礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
咖那基亚格言
552 段
佳纳吉亚尼帝巴利
Cāṇakyanītipāḷi
种种论义已宣说,
此为国王治理之汇集;
此论涵摄一切种。
即为遮那迦所集要义。
Nānāsattho ddhataṃ vakkhe, Rāja nīti samuccayaṃ; Sabba bīja midaṃ satthaṃ, Cāṇakyaṃ sārasaṅgahaṃ.
我今宣说根本教典,
依遮那迦所述而说。
仅以识为执著者
愚者便自以为是智者
Mūlasuttaṃ pavakkhāmi, Cāṇakyena yathoditaṃ; Yassa viññāna mattena, Mūḷho bhavati paṇḍito.
被贪与嗔所烧恼之人
从无等同比拟之时,
国王在己土受人崇敬,
智者则处处受人敬重。
Viduttaṃ narapaccañca, Nevatulyaṃ kudācanaṃ; Sadese pujjate rājā, Vidū sabbattha pujjate.
一切善德悉具于智者,
愚人则唯有过失而已;
因此,在千万愚人之中,
唯有智者,方为殊胜。
Paṇḍite ca guṇā sabbe, Mūḷhe dosā hi kevalaṃ; Tasmā mūḷhasahassesu, Pañño eko visisyate.
视他人妻如同母亲,
视他人财如同土块;
视一切众生如同自身,
此是智慧具足者之所见。
Mātariva paradāresu, Paradabbesu leṭṭuva; Attaniva sabbabhūtesu, Yo passati sapaṇḍito.
何等家族为宽广?
此人虽无德行,
纵使出身并不尊贵,却通达教法,
亦为诸天所敬奉。
Kiṃkulena visālena, Guṇahīno tu yonaro; Akulinopi satthañño, Devatāhipi pujjate.
色相与青春具足
出身名门望族
若无智慧,便无庄严
如同无香气的甄叔迦树。
Rūpayobbanasampannā , Visālakulasambhavā; Vijjāhīnā nasobhante, Niggandhā iva kiṃsukā.
群星的庄严是明月,
女子的庄严是丈夫。
国王是世间的庄严,
智慧是万物之庄严。
Tārānaṃ bhūsaṇaṃ cando, Nārīnaṃ bhūsaṇaṃ pati; Puthabyā bhūsaṇaṃ rājā, Vijjā sabbassa bhūsaṇaṃ.
母亲是怨敌,父亲是仇敌,
由于儿子愚痴,不受教化;
于集会中,不显调和;
犹如苍鹭在天鹅群中。
Mātā sattu pitā verī, Yena bālo napāṭṭhito; Na sobhate sabhāmajjhe, Haṃsamajjhe bakoyathā.
贤良的独子,
不因愚者而动摇;
皎月独能灭除黑暗,
非群星所能及。
Varameko guṇī putto, Na ca mūḷhasatehipi; Eko cando tamo hanti, Na ca tāragaṇehipi.
应以慈爱抚育五年,
应以教诫调伏十年;
待他年满十六岁时,
便应如对待朋友一样对待儿子。
Lālaye pañcavassāni, Dasavassāni tālaye; Patte tu soḷase vasse, Puttaṃ mittaṃva ācare.
过分的呵护会带来诸多过患,
摒弃之中,有众多善德;
因此,对儿子与弟子,应当摒弃,而不应宠爱;
当行摒弃,勿施宠爱。
Lālane bahavo dosā, Tālane bahavo guṇā; Tasmā puttañca sissañca, Tālaye na tu lālaye.
哪怕仅一句善言,
如盛开之香花,
令有德者之名,遍满整座林间。
犹如善子能护家族。
Ekenāpi suvakkhena, Pupphitena sugandhinā; Vāsitassa vanaṃ sabbaṃ, Suputtena kulaṃyathā.
纵使唯有一句恶语。
犹如烈火焚烧积薪。
犹如整座森林遭到焚烧,
犹如被劣子败坏的家族,
Ekassāpi kuvakkhassa, Koṭaraṭṭhena agginā; Dayhate hi vanaṃ sabbaṃ, Kuputtena kulaṃ yathā.
