,有一位名为索毗陀的导师出现于世。那时,菩萨是一位名叫阿基多的婆罗门,他听闻导师说法后,便安住于皈依,并向以佛陀为首的僧团作了大布施。那位导师也授记他说:'你将来必定成佛。'彼世尊的舍利,同样广为流布。
Tassa aparabhāge sobhito nāma satthā udapādi tadā bodhisatto ajito nāma brāhmaṇo hutvā satthu dhammadesanaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭāya buddhapamukhassa saṅghassa mahādānaṃ adāsi. Sopi naṃ satthā buddho bhavissasīti vyākāsi tassāpi bhagavato dhātuyo vikiriṃsu.
索毗陀,无上正自觉者——于狮子林入灭,
其舍利广布——遍于诸处。
‘‘Sobhito varasambuddho - sīharāmamhi nibbuto, Dhātuvitthārikaṃ āsī - tesu tesu padesato’’ti;
此后,经过一阿僧祇劫,就在某一劫中,有三位佛陀出世:阿诺摩达士、巴都摩、那罗陀。在阿诺摩达士世尊的时代,菩萨独自一人。
Tassa aparabhāge ekamasaṅkheyyaṃ atikkamitvā ekasmiṃyeva kappe tayo buddhā nibbattiṃsu - anomadassi padumo nāradoti. Anomadassissa bhagavato kāle bodhisatto eko
11. 有些人称赞具声誉的智者。
1. Yasavaro dhīro - keci.
有一位名为夜叉的将军,具大神通、大威力,为数千万亿夜叉的统领。他听闻“佛陀出世”的消息,便前来向以佛陀为首的僧团作大布施。世尊亦授记他:“未来你将成佛。”而在阿诺摩达西世尊般涅槃后,舍利未曾散落,赡部洲的居民们……
Yakkha senāpati ahosi mahiddhiko mahānubhāvo aneka koṭisatasahassānaṃ yakkhānaṃ adhipati. So buddho uppannoti sutvā āgantvā buddhapamukhassa saṅghassa mahādānamadāsi satthāpi taṃ anāgate buddho bhavissasīti vyākāsi. Anomadassimhi pana bhagavati parinibbute dhātuyo na vikiriṃsu jambudīpavāsino pañcavīsayojanakaṃ thūpaṃ kariṃsu
“阿诺摩达西胜者、导师,已于法园中般涅槃,
其处正是彼胜者之塔,高二十五。”
‘‘Anomadassi jino satthā - dhammārāmamhi nibbuto, Tattheva tassa jinathūpo - ubbedhā paṇṇuvīsatī’ti;
其后,有一位名为波头摩的导师出现于世。那时,如来正住在无人的山林中。菩萨化作狮子,见导师入于灭尽定,心生净信,礼敬后右绕,喜悦充满,三次发出狮子吼,七日不舍以佛为所缘的喜,唯以喜乐为食而离去。
Tassa aparabhāge padumo nāma satthā udapādi tathāgate agāmakāraññe viharentā bodhisatto sīho hutvā satthāraṃ nirodhasamāpattiyā samāpannaṃ disvā pasannacitto vaṇditvā padakkhiṇaṃ katvā pītisomanassajāto tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā sattāhaṃ buddhārammaṇaṃ pītiṃ avijahitvā pītisukheneva gocarāya apakkamitvā jivitapariccāgaṃ katvā payirupāsamāno aṭṭhāsi satthā sattāhaccayena nirodhā vuṭṭhito sīhaṃ oloketvā bhikkhusaṅghepi cittaṃ pasādetvā saṅghaṃ vaṇdissatī‘‘ti bhikkhusaṅgho āgacchatūti cintesi bhikkhu tāvadeva āgamiṃsu sīho saṅghe cittaṃ pasādesi. Satthā tassa manaṃ oloketvā anāgate buddho bhavissatīti vyākāsi tassa pana bhagavato dhātuyo vikiriṃsu.
‘‘Padumo jinavaro satthā - dhammārāmamhi nibbuto, Dhātu vitthārikaṃ āsi - tesu tesu padesato’’ti;
其后,有一位名为那罗陀的导师,那时菩萨出家修习仙道,于五神通与八等至中修行自在,得清净成就。他向以佛陀为上首的僧团行了大布施,并以红檀香作供养。彼世尊亦授记他未来当成佛。而那罗陀世尊的舍利则成为一整个坚固的实体。
Tassa aparabhāge nārado nāma satthā ahosi tadā bodhisatto, isipabbajjaṃ pabbajitvā pañcasu abhiññāsu aṭṭhasuca samāpattisuciṇṇavasī hutvā buddhapamukhassa saṅghassa mahādānaṃ datvā lohita caṇdanena pūjamakāsi sopi naṃ anāgato buddho bhavissatīti vyākāsi nārada pana bhagavato dhātuyo ekaghanā ahesuṃ. Sabbe deva manussā sannipatitvā catuyojanikaṃ thūpaṃ kariṃsu.
