3. 不净修习的解说
3. Asubhabhāvanā niddesa
见到妓女师利摩,为调伏其贪染之心;
示现其尸身后,胜者便如此说道:
Sirimaṃ gaṇikaṃ disvā, dametuṃ rattacetasaṃ; Dassetvā matasārīraṃ, tassā jino idaṃ bravi.
Caraṃvā yadivā tiṭṭhaṃ, nisinno udavā sayaṃ; Samañcheti pasāreti, esā kāyassa iñjanā.
Aṭṭhi nhārūhi saṃyutto, taca maṃsāva lepano; Chaviyā kāyo paṭicchanno, yathābhūtaṃ nadissati.
内部浸润,外部亦然,肝脏、腹膜与膀胱;
心脏、肺脏、肾脏与脾脏;
Antapūro darapūro, yakana peḷassa vatthino; Hadayassa papphāsassa, vakkassa pihakassaca.
Siṅghānikāya kheḷassa, sedassaca medassaca; Lohitassa lasikāya, pittassaca vasāyaca.
Athassa navahi sotehi, asuci savati sabbadā; Akkhimhā akkhigūthako, kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.
有时,鼻涕从鼻、口涌出;
有时,吐出胆汁与痰;从身体流出汗与垢。
Siṅghānikāca nāsato, mukhato vamati ekadā; Pittaṃ semhañca vamati, kāyamhā sedajallikā.
那时,他的头颅空窍,
充满脑髓
愚者视为清净
为无明所引导
Athassa susiraṃ sīsaṃ, Matthaluṅgassa pūritaṃ; Subhato naṃ maññati bālo, Avijjāya purakkhato.
当他命终而卧之时,
身体肿胀、青瘀,
被弃置于墓场之间。
Yadāca so mato seti, Uddhumāto vinīlako; Apaviddho susānasmiṃ, Anapekkhā honti ñātayo.
狗、豺与蛆虫食其肉;
乌鸦、秃鹫亦来啖,及其他诸般生物。
Khādanti naṃ suvānāca, siṅgālakāca kimiyo; Kākā gijjhāca khādanti, yecaññe santi pāṇakā.
具慧比丘于此处,听闻世尊之所说;
于彼忧苦悉遍知,正观如实而见故。
Sutvāna buddhavacanaṃ, bhikkhu paññāṇavā idha; Sokho naṃ parijānāti, yathābhūtañhi passati.
此如何彼亦如何,彼如何此亦如何;
于内身、外身,当离欲贪;
Yathāidaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathāidaṃ; Ajjhattañca bahiddhāca, kāye chandaṃ virājaye.
离于欲贪者,是为此处有慧比丘;
证得无死之寂静,无死涅槃之境界。
Chanda rāga viratto so, bhikkhu paññāṇavā idha; Ajjhagā amataṃ santiṃ, nibbānaṃ pada maccutaṃ.
Dvipādako yaṃ asuci, duggandho parihārati; Nānākuṇapa paripūro, vissavanto tatotato.
以这些身,若还有人想抬高自己,……
若轻视他人,除了不见真理以外,还能有何缘由呢?
Etādisena kāyena, yo maññe unnametave; Paraṃvā avajāneyya, kimaññatra adassanāti; Kāya vicchandanīyasuttaṃ, vijayasuttantipi vattabbaṃ.
若有火焰如烈火般熊熊燃烧,
因此当知,所谓“贪”,即是渴爱,其性常如炽燃之火。
Ra-akkharo siyāggimhi, rova aggiva āgato; Tasmā rāgoti vattabbo, taṇhāva niccatāpikā.
Abhiṇhameva rāgaggi, dayhate subhasaññinaṃ; Kimikhajjavaṇo sāva, dukkhī rāgī sa sabbadā.
苦恼之人虽得所爱而心生满足,
然贪火之蕴,凭所爱终无圆满。
Dukkhī piya maladdhāna, laddhāpya paripuṇṇato; Natthi rāgaggikhandhassa, piyindhena hi puṇṇatā.
世尊如是宣说;
被此贪欲之火所焚烧,
一切世间悉为三苦所迫。
Natthi rāgasamo aggi, Iti vuttaṃ mahesinā; Tena rāgagginā daḍḍho, Sabbo loko tidukkhito.
一人独饮牛乳,四人饮酪与水多;
贪欲乃生死之因,此位无始来恒存。
Ekassa pivitaṃ khīraṃ, catū dadhi jalā bahu; Rāgahetu bhave sandhi, ṭṭhānaṃ anamataggikaṃ.
Catūdami jalā bhiyyo, sīsacchedana lohitaṃ; Rāgahetu bhave macca, bhayaṃ anamataggikaṃ.
Ekassa rudato assu, catū dadhi jalā bahu; Dukkhaṃ anamataggaṃva, taṃhetu paridevanaṃ.
Tattāyo guḷa gilita, vadhaggi dayhanā dikaṃ; Asaṅkhyeyyaṃ mahādukkhaṃ, taṃhetu niraye labhi.
Eka dvitti catu pañca, buddhuppādepya mocitaṃ; Khuppipāsita nijjhāmaṃ, labhi taṃhetu pettikaṃ.
