知恩和真实,
这两者确实是世间的核心。
世间也靠他们维持。
他们把国土变成了一个独立自主的王国。巴利
Kataññutā ca saccañca, Lokasārā hi te duve; Lokāpi tehi tiṭṭhanti, Raṭṭhaṃ akaṃsu issaraṃ.
世间乌鸦与恶人,
恒常皆是垢秽者。
他们毁掉可爱的功德,
他们确实是世间的仇敌。
走兽中,豺狼为最卑;
飞禽中,乌鸦为最劣。
他们无缘无故就成了仇敌,
就像渔夫对待鱼群那样;
有德者和善人们,
恶人永远心怀敌意。巴利
Kākāca dujjanā loke, Malībhūtāva sabbadā; Iṭṭhaṃ guṇaṃ nāsayanti, Te ve lokassa verino. Migānaṃ siṅgālo anto, Pakkhīnaṃ pana vāyaso. Akāraṇaverī honti, Macchānaṃ dhīvarā yathā; Guṇīnaṃ sajjanānañca, Dujjanā niccaverino.
尊敬的诸位,请好好培养吉祥。
吉祥确实是成就的根本。
吉祥于此照耀,
那位吉祥天女是一切成就的成就者。巴利
Siriṃ bhonto suposetha, Siri mūlā hi sampadā; Siriya idha jotanti, Sirī sā sabbasiddhikā.
世间虚妄,能造黑暗;
真谛实语,能作光明。
因为虚妄,所以苦。
因为真实,所以安乐。
狐狸的声音很容易辨认,
还有鸟类的叫声;
大王啊,这是人的声音,
比那更难辨认。巴利
Musā tamokarā loke, Saccaṃ mīditikārakaṃ; Musātamena dukkhanti, Saccābhāya sukhantive. Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, Sakuṇānañca vassitaṃ; Manussavassitaṃ rāja, Dubbijānataraṃ tato.
嫉妒就像劫末的大火,
烧掉一切圆满成就;
善喜就像劫云,
它能让一切圆满成就都生长出来。巴利
Kappaggisadisā issā, Jhāpeti sabbasampadaṃ; Muditā kappameghova, Ropeti sabbasampadaṃ.
就像不牢固的柱子,
被竖立在谷壳堆上
同样地,那些心像猴子一样跳动不定的人,
各种事务也是摇摆不定的。
如姜黄染色般的心,如猴般的心;
对贪与离贪的男子,
孩子啊,这样的人不该亲近。
即使可能是荒无人烟之处。巴利
Yathā asanthirā thambhā, Thusarāsimhi ussitā; Tatheva kapicittānaṃ, Kammantā cañcalaṅgatā. Haliddirāgaṃ kapicittaṃ; Purisaṃ rāgavirāginaṃ, Edisaṃ tāta māsevi; Nimmanussampi ce siyā.
吻花之蜂,彩翅斑斓,
自醉于己色。
从一朵花飞到另一朵花,
既无家宅,亦无群聚。巴利
Pupphacumbi cittapattī, Sakavaṇṇena majjito; Vikkamī pupphato pupphaṃ, Nassāgāraṃ na saṅgamo.
蚂蚁虽然长得难看,
团结一致,奋勇精进;
不要像吻花者那样。
你们要像那样成为蚂蚁。巴利
Kippilikā dubbaṇṇāpi, Samaggāca parakkamā; Mā hotha pupphacumbīva, Hotha vo pacikā yathā.
彼犬相欢悦,
嬉戏而殒命。
既见弃食,
迅疾怨敌害之。巴利
Ye maranti kīḷantā te, Svānā aññoññamoditā; Disvāna chaṭṭitaṃ bhattaṃ, Sīghaverī vihiṃsare.
如今也有一些人是这样,
彼此和合,互相欢喜;
为财利故而相害,
可耻哉,速疾之怨敌!巴利
Tathekepi janā dāni, Samaggā ññoññamoditā; Dhanahetu vihiṃsanti, Dhīratthu sīghaverikā.