‘‘Nārado jinavasabho - nibbuto sudassane pure, Tattheva tassa thūpavaro - catuyojanamuggato’’ti;
在那之后,过了一个阿僧祇劫,又从此经过十万劫,于某一劫中,一位名为莲华上的世尊出现于世。那时,菩萨名为迦提罗,是一位大国王,向以世尊为首的僧团布施了袈裟。彼世尊也为他授记:‘此人未来当作佛。’莲华上世尊的舍利也被汇聚为一整团。所有天人与众人聚集一处,共同建造了高达十二由旬的大佛塔。
Tassa aparabhāge ekamasaṅkheyyamatikkamitvā ito kappasatasahassa matthake ekasmiṃ kappe padumuttaro nāma satthā udapādi. Tadā bodhisatto jaṭilo nāma mahāraṭṭhiko hutvā buddhapamukhassa saṅghassa civaradānamadāsi. Sopi taṃ anāgato buddho bhavissatīti vyākāsi. Padumuttarassāpi bhagavato dhātuyo ekaghanā ahesuṃ. Sabbe devamanussā sannipatitvā dvādasa yojanikaṃ mahāthūpamakaṃsu.
“红莲胜者佛,于难达园般涅槃,
就在该处,彼佛殊胜大塔高十二由旬。”
‘‘Padumuttaro jino buddho - naṇdārāmamhi nibbuto, Tattheva tassa thūpavaro - dvādasubbedhayojano’’ti;
此后,又过了三十劫,苏梅陀与须迦陀这两位佛陀出世于同一劫中。在苏梅陀世尊的时代,菩萨是一位名叫乌塔罗的青年。他散尽早已贮藏的八十俱胝财富,将其彻底施舍,向以佛陀为首的僧团行了无上大施。听闻佛法后,皈依三宝。
Tassa aparabhāge tiṃsakappa sahassāni atikkamitvā sumedho sujāto cāti ekasmiṃ kappe dve buddhā nibbattiṃsu sumedhassa pana bhagavato kāle bodhisatto uttaro nāma mānavo hutvā nidahitvā ṭhapitaṃyeva asītikoṭidhanaṃ vissajjetvā buddhapamukhassa saṅghassa mahādānaṃ datvā dhammaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya nikkhamitvā pabbaji sopi naṃ anāgate buddho bhavissatīti vyākāsi. Sumdhessa pana bhagavato dhātuyo vikiriṃsu
“胜者、佛陀苏梅陀,于喜乐林入涅槃,
诸界广大,遍于一一处而展转。
‘‘Sumedho jinavaro buddho - medhārāmamhi nibbuto, Dhātuvitthārikaṃ āsi - tesu tesu padesato’’ti;
此后,有一位名为苏迦陀的导师出现于世。那时,身为转轮圣王的菩萨听闻“佛陀出世”,便前往闻法,将连同七宝在内的四大洲王位全都布施予以佛为上首的僧团,随后在导师座下出家。全国所有的居民也都承担起国家的兴起,尽心于寺院事务,恒常为以佛为上首的僧团行大布施。(未来将有佛出现于世,如来正觉将兴,苏迦陀尊者的善根坚固,安住于宝所成的大陆,有三千座舍利塔。)
Tassa aparabhāge sujāto nāma satthā udapādi. Tadā bodhisattocakkavattirājā hutvā buddho uppannoti sutvā upasaṃkamitvā dhammaṃ sutvā buddhapamukhassa saṅghassa saddhiṃ sattahi ratanehi catumahādīpaṃ rajjaṃ datvā satthu santike pabbaji sakalaraṭṭhavāsino raṭṭhuppādaṃ gahetvā ārāmika kiccaṃ sādhentā buddhapamukhassa saṅghassa niccaṃ mahādānamadaṃsu. Sopi naṃ satthā anāgate buddhobhavissatīti vyākāsi sujātassa pana bhagavato dhātuyo ekaghanā ahesuṃ jambudīpavāsino tigāvutaṃ thūpamakaṃsu
‘‘Sujāto jinavaro buddho sīlārāmamhi nibbuto, Tattheva cetiyo tassa - tīṇi gāvutamuggato’’ti;
在第十八劫后期之末,有一劫中,慈见、义见、法见三位佛陀相继出世。慈见佛出世时,菩萨是名为迦叶的青年,已通达三吠陀。他听闻世尊宣说法义后,以舍弃百千俱胝财富的供养营建僧院,并受持皈依与戒律。随后,彼世尊为他授记:‘于第十八劫末,你将成佛。’世尊的舍利恰如一座坚固的铜钟,安住于犍陀罗洲的众生之中,其处修建了高三由旬的佛塔。