于畜生、阿修罗道中,遭受种种苦;
于无始轮回中,此一切皆以贪欲为因。
Tiracchāne asūreca, dukkhaṃ nānāvidhaṃ labhi; Namataggika saṃsāre, sabbantaṃ rāgahetukaṃ.
若以百年为一劫计,有情所遗骨骸之积聚,
若能尽数收聚,其量广大,超逾山岳。
Ekassekena kappena, puggalassaṭṭhi sañcayo; Sace saṃhārito assa, vepulla pabbatādhiko.
Eka kappe idaṃ dukkhaṃ, nādikappesu kākathā; Rāgo nanu mahāverī, bālo jano ta micchati.
Rāgasuddhi asokoca, niddukkho ñāyapattica; Nibbānaṃ pañca paccakkhā, asubhāya phalā matā.
专修不净的禅修者,守护根门、知量而住;
他寂静如月,禁断粗语,为清净六处之贪而解脱;
Asubhaggahaṇaṃ jhāyī, mitā sindriya saṃvaro; Somitya mukkaṭṭhāvācā, chaḷime rāga suddhiyā.
常被贪欲折磨的患者,不净观便是疗愈风病的良药;
对于被贪欲夜叉所执持者,不净观即是解脱之咒。
Niccuggarāga rogīnaṃ, asubhā vātulosadhā; Rāgayakkhābhi gayhānaṃ, asubhā manta muttaraṃ.
有生命者与无生命者,不净分为二种;
有生命者谓发、毛等,无生命者即此十种。
Sajīvakāca nijjīvā, asubhā duvidhā matā; Sajīvā kesalomādi, dasevime ajīvakā.
膨胀相、青瘀相、脓烂相、断坏相;
食残相、散乱相、斩断离散相、血涂相;
Uddhumātaka vīnīlaṃ, vipubbakaṃ vichiddakaṃ; Vikkhāyitaka vikkhittaṃ, hativikkhitta lohitaṃ.
Puḷuva ṭṭhika miccesu, laddhā aññataraṃ sato; Ratana vānapasseyya, yathā cetasi pākaṭaṃ.
见彼死尸、啖残肉,青瘀血污,腐烂销尽;
散乱白骨堆,九种腐烂相。
Mataṃ khajjaṃ sa maṃsañca, nilohitaṃ nimaṃsakaṃ; Vikkhittaṃ seta puñjaṭṭhiṃ, navadhā putimikkhaye.
Maccuto parimuccāmi, paṭivatti yimā yiti; Payojana samāvajja, moditabbaṃ jigucchake.
于有命者应远离杀生,于无命者则视为清净,如是宣说。
Sajīvake jigucchatthaṃ, nijjīvā subha mīritaṃ; Tathūpamo ayaṃkāyo, evameva bhavissati.
Evaṃdhammo ayaṃkāyo, evaṃbhāvī natikkamo; Iccupa saṃhare disvā, ekadviha matādikaṃ.
Yathā idaṃ tathāetaṃ, yathāetaṃ tathā idaṃ; Jegucchaṃ paṭikūlyañca, kāye iccupa saṃhare.
Uddhumāta vinīlādi, Paṭikūlyo jigucchito; Tathevāyampi me kāyo, Viseso nāyu-sāyuva.
Uddhumāta vinīlādo, sobhaṇaṃ natthi kiñcipi; Imasmiṃpi me kāye, gavesantopi sabbaso.
可厌的油脂界,油脂复有两种;
应当反观此身,于自身中希求离欲。
Paṭikūlavasā dhātu, vasāca dvippakārato; Paccavekkheyyimaṃ kāyaṃ, icchaṃ virāga mattani.
因色泽、形状、气味,依处及痰等;
头发令人厌恶、反感,不令心意悦纳。
Vaṇṇa saṇṭhāna gandhehi, āsayo kāsatopica; Jeguccha paṭikūlyāca, kesā na tuṭṭhamānitā.
Iti kesesu ikkheyya, Lomā dīsupyayaṃ nayo; Dvattiṃsevañhi koṭṭhāse, Paccavekkhe visuṃvisuṃ.
从身体流出的垢秽,可厌、令人憎恶;
即使未流出者,亦同可厌,如是不净。
Kāyato bahinikkhantaṃ, paṭikūlyaṃ jigucchitaṃ; Anikkhantampi jegucchaṃ, paṭikūlyaṃva tassamaṃ.
Saṅkhatampi yathā vaccaṃ, manuññataṃ na pāpuṇe; Upakkama sahassehi, evaṃ kesādikampica.
Sabhāva paṭikūlyaṃva, ekampi vacca puñjakaṃ; Nanu jegucchitā bhiyyo, dvattiṃsa vaccapuñjakā.
依其本性,头发等即使对独觉也是可厌的,
发等三十二种聚,岂非更为可厌?
Paccekampi paṭikūlyaṃ, kesādikaṃ sabhāvato; Kesādidvattiṃsa puñjo, bhiyyo jegucchito nanu.
于已聚集的所切割之物中,方为聚集者;
于已聚集物中若无所切割者,则不成为聚集者。
Puñjitesveva kantesu, kantohoti sa puñjako; Puñjitesu akantesa, akantova sa puñjako.