愚者从远处看去光彩照人。
身形矮短,粗布蔽体;
愚痴之人,尚显可爱;
只要他尚未开口说话。
Dūrato sobhate mūḷho, Lambamāna paṭāvuto; Tāvañca sobhate mūḷho, Yāva kiñci nabhāsate.
偏离无上不死之道,
贪著世间黄金财物;
鄙弃无上智慧,
却视泥土碎石若珍奇。
Visato amataṃ gāyhaṃ, Amejjhāapi kañcanaṃ; Nīcato uttamā vijjā, Thīratnaṃ dukkulāapi.
如庆典厄难降临,
如饥馑中敌寇纷争;
在王门与墓地之间,
那位与眷属一同站立者,
Ussave byasaneceva, Dubbhikkhe sattuviggahe; Rājadvāre susāneca, Yo tiṭṭhati sabandhavo.
于暗地里行害事之人,
当面甜言蜜语者;
应远离这样的朋友,
犹如弃置外为乳口、内实毒液的罐子。
Parokkhe kiccahantāraṃ, Paccakkhe piyavādinaṃ; Vajjaye tādisaṃ mittaṃ, Visakumbhaṃ payomukhaṃ.
若有对曾行恶事之友,
却仍一再想与之亲近,
以等正心接近,
如同子宫内的胎儿一般。
Sakiṃ duṭṭhañca mittaṃ yo, Puna sandhātu micchati; Samaccu mupagaṇhāti, Gabbha massatarī yathā.
不应信任不可信赖之事。
也不应信任朋友。
有时,若对友人动了嗔怒,
便会显露一切过失。
Na vissase avissatthaṃ, Mittañcāpi na vissase; Kadāci kupitaṃ mittaṃ, Sabbadosaṃ pakāsaye.
父母丧失了爱子,
亲友遭遇衰败时,
朋友面临别离时,
妻子与财富耗尽时。
Jāniyā pesane bhacce, Bandhave byasanāgame; Mittañcā padikāleca, Bhariyañca vibhavakkhaye.
以助益为先,
从有情中辨析无情;
以脚及手臂,
以刺拔刺。
Upakāraggahitena, Sattunāsattumuddhare; Pādalaggaṃ karaṭṭhena, Kaṇṭakeneva kaṇṭakaṃ.
没有人是任何人的朋友,
没有人是任何人的敌人;
依因缘而有知,
朋友与仇敌亦复如是。
Na mittaṃ koci kassaci, Na koci ripu kassaci; Kāraṇena hi ñāyati, Mittāni ca ripū tathā.
恶人、爱语者亦然,
此非可信之由;
如蜜暂存于舌尖,
然心却含剧毒。
Dujjano piyavādī ca, Netaṃ vissāsakāraṇaṃ; Madhu tiṭṭhati jivhagge, Hadaye tu halāhalaṃ.
恶人当被舍弃,
纵使以学识装点自身;
犹如宝石装饰的毒蛇,
何以他能令其无所畏惧。
Dujjano parihantabbo, Vijjāyā laṅkatopi saṃ; Maṇinā bhūsito sappo, Kime so nabhayaṃ karo.
默然之恶人,是残暴者,
而比默然更默然的恶人,更为残暴;
愿常住者悉皆常存,
恶人如何得以制止?
Sappo kūro khalo kūro, Sappā kūrataro khalo; Manto sadhivaso sappo, Khalo kena nivāyyate.
河中之鱼与池中之鱼,
有角之鱼与持刀之蟹;
不可轻信,
于妇女及王族中。
Nakhīnañca nadīnañca, Siṅgīnaṃ satthapāṇinaṃ; Vissāso nevakātabbo, Thīsu rājakulesu ca.
象以千象计,
骑手以百象计;
长角象以十象计。
舍离正位者,即是恶人。
Hatthī hatthasahassena, Satahatthena vājino; Siṅgino dasahatthena, Ṭhānacāgena dujjano.