Tassa aparabhāge aṭṭhārasa kappasatamatthake ekasmiṃ kappe piyadassi atthadassi dhammadassiti tayo buddhā nibbattiṃsu piyadassi buddhakāle bodhisatto kassapo nāma māṇavo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragato hutvā satthu dhammadesanaṃ sutvā koṭisatasahassa dhana pariccāgena saṅghārāmaṃ kāretvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāsi atha naṃ satthā aṭṭhārasa kappa sataccayena buddho bhavissatīti vyākāsi piyadassissa bhagavatopi dhātuyo ekaghanāva ahesuṃ jambudīpavāsino sannipatitvā tiyojanikaṃ mahāthūpamakaṃsu.
慈见圣者于沙拉林园灭度,
正是在那里,他的胜利塔高逾三由旬。
‘‘Piyadassi munivaro - salalārāmamhi nibbuto, Tattheva tassa jinathūpo - tīṇi yojanamuggato’’ti;
其后,义见世尊出现于世。那时,菩萨是一位名叫须尸摩的苦行者,具足广大神通与威德。他亲近世尊,听闻正法,心生净信,便采来天界的曼陀罗花、莲花、波利质多花等,如同四洲的大云降下花雨,并遍竖花棚、花殿,以此供养十方诸佛。义见世尊即为授记:‘这位将是未来佛,名为乔达摩,是无上清净之士。’彼时,菩萨亲见诸佛的法身现已。
Tassa aparabhāge atthadassi nāma bhagavā udapādi tadā bodhisatto mahiddhiko mahānubhāvo susimo nāma tāpaso hutvā bhagavato santike dhammaṃ sutvā pasīditvā dibbāni maṇdārava padumapāricchattakādīni pupphāni āharitvā cātudvīpika mahāmegho viya pupphavassaṃ vassetvā samantato pupphamaṇḍapa pupphaagaghiya toraṇādīni katvā maṇdārava pupphacchattena dasabalaṃ pūjesi sopi naṃ bhagavā anāgato gotamo nāma buddho bhavissatīti vākāsi. Tassa pana bhagavato dhātuyo vikiriṃsu.
义见胜者世尊已于阿诺摩林园般涅槃,
界广布,遍及诸国。
‘‘Atthadassi jinavaro - anomārāmamhi nibbuto, Dhātuvitthārikaṃ āsi - tesu tesu ca raṭṭhato’’ti;
其后,名为法见的导师出现于世。那时,菩萨为帝释天王,以天香花与天乐作供养,彼世尊也授记他说:‘你将成佛。’然而,法见世尊的舍利成为坚实的一整块。赡部洲的居民建造了三由旬高的塔。
Tassa aparabhāge dhammadassi nāma satthā udapādi. Tadā bodhisatto sakkā devarājā dibbagaṇdhapupphehi ca dibbaturiyehi ca pūjaṃ akāsi sopi naṃ buddho bhavissatīti vyākāsi. Dhammadassissa pana bhagavato dhātuyo ekaghanā ahesuṃ. Jambudīpavāsino tiyojanikaṃ thūpamakaṃsu.
‘‘Dhammadassi mahāvīro-kelāsāramamhi nibbuto, Tattheva thūpavaro tassa-tīṇi yojanamuggato’’ti;
其后,经九十四劫,于某一劫中,唯有一位名为悉达多的导师出现世间。那时,菩萨炽盛光明、具足神通威力,成为一位名叫吉祥的苦行者。他取来大阎浮果,奉献给如来。佛陀受用此果后授记道:‘九十四劫后,你将成佛。’因此,彼世尊的舍利未曾散灭,形成一座四由旬的宝晶塔。
Tassa aparabhāge catunavutikappa matthake ekasmiṃ kappe ekova siddhattho nāma satthā udapādi. Tadā bodhisatto uggatejo abhiññābala sampanno maṅgalo nāma tāpaso hutvā mahājambuphalaṃ āharitvā tathāgassa adāsi satthā taṃ phalaṃ paribhuñjitvā catunavuti kappamatthake buddho bhavissatīti vyākāsi tassāpi bhagavato dhātuyo na vikiriṃsu, catuyojanikaṃ ratanamayaṃ thūpamakaṃsu.