在此教法中,并没有所谓的幼年寡妇,也没有口、鼻、手、足等诸根不全之人。
Paccekaṃ vinibhuttesa, kesa loma nakhādisu; Natthi taññā kumārīvā, mukhahatthādikānivā.
应当把种种相综合于那些人的每个个体中去审察,这是要点。
Sampiṇḍi tesu tesveva, Kuto tā tāni āgatā; Paññatti matta mevesā, Jigucchaññā na kācipi.
Santaṃ cinteyya nāsantaṃ, santa cintayato sukhaṃ; Asantaṃ parikappento, nānādukkhehi tappati.
当他无过失地修习厌患存在之想,而于不净相作意时;
怀有净想者,便燃起了‘女人为净’的贪欲之火。
Nāvajja santajegucchaṃ, saññaṃ asati kātuna; Subhā itthīti gāraggi, uppajji subhasaññino.
为贪欲之火所蔽,他见诸法如不真、如不实;
以此,他永不见真实与实存。
Asantaṃva abhūtaṃva, passe rāgaggijotiyā; Tāya santañca bhūtañca, na passati kadācipi.
一人饮下乳汁,却如首断血涌;
由于那缘故,哭泣者所流下的泪水,比四大海的水还要多。
Ekassa pivitaṃ khīraṃ, sīsacchedana lohitaṃ; Rudato assu taṃhetu, catūdadhi jalā bahu.
Āyatimpi atīteva, saṃsarantassa hessati; Rāgaṃ hantu manīhoce, khīraṃ assuca lohitaṃ.
依清净想,他得增长;
若离此想,他便灭去;
不应强行断除彼想,
懈怠精进,亦有可能。
Subhasaññāya so vaḍḍho, Tadabhāve sa nassati; Thiraṃ hantuṃ na taṃsaññaṃ, Sakkā sithila vīriyo.
应具足勤勇精进,修习不净观;
为断净想,纵弃生命亦不惜。
Ussoḷhi vīriyo hutvā, brūheyyāsubha bhāvanaṃ; Subhasaññāppa hānāya, pariccajjāpi jīvitaṃ.
Aññakicca mupekkhāya, brūheyyāsubha bhāvanaṃ; Mandi hutveha rāgaggi, nibbāyissati āyatiṃ.
此事正是我当行者,应当断除一切不善的修习;
如今若心意懈怠,则定不得欢喜。
Kiccaṃ me idameveti, brūheyyāsubha bhāvanaṃ; Dāni mandaggi hutvāna, pāmojjaṃ ve labhissati.
Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamādavā; Aladdhā kiñci pāmojjaṃ, pabbajjampi na modati.
Pure marāmi kāye smiṃ, passā mi passitabbakaṃ; Iccā raddho vītiṃladdhā, pabbajjaṃ atimodati.
Kāye daṭṭhabba jegucchaṃ, apassanto pamāda vā; Moghaṃva dullabhātīto, mahājānīyataṃ gato.
于寂静、真实与可厌者,不以贪欲之火而观;
应常以智慧之灯的光明,遍作观察。
Santaṃ bhūtañca jegucchaṃ, rāgagginā apassiyaṃ; Paññāpadīpajotena, samikkheyya abhiṇhaso.
Santaṃ bhūtañca kāye smiṃ, daṭṭhukāmo sadāsato; Paññāpadīpakeneva, dakkhe na rāgīsīkhinā.
如今因自身业力尚未消除,故无法先生善心、持守正念。
Jegucchitena kāyena, nikkhantena jigucchato; Ajja svevā vinaṭṭhena, nāla munnamituṃ sato.
Kīdisaṃ maṃ tuvaṃ maññi, ahaṃ sabba jegucchako; Jegucchatoca nikkhanto, icceva vattu marahati.
应于身体修厌逆想,于一切威仪路中精勤;
于此中,无有可悦乐者,亦无可贪爱、可执取者。
Kāye jegucchasaññaṃva, kare sabbiriyā pathe; Tasmiṃ tuṭṭhabbakaṃ natthi, piyāyitaṃ mamāyitaṃ.
于新起之净相,当令不净想成熟;
圣者断尽轮回,灭除新起的爱欲。
Subhāya nava mattānaṃ, asubhā paripācaye; Santo pakkassa saṃsāro, nanto navassa rāgino.
于身修习不净想,令自性成熟;
于所缘境无动摇,于正自觉者的教法中坚定不移。
Kāye asubha saññāya, paripakka sabhāvino; Ālambesu acāpallā, thirā sambuddha sāsane.
Anto gocarikā pakkā, bahi gocarikā navā; Pakkā nāsāya uccā te, nīcāyeva navā sino.
诸法渐次成熟,智者静虑其中,心寂静而离欲,虽有所不安亦能离染。
Navānavā subhābhogī, nīcānīcā bhigāmino; Pakkā pakkāva dhījhāyī, santāsantā virāgino.
