7. 杂品解释
7. Pakiṇṇakakaṇḍo
165 段
女人混杂其中,哪来的持戒?
吃肉的人,悲悯从哪里来?
饮酒的人哪来的真实?
极度贪心的人,哪来的羞耻?
在大懒人身上,哪来的技艺?
大嗔怒之中,哪来的财富?
Itthimisse kutosīlaṃ, Maṃsa bhakkhe kutodayā; Surā pāne kutosaccaṃ, Mahālobhe kutohirī; Mahātande kutosippaṃ, Mahā kodhe kutodhanaṃ.
饮酒,非时行;
聚会游荡,懒惰。
耽迷嬉戏、狎近恶友,
此为败财损资之由。
Surā yogo vikālo ca, Samajja caraṇālasaṃ; Khiḍḍādhutto pāpamitto, Bhoganāsamukhā ime.
白昼当审察而语,
夜间亦不应出声言说。
因为害怕而恐惧地行走,
就像林中行者走在树林里。
Divā nādikkhā vattabbaṃ, Ratto nāvacanena ca; Sañcareyya bhayā bhīto, Vane vanacarī yathā.
虽生犹死之五种人,
毗耶娑已广为宣说。
他痛苦、生病、又昏了头,
负债的人,是常时的奴仆。
Jīvantāpi matāpañca, Byāsena parikittitā; Dukkhito byādhitomūḷho, Iṇavā nityasevako.
看到未来的恐惧,
要从远处就避开。
看到危险已经来到,
有智慧的人不会害怕。
Anāgataṃ bhayaṃ disvā, Dūrato parivajjaye; Āgatañca bhayaṃ disvā, A bhīto hoti paṇḍito.
嗜睡又放逸,
耽乐多病而懈怠。
贪求无厌、耽乐事务,
彼诸众生,为刀剑所戮。
Niddāluko pamattoca, Sukhatto rogavālaso; Mahiccho kammārāmoca, Satte te satthavajjitā.
利养啊,去穷人那里吧!
得到利养的人,靠利养就满足了。
雨云啊,请在陆地上降雨!
信度河以水而满。
这并非以业为核心。
Duggataṃ gaccha he lābha, Lābhī lābhena pūrati; Thale pavassa pajjunna, Sindhu āpena pūrati; Natthidaṃ kammappadhānakaṃ.
确实没有人在事情已经做完之后,
漠视造作者;
是故一切应作事,
皆当留余而为之。
Na hi koci kate kicce, Kattāraṃ samupekkhate; Tasmā sabbāni kiccāni, Sāva sesena kāraye.
棉絮于世间轻,
然轻浮成性者更轻。
于是轻慢长老的言教,
在佛陀的教法中放逸度日。
Tūlaṃ sallahukaṃ loke, Tato cāpalla-jātiko; Tato vuḍḍha manovādo, Pamatto buddhasāsane.
石头做的伞盖很重,
然后,向诸天神宣说;
胜此者,对长老之教诫;
胜此者,佛陀之教法。
Pāsāṇachattaṃ garukaṃ, Tato devānacikkhaṇaṃ; Tato vuḍḍhānamovādo, Tato buddhassa sāsanaṃ.
身体的右手,
在这里,嗔是最轻的。
耳朵、鼻子和眼睛,
而左边的是脚绊。
Kāyassa dakkhiṇa hattho, Doso ettha kaniṭṭhako; Kaṇṇa ghānāna-makkhīnaṃ, Vāmo tu pāda-pāsako.
在槟榔叶的中央叶片上,
鸠毗罗始终守护着。
树根处有夜叉守护,
树梢上则有黑耳女。
切除那些之后吃掉,
吉祥就这样增长。
Tambūlassa majjha patte, Kuvero rakkhatī sadā; Mūlamhi rakkhati yakkho, Aggamhi kālakaṇṇikā; Tāni bhuñjeyya chinditvā, Sirī evaṃ pavaḍḍhati.
就像梵天神一样,守护得圆满无缺,
还有,既极其谨慎,又令人畏惧;
因此,他们确实应当供养你,
人们总是敬重这个人。
Sampuṇṇarakkho brahmāva, Accurakkho ca bissaṇo; Tasmā hi te pūjayantu, Sadā mānenti taṃ naraṃ.
牛实为一切在家人的养育者,
是财富的施与者。
所以,确实像母亲和父亲一样,
应当恭敬尊重,并且供养。
Goṇā hi sabbagihīnaṃ, Posakā bhogadāyakā; Tasmā hi mātā pitūva, Mānaye sakkareyya ca.
那些吃牛肉的人,
他们嚼着,就像在吃自己母亲的肉。
他们死后,当施与秃鹫,
并投于河流中。
Yeca khādanti gomaṃsaṃ, Mātu maṃsaṃva khādare; Matesu tesu gijjhānaṃ, Dade sote ca vāhaye.
