财富有两种应做之事,
能使富人达到显贵。
世间最低下、抑郁的
你应当用这个来积攒财富。巴利
Dhanassa dubbidhaṃ kiccaṃ, Pāpeti uṇṇataṃ dhaniṃ; Adhaniṃ oṇataṃ loke, Sañcine tena taṃ dhanaṃ.
持续不断地快速运转着,
时轮没有被阻挡;
由此,刻为日、月,
年岁转瞬即逝。巴利
Vaṭṭate satataṃ sīghaṃ, Kālacakkaṃ avāritaṃ; Tena ghaṭī dinaṃ māso, Vasso bhavatya cīrato.
确实不该和敌人亲近,
有时候他会让人感到恐惧;
纵使是煮沸的水,
难道不能灭火吗?巴利
Sattunā na hi sandheyya, Ekadā so bhayaṃ karo; Sutattamapi pānīyaṃ, Samayate nu pāvakaṃ.
凡舍弃本然自性者,
复又趣向变坏。
以其自身的性质,以其呈现的方式,
他就陷入颠倒。
就像壁虎进入了鳄鱼口中,
就像女人伪装成男人一样。巴利
Vijahaṃ pakatiṃ yo hi, Vikatiṃ puna gacchati; Sabhāvena ākārena, Vippallāsaṃ sa gacchati; Saṃsumāra gatā godhā, Yathā thī pumavesikā.
白蚁得翼,
从蚁丘飞起。
从蚁穴出来的白蚁,正走向死亡,
向上飞翔者终将坠地。巴利
Pakkhaṃ laddhāna uḍḍenti, Upacikā hi vammikā; Nikkhantā maraṇaṃ yanti, Uppatā nippataṃ gatā.
应当把一切都布施给所爱之人,
全然怀有爱慕之心。
信心之心非智者
有信仰的人,是绊倒的。巴利
Sabbaṃpiyassa dajjeyya, Nissesaṃ piyamānasaṃ; Saddhācittaṃ tu no viññū, Saddhāyiko pakkhalito.
能够跳过一庹的距离,
他确实要靠极大的勇猛才能做到。
以那一半不费力地,
他没有在那些人当中被称赞。
世间勤勇者苦,
无勤勇者恒乐。巴利
Sakkoti laṅghituṃ byāmaṃ, Mahussāhena yo hi so; Tadaḍḍhaṃ anussāhena, Nossāho tesu thomito; Mahussāho dukkho loke, Anussāho sadā sukho.
难忍之苦不能堪,
难行之背弃亦难。
何时斯人于世间,
轻易无偿得此安乐?
他确实应该亲自证见,
即使痛苦,也很难做到。巴利
Dukkhamaṃ akkhamanto yo, Piṭṭhikārīca dukkaraṃ, Kadā labheyya so loke, Sukhamaṃ sukaraṃ mudhā; Paccakkhañhi so kareyya, Dukkhamañcāpi dukkaraṃ.
在世间,人是无价的。
通过满足、养育等(品质)
是故,他应为此大业,
与利益世间相应。巴利
Anaggho manusso loke, Tosanāposanādinā; Tena so mahagghaṃ kammaṃ, Kare lokahitāyutaṃ.
风不能把它们吹折,
弯下的是竹子、迦奢草和芦苇;
就像不随风而去,
就像这样,在人群中行走,要到什么时候呢?巴利
Vātena nappabhijjanti, Ninnā veḷū kasā naḷā; Yathāvātaṃ nagacchanti, Tathā care jane kadā.
如果在前和在后,
对于正在观看的人来说,并不存在所依。
精进变得更强。
那时他是自己的依靠。巴利
Purato ca pacchato ce, Nissayo natthi passato; Adhikaṃ vīriyaṃ hoti, Attanātho tadā bhave.
狮子刨掘鼠穴,
穴中碎石纵横。
老鼠或折其爪,
或成為果實。巴利
Khaṇaṃ ākhubilaṃ sīho, Pāsāṇasakalākulaṃ; Pappoti nakhabhaṅgaṃvā, Phalaṃvā mūsiko bhave.
迷失道路的众生是盲目的,
把不是道的当成道来想。
如此地,无慧而愚痴的人,
他们根本不懂什么是真实。巴利
Maggamuḷhā janā andhā, Amaggā maggasaññino; Tatheva duppaññā muḷhā, Tathatthaṃ nāva bujjhare.
可爱的相貌,勇者的相貌,
色具足有两种。
想要一个美貌的女人,
一个具有英勇形象的男人。巴利
Piyarūpaṃ vīrarūpaṃ, Duvidhā rūpasampadā, Nāriṃ icche piyarūpiṃ, Purisaṃ vīrarūpakaṃ.
