王眠一更之久,
智者唯二更之久。
居家者睡三更,
而乞食者则(睡)四夜分。
Ekayāmaṃ saye rājā, Dviyāmaññeva paṇḍito; Gharāvāso tiyāmaṃva, Catuyāmaṃ tu yācako.
富者、学者并国王,
河流、医师,斯为五者。
在哪些地方找不到,
不要在那里住哪怕一天。
Dhanavā sutavā rājā, Nadī vejjo cimepañca; Yattha dese na vijjanti, Na tattha divasaṃ vase.
在哪个地方没有慢,
既没有爱恋,也没有亲友。
也没有任何人具备学识的传承。
不要在那里住上一整天。
Yasmiṃ padese na māno, Na pemaṃ naca bandhavā; Naca vijjāgamo koci, Na tattha divasaṃ vase.
没有子嗣的家是空的,
一个没有国王的国度是空的;
无技艺者,其口空虚;
贫穷之人,一切皆空。
Aputtakaṃ gharaṃ suññaṃ, Raṭṭhaṃ suññaṃ arājakaṃ; A sippassa mukhaṃ suññaṃ, Sabba suññaṃ daliddakā.
商人当求财,
求智者当亲近多闻。
若欲得子,当亲近年轻女子。
国王应当使大臣归顺服从。
Dhanamiccheyya vāṇijjo, Vijjamicche bhajesutaṃ; Puttamicche taruṇitthiṃ, Rājāmaccaṃ vasaṃ game.
不知足者败亡,
知足之国王亦然。
有惭妓女亦败坏,
无惭良家女亦然。
Naṭṭhoyati asantuṭṭho, Santuṭṭho ca mahīpati; Lajjā ca gaṇikā naṭṭhā, Nillajjā kuladhītikā.
鸟的力量靠天空,
鱼的力量来自水;
国王是弱者的力量,
小孩的哭闹就是他们的力量。
Pakkhīnaṃ balamākāso, Macchānamudakaṃ balaṃ; Dubbalassa balaṃ rājā, Kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.
安忍、清醒与奋起。
分享、慈悲、明察;
这些是导师的德行,
善人们的德行应当被追求。
Khamā jāgariyuṭṭhānaṃ, Saṃvibhāgo dayikkhaṇā; Nāyakassa guṇā ete, Icchitabbā sataṃ guṇā.
国王出言惟一次,
沙门婆罗门亦如是。
善士于世间唯现一次,
此乃亘古常法。
Sakiṃ vadanti rājāno, Sakiṃ samaṇabrāhmaṇā; Sakiṃ sappurisā loke, Esa dhammo sanantano.
懒惰又沉迷享乐的居士,算不上好人;
不自律的出家人,不算好。
国王做事不先审察,不好。
有智慧的人如果动不动就发火,那也不好。
Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, Asaññato pabbajito na sādhu; Rājā anisammakārī na sādhu, Paṇḍito kodhano taṃpi na sādhu.
导师众多之处,
人人尽自诩为智者。
所有人都想当大人物,
他们的业就会败坏。
Bahavo yattha nettāro, Sabbe paṇḍitamānino; Sabbe mahattamicchanti, Tesaṃ kammaṃ vinassati.
应当自己了知收入与损耗。
国王亲自了知已做与未做之事;
压制即是应被压制。
该鼓励的就鼓励。
Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā, Rājā sayaṃ katākataṃ; Niggahe niggahetabbaṃ, Paggahe paggahārahaṃ.
应当从背后取暖。
就像用腹部对着火取暖一样;
以全部身心对待丈夫,
对于他世不迷惑。
Piṭṭhitokkaṃ niseveyya, Kucchināva hutāsanaṃ; Sāmikaṃ sabbabhāgena, Paralokaṃ amohavā.
火、水、愚于女人者,
蛇与王族;
应当速速离去,
避开那立时夺命者。
Aggi āpo itthimūḷho, Sappo rāja-kulānica; Apayantena gantabbā, Acceka-pāṇahārakā.
和坏妻子一起生活,
心怀恶意的仆人
与蛇同住在一个家里,
死神本身,毫无疑问。
Paduṭṭha-bhariya-saṃvāso, Paduṭṭha citta dāsako; Sa-sappe ca ghare vāso, Maccu eva na saṃsayo.
因训诫愚痴弟子,
因养育少女,
结交不善者,
智者亦沉沦。
Mūḷha sisso padesena, Kunārī bharaṇena ca; Asatā sampayogena, Paṇḍitoppavasīdati.
母亲(承受)儿子造下的恶业,
弟子所造之恶(归于师长);
国民所造之恶,国王担之;
国王所造之恶,国师担之。
Mātā puttakaraṃ pāpaṃ, Sissapāpaṃ gurukatā; Rājā raṭṭhakaraṃ pāpaṃ, Rājapāpaṃ purohito.
用不愤怒战胜愤怒,
用善战胜恶。
用布施战胜悭吝,
用真实胜过说假话的人。
Akodhena jine kodhaṃ, Asādhuṃ sādhunā jine; Jine macchariṃ dānena, Saccenālīkavādinaṃ;
布施能调未调者,
布施一切悉成办。
以布施与爱语,
人昂首,亦俯首。
Adantaṃ damanaṃ dānaṃ, Dānaṃ sabbattha sādhakaṃ; Dānena piya vācāya, Unnamanti namanti ca;
布施是慈爱之药,
悭吝是嗔恚之药。
布施乃有名闻者之良药,
悭吝是贫苦人之药。
Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, Maccheraṃ dosanosadhaṃ; Dānaṃ yasassī bhesajjaṃ, Maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.
众多力弱者,
凭和合取胜,胜中之胜。
用草捻成绳子,
因此,连大象也会被它捆住。
Bahūnamappasārānaṃ, Sāmaggiyā jayaṃ jaye; Tiṇehi vattate yottaṃ, Tena nāgopi bajjhate.
就算同伴没有能力,
单凭自身威势,又能有何作为?
在无风处燃烧的火,
它自己就平息了。
Sahāyo asamatthopi, Tejasā kiṃkarissati; Nivāte jalito aggi, Sayame vūpasampati.
绝不与国王同席共食,
亦不于任何时候耽于欲乐之享。
对于威仪,对于饮食的滋味,
花环、香料和涂香;
衣服和所有装饰品,
不要做得和国王一样。
Na raññā samakaṃ bhuñje, Kāmabhogaṃ kudācanaṃ; Ākappaṃ rasa bhuttiṃvā, Mālā gandha vilepanaṃ; Vatthaṃ sabbaalaṅkāraṃ, Na raññā sadisaṃ kare.
国王不是我的朋友,
国王不是性伴侣。
“此乃我主”,
应令于心确立决意。
Na me rājā sakhā hoti, Na rājā hoti methuno; Eso sāmiko mayhanti, Citte niṭṭhaṃ suthāpaye.
不远不近地侍奉国王,
不处于上风处。
不亲近平正者与非低洼者,
不坐高座。
侍从当避六种过失,
如护火般克制安住。
Nātidūre bhaje rañño, Nāccāsannopavātake; Ujuke nātininne ca, Na bhaje uccamāsane. Chadose vajje sevako, Tiṭṭhe aggiṃva saṃyato.
具德者即使与全知者相当,
没有依靠,就不会有光彩。
即使是无价的最上等宝石,
依靠黄金,才显得光彩照人。
Guṇī sabbaññu tulyopi, Nasobhati anissayo; Anagghamopi maṇiseṭṭho, Hemaṃ nissāya sobhati.