圣者悉达多,无上牟尼,佛陀,于阿诺马喇摩入般涅槃,
正是其宝塔于此耸立,高达四由旬。”
‘‘Siddhatto munivaro buddho anomāramamhi nibbuto, Tattheva tassa thūpavaro-catuyojanamuggato’’ti;
此后,从此向前推九十二劫,有提舍佛与普索佛两位佛陀在同一劫中出世。在提舍世尊的时代,菩萨是一位拥有大财富、大名望、名为善生的刹帝利。他出家为仙人,证得大神通后,听闻“佛陀已出现”,便手持天界的曼陀罗花、莲花与波利质多花……
Tassa aparabhāge ito dvānavuti kappamatthake tisso phussoti ekasmiṃ kappe deva buddhā nibbattiṃsu tissassa bhagavato kāle bodhisattā mahābhogo mahāyaso sujāto nāma khattiyo hutvā isipabbajjaṃ pabbajitvā mahiddhikabhāvaṃ patvā buddho uppannoti sutvā dibbamaṇdārava paduma pāricchatta pupphāni ādāya catuparisamajjhe gacchantaṃ tathāgataṃ pūjesi. Ākāse pupphavitānamiva aṭṭhāsi sopi naṃ satthā ito dvānavuti kappamatthake buddho bhavissatīti vyākāsi. Tassāpi bhagavato dhātuyo na vikiriṃsu dhātuyo gahetvā tiyojanikaṃ thūpamakaṃsu.
“胜者提舍佛,于欢喜园中入般涅槃;”
于彼处,其殊胜塔庙高耸,方圆三由旬。
‘‘Tisso jinavaro buddho-naṇdārāmamhi nibbuto Tattheva tassa thūpavaro-tīṇi yojanamussito’’ti;
其后,一位名为普苏的佛陀出现于世。那时,菩萨是一位名为维吉塔维的刹帝利,他舍弃了大王国,于世尊座下出家。通达三藏后,他为大众开示法义,圆满了戒波罗蜜。那位佛陀也同样为他授记。然而,彼世尊的舍利,后来却分散流布了。
Tassa aparabhāge phusso nāma buddho udapādi tadā bodhisatto vijitāvi nāma khattiyo hutvā mahārajjaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā tīṇi piṭakāni uggahetvā mahājanassa dhammakathaṃ kathetvā sīlapāramiñca pūresi. Sopi naṃ buddho tatheva vyākāsi tassa pana bhagavato dhātuyo vikiriṃsu.
‘‘Phusso jinavaro satthā-sunaṇdārāmamhi nibbuto Dhātuvitthārikaṃ āsi-tesu tesu padesato’’ti;
其后,在距今第九十一劫之末,名为毗婆尸的佛陀出现于世。那时,菩萨有大神通、大威德,成为名为阿多罗的龙王,将七宝镶嵌的黄金大宝座供养世尊。彼世尊也授记他:‘未来第九十一劫时,你将成为佛陀。’然而,彼世尊的舍利未曾分散。诸天与人奉持舍利,建造了高七由旬的塔。
Tassa aparabhāge ito ekanavuti kappamatthake vipassi nāma buddho udapādi tadā bodhisatto mahiddhiko mahānubhāvo atulo nāma nāgarājā hutvā sattaratana khacitaṃ sovaṇṇamahāpīṭhaṃ bhagavato adāsi sopi naṃ ito ekanavutikappamatthake buddho bhavissatīti vyākāsi tassa pana bhagavato dhātuyo na vikiriṃsu sabbe devamanussā santipatitvā dhātuyo gahetvā sattayojanikaṃ thūpamakaṃsu.