萤火虫确实在闪闪发光,
扇动着翅膀;
懈怠又贪睡的人,这些可不是那样的。
同样地,人们也是造业者。巴利
Pajjalanti hi khajjotā, Pakkhacālanakammunā; Kusitā supitā nete, Tathā janāpi kammikā.
就像乌龟把四肢缩回壳里一样,
就算被压制,也要忍耐到底;
然而,到了适当之时,通达事理的人,
就像一条黑蛇昂首立起。巴利
Kummasaṅkocamopamya , Niggahamapi saṃkhame; Pattakāle tu nītiñño, Kaṇhasappova uṭṭhahe.
剩下的食物,他们不吃。
像狮子一样,心志高昂。
于人亦不贬抑,
愿求进益者当如是行。巴利
Bhakkhasesaṃ nakhādanti, Sīhā unnatacetasā; Paraṃpi napaṇāmenti, Vuddhikāmā tathā care.
新岁未至,
旧年已尽。
在新的一年,
求利他者应修习新的慈心。巴利
Na va vasso samuppanno, Khīṇo purāṇahāyano; Navavasse navā mettā, Bhāvitabbā hitesinā.
疾病岂不折磨饮食失度之人?
过失岂不降临愚痴无智之辈?
荣华不让谁骄慢,谁又不被死神夺命?
女色境界不折磨谁?巴利
Santāpayanti kamayāpyabhujaṃ na rogā, Dummantinaṃ kamupayanti na nītidosā; Kaṃ srī na mānayati kaṃ na ca hanti maccu, Kaṃ thīkatā na visayā paripīḷayanti.
(春饰偈。)巴利
(Vasantatilakāgāthā.)
用一寻长的棍棒,
若人垂下而量水;
是浅还是深,
我认为它是深不可测的。巴利
(Ka) byāmamattena daṇḍena, Yolumbya udakaṃ mine; Agambhīraṃ gambhīraṃvā, Agādhe maññi gambhīraṃ.
愚者亦复如是,凭外相
而将无立足处者妄认为智者。
平等与不平等,他全然不识;
多与少、利与钝,他亦无所知。巴利
Tathā mando saññāṇena, Agādhe maññi paṇḍitaṃ; Samāsamaṃ na jānāti, Bahvappaṃ tikkhamandataṃ.
他们耽溺于恶行,
于善巧业则不然。
他们用头顶着死神前行,
他们迷惑,又和迷惑的人混在一起。巴利
Duṭṭhakamme saṅgamanti, Chekakamme ca no idha; Maccuṃ vahanti sīsena, Te muḷhā muḷhasaṅgamā.
世间相遇有二种:
正直者与邪曲者。
唯有正直堪称赞,
结交伪诈实非宜。巴利
Duvidho saṅgamo loke, Ujuko kuṭilo bhave; Ujukova pasaṃseyyo, Nohyañño sājasaṅgamo.
他们用这个办法,和合相处,彼此欢喜,住在大石壁上面。巴利
Te iminā upāyena samaggā sammodamānā mahā bhittipiṭṭhikāya vasanti. (Mahosadhajātaka aṭṭhakathā)
郁地咖树纵然一再浇灌,
也不开花。
到了花开成熟的时节,
你们要这样保持精进。巴利
Yūthikā pupphate nohi, Siñcitāpi punappunaṃ; Pupphate sampatte kāle, Evaṃ dhāretha vīriyaṃ.
聚财与散财,
斯为财二用。
拉弓有法,
放箭于此无。巴利
Dhanuccayo dhanakkhepo, Duvidhā hi dhanākati; Dhanuccaye nayo atthi, Dhanakkhepamhi no idha.
不是父母养大的,
赌徒般躁动不安;
若欲得自身成就,
明辨者不应多言。
贪染如姜黄之色,心似猿猴躁动;
此人于贪与离贪,反复无常。
爱子啊,莫亲近如是之人;
纵使(彼处)空无一人,亦当如是。巴利
Amātā pitarasaṃ vaḍḍhaṃ, Jūtakārañca cañcalaṃ; Nālapeyya visesaññū, Yadicche siddhi mattano. Haliddirāgaṃ kapicittaṃ, Purisaṃ rāgavirāginaṃ; Edisaṃ tāta māsevi, Nimmanussaṃpi ce siyā.
德行,只有在懂得德行的人那里,才成为德行。
它们一旦落到没有德行的人手里,就变成了过失。
诸河以甘美之水而生起,
流入大海则不可饮。巴利
Guṇā guṇaññūsu guṇā bhavanti, Te nigguṇaṃ patvā bhavanti dosā; Āsādyatoyā pabhavanti najjo, Samudramāsajja bhavantyapeyyā.
他们制作石像,
一次又一次地敲打;
愚人就像那块被反复捶打的石头一样。
善加教诫而化现。巴利
Silārūpaṃ nimminanti, Koṭṭetvāna punappunaṃ; Koṭṭakova tathā bālā, Sādhuṃ ovajja nimmitā.