为防不测,应守护财富;
亦应以财富守护妻子。
应恒常护持自身,
于妻与财亦当如此。
Āpadatthaṃ dhanaṃ rakkhe, Dāraṃ rakkhe dhanehipi; Attānaṃ satataṃ rakkhe, Dārehipi dhanehipi.
他人之妻、他人之物,切莫侵涉。
他人的讥嫌,
于应受敬重处的轻慢与嘲弄,
以及轻浮放逸,皆应远离。
Paradāraṃ paradabbaṃ, Parivādaṃ parassa ca; Parihāsaṃ guruṭṭhāne, Cāpalyañca vivajjaye.
为族群之故,舍弃一人。
为村邑之故,舍弃族群。
为邦国之故,舍弃村邑。
为自身的利益,应舍弃大地。
Caje ekaṃ kulassatthe, Gāmassatthe kulaṃ caje; Gāma janapadassatthe, Attatthe pathaviṃ caje.
以一足移动,
以一足站立,这便是智者。
应审慎思量后,再转向更高的境地,
当舍离先前依恋的旧处。
Calatyekena pādena, Tiṭṭha tyekena buddhimā; Nāsamikkhya paraṃ ṭhānaṃ, Pubbamāyatanaṃ caje.
应以净除之手,将其彻底拔除,
以合掌礼敬之业而断除
为愚痴之欲所染污者
以智慧正法对治此愚痴
Luddha matthena gaṇheyya, Thaddha mañjalī kammunā; Mūḷhaṃ chando nuvattena, Tathā tathena paṇḍitaṃ.
损害自身心意,
在家中作恶,
欺骗及过度放逸,
智者不显露。
Atthanāsaṃ manotāpaṃ, Gehe duccaritāni ca; Vañcanañca pamāṇañca, Matimā na pakāsaye.
于财富、粮食的运用中,
以及于智慧及其成果的运用中。
饮食与行为,
四种弱点常恒存在。
Dhanadhaññappayogesu , Tathā vijjāgamesu ca; Āhāre byavahāre ca, Cattalajjo sadā bhave.
富有人第一,贤明者第二,国王第三,
第四是河流,第五是医生;
(这)五者之中,若有一者不清净,
就不可在该处居住。
Dhanino sotthiyo rājā, Nadī vejjo tu pañcamo; Pañca yatra navijjante, Tatra vāsaṃ nakāraye.
在那个地方,没有恭敬,
没有喜悦,也没有亲属,
也没有任何智慧可得。
应当远离此处。
Yasmiṃdese na sammānaṃ, Na pīti naca bandhavā; Na ca vijjāgamo koci, Taṃdesaṃ parivajjaye.
心所思惟的行为,
不应以言语宣扬;
‘以他相所标记’者,即事物的差别特征。
若缺此因缘,成就即不生。
Manasā cintitaṃ kammaṃ, Vacasā napakāsaye; Aññalakkhita kāriyassa, Yato siddhi najāyate.
恶趣与恶行。
秽恶与坏乱也是如此;
邪恶不正及恶饮食,
明智者当远离。
Kudesañca kuvuttiñca, Kubhariyaṃ kunadiṃ tathā; Kudabbañca kubhojjañca, Vajjaye tu vicakkhaṇo.
所余者皆是垢秽,
病之残余亦复如是;
复次,因其更复增长,
因此不应有所残留。
Iṇasesoggi seso ca, Byādhiseso tatheva ca; Puna ca vaḍḍhate yasmā, Tasmā sesaṃ nakāraye.
忧虑是人的衰老。
炎热是衣物的衰老。
女人衰老,是为不幸。
马匹的淫欲,亦为衰老。
Cintā jaro manussānaṃ, Vatthānaṃ ātapo jaro; Asobhagyaṃ jaro thīnaṃ, Assānaṃ methunaṃ jaro.
若有一子居其家中,
有妻相伴,亦复如此;
若无妻室,亦能安足;
彼住地上,犹处天界。
Atthi putto vase yassa, Bhacco bhariyā tatheva ca; Abhāve pyatisantoso, Saggaṭṭho so mahītale.