春、冬、夏三季之中,
棕榈树皆无有差别。
心志坚定的人,是寂静的。
在苦与乐中,都毫不动摇。巴利
Vasante hemante gimhe; Neva tālā visesino; Thiracittā janā santā; Sukhadukkhesu niccalā.
譬如在滚动的球上,
他稳稳地站立;
球不再转,便卧于地;
世人亦然,如球一般。巴利
Yathā pavaṭṭamānamhi, Suṭṭhu tiṭṭhati geṇṭhuke; Appavaṭṭe bhūmyaṃ seti, Tatheva geṇṭhuko jano.
他们无法估量其价值,
世人总是被时间束缚着。
金刚等亦能被估价,
因此时光无价。巴利
Agghāpetuṃ nasakkonti, Kālañhi kālikā janā; Vajirādiñca sakkonti, Tena kālo anagghiko.
阿萨那树寿绵长,
心材坚实芬芳香。
木棉纵使久长存,
实无香气无精髓。巴利
Asano hi dīghaddhāno, Sārasāro sugandhiko; Niggandho tveva nissāro, Dīghaddhānopi simbalī.
世间确实有一些人就是这样,
长寿者,具坚实核心者;
有些人就像糠秕一样,空有其表。
即使长途跋涉,也像牛一样。巴利
Tatheveke janā loke, Dīghaddhānā susārakā; Nissārā keci pheggūva, Dīghaddhānāpi goyathā.
施恩与加害,
于彼皆成空。
心如石头的人,
只是名义上活着罢了。
对谁来说,净信毫无果益,
嗔怒也是毫无意义的。
不应欲求与彼交合,
如男女不近非男非女。巴利
Upakāro cāpakāro, Yasmiṃ gacchati naṭṭhataṃ; Pāsāṇahadayassassa, Jīvatītyā bhidhāmudhā. Pasādo nipphalo yassa, Kopocāpi niratthako; Na taṃ saṅgantu miccheyya, Thīpumāva napuṃsakaṃ.
确实应当讲究礼数,
只要尚未成为挚友
亲近善友时,
有欺诳,也有谄曲。巴利
Upacāro hi kātabbo, Na yāva sohadaṃ bhave; Upacāro sumittamhi, Māyā ca hoti koṭilaṃ.
按顺序,从甘蔗的顶端开始,
就像味道变得越来越甘甜;
同样地,善友在世间也是这样。
恶友可不是这样的。巴利
Kamena aggato ucchu, Raso sādutaro yathā; Tatheva sumitto loke, Dummitto pana nediso.
远离忧愁,是庇护。
信赖与喜悦的容器
愿求宝中之至宝,
善友三字为其名。巴利
Sokārāti parittāṇaṃ, Vissāsapītibhājanaṃ; Ratanābhiratanaṃ icche, Sumittaṃ akkharattayaṃ.
感情和睦的夫妻俩,
面容是彼此的镜子,
在乐中随乐,在苦中随苦,
就像在镜子里映现一样。
她们的心到底是怎么样的呢?
女人们确实远离快乐;
当她们的丈夫痛苦时,
她们想要自己快乐。巴利
Dampatīnaṃ sumittānaṃ, Mukhaṃ aññoññadappaṇaṃ, Sukhe sukhaṃ dukkhe dukkhaṃ, Paṭicchāyeva dappaṇe. Kathaṃ nu tāsaṃ hadayaṃ, Sukharāvata itthiyo; Yāsāmike dukkhitamhi, Sukhamicchanti attano.
先修谦下,
后置慢心。
智者应当守住自己的利益,
迷惑本身就是一种损害利益的状态。巴利
Nivātañca pure katvā, Mānaṃ katvāna pacchato; Sakatthaṃ dhāraye dhīro, Atthabhañjo hi muḷhatā.
正念作前导,
信心随其后而行。
智者不会仓促就信。
确实,轻信的人就是愚人。巴利
Purecāraṃ satiṃ katvā, Saddhaṃ kareyya pacchato; Turaṃ na saddahe dhīro, Sīghasaddho hi mandako.
林中枯柴处处有,
红檀香木最难求。
同样地,世间也有很多人。
贤良之人极其难得。巴利
Vane 0.0099 bahūni kaṭṭhāni; Dullabhaṃ rattacandanaṃ; Tathā janā bahū loke; Pumā jañño sudullabho.
