做了善业之后,
过去世也曾造过善业;
他们成了快乐的或痛苦的,
那个看不见的人,就是愚人。
Katvāna kusalaṃkammaṃ, Katvācā kusalaṃ pure; Sukhitadukkhitā honti, So bālo yo napassati.
因为自己造下的恶业,
得到不可爱的果报;
“这些是我的,他是我的”,愚者如是思惟,
复又造作恶行。
Sayaṃkatena pāpena, Aniṭṭhaṃ labhate phalaṃ; Te me so me janentīti, Punāguṃ kurute jaḷo.
愚人以消磨时光而荒废
布施、持戒等善行。
我甚至把不坚固的当成坚固,
把我当成和恒常者一样。
Kālakhepena hāpeti, Dānasīlādikaṃ jaḷo; Athirampi thiraṃ maññe, Attānaṃ sassatīsamaṃ.
像愚人一样做了恶事,
我不奋力舍弃它。
如虎行走者,
岂会努力去抹掉脚印?
Bālova pāpakaṃ katvā, Nataṃchaṭṭetumussahe; Kiṃ byagghatādi gacchanto, Padaṃ makkhetumussahe.
因毁灭他人而毁灭,
先前是毁灭他人者
它很快就走向所见。
焚烧宫殿的草
Paranassanato naṭṭho, Pureva paranāsako; Sīghaṃvā dassanaṃ yāti, Tiṇaṃ pāsādajjhāpakaṃ.
食物、淫欲、睡眠,
在牛身上和在人身上也都存在。
明为人之殊胜,
劣于此者则同牛。
Bhojanā methunā niddā, Gave poseca vijjati; Vijjā viseso posassa, Tatohīno gosamo bhave.
愚痴弟子以指示
因为养育恶妻的缘故;
和恶师交往接触,
就算是聪明人也会栽跟头。
Muḷhasisso padesena, Kunārībharaṇenaca; Khalasatthūhisaṃyogā, Paṇḍitopyavasīdati.
于此感官欲乐中,有二刺,锐利尖锐,
庄严此身者。
贫者怀欲,
无权势者嗔怒。
Dvecimekaṇṭakā tikkhā, Sarīrasobhitā kāme; Nidhano yoca kāmeti, Yocakuppatyanissāro.
贫穷之人仍贪恋欲乐,
软弱的人爱吵架;
学识浅薄者好争辩,
愚痴之相有三种。
Nidhanocāpi kāmeti, Dubbalo kalahaṃpiyo; Mandasattho vivādatthi, Tividhaṃ muḷhalakkhaṇaṃ.
寡闻之人,于少分所闻中自以为多,
心生憍慢。
望着信度河的水,
就像井里的青蛙。
Appasuto sute appe, Bahuṃmaññati mānavo; Sindhudakama passanto, Kūpetoyaṃva maṇḍuko.
他也能通过这一点知道,
在深坑与岩穴里。
溪涧喧腾奔流去,
大海寂然静无声。
Tadamināpi jānāti, Sobbhesu padaresuca; Sunantā yanti kusumbhā, Tuṇhīyanti mahodadhi.
所缺者则作响,
所盈满者则寂然。
愚人就像半满的水罐,
智者就像装满水的深潭。
Yaṃ ūnakaṃ taṃ sunati, Yaṃ pūraṃ santameva taṃ; Aḍḍhakumbhūpamo bālo, Rahato pūrova paṇḍito.
纵与智者共交谈,
恶人依旧多诡诈。
炭火虽被碾压,
亦不变成纯黑。
Budhehibhāsamānopi , Khalo bahutaketavo; Ghaṃsiyamāno aṅgāro, Nilamattaṃ nagacchati.
对他人的妻子的魅力,
财富是折磨世人的。
孜孜唯欲灭善人,
恶者之德恶于身。
Cārutā paradārāya, Dhanaṃ lokatappatiyā; Pasutaṃ sādhunāsāya, Khale khalatarā guṇā.
世间无有比此更可笑者,
于彼则一无所有。
所谓恶人所说的那种
恶人自己把善人称为恶人。
Ito hassataraṃ loke, Kiñci tassa navijjati; Dujjanotica yaṃāha, Sajjanaṃ dujjano sayaṃ.
病、卵、嫩芽、火,
狂暴之骡、密实之聚。
未根除而止息,
确实也不是有依止的。
Rogaṇḍacaṅkuro tejo, Visamassataro ghaṇo; Avināsiya samanti, Na khaloca sanissayaṃ.