木星成就,学艺之初,
日金居中。
水星与月亮不是工巧所成。
土星与火星,就是死亡。
Gurusiddho sippārambho, Ravi sokrā ca majjhimo; Na sippo buddhacandaro, Sorī aṅgāca maraṇaṃ.
在第八日,会杀死师长;
在十四日杀害弟子;
一门技艺胜过十门技艺,
双亲之恩如满月般圆满。
Aṭṭhamiyaṃ guruṃ hanti, Sissaṃ hanti catuddasiṃ; Sippaṃ hanti dasa sippaṃ, Mātāpitā ca puṇṇamiṃ.
不食七纳利,
亦不食第九葫芦。
十二种满的、三倍的酒,
吃了,技艺就毁了。
Nāḷikaṃ satta nabhuñje, Na lābuṃ navamaṃ tathā; Dvādasa prinnaṃtriminaṃ, Bhuñje sippaṃ vinassati.
为了家族,可以舍弃某一个人。
为了村落的利益,应当舍弃家族;
为了国土的利益,可以舍弃村庄;
为了自利,连大地都能舍弃。
Ekaṃ caje kulaatthaṃ, Gāmassatthaṃ kuvaṃ caje; Gāma caje janapadatthaṃ, Attatthaṃ pathaviṃ caje.
狮子、善人与大象,
皆舍其乡而他往。
乌鸦、卑劣之人与鹿,
皆在那里走向毁灭。
Desaṃ ossajja gacchanti, Sīho sappuriso gajo; Tattheva nidhanaṃ yanti, Kāko kāpuriso migo.
在哪个地方没有敬重,
既没有爱恋,也没有亲友。
也没有任何人执取知识。
不要在那里安住。
Yamhi padese na māno, Na pemaṃ na ca bandhavā; Na ca vijjāgāho koci, Na tattha vasanaṃ kare.
Caratyekena pādena, Tiṭṭhatyekena paṇḍito; A nisamma paraṃ ṭhānaṃ, Na pubbamālayaṃ jahe.
在财富和粮食的使用上,
同样地,在获取学问方面;
对使者们和失礼者们,
那时,应舍弃惭,应当是。
Dhana dhañña payogesu, Tathā vijjāgamesu ca; Dūtesu apacāresu, Cajjā lajjā tadā bhave.
女子食量为两倍,
智慧亦为四倍。
努力当为六倍,
欲则应是八倍。
Dvi guṇo thīnamāhāro, Buddhicāpi catugguṇo; Chagguṇo hoti vāyāmo, Kāmotvaṭṭha-guṇo bhave.
甘蔗节节相续,
渐次而得殊胜味。
同样地,善友者真好,
恶人恰恰是颠倒的。
Pabbe pabbe kamenucchu, Visesarasavāggato; Tathā sumettiko sādhu, Viparītova dujjano.
农夫、商人、凡人,
多闻持戒之沙门。
当这些广大(众生)生起时,
国土也会变得辽阔广大。
Kassako vāṇijo macco, Samaṇo suta sīlavā; Tesu vipula jātesu, Raṭṭhampi vipulaṃ siyā.
不诵习是咒语的污垢,
不勤做事是居家的污垢。
懈怠是容貌的污垢,
放逸是守护者的污垢。
Asajjhāya malā mantā, Anuṭṭhāna malā gharā; Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ, Pamādo rakkhato malaṃ.
卑劣者的钱财流向勇者,
成为勇者们的所有物。
卑下的人也这么说,
以过去业为主导的。
Hīnānaṃ gacchate vittaṃ, Vīrānaṃ santakattanaṃ; Vadanti ca hīnā janā, Pubba-kammappadhānakā.
智者不会这样说,
他们在一切事情上都努力了;
如果那件事没能办成,
没有果报本身,算什么过失呢?
Na vadanti cevaṃdhīrā, Vāyamiṃsu sabbakamme; Na ce sijjhati taṃ kammaṃ, A-phalaṃ eva ko doso.
出身低贱的家族,或者没有智慧的人,
没有形色,没有力量,平等;
此卑劣之时,
唯财为殊胜。
Nīcaṃ kulaṃ nipaññaṃ vā, Nirūpaṃ nibalaṃ samaṃ; Imaṃ kālaṃ chuttakālaṃ, Dhanameva visesakaṃ.
智者、善人、篇,
恶人、朋友和妇女;
国王品与杂品,
以七章所庄严。
由清净行长老,
住在清净园的人
为了一切家族的利益,
在词句终尽时得清净。
Paṇḍito sujano kaṇḍo, Dujjano mitta-itthi ca; Rājā pakiṇṇako cāti, Satta-kaṇḍa-vibhūsitaṃ. Visuddhā cāra-therena, Visuddhārāma-vāsinā; Sabba-kulānamatthāya, Visodhitaṃ pathakkhaye.