于诸善与不善法,能分明了知,不令藏覆,知其清净与不净,常持正念。
智者与愚者因此迷执,于每一身、每一行中,各各随业而转。
Sakkā sakkā na dassetuṃ, subhaṃsubhaṃ sataṃsataṃ; Dhīrādhīrāga mujjhanti, kāye kāye kriyekriye.
Sakkā sakkāpi taṃ kātuṃ, subhaṃsubhaṃ na dhīmayaṃ; Santosantojigucchaññū, na vānavā subhesako.
Dukāyaṃ suti cintetvā, mamāyantā mahātapā; Tapaṃ nibbāyituṃ icchaṃ, dukāyaṃ duti cintaye.
Yvāsubhaṃ subhato maññi, konubālotaduttari; Andho ummattakovā so, nattānaṃ maññate tathā.
我当于此常忆念:此身乃可厌之秽聚;
少欲而心清凉,则能得彼无上忆念。
Saritabbaka mevetaṃ, kāye jeguccha puñjataṃ; Mandarāgo manosītaṃ, labheyya tamanussanaṃ.
Gihibhāve apāyeca, rāgayakkhandha ninnitā; Maṃpi nessati soyakkho, sādemice tadāgataṃ.
Abhiṇha gāhinaṃ rāga, yakkhaṃ ananta dukkha daṃ; Asubhā tula mantena, vārehi taṃ sa bhāyati.
贪欲夜叉多谄曲幻诈,信心与慈爱日夜流现;
世人妄计贪欲为善法,众生即由此而受欺诳。
Rāgayakkho bahumāyo, saddhāmettā divesavā; Rāgampi kusalaṃ maññi, jano teneva vañcito.
Āturaṃ asuciṃ putiṃ, passa nande samussayaṃ; Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhipatthitaṃ.
Subhato naṃ maññati bālo, avijjāya purakkhato; Iccāha bhagavā nindi, bāloti subhasaññinaṃ.
Nhāruṭṭhi taca maṃsāni, saraṃ sataṃ na nindito; Buddhanindāya mocetuṃ, tānārabbha anussare.
Maññitvā attano bālyaṃ, asubhe subhadassino; Vāyāmeyya abālāya, kāyaṃ asubhato saraṃ.
当自责己过,远离愚痴邪见之人;
应断净想,修习不净想。
Attānaṃ garahitvāna, bālaṃ viparidassinaṃ; Subhasaññaṃ pahinneyya, kareyyāsubha saññitaṃ.
毒药树所在之处,若遭蛇咬,便会干枯;
如同吞食其叶等,毒性便会发作;
Visa bhesajjarukkhaṭṭho, ahi ḍaṃseyyasosato; Yathā tasseva paṇṇādiṃ, khādetvā visa mujjahe.
Evaṃ rāgo samuppajje, kāye gandhādi vāsite; Anto tasseva jegucchaṃ, cintetvā rāga mujjahe.
以令人厌恶之身,却不观见所应厌恶者;
以无明为先导,高举骄慢与轻蔑。
Jigucchitena kāyena, apassanto jigucchataṃ; Unnameti avaññāti, avijjāya purakkhato.
为未来证得道果,应使修习成为种子;
若无其种,道从何来?修习即是道之种子。
Āyatiṃ maggalābhāya, bījaṃ kareyya bhāvanaṃ; Bījā bhāve kuto maggo, maggabījā hi bhāvanā.
Maggabījo apāyepi, nimmuggo samaye gate; Ummujjitvāva buddhānaṃ, maggaṃ labheyya santike.
Ajījassa tu saṃsāro, dīghoyeva anantiko; Tasmāhi bhāvanābījaṃ, kareyya mocanatthiko.
应以不净观,遮止那常受逼迫的贪欲;
贪欲减弱后便应断除,它将如畏惧不净者般离去。
Abhiṇha pīḷitaṃ rāgaṃ, asubhāya nivāraye; Mandīhutvā pahīyeyya, rāgo asubha bhīruko.
莫执著于可厌之物,那正是以可厌为我者;
无边的苦恼生起,可厌却执为我所。
Mājegucchaṃ mamāyetha, sāva jegucchamāmako; Ananta dukkha māpādi, jegucchita mamāyanā.
附肉裹皮,
筋腱系缚,骨聚成堆;
无明以皮肤蒙蔽世间,
那被蒙蔽者,承受极重之苦。
Maṃsalaggo tacacchanno, Nhārubandho ṭṭhipuñjako; Moheti chaviyā lokaṃ, Mahādukkho sa mohito.
Nhāruṭṭhi taca maṃsehi, rāgavaḍḍhaki saṅkhate; Gehe rogā putī pāpā, vasanti kucchitā sadā.
内部充塞毒般的腐败界,及胆汁等所起的十二种病变;
热恼、衰老、燃烧、成熟,如四火,身同死尸般存续。
Luṅgantā vīsa bhūdhātū, pittādī dvādasambuva; Tāpaṃ jiraṃ dahaṃ pakkaṃ, caturaggi chavāyukā.
胸腹诸节,瘀滞不舒;
四肢举动,亦受牵碍;
但此身诸界,反如铁铸般凝滞。
Adhoddhaṃ kucchi koṭṭhāsā, Aṅgacārīca pāṇakā; Dhātuyoyeva kāyesmiṃ, Dvitālīsa anaññakā.
