农夫、商人、大臣,
沙门多闻且持戒;
众人既已丰饶兴盛,
国土亦当辽阔。
Kassako vāṇijomacco, Samaṇo sutasīlavā; Tesu vipulajātesu, Raṭṭhaṃpi vipulaṃ siyā.
当他们衰弱时,
国家也会变得衰弱。
是故国中栋梁士,
亦当护持广博之国土。
Tesu dubbalajātesu, Raṭṭhaṃpi dubbalaṃ siyā; Tasmā raṭṭhaṃpi vipulaṃ, Dhāraye raṭṭhasāravā.
那棵结满果实的大树,
有人砍下未熟的果实,
他也不知道味道。
他的种子也随之毁坏。
Mahārukkhassa phalino, Āmaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa najānāti, Bījañcassa vinassati.
就像一棵大树一样的国家,
谁以非法来统治,
他连味道都尝不出来,
国家也会灭亡。
Mahārukkhupamaṃ raṭṭhaṃ, Yo adhammena sāsati; Rasañcassa najānāti, Raṭṭhañcāpi vinassati.
一棵结满果实的大树,
有人摘取成熟的果子,
他还能尝出味道,
他的种子也不毁坏。
Mahārukkhassa phalino, Pakkaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa vijānāti, Bījañcassa nanassati.
就像一棵大树一样的国家,
他以如法来治理。
他也能尝出味道,
国土也不会灭亡。
Mahārukkhupamaṃ raṭṭhaṃ, Dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, Raṭṭhañcāpi nanassati.
国王若不以正法,
治理其国土。
那位拥有一切药草的国王
那位刹帝利与之为敌。
Janappadañca yorājā, Adhammena pasāsati; Sabbo sadhihi sorājā, Viruddho hoti khattiyo.
同样地,在村镇里伤害(众生),
凡是参与买卖交易的人
在纳税与贡赋之事上,
他因国库而对立。
Tatheva nigame hiṃsaṃ, Ye yuttā kayavikkaye; Suṅkadānabalīkāre, Sa kosena virujjhati.
于最胜广大福田中,
僧伽,我之依止已安住;
国王伤害了已得势的人,
与自己的军队相背离。
Mahāravarakhettesu, Saṅga, me katanissame; Ussite hiṃsayaṃ rājā, Sabalena virujjhati.
同样地,伤害者伤害了仙人们,
持守戒律的梵行者;
刹帝利行非法之事,
他就与天界相违。
Tatheva isayo hiṃso, Saṃyame brahmacāriyo; Adhammacāri khattīyo, So saggena virujjhati.
是己所作非他作,
大河奔流而自成。
如是王者,为自在之主;
于己国土,得掌统治之权。
Sayaṃkatā naparena, Mahānajjo juvakatā; Issarena tathā raññā, Saraṭṭhe adhipaccatā.
无论是恶还是善,
如果领袖做什么
世间也正是这样做。
智者应当明白这一点。
Pāpaṃvāpi hi puññaṃvā, Padhāno yaṃ karotice; Lokopevaṃ karotyeva, Taṃ vijāneyya paṇḍito.
还有乌龟和鱼,
还有母鸡和母牛;
犹如养育子女那般,
人间诸王亦复如是。
Kacchapīnañca macchīnaṃ, Kukkuṭīnañca dhenūnaṃ; Puttaposā yathāhoti, Tathā maccesu rājūnaṃ.
无主之众,必致沦亡;
多主之众,亦复沦亡。
以女人为首者亡,
以幼童为首者亦亡。
Anāyakā vinassanti, Nassanti bahunāyakā; Thīnāyakā vinassanti, Nassanti susunāyakā.
那里有许多引导者,
所有自认为聪明的人,
所有人都想成为大人物,
他们所做的,终将坏灭。
Bahuvo yattha netāro, Sabbe paṇḍitamānino; Sabbe mahattamicchanti, Kataṃ nesaṃ vinassati.
并非为了兴盛,而是为了毁灭,
多领袖状态极为严重。
他们不是凋萎,而是毁灭,
莲花被蛇与众生摧毁。
Nodayāya vināsāya, Bahunāyakatā bhūsaṃ; Nomilanti vinassanti, Padmā nyakkehisattahi.
修行人不知足,则败亡;
国王知足,亦败亡。
知耻的妓女败坏了,
无耻的良家女也败坏了。
Asantuṭṭho yatī naṭṭho, Santuṭṭhoca mahīpati; Salajjā gaṇikā naṭṭhā, Nilajjātu kulaṅganā.
勿行于众前,
事成则均分其果。
事若败坏,
多言者即于彼处受害。
Na gaṇassa ggato gacche, Siddhe kamme samaṃphalaṃ; Kammavippatti cehoti, Mukharo tatra haññate.
