《查那迦处世格言》中的偈颂
Cāṇakyanītilā gāthā
Lālane bahavo dosā, Tāḷane bahavo guṇā; Tasmā puttañca sissañca, Tāḷaye na ca lālaye.
对于往昔之友,
若有人揭露其过失,
他对于现前之事,
便会说出嗔恨之语,嗔恨随之增长。
Atītassa hi mittassa, Yo ce dosaṃ pakāsaye; So have paccuppannassa, Dosaṃ bhāseti ñāyati.
犹如攀缘的藤蔓,
依附树干而悬垂;
因所依坏灭,
地上遂有无依无靠的众生。
Latāviya sevakā te, Ye nissayaṃ palambare; Nissayassa vināsena, Bhūmyaṃ senti anāthakā.
用铁棍刺击罪人,
用利箭射穿胸膛;
他于世间制造怖畏,
犹如愚痴残暴之牛。
Dosasiṅgehi vijjhanto, Mānakhūrehi akkamaṃ; Bhayaṃ karoti lokamhi, Gova bālo vihiṃsako.
Ādo upari lokoyaṃ, Ujulekhāya tiṭṭhati; Musāvātehi taṃlokaṃ, Nipātesi anajjavaṃ.
如陶工所造的牢固瓦罐,
非凡夫所能享用;
应以此喻善加观察,
于自业与他业之中,
Sughaṭaṃ kumbhakārena, Nāraho paribhuñjituṃ; Tathūpamāya vekkheyya, Sakammaparakammani.
纵然英雄紧随而至,
也无法摧毁那浓重的黑暗;
于世间贪逐欲乐,
亦然为骄慢所惑;
虽能破除骄慢者,他们亦不能……
令智慧之光显现
Anantaraṃsī sūropi, Nasakkoti ghanaṃ tamaṃ; Vijjhituṃ raṃsiyā loke, Tathā madanamohitā; Nasakkonti madaṃ bhetvā, Paññābhāya pabhāsituṃ.
于贫困中,苦恼与怨恨
于享乐中,疾病与灾祸
于此衰朽的身躯,
得见世间之可厌。
Khedaveraṃ daliddamhi, Bhogimhi rogupaddavaṃ; Dessaverañca āṇimhi, Passe lokassa veritaṃ.
以具足之受用,
令己身生命清净无染;
以其生命故,此人为最胜者,
是清净无秽者。
Saṃladdhena subhogena, Jīvaṃ suddhaṃ kare nijaṃ; Seṭṭho so tena jīvena, Jeguccho malajīviko.
对于金刚与花香之差别,
若不能了知其分别;
他又如何能行买卖?
Vajira puppharāgānaṃ, Visesaṃ yo nabujjhati; Kathañhi so vikkīṇeyya, Kīṇeyya vā yathātathaṃ.
即使有人思虑迅疾如栗子蜥蜴,
也应奋力劈开心中如山的疑碍;
身体羸弱无力,
其所思虑如同愚者的笑声。
Kippīli kopi cintetvā, Pabbataṃ bhettu mussahaṃ; Abalā tanumajjhattā, Cintā hasyāva sā mudhā.
并非生来便是敌人,
疾病亦无从平息;
即便是大力者,
一朝得势,也将因此遭到毁灭。
Jātamattaṃ na yo sattuṃ, Rogañcūpasamaṃ naye; Mahābalopi teneva, Vuddhiṃpatvā sa haññate.
以活物之肉为食者,
口露利齿而食;
如猫、虎、狮子,
种种低下;
种种尖利粗硬之语,
即是人类之口。
Sajīvamaṃsabhakkhehi , Sadāṭhīhi mukhehi bho; Biḷārabyagghasīhānaṃ , Nihīnāni anekadhā; Tikkhāni kharavādāni, Manussānaṃ mukhāni ve.
掠夺者四处逃窜,
依止活命之术而作;
人们因此遭受苦迫,
却行于背法之道。
Viluppantā vidhāvanti, Sajīvavuttikammunā; Janā tena vihaññanti, Caranti dhammavemukhā.
世间俗物,轻而易举便可获得;
而教法则珍贵稀有,极难值遇。
Sulabhaṃ lokiyaṃ loke, Sāsanīyaṃva dullabhaṃ; Dullabhaṃ taṃ vamaññanto, Eso bālatamo bhave.
彼时,出现了众多愚蒙之人,
其中第二种,是极度愚痴者。
Yo patittha agyāvāṭaṃ, Mohā taṃ upakārituṃ; Aññorohi tadā vāṭaṃ, Dutīyo muḷhamuḷhako.
老虎遭刀箭所伤,
默然不吼,不露凶声;
同样,遭圣贤所伤,
愚者被激怒,便勃然大怒。
Byaggho āvudhaviddho hi, Akā duṭṭhāni ninnadaṃ; Tatheva sādhusatthena, Viddho bālo pakuppito.
吸食血液的是虻虫,
头内有蝇;
这些虫在外周匝环绕,
人们因此被这些虫叮咬。
Pivanti lohitaṃ ḍaṃsā, Anto tuṇḍena makkhikā; Bahiddhā parivārenti, Jano tena ḍaṃsāyaye.
贫穷者的机缘甚是稀少,
圣法不久住;
因此,应为这稀有的时机而精勤,
以获取众多良机。
Adhanassa khaṇo appo, Saddhammo appakālino; Appako tena yuñjeyyuṃ, Khaṇaṃ bahuṃ labhetave.