诸界无别:如同外在,内在亦然,水、火、风等亦复如是;
如此名为‘无我’,应反复思惟此界。
Yathā bahi tathā ajjhattaṃ, dhātū bhvāpā nalānilā; Name nāhaṃ naattāti, saṃmaseyya punappunanti.
4. 慈修习的解说
4. Mettābhāvanāniddesa
Mettā bhāvana micchampi, suṇa buddhavaco yidaṃ; Dosa niggahaṇatthāya, doso mettāyaverihi.
Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime; Yeca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ nasammati.
Akkocchimaṃ avadhimaṃ, ajinimaṃ ahāsime; Yecataṃ nupanayhanti, veraṃ tesaṃ upasammati.
Nahiverena verāni, sammantidha kudācana; Averenaca sammanti, esadhammo sanantano.
Pareca navijānanti, maya mettha yamāmase; Yeca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
Kuddho atthaṃ najānāti, kuddho dhammaṃ napassati; Sadā andhatamaṃ hoti, yaṃkodho sahatenaraṃ.
Ubhinna matthaṃ carati, attanoca parassaca; Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.
Tasseva tena pāpiyyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ apaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
Khantī paramaṃ tapo titikkhā, Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā; Nahi pabbajito parūpaghātī, Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.
Akodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine; Jine kadariyaṃ dānena, saccenā likavādinaṃ.
能制止已生起的忿怒,犹如制止狂奔的马车;
我称此人为真正的御者,余人只是执缰而已。
Yo ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye; Ta mahaṃ sārathī brūmi, rasmiggāho itarojano.
人一出生,口中便生利斧;
愚者口出恶言,便以此斧自伤。
Purisassa hi jātassa, kudhārī jāyate mukhe; Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ.
犹如整块岩石,不为风所动摇;
智者于毁誉之中,心不动摇。
Selo yathā ekagghano, vātena nasamīrati; Evaṃ nindā pasaṃsāsu, nasamiñjanti paṇḍitā.
Samānabhāgaṃ krubbetha, gāme akkuṭṭha vanditaṃ; Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato siyā.
不应对他人恼怒或心生怨怼,亦不应于任何处轻视任何人;
不应怀有敌意嗔恨之想,亦不希求彼此之苦。
Naparo paraṃ nikuppetha, nātimaññetha katthaci nakiñci; Byārosanā paṭighasaññā, naññamaññassa dukkha miccheyya.
犹如母亲爱护自己的儿子,
犹如母亲以生命护持独子;
同样地,于一切众生,
应修习无量的慈心。
Mātā yathā niyaṃ putta, Māyusā ekaputta manurakkhe; Evampi sabba bhūtesu, Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ.
听闻了那充满污秽的许多言语——
无论是来自沙门还是凡夫;
不因其粗鲁便不予以回应,
圣者不怀怨恨。
Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ, Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ; Pharusena hi na paṭivajjā, Na hi santo paṭiseniṃ karonti.
应说真实语,不动瞋怒;受人乞求时,纵使微小,亦当施与。
Saccaṃ bhaṇe nakujjheyya, dajjā appampi yācito; Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.
不察他人之过失,不察他人已作未作;
唯应观察自身,已作与未作事。
Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ; Attanova avekkheyya, katāni akatānica.
他宣扬他人的过失,犹如扬弃谷糠一般;
自己却遮掩过失,恰似狡猾的赌徒掩盖骰子。
Su dasaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ; Paresañhi so vajjāni, ophunāti yathā bhusaṃ; Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭṭho.
如同看到流转的财宝,那能发现过失的人;
对于那能作呵责、具足智慧的这样的贤者,应当亲近。
Nidhīnaṃva pavattānaṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ; Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje.
那亲近如此贤者的人,
他会成为更殊胜者,而非更卑劣者。
Tādisaṃ bhajamānassa, Seyyohoti napāpiyo; Iti vuttaṃ munindena, Tilokaggena satthunā.
他以慈爱之香遍熏,
智者令嗔恚远离,
于远、近一切众生,
乃至自身怨敌亦然。
Mettā gandhena vāsento, Dosaṃ dūrekare budho; Dūrāsannesu sabbesu, Attano verikesupi.
Hane dosū panāhāni, anattha kārakāni hi; Tesva santesu sabbesu, mettāhoti sunimmalā.
Sataṃ dujjana vākyehi, namano yāti vikriyaṃ; Nahitāpayituṃ sakkā, gaṅgānadiṃ tiṇukkayā.
善士之心不因毁誉而动摇;
犹如岩石山,不为狂风吹动。
Nahi nindā pasaṃsāhi, sataṃ manovikāratā; Na kadācipi kampeyya, vātehi selapabbato.
Nadiyaṃ khuddakā nāvā, vicīhi unnatonatā; Mahānāvā nakampanti, mahantīhi vicīhipi.
世间之人,恶者随赞美与责难而或高或下;
具寂静智慧者安然不动,纵遇大赞大谤亦不动摇。
Loke pasaṃsa nindāhi, dujjanovunnatonato; Santopañño nacalati, mahānindā thutīhipi.