毗婆尸,最胜者、大雄,于须弥园中般涅槃,
就在那里,建成了那座七由旬高的殊胜塔。
‘‘Vipassi jinavaro vīro-sumittārāmamhi nibbuto, Tattheva so thūpavaro-sattayojaniko kato’’ti;
此后,距今三十一劫时,有两位佛陀出现于世——尸弃佛与毗舍浮佛。在尸弃佛的时代,菩萨是一位名唤阿林达摩的国王。他向以佛陀为首的僧团举行了连同衣服在内的大布施,供养了以七宝庄严的象宝,并依照象的价值施予了诸多如法的资具。那时,他也获得了将于三十一劫后成佛的授记。尸弃世尊的坚固舍利遍满阎浮洲,受世人供奉,人们为彼佛建造了一座七宝所成、明耀犹如雪山、高三由旬的殊胜佛塔。
Tassa aparabhāge ito ekatiṃsa kappamatthake sikhī vessabhūti dve buddhā nibbattiṃsu sikhissa bhagavato kāle bodhisatto ariṇdamo nāma rājā hutvā buddhapamukhassa saṅghassa sacivaraṃ mahādānaṃ pavattetvā sattaratana patimaṇḍitaṃ hatthiratanaṃ datvā hatthippamāṇaṃ katvā kappiya bhaṇḍamadāsi sopi naṃ ito ekatiṃsa kappe buddho bhavissatīti vyākāsi, sikhissa bhagavato dhātuyo ekaghanā hutvā aṭṭhaṃsu, sakala jambudīpavāsino pana manussā dhātuyo gahetvā tiyojanubbedhaṃ sattaratanamayaṃ himagiri sadisa sobhaṃ thūpamakaṃsu.
Sikhī munivaro buddho-dussārāmamhi nibbuto, Tattheva tassa thūpavaro-tīṇi yojanamuggato’’ti;
此后,又经多时,有位名为毗舍浮的导师出现于世。那时菩萨身为国王,名曰善见,向以佛陀为首的僧团行了大衣布施,随后在佛座下出家,戒行清净威仪具足,于佛宝深心恭敬、满怀欢喜。那位导师为他授记:‘从今三十一劫后,你将成佛。’毗舍浮佛则令法身广传世间。
Tassa aparabhāge vessabhū nāma satthā udapādi. Tadā bodhisatto sudassano nāma rājā hutvā buddhapamukhassa saṅghassa sacīvaramahādānaṃ datvā tassa santike pabbajitvā ācāraguṇasampanno buddharatane citatīkāra pīti bahulo ahosi sepi naṃ satthā ito ekatiṃsakappe buddho bhavissatīti vyākāsi vessabhussa pana bhagavato dhātuyo vikiriṃsu.
‘毗舍浮,无上胜者、天人导师,于安稳园中究竟涅槃。’
舍利流布,遍及诸方。
‘‘Vessabhū jinavaro satthā-khemārāmamhi nibbuto; Dhātuvitthārikaṃ āsi-tesu tesu padesato’’ti;
在那之后,于此劫中,有四位佛陀出现:拘留孙佛、拘那含佛、迦叶佛与我们的世尊。就此第四位世尊的时期而言,菩萨曾是一位名叫安稳的国王,他向以佛陀为首的僧团供养了七套袈裟及眼药等药物,听闻世尊说法后出家,他也……
Tassa aparabhāge imasmiṃ kappe cattāro buddhā nibbattiṃsu kakusaṇdho konāgamano kassapo amhākaṃ bhagavāti katusaṇdhassa pana bhagavato kālo bodhisatto khemo nāma rājā hutvā buddhapamukhassa saṅghassa sapattacīvaraṃ dānañceva añjanādi bhesajjāni ca datvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbaji sopi naṃ satthā vyākāsi tassa pana bhagavato dhātuyo na vikiriṃsu sabbe sannipatitvā dhātuyo gahetvā gāvutubbedhaṃ thūpamakaṃsu.
