是谁唤醒了白莲花?
那位如太阳与月亮般光辉的智者,是众生的依怙。
谁令红莲绽?谁令白莲开?
谁唤醒人王?
Kumudaṃ ko pabodhayi, Nātho ravindu paṇḍito; Kamalaṃ ko kumudaṃ ko, Narapaṃ ko pabodhayi.
世间为心所导,
世间为心所牵。
心这一个法,
一切都完全处于其掌控之中。
Cittena niyyati loko, Cittena parikassati; Cittassa eka-dhammassa, Sabbeva vasamanvagū.
沙门、国王与副王,
将军及诸大臣。
智者安住于法,既已明见现前之义,
便不应有所作。
Samaṇo rājānurājā, Senāpati mahā-matto; Dhammaṭṭho paṇḍito disvā, Paccakkhatthaṃ na kāriyā.
一盏灯的光明,照亮了九个方向。
它既不照向下方,也不照向自身。
智者见他人的过失,
也要看到自己的过失。
Dīpo nava-disaṃ tejo, Na heṭṭhā ca tathā sakaṃ; Para-vajjaṃ vidū passe, Saka-vajjaṃpi passatu.
智者处世,
当说有益有据之言。
愚人说无因之果,
此具双重特征。
Sa-phalaṃ paṇḍito loke, Sa-kāraṇaṃ vacaṃ bhaṇe; A-kāraṇaṃphalaṃ bālo, Idaṃ ubhaya-lakkhaṇaṃ.
由其言语可辨:
邪曲者、愚者、智者。
以言语之相为友,
当舍离言语之相。
Tassa vācāya jāneyya, Kuṭilaṃ bāla-paṇḍitaṃ; Vācā-rūpaṃ mittaṃ kare, Vācā-rūpaṃ dhuvaṃ jahe.
心思用错地方的人的思虑,
说恶语的人说的话;
所做的恶行,
这就是愚人的特征。
Duccintitassa cintā ca, Dubbhāsitassa bhāsanā; Dukkammassa katañcāti, Etaṃ bālassa lakkhaṇaṃ.
善思之事,其思惟也;
善说之言,其言说也。
善行的所作所为,
这就是智者的特征。
Su-cintitassa cintā ca, Su-bhāsitassa bhāsanā; Su-kammassa katañcāti, Etaṃ dhīrassa lakkhaṇaṃ.
愚痴的人把不是路的路当成路来走,
他致力于非正当之事。
上者难以引导他,
被正确劝导时反而发怒;
他不懂戒律,
不见他,真好。
A-nayaṃ nayati dummedho, A-dhurāyaṃ ni-yuñjati; Dunnayo seyyaso hoti, Sammā vutto pakuppati; Vinayaṃ so na jānāti, Sādhu tassa a-dassanaṃ.
智者行于正理,
不致力于非本分之事。
易受教者斯为最胜,
正语劝诫而不嗔怒。
他能清楚地了解戒律。
与他相聚是好事。
Nayaṃ nayati medhāvī, A-dhurāyaṃ na yuñjati; Su-nayo seyyaso hoti, Sammā vutto na kuppati; Vinayaṃ so pajānāti, Sādhu tena samāgamo.
无导师者则消亡,
多导师者亦丧亡;
女导师们消亡,
以幼童为师者消亡。
A-nāyakā vinassanti, Nassanti bahu-nāyakā; Thī-nāyakā vinassanti, Nassanti susu-nāyakā.
于诸事中为卑者之长,
一一明知,当如是而行。
明知故犯佯不知,
卑者由爱生怖畏。
Jeṭṭho kammesu nīcānaṃ, Jānaṃjānaṃva ācare; A-jānevaṃ kare jānaṃ, Nīco eti bhayaṃ piyaṃ.