枯草、干柴与落叶,
森林被烧燃。
世人执取无实之法,
此世即为(苦)火所烧。巴利
Tiṇakaṭṭhapalāsehi ; Sukkhehi dayhate vanaṃ; Etādīhi asārehi; Loko janehi dayhate.
在雨季的这三个月里,
因为善业而满心欢喜;
往昔先贤安乐而住,
奉持佛陀圣教。巴利
Antovasse timāsamhi, Puññakammena moditā; Sukhaṃ vasiṃsu porāṇā, Buddhasāsanamāmakā.
仅凭一种麝香,
那片森林散发着浓郁的香气;
同样地,那个国土也因人民而得名——
因为人民具足德行、具足荣光。
身体是刹那间就毁坏的,
诸功德能存续至劫尽。巴利
Migamadena ekena, Taṃ vanaṃ surabhigandhikaṃ; Tathā janena taṃ raṭṭhaṃ, Guṇinā hi sirīmatā. Sarīraṃ khaṇaviddhaṃsī, Kappantaṭṭhāyino guṇā.
凶猛的狮子和老虎,
确实绝非总能相遇。
就像那些有老虎般凶残之心的人一样,
同类的,终归会消散。巴利
Kharānaṃ sīhabyagghānaṃ, Saṅgamo no hisabbadā; Tatheva byagghacittānaṃ, Sajātikā khayonatā.
若为己利而行善,纵善亦非善;
若于他人作恶,则非善。
于多数人通常为善,
彼实被称为善。巴利
Saka sādhupi no sādhū, Yo ceñña duṭṭhakārako; Bahūnaṃ sādhū pāyena, Sa ve sādhūti vuccate.
就算是在水很多的大海里,
水根本没有可饮用的。
在一口小小的水井里,
有大量美味的水。巴利
Bahūdake samuddepi, Jalaṃ nattheva pātave; Khuddake khatakūpamhi, Sāduṃ atthi bahuṃ dakaṃ.
莫要仓促开口轻言,
莫去贬损,莫去称扬。
口实为汝等言语之门,
应当恒常关闭。巴利
Mā sīghaṃ vivareyyātha, Nindituñca pasaṃsituṃ; Mukhañhi vo kathādvāraṃ, Nirundheyyātha sabbadā.
不要急着睁开眼,
为了向你们展示可爱的眼睛,
可爱之物宜徐徐而得,
钱财之利当速速以求。巴利
Mā sīghaṃ vivareyyātha, Cakkhuṃ vo dassituṃ piyaṃ; Saṇikañhi piyalābhaṃ, Dhanalābhaṃ turaṃ kare.
不轻率着手诸事,
是智慧的第一特征。
所着手之事已达究竟,
是智慧第二相。
对未经省察就草率造业的人
仓促冲撞的人;
自己的种种业力在折磨他们,
热物被吞入嘴里。巴利
Anārambho hi kammānaṃ, Paṭhamaṃ buddhilakkhaṇaṃ; Niṭṭhaṅgataṃ āraddhassa, Dutiyaṃ buddhilakkhaṇaṃ. Asamekkhitakammantaṃ , Turitābhinipātinaṃ; Sāni kammāni tappenti, Uṇhaṃ vajjhohaṭaṃ mukhe.
没有果报又结局不良,
被众人所谴责的,
还有不能胜任的业,
有智慧的人不该去造作。巴利
Aphalāni durantāni, Janatā ninditāni ca; Asakyāni ca kammāni, Nārabhetha vicakkhaṇo.
深畏极怨者,
步步生疑惧。
畏惧他人言论者,
诸成就皆远避之。
莫因声起怖畏心,
世间本是声行境。
而如果有人因为声音而惊恐,
他确实是在林中乱窜的野兽。巴利
Ativirodhabhītānaṃ , Saṅkitānaṃ pade pade; Parappavādatāsānaṃ, Dūrato yanti sampadā. Saddamattaṃ na bhetabbaṃ, Loko saddassa gocaro; Yo ca saddaparittāso, Vane bhantamigo hi so.