利得与不利、快乐与痛苦,
于荣誉与不荣誉,皆不动摇。
Seloselo nileheva, Vaṇṇāvaṇṇā asassatā; Lābhālābhā sukhādukkhā, Yasāyasā nakampati.
Khamādhagga karetassa, dujjano kiṃ karissati; Atiṇe patito aggi, sayameva pasambhati.
当以死之怖畏,调伏自身;
莫以嗔恨调伏他人,调伏他人又有何用?
Sayameva sakattānaṃ, maccubbhayena tacchatu; Māññe tacchatu dosena, kimatthaṃ aññatacchanaṃ.
勿以嗔怨相恼害,勿毁他人真实法;
莫因忧恼生恐惧,犹如遇蛇与猛虎。
Māññe taccha tudosena, naseyyo aññatacchanaṃ; Māñño taṃ ahibyaggheva, domanassena bhāyatu.
Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ pāpamocanaṃ; Acāpallena santena, garukātabbataṃ vaje.
依止应恭敬之事,能增长众多福德;
当以智慧及戒的守护,行于应恭敬之道。
Nissāya garukātabbaṃ, bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ; Garukātabbataṃ gacche, dhītiyā sīla guttiyā.
寂静的具戒智者,因惭愧而心怀敬畏;
恶人则因忧恼而畏惧,如同害怕毒蛇与猛虎。
Santaṃ hi sīlavaṃ dhītiṃ, hirottappena bhāyati; Dujjanaṃ domanassena, ahibyaggheva bhāyati.
不应对粗恶言语任由放纵,智者应当加以约束;
先调伏自己,随后以柔和的方式教导他人。
Napharusāya vācāya, aññe dameyya paṇḍito; Attānaṃva dametvāna, aññe saṇhena ovade.
Citte saṇhe asaṇhāpi, navācāpharusā bhave; Tasmā ovā danādīsu, rakkheyya thaddhacittato.
为了自我策励,应修学佛陀所宣说的教法;
为了悲悯他人,若心怀此愿,便当加以教诲。
Attāna movadatthāya, sikkheyya buddhabhāsitaṃ; Parampi anukampāya, icchanto anusāsaye.
Aññaṃ naniggahe kiñci, sutena paṭipattiyā; Attaniggahaṇaṃ seyyo, nunnameyya jinoraso.
不应轻易为忿怒、贪欲、傲慢及自身垢染所动;
若见他人如此行恶,当长久克制、修习。
Nāvīkareyya dosaṃvā, lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ; Māññe maññantu taṃ disvā, cirappabba jito nuti.
Kakacena ttachedente, verikepinadosaye; Iccovādaṃ munindassa, sampaṭiccha jinoraso.
Verī accupanāhīpi, rūpeva dukkhakārako; Na tva tabbisaye nāme, dukkhaṃ mākari cetasi.
怨敌彼此结怨互缚,便在此处造作苦因;
此苦不随往他世,因各随其业而逝。
Verī tibandha veropi, iheva dukkhakārako; Bhavantaraṃ naanveti, sakammunā gato hiso.
在此受辱而心生忿怒,
于生死轮回中带来苦痛;
造成巨大祸患的忿怒,
心中为何增长此恨?
Dosotu iha pīḷetvā, Dukkhāvaho bhavebhave; Mahānattha karaṃ dosaṃ, Kasmā vaḍḍheti cetasi.
以慈心凉水洒灌,随念胜者之教言;
那能招大害的忿怒,愿在心内息灭。
Mettāsītambusekena, jinovāda manussaraṃ; Mahā nattha karaṃ dosaṃ, nibbāyatu sa cetasi.
六牙象王曾容忍邪恶的猎人,广博龙王曾容忍那个驯蛇艺人;
法护王子曾容忍自己的生父,猿猴王曾怜悯那个坠崖的背恩者。
Chaddanto luddakaṃ pāpaṃ, bhūridattohi tuṇḍikaṃ; Dhammapālo khami tātaṃ, kapindo kandaro pataṃ.
于不可计数的生命形态中,他容忍了他人所造作的诸般罪过;
智者忆念依怙的忍辱彼岸,坚忍地承受。
Asaṅkhyeyya ttabhāvesu, paravajjaṃ titikkhato; Nāthassa pāramiṃ khantiṃ, saraṃ dhīro titikkhatu.
Sāsane ciravāsena, evaṃ niddosakā iti; Tuvaṃ paṭicca maññantu, sāsane sappayojanaṃ.
Sāsane cira vāsāpi, mādisāva ime iti; Tamāgamma namaññantu, sāsane nippayojanaṃ.
所谓二者,即此过失,烧灼自他两者。
Dve usetīti doso so, saparaṃ dayhate dvayaṃ;
Pahātabbo sa sabbesu, parattha sattha micchatā.
以他人所施之物为生,则无法自主而住;
他人的过失应当容忍,与他敌对相抗并非善举。
Paradinnehi noāyu, tiṭṭhate nāttano vasā; Paravajjaṃ khametabbaṃ, nasādhu aññavirodhito.