‘‘Kakusaṇdho jinavaro - khemārāmamhi nibbuto, Tattheva tassa thūpavaro-gāvutaṃ nabhamuggato’’ti;
其后,有一位名为拘那含佛的世尊出现。那时,菩萨是一位名叫‘山’的国王,由众多臣属围绕,前往世尊之处听法。他邀请以佛陀为首的比丘僧团,举行大布施,供养了绢布、中国帛带、绢绸、毛毯、细麻布以及金盘等物,并于世尊前出家修行。世尊亦为他分别说舍利,集佛舍利。
Tassa aparabhāge konāgamano nāma satthā udapādi tadā bodhisatto pabbato nāma rajā hutvā amaccagaṇa parivuto satthu santike gantvā dhammadesanaṃ sutvā buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā mahādānaṃ pavattetvā pattuṇṇacīnapaṭṭa koseyya kambala dukulāni ceva suvaṇṇapaṭṭakañca datvā satthu santike pabbaji. Sopi naṃ satthā vyākāsi tassa bhagavato dhātuyo vikiriṃsu
“拘那含佛正自觉者,在山林园中般涅槃,
其舍利广为流布,散于各处。”
‘‘Konāgamano sambuddho pabbatārāmamhi nibbuto, Dhātu vitthārikaṃ āsi-tesu tesu padesato’’ti;
此后,有一位名为迦叶的导师出现于世。那时,菩萨是一位名叫炬光的学童,精通三吠陀,闻名于天地之间,与陶师伽提迦罗结为朋友。他与伽提迦罗一同前往导师座前,听闻佛法,
Tassa aparabhāge kassapo nāma satthā udapādi. Tadā bodhisatto jotipālo nāma māṇavo hutvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragubhūmiyañceva antalikkheva pākaṭo ghaṭīkārassa kumbhakārassa mitto ahosi. So tena saddhiṃ satthāraṃ upasaṅkamitvā dhamma
他听闻佛法后便出家,精进努力,受持三藏,以圆满的行持令佛陀教法增辉。导师也为他作了授记。然而,迦叶导师的舍利并未散开,整个赡部洲的民众聚集起来,各各献出价值千万的珍奇宝石装饰塔的外层,又各以价值千万的金银填充塔的内部,运用砖石、陶土、油灰等工艺,筑起高达数里的佛塔。
Kathaṃ sutvā pabbajitvā āraddhavīriyo tīṇi piṭakāni uggahetvā vattā vattasampattiyā buddhasāsanaṃ sobhesi. Sopi naṃ satthā vyākāsi. Kassapassa pana satthuno dhātuyo na vikiriṃsu sakala jambudīpavāsino manussā sannipatitvā ekekaṃ suvaṇṇaṭṭhikaṃ koṭi agghanakaṃ ratanavicittaṃ bahi racanatthaṃ ekekaṃ aḍḍhakoṭi agghanakaṃ abbhantara pūraṇatthaṃ manosilāya mattikākiccaṃ telena udakakiccaṃ karontā yojanubbedhaṃ thupamakaṃsu.
大迦叶,胜者、导师,已于舍多婆城般涅槃,
正是在那里,他那胜者的塔庙,高达一由旬,巍然耸立。
‘‘Mahākassapo jino satthā-setavyāyañhi nibbuto, Tattheva tassa jinathupo-yojanubbedhamuggato’’ti;
燃灯佛、憍陈如佛、吉祥佛、善意佛,
超见佛、那罗陀佛、莲华上佛;
善生佛、喜见佛、法见无上士,
悉达多佛、提舍佛、毗婆尸佛与尸弃佛,也是如此。
而这八位善逝、利益众生者,
其教义广为流布——于各处所,各各传扬。
Dīpaṅkaro ca koṇḍañño-maṅgalo sumano tathā, Anomadassī buddho ca-nārado padumuttaro; Sujāto piyadassī ca-dhammadassi naruttamo, Siddhatthabuddho tisso ca-vipassi ca sikhī tathā; Kakusaṇdho kassapo cāti-soḷasete mahesayo, Thupappamāṇametesaṃ pāliyaṃyeva dassitaṃ; Yasmā tasmā mayā sādhū-te sabbepi pakāsitā, Thūpā saddhā janā sādhū-te vaṇdeyyatha sādaraṃ; Yesānaṃ pana aṭṭhannaṃ - sugatānaṃ hitesinaṃ Dhātu vitthārikā āsuṃ - tesu tesu padesatoti;
为使善德之人内心净信,于所述之塔史中,既明现存诸佛塔之记说,亦圆满总集一切佛前所发之誓愿。
Sādhujana manopasādanatthāya kate thūpavaṃse vijjamānathūpānaṃ buddhānaṃ thūpakathā ceva sabbesaṃ santike abhinihārakatāce. Samattā.