米与糠皮二者,
差别就清清楚楚地显现出来了。
即使煮过,也不柔软润泽;
谷壳没味道,还很粗糙;
米粒柔滑,有滋味,
如此,在世间也可知。巴利
Dvinnaṃ taṇḍulathūsānaṃ, Viseso suṭṭhu khāyati; Randhitopi siniddho no, Thuso virasaphāruso; Taṇḍulaṃ siniddhaṃ rasaṃ, Evaṃ lokepi ñāyate.
依附在蓖麻上的藤蔓,
它凭什么按自己的力量生长?
依靠大萨拉树,
它已长得高大。巴利
Eraṇḍaṃ nissitā valli, Ruhate kiṃ yathābalaṃ; Mahāsālaṃ sunissāya, Ruhate brahataṃ gatā.
慈确实能破除界限,
能消除偏颇;
由于偏袒,就会受苦;
没有派别偏见的人,安乐地住着。巴利
Mettā hi sīmasambhedā, Pakkhapāta vighātikā; Pakkhapātena dukkhanti, Nippakkho vasate sukhaṃ.
人们以智慧为庄严,
在各自合适的位置上被安排。
宝珠不会在脚上,
革屣也不会在头顶。
在战局中,勇士们误入歧途;
在商议事情的人当中,他不爱凑热闹打听。
如在饮食中[识得智者],
事起之时亦当识得智者。巴利
Narā paññā ca laṅkārā, Yathāṭhāne niyujjare; No hi cūḷāmaṇi pāde, Pādukā ca siropari. Ukkuṭṭhe sūra micchanti; Mantīsu akutūhalaṃ; Viyañca annapānamhi; Atthe jāte ca paṇḍitaṃ.
放逸确实是世间的黑暗,
时间就是可怕的盗贼;
身体如房屋,有许多孔洞,
被时间小偷盗走了。巴利
Pamādo hi tamo loke, Kālo coro bhayānako; Kāyagehaṃ bahuchiddaṃ, Kālacorassa coritaṃ.
摇摆不定的人确实是时间的奴隶,
坚定的人,是时间的主人。
掌控时机的人,胜过掌控国家的人。
完全超越了这一切。巴利
Cañcalo kāladāso hi, Dhītimā kālaissaro; Kālissaro raṭṭhissaraṃ, Ativattati sabbaso.
有人财遭掠夺,
有人不识时节。
彼中夺寿者,
可怖极凶残。巴利
Viluppanti 8 dhanaṃ eke, Kālameke anekkhakā; Tesu kālavilopāva, Bhayānakā tikakkhaḷā.
国王当为国土谋福祉,
人民当为国王谋福祉。
唯见自利者,实可厌;
彼作者岂应受谴责?
不应为他人之利,
即使众多,而舍弃自身之利。巴利
Raññā raṭṭhahitaṃ kattā, Rañño hitaṃ janehi ve; Desso attahitaṃ dassī, Gārayho kinnu kārako. Attadatthaṃ paratthena; Bahunāpi na hāpaye.
谁曾施恩于我,
我当再施恩于他。
由此当明辨其为人之品类,
知恩念德者,于此世间实难值遇。
此世确有少数人,
所说真实不虚。
顺水漂流的木头更好。
而绝不如某些男人。巴利
Yassa upakāro dinno, Upakāraṃ dade puna; Tato pakāraṃ niccheyya, Kataññū dullabho idha. Saccaṃ kireva māhaṃsu, Narā ekacciyā idha; Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo, Natveve kacciyo naro.
工匠凭自己的智慧,
使木料变得贵重;
同样地,人们也视自己为
极贵重、受世人尊崇。巴利
Kāruko sakapaññāya, Mahagghaṃ dārukaṃ kare; Tathā janopi attānaṃ, Mahaggho lokamānito.
譬如微贱之铁,
能断贵重黄金。
世上无德者侵害有德者,
没福气的人对待荣光也是这样。巴利
Appaggho hi ayo hemaṃ, Mahagghaṃ chindate yathā; Nigguṇo saguṇaṃ loke, Alakkhīca siriṃ tathā.