可厌的辱骂与诽谤,愚者执取而不能忍;
能忍者则不执取,了知此为可厌故。
Jeguccha kkosa nindāni, bālo gaṇhāti akkhamo; Khamantotu nagaṇhāti, jānaṃ jegucchitāniti.
Paradinnāni vaccāni, pābhatanti nakocipi; Gaṇheyyevaṃ duruttāni, agaṇhanto khame sato.
犹如江河之波浪,触岸而悉皆止息;
一切生起之嗔怨,达于忍辱便止息。
Nadi kallola viciyo, tīraṃ patvā samantidha; Sabbe uppatitā dosā, khantipatvā samanti te.
Dosummattaka vācāya, nummatto kiṃkarissati; Bhave yyummattako sova, tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ.
易怒、不忍,亦怀恶意、多所畏惧者;
如同村中的猛虎,应当将其摒弃远去。
Kodhano akkhamo añña, duṭṭhasaññī bhayāluko; Gāmamajjhe aḷakkova, tathā māhohi taṃ jaha.
Mettāluko khamāsīlo, Sabbaṭṭhānesunibbhayo; Parattha sattha micchanto, Khanti mettañca bhāvaye.
对责难与诽谤,愚人便起嗔恨;
犹如被风吹散的微尘,如何堪忍重担?忍辱却能容受这般重负。
Parakkosāni nindāni, taṃva paccenti nāññagū; Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ, garukaṃ kiṃ khamāyate.
谩骂者与诽谤者,为自业所迫;
若于此世有违失,当谦和悔改,莫令不忍之心执取。
Akkosantoca nindīca, pīḷito saka kammunā; Idha peccaca nīceyyo, naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo.
责骂于我,实不降临;
此中本无造作之人;
智者如是了知已,
不将辱骂放在心上。
Akkoso maṃ naāgacchi, Tassevā natthakārako; Iti ñatvāva sappañño, Akkosaṃ na garuṃ kare.
陷入错乱便是错误,怨恨众多便会来犯;
应如守护自己般远离它,你当成为无有扰乱者。
Vikārāpatti micchanto, verī bahu mupakkami; Māmittavasa manvehi, nibbikāro tuvaṃbhava.
以慈心之水,自身之瞋与对他之瞋,悉得止息;
以慈爱之甘霖,熄灭一切处之火;
Mettambunā saddosoca, paradosoca sammati; Mettāsekena sabbesu, sabbatoggiṃ nipāraye.
己之瞋与对他之瞋的火焰,周遍于诸方;
当用慈爱之水浇灭时,方能于一切处得至清凉。
Sadosa paradosaggiṃ, sabbato disato ṭṭhitaṃ; Mettā toyena vāreyya, siyā nibbuti sabbadhi.
不应自己招来内在之火,也不应让外在之火来近;
唯以慈水,将自身与外在两重大火一并完全熄灭。
Nagame attano aggiṃ, paraggiṃvāpi nāgame; Mettambunāva nibbātu, saparaggi dvayaṃ bhusaṃ.
以赞美回应赞美,彼此欢喜
对于责难不应生嗔,对于赞美不应迎合
Guṇī guṇī nandindāya, pasaṃsāya guṇī guṇī; Nindaṃnindaṃ nakuppeyya, nasādiye thutiṃ thutiṃ.
以责备无法毁灭功德,亦非任何农夫所能为
对于赞美,应当令其增长;因为赞美能生出殊胜与庄严二德。
Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ, nasakkā koci kussako; Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya, garuṃkare na taṃdvayaṃ.
烦恼的污垢遮蔽时,慈爱之月便不照耀;
然而,解脱者的这慈悲之光,自有它超越殊胜的辉耀。
Dosabbhā mala sañchanno, mettācando na rocati; Taṃmuttassa tu etassa, atissaya pabhāvato.
Su sutta buddha supinā, dvepiyā gutti nākkamo; Samādhi sumukhā muḷhā, brahmā tyekā dasa gguṇā.
愿以慈爱使人凉爽,智慧使眼光明;
莫令他人生嗔于亲近,愿月光常伴往来行。
Sītaṃ karotu mettāya, cakkhuṃ lābhetu paññāya; Mākāsinippabhe caññe, cando hohi gategate.
愿于一切远近众生,遍施慈爱之光明;
愿为众生广传法音,月光常伴往来行。
Dūrāsannesu sabbesu, mettaṃ pesetu pābhataṃ; Dhammaṃ desetu pattānaṃ, cando hohi gategate.
Sampattānaṃ malaṃ dhova, sītaṃkare sadādayo; Uccanīce navisese, jalassamo gategate.
于无常所触的世间八法中,
你当坚稳不移、心无热恼,如同大地般安住。
Asaassatesu phuṭṭhesu, lokadhammesu aṭṭhasu; Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ, pathavīsadiso bhava.
你当如磐石,不生纷争,恒常坚固不动摇;
应修慈爱、行宽忍,恭敬视大磐石如师。
Nākāsi kalahaṃ silā, sadā kenaci niccalā; Mettāyanto khamāyanto, mahāsilaṃ guruṃkare.
Silāva sīlavā hotu, duruttāni titikkhatu; Paccutte dosasaṃvaḍḍho, anuttova pasambhati.