恶妻,奸诈之友,
僮仆,暴戾苛刻,
与蛇共居宅中,
如同死亡,已无有疑。
Duṭṭhā bhariyā saṭhaṃ mittaṃ, Bhacco cuttaradāyako; Sa sappeca gahe vāso, Maccureva nasaṃsayo.
家中无有母亲者,
却有妻子,巧言谄媚。
他应当前往那座森林。
如同前往王舍城一般。
Mātā yassa gehe natthi, Bhariyācā piyavādinī; Araññaṃ tena gantabbaṃ, Yathā raññaṃ tathāgahaṃ.
负债者、父亲、敌人。
母亲是不贞洁者,
美丽的妻子是怨敌,
无智的儿子是怨敌。
Iṇakattā pitā sattu, Mātā ca byabhicārinī; Bhariyā rūpavatī sattu, Putto sattu apaṇḍito.
杜鹃之美,在于其音声。
女人之美,在于忠贞。
貌丑者之美,在于智慧。
忍辱是苦行者的德相。
Kokilānaṃ saro rūpaṃ, Nārī rūpaṃ patibbatā; Vijjā rūpaṃ kurūpānaṃ, Khamā rūpaṃ tapassinaṃ.
无明之下,生命原是空无,
诸方皆空,无依无怙;
无子的家庭,空寂落寞。
贫穷匮乏,令一切皆成空虚。
Avijjaṃ jīvanaṃ suññaṃ, Disā suññā abandhavā; Puttahīnaṃ gahaṃ suññaṃ, Sabbasuññā daliddatā.
不施之人,乃是族姓的过患。
业障则致贫匮,
因母之过失而致狂乱,
因父之过失而致暗钝。
Adātā vaṃsadosena, Kammadosā daliddatā; Ummādā mātudosena, Pitudosena mūḷhatā.
于二生众中,火为尊贵;
于诸种姓中,婆罗门为尊贵;
于诸妇女中,丈夫为尊贵。
为一切世间所共恭敬者,正是导师。
Guru aggi dvijādīnaṃ, Vaṇṇānaṃ brāhmaṇo guru; Pati reko gurutthīnaṃ, Sabbassābhyāgato guru.
极度残暴之下,楞伽岛曾遭毁灭,
极度傲慢之中,拘罗婆族亦被灭亡。
因过度布施而受缚,
一切执取悉皆被擒。
Atidabbe hatā laṅkā, Atimāne ca koravā; Atidāne balībaddho, Sabbamaccanta gahitaṃ.
既无衣布亦无庄严,
既无壶器,也无饮食;
既无仓库,也无车辆;
既无智慧,也无生命。
Vatthahīno tvalaṅkāro, Ghatahīnañca bhojanaṃ; Thanahīnā ca yānārī, Vijjāhīnañca jīvanaṃ.
饮食以饮食为相应,
爱欲以姝丽为殊胜;
财富以布施为相应,
苦行并无果报可得。
Bhojjaṃ bhojanasatti ca, Ratisatti varā thiyo; Vibhavo dānasatti ca, Nāppassa tapaso phalaṃ.
妻子以儿子为依靠;
儿子以团食为依靠。
以利益而行者,即是朋友;
财富则能成办一切利益。
Puttappayojanā dārā, Putto piṇḍappayojano; Hitappayojanaṃ mittaṃ, Dhanaṃ sabbappayojanaṃ.
亲切友善的话语才是难得的。
能带来安乐的听闻,实属难得。
如同亲属般相投的同类,实属难得。
真诚深爱的知己,实属难得。
Dullabhaṃ pākatikaṃ vākyaṃ, Dullabho khemakaro suto; Dullabhā sadisī jāyā, Dullabho sajano piyo.
蚌珠并非细微之物,
珍珠不属象类所出;
善友非是处处可得,
檀香不生于每片林间。
Selesele namāṇikkaṃ, Muttikaṃ na gajegaje; Sādhavo na hi sabbatra, Candanaṃ na vanevane.