业与恶人相称,
乳与善士相宜。
当愿恶人住于诸恶业,
亦愿善人住于诸善业。
Kammaṃ dujjana-sāruppaṃ, Dudhā sujana-sāruppaṃ; Dujjanaṃ tesu dukkamme, Su-kamme sujanaṃ icche.
与智者为敌尚可堪,
与愚者为敌难制胜。
与智者结怨者,因放逸(而败);
彼胜利非恒常,岂能永保。
Paṇḍito verī bālo ca, Dujjayo bāla-verito; Paṇḍitaṃ-verī pamādena, Na taṃ jayo hi sabbadā.
秘密之事,唯密藏是善;
泄露于人,实非所叹。
事未成办,智者当忍;
事既成办,方可随意而语。
Guyhassa hi guyhameva sādhu, Na hi guyhassa pasatthamāvi-kammaṃ; A-nipphannatāya saheyya dhīro, Nipphannatthova yathā-sukhaṃ bhaṇeyya.
不该把秘密之事泄露出去,
应当像守护宝藏一样守护它。
隐秘之义一旦公开,
于了知者便为不善。
Guyhamatthaṃ na vivareyya, Rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ; Na hī pātukato sādhu, Guyho attho pajānatā.
不应向女人泄露秘密,
智者也不向非友者泄露秘密;
凡被利饵所牵者,
以及窃取人心者。
Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, A-mittassa ca paṇḍito; Yo cāmisena saṃhīro, Hadaya-ttheno ca yo naro.
白天要避开人群,私下里说话。
夜里说话不要超过限度。
窃听者确实能听到密语,
所以,密谋确实很快就会泄露。
Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, Rattiṃ giraṃ nāti-velaṃ pamuñce; Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, Tasmā hi manto khippamupeti bhedaṃ.
不泄露秘密者,
方能深藏其密。
危难中不弃应做之事,
应做善友的随从者。
Na pakāsati guyhaṃ yo, So guyhaṃ paṭiguyhati; Bhayesu na jahe kicce, Su-mittonucaro bhave.
做难做的善事,
正直地忍受难忍之事;
凡亲手施与难施之物者,
才是生生世世的善友。
Karoti dukkaraṃ sādhuṃ, Ujuṃ khamati dukkhamaṃ; Duddadaṃ sāmaṃ dadāti, Yo su-mitto have bhave.
说亲爱的话语,永远是朋友,
不乞求所爱之物;
以随所求而施,
是人极坚且极亲。
另外,以低劣的方式从那一部分来说,
不可爱的会坏灭。
Piya-vācā sadā mitto, Piya-vatthuṃ na yācanā; Icchāgatena dānena, Su-daḷho su-ppiyo have; Tadaṅgato ca hīnena, A-ppiyo bhijjano bhave.
乞求时说“请给我”,此为惭;
亦有吉祥,及身中天神。
贪求吉祥者,吉祥远离;
是故不乞他人财物。
Dehīti yācane hirī, Sirī ca kāya-devatā; Palāyanti siricchito, Na yāce para-santakaṃ.
那只狗得到没有肉的骨头后,
得到骨头就心满意足,欢欢喜喜。
狮子舍弃近旁的鹿,
奔向大象追逐。
Svāno laddhāna nimmaṃsaṃ, Aṭṭhiṃ tuṭṭho pamodati; Sakantikaṃ migaṃ sīho, Hitvā hatthiṃnudhāvati.
就这样,随着各自的意愿,
人们都渴望得到果报。
志大者所慕亦大,
志卑者所慕则卑。
Evaṃ chandānurūpena, Jano āsīsate phalaṃ; Mahā chandā mahantaṃva, Hīnaṃva hīna-chandakā.
大王,种种欲求各不相同,
我们住在同一个屋子里。
我愿求得胜妙村落,
婆罗门女愿得百牛。
Nānā-chandā mahārāja, Ekāgāre vasāmase; Ahaṃ gāma-varaṃ icche, Brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ.