聋子和苦行者,
勇猛者、战场伤者也是如此;
嗜酒之徒、妇人及国王,
此等之人我皆不信。
Padhiro ca tapassīni, Sūro raṇavaṇo tathā; Majjapo patithī rājā, Ete nasaddahāmahaṃ.
应该通过差遣来了知仆人,
危难来临时,亲友亦如此。
遭灾时方见朋友,
财尽时方识妻子。
Jāneyya pesane bhaccaṃ, Bandhavāpi bhayāgate; Āpadāsu tathā mittaṃ, Dārañca vibhavakkhaye.
从战场归来的勇士,
还有来到家里的财富。
应当称赞腐败的食物吗?
妻子已经年老色衰。
Raṇā paccāgataṃ sūraṃ, Dhanañca gharamāgataṃ; Jiṇṇa mannaṃ pasaṃseyya, Dārañca gatayobbanaṃ.
当有信仰与敬爱的人在场时,
不把百钱当作哪怕一钱来计较。
在那些平静者当中,确实有信。
即使是一钱,也当作一百钱来计较。
Saddhāpemesu santesu, Nagaṇe māsakaṃ sataṃ; Saddhāvemesva santesu, Māsakaṃpi sataṃ gaṇe.
布施能调未调者,
布施能成一切事。
以布施与爱语,
令人俯仰归从。
Adantadamanaṃ dānaṃ, Dānaṃ sabbatthasādhakaṃ; Dānena piyavācena, Unnamanti namantica.
布施是带着温情的良药,
悭吝是败坏之药;
布施是扬名之良药,
悭吝是耗损之药。
Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, Maccheraṃ dussanosadhaṃ; Dānaṃ yasassabhosajjaṃ, Maccheraṃ kappanosadhaṃ.
在闹饥荒时布施食物的人,
丰收时布施黄金的人;
在危难时给予无畏的布施,
就算在天界,也被看得很重。
Dubbhikkhe annadātaṃca, Subhikkheca hiraññadaṃ; Bhayecābhayatādānaṃ, Saggepi bahu maññate.
有百眼、百耳,
导师的儿子们始终……
即便如此,导师自身犹盲犹聋;
此即导师之常法。
Sataṃcakkhu sataṃkaṇṇā, Nāyakassa sutā sadā; Tathāpi andhapadhīro; Esā nāyakadhammatā.
安忍、警觉、奋起,
分享、悲悯之见;
导师的这些功德,
想要利益的人就该去追求它。
Khamā jāgariyu ṭṭhānaṃ, Saṃvibhāgo dayikkhaṇā; Nāyakassa guṇāete, Icchitabbā hitatthinā.
受人轻贱则柔弱,
过于严苛则结怨。
明白了这两者之后,
应当奉行适中之道。
Paribhūto mudū hoti, Atitikkhoca veravā; Etañcaubhayaṃ ñatvā, Anumajjhaṃ samācare.
单凭极柔不能成事,
独恃极刚亦不能。
欲将自我安立于崇高,
是故二者皆当奉行。
Nekantamudunā sakkā, Ekantatikhiṇenavā; Attaṃ mahante ṭhapetuṃ, Tasmā ubhaya mācare.
应当背对着火取暖。
以腹部对着烤火。
以全然的身心归属于主人,
为了来世,不要欺骗。
Piṭṭhito kkaṃ niseveyya, Kucchinātu hutāsanaṃ; Sāmikaṃ sabbabhāvena, Paralokaṃ amāyāya.
不应亲近粗暴之人,
也不该亲近吝啬的人。
应亲近策励者,
其后亲近折伏者。
Naseve pharusaṃsāmiṃ, Taṃpi sevena macchariṃ; Tato paggaṇhakaṃseve, Seve niggaṇhakaṃ tato;
能征服无法征服之物的人,并不是真正的王。
真正的朋友,不会去征服自己的朋友。
违逆丈夫者非妻子,
那些不赡养老人的人,算不上是(真正的)人。
Na sā rājā yo ajeyyaṃ jināti, Na so sakhāyo sakhāraṃ jināti; Na sā bhariyā patino virodhati, Na te vuttā ye nabharanti jiṇṇakaṃ.
无寂静者处,彼非集会;
不说正法者,彼非寂静者。
舍断贪、嗔与痴,
说法者即是寂静者。
Na sā sabhā yattha nasanti santo, Na te santo ye navadanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, Dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo.
守护所闻,持续精勤用功;
家族的传统职责,以及一个人的学问技艺。
国王的放逸,属于欢喜者的。
我知道,对女人而言从来就没有什么守护。
Sutassa rakkhā satatābhiyogo; Kulassa vattaṃ purisassa vijjā; Rañño pamādo pasamodhanassa, Thīnantu jānāmi na jātu rakkhaṃ.