无忧无财之智者,
无忧是智者之友。
无忧的孀妇,
子孙安立之人。
Asoco niddhano pañño, Asoco paṇḍitabandhavo; Asocā vidhavā nārī, Puttanatta patiṭṭhitā.
愚痴的男子悲伤。
因妻子儿女而忧愁;
百姓无食而忧愁;
为王国与无王国而忧愁。
Avijjo puriso soco, Socaṃ methuna mappajaṃ; Nirāhārā pajā socā, Socaṃ rajja marājakaṃ.
与宗族和睦相契,
与智者结友相交,
与亲戚平等融洽,
骄慢者不得新生。
Kulehi saha sampakkaṃ, Paṇḍitehi ca mittataṃ; Ñātībhi ca samaṃ melaṃ, Kubbāno navinassati.
劫盗者依赖他人为生,
盗贼居于无所依止之处,断尽期待。
寂静即是断尽之义,
一切境界悉皆贫乏。
Kaṭṭhā vutti parādhinā, Kaṭṭho vāso nirāsayo; Niddhano byavasāyo ca, Sabbakaṭṭhā daliddatā.
执取之人,于何处有法?
无德者,忍从何来?
娼妓,爱从何生?
纵欲者,真实何有?
Takkarassa kuto dhammo, Dujjanassa kuto khamā; Vesiyā ca kuto sneho, Kuto saccañca kāminaṃ.
饥饿者何来傲慢?
愤怒者何来安乐?
昏沉者何来自主?
于暴戾者,慈爱从何而生?
Pesitassa kuto mānaṃ, Kopanassa kuto sukhaṃ; Thīnaṃ kuto satittañca, Kuto mettī khalassa ca.
无力者的力量,便是王,
愚者之泣,便成力量。
愚者所执持的,便是愚昧的固执。
盗贼所执持的,也是如此愚昧的固执。
Dubbalassa balaṃ rājā, Bālānaṃ rodanaṃ balaṃ; Balaṃmūḷhassa monittaṃ, Corānaṃ atathaṃ balaṃ.
若有人舍弃真实之事物,
他亲近无常之物;
恒常之物由此消亡,
而无常之物亦终归坏灭。
Yo dhuvāni pariccajja, Adhuvaṃ parisevati; Dhuvāni tassa nassanti, Adhuvaṃ naṭṭhameva ca.
干肉是老人的食物,
乳酪是少年的食物;
清晨行房即是睡眠,
及时抓起手边之物;
Sukkaṃ maṃsaṃ thiyo vuddhā, Bālakka taruṇaṃ dadhi; Pabhāte methunaṃ niddā, Sajju pāṇaharāni cha;
及时享用鲜肉与新鲜食物,
愚人却当作奶食。
如水罐、壶等,
及直立的管。
Sajju maṃsaṃ navannañca, Bālā thī khīrabhojanaṃ; Ghatamuṇhodakañceva, Sajju pāṇakarāni cha.
狮子一只,鹳一只,
六只狗,三头驴
四只羊羔
还有四只公鸡
Sīhādekaṃ bakādekaṃ, Cha sunā tīṇi gadrabhā; Vāyasā catu sikkhetha, Cattāri kukkuṭādapi.
若所作之事甚微小或不善,
若人欲以根源审察而行之;
当以节制而作。
他的名声如狮子独行般广传。
Pabhūtamappakiccaṃ vā, Yonaro kattumicchati; Saṃyatanena kattabbaṃ, Sīhādekaṃ pakittitaṃ.
制御一切诸根,
犹如白鹭落于人前。
适时处所成就者
一切所作,皆当成就
Sabbindriyāni saṃyama, Bakova patito jano; Kāladesopapannāni, Sabbakiccāni sādhaye.
多食之人,难以知足
清净寂定,心意敏速;
堪负重荷,且复勇健;
应知此为良犬六德。
Bahvāsī sāppasantuṭṭho, Suniddo sīghacetano; Pabhubhatto ca sūro ca, Ñātabbā cha sunā guṇā.