然于世尊迦叶之后,除此正自觉者外,更无余佛可言。如是,菩萨于燃灯佛等二十四佛面前获得授记,圆满诸波罗蜜,住于毗输安怛啰身相时——
Kassapassa pana bhagavato aparabhāge ṭhapetvā imaṃ sammā sambuddhaṃ añño buddho nāma natthi. Evaṃ dīpaṅkarādīnaṃ catuvīsatiyā buddhānaṃ santike laddhavyākaraṇo bodhisatto pāramiyo pūretvā vessantarattabhāve ṭhito-
‘‘Acetanāyaṃ pathavī-aviññāya sukhaṃ dukhaṃ, Sāpi dānabalo mayhaṃ-sattakkattuṃ pakampathā’’ti;
如此,造作了令大地震动的福德之后,于寿命终时,从彼处没,生于兜率天。在那里,他以十种殊胜超越其余诸天,尽形寿享受天上的胜妙果报。以人间计,再过七日命将终尽。此时,衣染污垢,花鬘枯萎,腋下流汗,身色衰变。他见到这五种前兆,自知此处天上之乐即将消失,心念震动。这位大士便作是念:‘我不应更住他界天上,当求最后生人间,成就佛果,积累功德。’命终之后,便下生人间,享受人天福乐,如是观察。
Evaṃ mahāpathavi kampanāni puññāni katvā āyupariyosāne tato cuto tusitabhavane nibbatti tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhitvā yāvatāyukaṃ dibbasampattiṃ anubhavanto manussagaṇanāya sattahi divasehi āyukkhayaṃ pāpuṇissatiti vatthāni kiḷissanti, mālā milāyanti, kacchehi sedā muccanti, kāyeceva dubbaṇṇiyaṃ okkamati. Devo devāsane nābhiramatīti imesu pañcasu pubbanimittesu uppannesu tāni disvāsuññāvata no saggā bhavissantiti saṃvegajātāhi devatāhi mahāsattassa pāraminaṃ pūritabhāvaṃ ñatvā imasmiṃ idāni aññaṃ devalokaṃ anupagantvā manussaloke uppajjitvā buddhabhāvaṃ patte puññāni katvā cuta cutā devalokaṃ pūressantīti cintetvā.
‘‘Yatohaṃ tusite kāye-santusito nāmahaṃ tadā, Dasasahassi samāgantvā-yācanti pañjalī mamaṃ; Kāloyaṃte mahāvīra-uppajja mātukucchiyaṃ, Sadevakaṃ tārayanto-bujjhassu amataṃ padanti’’;
如此,为成就佛位,受劝请后,他观察了五种大观察——时节、洲、地方、家族及母寿。决意之后,便从彼处命终,结生于释迦王族。在那里,他受大荣华所养,渐次成长,达至青春美满。于适合三季的三座宫殿中,犹如天宫……
Evaṃ buddhabhāvatthāya āyācito kālaṃ-dīpaṃ-desaṃ kulaṃ-janettiyā āyuppamāṇanti imāni pañca mahāvilokanāni viloketvā katasanniṭṭhāno tato cuto sakyarājakule paṭisaṇdhiṃgahetvā tattha mahāsampattiyā parihariyamāno anukkamena bhaddaṃ yobbanaṃ anupāpuṇitvā tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikesu tīsu pāsādesu devalokasiriṃ viya rajjasiriṃ anubhavamāno uyyānakīḷāya gamanasamaye anukkamena jiṇṇa - vyādhi - matasaṅkhāte tayo devadūte disvā saṃjāta saṃvegā nivattitvā catutthe vāre pabbajitaṃ disvā sādhu pabbajjāti pabbajjāya ruciṃ uppādetvā uyyānaṃ gantvā tattha divasaṃ khepetvā maṅgala pokkharaṇitīre nisinno kappaka vesaṃ gahetvā āgatena vissakamma devaputtena alaṅkata paṭiyatto rāhulakumārassa pātasāsanaṃ sutvā puttasinehassa balavabhāvaṃ ñatvā yāva imaṃ baṇdhanaṃ na vaḍḍhati tāvadevanaṃ chiṇdissāmīti cintetvā sāyaṃ nagaraṃ pavisanto-
‘‘Nibbutā nūna sā mātā - nibbuto nūna so pitā, Nibbutā nūna sā nārī - yassāyaṃ īdiso pati’’ti;