一切众生皆有自我欲求,亲属之间求安乐;
应次第修习慈心:于所爱者、于中庸者、于怨敌。
Sabbe ahaṃva icchanti, sattā sukhanti ñātuna; Bhāveyya kamato mettaṃ, piya majjhatta verike.
一切众生畏惧杖罚,一切众生恐惧死亡;
以自己为譬喻,当不杀生,不令人杀生。
Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno; Attānaṃ upamaṃ katvā, nahaneyya naghātaye.
Sukha kāmāni bhūtāni, Yodaṇḍena vihiṃsati; Attano sukha mesāno, Pecca so nalabhesukhaṃ.
无怨、无害、无忧,我得安乐;
愿利益他人者皆如是,对怨敌亦保持中舍。
Averā byāpajjā nīgho, sukhī cassaṃ ahaṃva me; Hitakāmā tathā assu, majjhattā verinopica.
父母、兄弟、亲属,施主与亲近的朋友,
应修习“愿他们皆得安乐”,由此舍离对他们的执著。
Mātaro bhātaro ñātī, dāyako pāsakāpica; Sukhīhontūti bhāveyya, caje tesuca lagganaṃ.
嗔恨是慈心的远敌,渴爱是它的近敌;
应当舍离对可意者的渴爱,以慈心断除对怨敌的嗔恚。
Doso mettāya dūrāri, taṇhā āsanna verikā; Taṇhaṃ piyesu vāreyya, dosaṃ verīsu mettiko.
Ekuddese kakammāca, sissā ācariyā sukhī; Hontu sabrahmacārīca, teca ññoñña hitāvahā.
Rājānoca amaccāca, gāme issariyā sukhī; Bhavantu devatāyoca, tehi surakkhito sukho.
我们由此善加守护,
国中人民,皆得安乐;
愿贤王常享安乐,
威德具足,寿命长远。
Mayaṃ yena suguttāva, Sukhitā raṭṭhavāsino; Sukhī kalla tthu sorājā, Tejavanto cirāyuko.
“国家”是指:我们依靠国家的施食而活,居住在国内的人们也由此而得安乐。
Raṭṭha piṇḍena jīvāma, raṭṭhavāsī sukhantuti; Bhāveyyevaṃ amoghaṃva, raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati.
有许多能使人堕入恶趣的对境,如父母等先辈;
那些寻求安乐者,无有侵害,无有怨敌。
Āpāyikā bahū santi, mātāpitādi pubbakā; Tecaññeca sukhīnīghā, ssva byāpajjā averino.
一切众生,无论是已生的有情、有息的生命,还是诸补特伽罗、有命个体——
无论是女子或男子,圣者或凡夫,是天人或人类,乃至堕恶趣者,
Sattā bhūtāca pāṇāca, puggalā attabhāvikā; Thī pū riyā nariyāca, devānarā nipātikā.
愿他们无有瞋恨、无有逼恼,无忧而安乐;
应如此修习这四种护己之法。
Averā hontu byāpajjā, anīghāca sukhī ime; Attānaṃ parihārantu, catudhā iti bhāvaye.
东方的一切众生皆无瞋恨;
愿他们无恼害、安乐、无灾厄,应先如此修习。
Puratthimāya disāya, sabbesattā averino; Abyāpajjā sukhīnīghā, hontūti tāva bhāvaye.
于东方,以“一切有情”等(方式修习);
应修习十二遍,其余诸方亦以此方式。
Puratthimāya disāya, sabbepāṇātiādinā; Dvādasakkhattuṃ bhāveyya, sesāsupi ayaṃnayo.
四方、无方位者与上方,以及众生与有情;
已成者、补特伽罗与自我,未来一切诸人;
Catuddisā nudisā dho, uddhaṃ sattāca pāṇino; Bhūtāca puggalā atta, bhāvī sabbe thi pūrisā.
Ariyā ariyā devā, narāca vinipātikā; Averā byāpajjā nīghā, sukhattāca bhavantu te.
Catuddisā nudisā dho, uddhanti dasakedisi; Dvādase te paricchijja, bhāveyya puggale budho.
愿以慈心之雨,如云遍润一切处;
不回避任何众生,如此修习的慈心方为善修。
Mettā vassena temetu, pajjuntoviya sabbadhi; Mākiñci parivajjehi, evaṃ mettā subhāvitā.
Pañcā nodhi sattodhisā, siyuṃ dvādasapuggalā; Ntu catūhesu bhāvetvā, aṭṭhatālīsakā siyuṃ.
慈心遍满十方者,其数为四百八十;
三十八、五,及一百二十七,皆为成就者。
Dasakedisi tāmettā, catussata asītiyo; Aṭṭhatālīsāhi pañca, satā ṭṭhavīsa sādhikā.
于受苦者当增长悲心,于安乐者当增长喜心;
而慈与舍,亦应于此二者中修习。
Dukkhite karuṇaṃ brūhe, muditaṃ sukhite jane; Mettāceva upekkhāca, ubho ubhosu bhāvitā.
Brahmavāsīti vattabbo, tesvaññatara vāsito; Gandhabhūtesu so loke, brahmāviya virocati.