他不知疲倦地背负着重担,
寒暑亦不能侵扰他;
他如此恒常知足,
应当修习这三种忍耐。
Avissāmaṃ vahe bhāraṃ, Sītuṇhañca navindati; Sa santoso tathā niccaṃ, Tīṇi sikkhetha gadrabhā.
对于隐秘的淫欲法,
亦应于适当之时摄受。
不放逸、不懈怠。
应当精勤修习四种功课。
Guḷhamethunadhammañca, Kālekāle ca saṅgahaṃ; Appamādamanālasyaṃ, Catu sikkhetha vāyasā.
应当舍弃争斗与冲突。
与亲属共享饮食;
遇险时,应当护持安立,
应当精勤修学四种戒律。
Yuddhañca pātaruṭṭhānaṃ, Bhojanaṃ saha bandhuhi; Thiyaṃ āpadaggataṃ rakkhe, Catu sikkhetha kukkuṭā.
能担重负,是为能力;
志向愈远,愈见坚定;
什么是明智者的异乡?
他人比爱语者更可贵,何处可寻?
Kotibhāro samatthānaṃ, Kiṃdūraṃ byavasāyinaṃ; Ko videso savijjānaṃ, Ko paro piyavādinaṃ.
所说的这条道路,即是恐惧;
即是对诸根的不加节制。
此即出生与成就之道,
由此可至无上之处。
Bhayassa kathito pantho, Indriyānamasaṃyamo; Tajjayo sampadāmaggo, Yeniṭṭhaṃ tena gamyate.
无有与智慧相等的亲族,
仇敌不能与疾病等同;
慈爱不能与子女等同;
外力不能与诸天等同。
Na ca vijjāsamo bandhu, Na ca byādhisamo ripu; Nacāpaccasamo sneho, Na ca devā paraṃ balaṃ.
海洋为障,大地为基,
围墙为障,屋舍为依;
人主为障,邦域为护,
以德行为庇护的女子,
Samuddāvaraṇā bhūmi, Pākārāvaraṇaṃ gahaṃ; Narindāvaraṇā desā, Cārittāvaraṇā thiyo.
妇人如同易碎的酥油罐,
男子则如炽热的火炭。
因此,容器与火,
贤者不应同置一处。
Ghatakumbhasamā nārī, Tattaṅgāra samo pumā; Tasmā ghatañca aggiñca, Nekatra thapaye budho.
愚者的饮食倍于常人。
智慧是她们的四倍;
决心为六倍;
对欲的调伏则称为八倍。
Āhāro dviguṇo thīnaṃ, Buddhi tāsaṃ catugguṇo; Chaguṇo byavasāyo ca, Kāmocaṭṭhaguṇo mato.
陈旧的米饭,
妻子进入已衰老的丛林,
战场归来的勇士,
以及回到家里的孩子。
Jiṇṇamannaṃ pasaṃseyya, Bhariyaṃ gatayobbanaṃ; Raṇā paccāgataṃ sūraṃ, Sassañca gehamāgataṃ.
不知足的婆罗门,终归丧失。
知足者,则获得世间。
有羞耻的妓女败坏,
无惭愧的良家妇女,
Asantuṭṭhā dvijā naṭṭhā, Santuṭṭhāiva pāthivā; Salajjā gaṇikā naṭṭhā, Nillajjā ca kulitthiyo.
如此堕落的国王,
愚昧之子,却自以为聪明;
贫穷之人一旦得到了财富,
便视他人如同草芥。
Avaṃsapatito rājā, Mūḷhaputto ca paṇḍito; Adhanena dhanaṃ pāpya, Tiṇaṃva maññate janaṃ.
婆罗门纵然种姓高贵,也受人敬重,
只因他们拥有丰饶的财富;
一如月亮,家族世代显赫,
无财之人遭人轻视。
Brahmahāpi naro pujjo, Yassatthi vipulaṃ dhanaṃ; Sasino tulyavaṃsopi, Niddhano paribhūyate.