稚子欲得骏马车,
少女欲得宝珠珰。
这个卑贱的布纳咖女子
对舂臼也贪求。
Putto ca ājañña-rathaṃ, Kaññā ca maṇi-kuṇḍalaṃ; Yā cesā puṇṇakā jammī, Ujukkhalaṃbhi-kaṅkhati.
地方、朋友、财富和事业,
于有精进者,极易获得。
你坚定地去做这件难做的事,
以慧、念与定。
Ṭhānaṃ mitte dhane kamme, Satussāhe su-labbhitaṃ; Taṃ daḷhaṃ dukkaraṃ kare, Paññā-sati-samādhinā.
于所制清净药,
及佛等三宝。
常当修习清净信,
于善士及具德者。
Bhesajje vihite suddha, Buddhādi-ratanattaye; Pasādamācare niccaṃ, Sajjane sa-guṇepi ca.
王以国土(而王),
愚者以恶行而心忧。
女人纵然盛装严饰,
亦不因诸欲乐而满足。
Rājā raṭṭhena dhātuso, Bālo pāpehi dummano, Alaṅkārena itthīpi, Kāmehi ca na tappati.
少欲,并且依靠头陀行,
确实已发起精进。
在大众中无所畏惧
通过舍离,成为布施者。
就算只是听闻妙法,
智者并不就满足。
Appiccho ca dhutaṅgena, Āraddho vīriyena hi; Visārado parisāya, Pariccāgena dāyako; Savanena su-dhammaṃpi, Na tappativa paṇḍito.
长者的微笑与欢笑,
中者的声音柔和甜美;
在世间耸肩摇头,
愚人的下劣之笑已消尽;
此辈过度嬉笑,
其笑依次生起。
Jeṭṭhassa sitaṃ hasitaṃ, Majjhassa madhurassaraṃ; Loke aṃsa-siro-kampaṃ, Jammassa apa-hassitaṃ; Etesaṃ ati-hassitaṃ, Hāso hoti yathākkamaṃ.
恶人处无正理,
无法,亦无善说。
应策励远离恶者,
彼实不与善人相应。
Natthi duṭṭhe nayo atthi, Na dhammo na su-bhāsitaṃ; Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjeyya, So hi sabbhiṃ na rañjati.
天然之言难得,
安稳之子难得。
与自己相配的妻子很难遇到。
可亲可喜的自家人难得。
Dullabhaṃ pakatiṃ vācaṃ, Dullabho khemako suto; Dullabhā sadisī jāyā, Dullabho sa-jano piyo.
旗帜是战车的标志,
烟是火的标志;
国王乃国土之象征,
丈夫乃女人之象征。
Dhajo rathassa paññāṇaṃ, Dhūmo paññāṇamaggino; Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ, Bhattā paññāṇamitthiyā.
恶妇故,清净门第败亡;
溺爱故,儿子因护养而沦丧。
成就为邪道所缚,
骄慢与惭耻被远游所毁。
Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ, Putto nassati lālanā; Samiddhi a-nayā bandhu, Pavāsā madanā hirī.
母亲和父亲对子女们,
不要过多地严厉训诫。
有智慧的母亲们则少
他们可能会说出指责过失的话。
Mātā pitā ca puttānaṃ, Novāde bahu-sāsannaṃ; Paṇḍitā mātaro appaṃ, Vadeyyuṃ vajja-dīpanaṃ.
应抚育五年,
调伏十年;
到了十六岁的时候,
要像对待朋友那样对待儿子。
Lāḷaye pañcha-vassāni, Dasa-vassāni tāḷaye; Patte tu soḷase vasse, Puttaṃ mittaṃvadācare.
在溺爱女儿中有过患,
护持具有许多功德。
愿诸母亲常善观,
女儿之行。
Lālane dhītaraṃ dosā, Pālane bahavo guṇā; Dhītuyā kiriyaṃ niccaṃ, Passantu suṭṭhu mātaro.