她听闻了名为基莎果多米、姑母之女所说这首偈颂后,心想:“我从她那里得闻了涅槃之句。”于是从颈项解下价值十万金的珍珠项链,遣人送去给她,随后进入自己的宫殿。她见到卧于华丽床榻上、已沉沉入睡的舞女们姿态狼藉,心生厌离,便唤醒了车匿,命人牵来康塔迦马,于当夜越过三条河,渡过安摩纳河,在对岸一座村落附近、一株葱翠的树丛旁停下,返回衣饰与项环。她伸出右手执取吉祥之剑,左手持杖,立下誓愿:“若我将成就佛陀,愿此剑住于空中;若不能,则愿它落于地上。”随即,剑化为一道细微金光,长达数由旬,腾于空中,安住其上。此时,帝释天王以如意宝杖接住了她。
Kisāgotamiyā nāma pitucchā dhītāya bhāsitaṃ imaṃ gāthā sutvā ihaṃ imāya nibbutapadaṃ sāvitoti gīvato satasahassagghanakaṃ muttāhāraṃ omuñcitvā tassā pesetvā attano bhavanaṃ pavisitvā sirīsayane nipanno niddāvasa gatānaṃ nāṭakānaṃ vippakāraṃ disvā nibbinnahadayo channaṃ uṭṭhāpetvā kaṇthakaṃ āhārāpetvā taṃ āruyha channasahāyo dasasahassa cakkavāḷa devatāhi kata parivāro mahābhinikkhamanā nikkhamitvā teneva rattāvasesena tīṇi rajjāni atikkamma anomāya nadiyā paratīraṃ patvā assāpiṭṭhito oruyha muttarāsi sadise cālikāpuliṇe ṭhatvā channatvaṃ mayhaṃ ābharaṇāni ceva kaṇthakañca ādāya gacchāhi ābharaṇāni ca kaṇthakañca paṭicchāpetvā dakkhiṇa hatthena maṅgalakhaggamādāya vāmahatthena moliyā saddhiṃ cūḷaṃ chiṇditvā sace ahaṃ buddho bhavissāmi ākāse tiṭṭhatu no ce bhūmiyaṃ patatūti ākāse khipi cuḷāmaṇī baṇdhanaṃ yojanappamāṇaṃ ṭhānaṃgantvā ākāse aṭṭhāsi atha sakko devarājā yojanikena ratanacaṅgoṭakena paṭiggahesi.
他斩断那以最胜妙香所薰的顶髻,
释迦族的雄牛将它抛向空中,
千眼帝释天以头顶恭敬承接。
Chetvāna moliṃ varagaṇdhavāsitaṃ Vehāsayaṃ ukkhipi sakyapuṅgayavo, Sahassanetto sirasā paṭiggahi Suvaṇṇa vaṅgoṭavarena vāsavo’ti;
接受后,他将其带到天界,在须弥山顶建了一座三由旬大、由帝释青宝石所成的髻珠塔。后来,在迦叶佛时代,他往昔的同伴陶师大梵天,因已隔一佛世未能共住,心中生起此念:“今日我的朋友已出发行大出离,沙门的资具……”
Paṭiggahetvā ca pana devalokaṃ netvā suneru muddhani tiyojanappamāṇaṃ iṇdanīlamaṇimayaṃ cuḷāmaṇi cetiyaṃ nāma akāsi atha kassapa buddhakāle porāṇa sahāyako ghaṭikāra mahābrahmā ekaṃ buddhantaraṃ vināvāsabhāvappattena mattabhāvo cittesi. Ajja me sahāyako mahābhinikkhamanaṃ nikkhanto samaṇa parikkhāramassa gahetvā gacchāmīti-
三衣、钵、剃刀、针与束带,
此比丘具足防护与净化之功德。
‘‘Ticīvarañca patto ca vāsi sūci ca baṇdhanaṃ, Parissāvana aṭṭhetena-yuttayogassa bhikkhuno’’ti;
将这些沙门资具带来之后,大人穿上阿拉汉的幢幡,受持最上出家衣,并将一套衣服抛向空中。梵天承接过后,在梵天界造起了一座十二由旬大、众宝所成的衣塔。
Ime samaṇaparikkhāre āharitvā adāsi mahāpuriso arahaddhajaṃ nivāsetvā uttamaṃ pabbajjāvesaṃ gaṇhitvā sāṭakayugalaṃ ākāse khipi taṃ brahmā paṭiggahetvā brahmaloke dvādasayojanikaṃ sabbaratanamayaṃ dussacetiyamakāsi.
虽烦恼未断,大士于彼刹那
正是依其威德,此恶小塔如是受敬奉。
因此,对于大觉者们所行之道,
切勿生起极大我慢,自以为是,因为何者能称为觉者呢?
‘‘Kilesa appahīṇepi=mahāsattassa taṃ khaṇe, Yassānubhāvato evaṃ dussacūḷā hi pūjitā Tasmā tamma mahābodhi-sattānaṃ paṭipattiyaṃ, Na kareyya mahussāhaṃva-ko hi nāma budho jano’’ti;