而书籍与学问,
是落入他人之手的财富;
当应作之事出现时,
既非无明之障,也非彼时之障。
Potthakaṭṭhā tu yāvijjā, Parahatthagataṃ dhanaṃ; Kiccakāle samuppanne, Na sāvijjā na taddhanaṃ.
如风对脚趾的危险,
莲花以寒冷为怖畏。
山岳以雷电为怖畏。
善士以恶人为怖畏。
Pādapānaṃ bhayaṃ vātā, Padmānaṃ sisirā bhayaṃ; Pabbatānaṃ vajīramhā, Sādhūnaṃ dujjanā bhayaṃ.
若运用智慧,
即有三种王者德行;
名声如天下所居,
财富也极为广博。
Paññe niyujjamāne tu, Santi rañño tayoguṇā; Yaso sagganivāso ca, Vipulo ca dhanāgamo.
当愚人受到委任时,
这便是刹帝利的三种德行。
“铁”者,指其质地坚牢难坏,犹如坚铁一般。
“堕地狱”者,指因业力所感而投生于苦难深重的地狱。
Mūḷhe niyujjamānetu, Khattiyassāguṇā tayo; Ayaso catthanāso ca, Narake gamanaṃ tathā.
“众多根本交缠相续”者,指种种根本因素相互缠结、不易分解。
Bahūmūḷhasaṅghātehi,
所谓“相互分别认取”,即依彼此的差别而分别认知事理。
Aññoññapasuvuttibhi;
所谓“种种属性皆终结”,是说一切性质最终都归于灭尽。
Pacchādyante guṇā sabbe,
所谓“如光明被云覆蔽”,犹如白昼日光被浓云遮蔽,光明无法显现。
Meghehiva divākaro.
其田地在河岸边,
妻子亦情属他人;
子女缺乏教养,
无疑如同待死。
Yassa khettaṃ nadītīre, Bhariyāpi parappiyā; Puttassa vinayo natthi, Maccureva nasaṃsayo.
不可得、不应当说,
现前也难显现;
石头能渡过水,
猿猴会唱歌,
Asambhābyaṃ navattabbaṃ, Paccakkhamapi dissate; Silā tarati pānīyaṃ, Gītaṃ gāyati vānaro.
耕者常得丰收。
无病者常得安乐;
妻子与丈夫相亲相爱之人,
他家就常常有好名声。
Subhikkhaṃ kasake niccaṃ, Niccaṃ sukha marogike; Bhariyā bhattu piyā yassa, Tassa niccossavaṃ gahaṃ.
为欲业之灭除,
为智慧之灭除;
为慢之灭除,
为宗族灭亡而设的饮食。
Helassa kammanāsāya, Buddhināsāya niddhanaṃ; Yācanā mānanāsāya, Kulanāsāya bhojanaṃ.
应遵行的殊胜大义,
具足果实与荫护者;
若天人无有果报,
影子又如何得以遮蔽?
Sevitabbo mahāvakkho, Phalacchāyā samanvito; Yadi devā phalaṃ natthi, Chāyā kena nivāraye.
最初,智识已被调伏,
第二,财物亦被制服;
第三,善业亦被制服;
第四,何物能令彼役使?
Paṭhame najjitā vijjā, Dutīye najjitaṃ dhanaṃ; Tatīye najjitaṃ puññaṃ, Catutthe kiṃkarissati.
河岸边言说者
入于他人手中的财富
凡是女人分内之事
一切便成无益。
Nadīkūleca ye vakkhā, Parahatthagataṃ dhanaṃ; Kiccaṃ thīgocaraṃ yassa, Sabbaṃ taṃ viphalaṃ bhave.
若依恶地,何有积聚?
若依恶子,何来掬水?
置身恶妇之家,安乐从何而来?
惯行恶法者,荣誉从何而得?
Kudesamāsajja kutotthasañcayo, Kuputtamāsajja kuto jalañjalī; Kugehiniṃ pāpya gahe kuto sukhaṃ, Kusissamajjhāpayato kuto yaso.
犹如井水与榕树之荫
时节平顺安稳
冬日温暖
夏日清凉
Kūpodakaṃ vaṭacchāyā, Sāmā thīciṭṭhakālayaṃ; Sītakāle bhave uṇhaṃ, Gimhakāle ca sītalaṃ.
黑夜经行是为毒害,
迎合君王是为毒害;
与妇女及他人共处是为毒害,
疾病应视为毒。
Visaṃ caṅkamanaṃ rattiṃ, Visaṃ raññonukulatā; Visaṃ thīpi aññāsattā, Visaṃ byādhi avekkhito.
难教化者如毒,明亦如毒,
未熟之食如毒;
结交友伴,是贫者的毒害;
年轻妻子,是年迈者的毒害。
Duradhītā visaṃ vijjā, Ajiṇṇe bhojanaṃ visaṃ; Visaṃ goṭṭhī daliddassa, Vuddhassa taruṇī visaṃ.
傍晚时分,道路险阻难行;
女人们倒地身亡;
苗芽稀疏的田地被毁;
因仆人之过,主人丧命。
Padose nihato pantho, Patitā nihatā thiyo; Appabījaṃ hataṃ khettaṃ, Bhaccadosā hato pabhū.
信仰如同碎裂的瓮,
献祭与您的布施皆已坏灭;
美貌而不育的女子,也已然毁灭。
军队的统帅也遭到毁灭。
Hatamasottiyaṃ saddhaṃ, Hato yañño tvadakkhiṇo; Hatā rūpavatī vañjhā, Hataṃ senamanāyakaṃ.
是通达吠陀与吠陀支的真实知者。
他以持咒与火供为依归,
言说善含吉祥祝愿,
这便是国王的祭司。
Vedavedaṅga tattañño, Japahomaparāyano; Āsīvādavacoyutto, Esa rājapurohito.
具足族姓、戒德与诸功德,
以一切法为依归者;
精通执事与督察者,
护持法者得以增胜;
Kulasīlaguṇopeto, Sabbadhammaparāyano; Pavīṇo pesanādyakkho, Dhammādyakkho vidhīyate.
由不退转之修习;
于一切中最为喜见;
具足圣戒德者,
此所应禁止。
Ayubbedakatābhyāso, Sabbesaṃ piyadassano; Ariyasīlaguṇopeto, Esa vajjo vidhīyate.
意志坚稳者,
手巧敏捷,善达文字;
一切学问悉遍照;
名为记录者。
Sakiṃdutta gahitattho, Lahuhattho jitakkharo; Sabbasattha samālokī, Pakaṭṭho nāma lekhako.
他以方正严谨为本事,
如被尊崇的座驾一般;
具足勇猛英武之德,
被任命为军队统帅。
Samattanītisattañño, Vāhane pūjitassamo; Sūravīraguṇopeto, Senādhyakkho vidhīyate.
言辞清净而善巧明达,
他心观察者
智者如义而说
此人被指派为使者。
Sucī vākyapaṭuppañño, Paracittopalakkhako; Dhīro yathāttha vādī ca, Esa dūto vidhīyate.
具足子孙与功德者,
善知师教而为护持者;
英勇且坚毅者,
他便被称为善护者。
Puttanatta guṇopeto, Satthañño piṭṭhapācako; Sūro ca kathinoceva, Sūpakāro sa uccate.
了知示意与行事者,
具力者,相好端严者;
常不放逸,恒常精勤,
他被称为防护者。
Iṅgitā kāratattañño, Balavā piyadassano; Appamādī sadā dakkho, Patihāro sa uccate.
若自己没有智慧,
他为谁作利益呢?
目不见光之人,
镜子又有何用?
Yassa natthi sayaṃ paññā, Satthaṃ tassa karoti kiṃ; Locanehi vihīnassa, Dappaṇo kiṃkarissati.
风吹之物,能作何声?
彼处既无耳,何来有声响;
那裸露荒瘠之地,
国王将作何事?
Kiṃkarissanti vattāro, Sotaṃ yattha navijjate; Naggakapaṇake dese, Rajaṇo kiṃkarissati.