不能不靠诋毁他人,
恶人确实耽乐。
她未遍尝一切味,
无粪则不喜。
Navinā paravādena, Ramante dujjanā khalu; Na sā sabbarase bhutvā, Vinā vacce natussati.
它燃烧并前往结合。
火灾发生在森林里。
恶人之心岂能变软?
用铁来作比喻。
Tappate yāti sandhānaṃ, Davo bhavati vanataṃ; Muduṃ dujjanacittaṃ kiṃ, Lohena upamīyate.
因此,与恶人交往,
如同毒蛇一般;
当远远避离
欲求福祉的智者
Tasmā dujjanasaṃsaggaṃ, Āsīvisa mivoragaṃ; Ārakā parivajjeyya, Bhūtikāmo vicakkhaṇo.
结交恶人固非宜,
与之为敌亦不当。
炽热的炭火在灼烧,
让它持续到那个时刻。
Dujjanena hi saṃsaggo, Sattutāpi nayujjate; Tatto dahati aṅgāro, Santātu kālataṃkaro.
恶人就像该被丢弃的东西,
就算用智慧来装饰自己,
蛇虽以宝珠饰,
岂非可怖?
Dujjano vajjanīyova, Vijjāyālaṅkatopi ce; Maṇinā laṅkato santo, Sappo kiṃ nabhayaṅkaro.
烈火焚林之际,
风即为其友。
他确实会毁掉那盏灯。
对于恶人,根本谈不上什么友谊。
Aggino dahato dāyaṃ, Sakhābhavati māluto; Sova dīpaṃtu nāseti, Khale nattheva mittatā.
不要和作过恶的人亲近。
不要亲近说假话的人。
不应信赖只顾自己利益的人。
就算再亲近,也不该跟他混得太熟。
Nasmase katapāpamhi, Nasmase alikavādini; Nasmasettatthapaññamhi, Atisantepi nasmase.
能杀掉多少呢?
恶人就像虚空一样。
嗔心若被杀灭。
恶人就是被杀死的。
Māretuṃ kittakā sakkā, Dujjanā gagaṇūpamā; Māritā kodhacittetu, Mārito honti dujjanā.
大地布满荆棘,
根本没办法遮盖。
仅凭一双凉鞋
大地被覆盖了。
Bhūmi kaṇṭakasaṃkiṇṇā, Chādituṃ nevasakyate; Upāhana mattakena, Channā bhavati medanī.
众生总是亲近
有水的蓄水池等,
共其财、共其资者,
一旦穷竭,便舍之而去。
Sattā sadāpasevanti, Sodakaṃ vāpiādikaṃ; Sabhogaṃ sadhanañcevaṃ, Tucchāce te jahanti te.
朋友、妻儿与同胞兄弟,
皆弃无财者。
人们亲近能带来利益的人,
在世间,利益是很大的依靠。
Dhanahīnaṃ caje mitto, Puttadārā sahodarā; Atthavantaṃva sevanti, Attho loke mahāsakhā.
非有色,非识知,
非名门出身,此为首要。
灾祸临头之际,
富者方显其殊胜。
Na rūpinī na paññāṇo, Nakulīno padhānatā; Kāle vipattisampatte, Dhanimāva visesatā.
善友、荒野与战阵,
集会众中而发言。
无商队者欲离去,
愚痴者即彼四由旬。
Kalyāṇamittaṃ kantāraṃ, Yuddhaṃ sabhāyaṃ bhāsituṃ; Asatthā gantu micchanti, Muḷhā tecaturojanā.
对不利的事要制止,
对利益要用心。
即使在灾难中也要舍弃。
简单来说,这就是朋友的特征。
Ahitā paṭisedhoca, Hitesuca payojanaṃ; Byasanesva pariccāgo, Saṅkhepā mittalakkhaṇaṃ.
当人患病、遭遇灾祸时,
在闹饥荒、敌人起争斗的时候,
在王宫门口和坟场里,
谁在患难时刻仍站在身旁相伴,他才是真朋友。
Āture byasanepatte, Dubbhikkhe sattu viggahe; Rājadvāre susāneca, Yo tiṭṭhati sabandhavo.
那个对你有利益的人,才是你的亲戚。
那个能养育的人,才是父亲。
他于何处有信赖,彼即亲族;
于何处得安宁,彼即妻室。
So bandhu yo hiteyutto, So pitā yo tu posako; So ñāti yatra visāso, Sā bhariyā yatra nibbūti.
既希望他人幸福又是真正的好朋友,
有智慧的人很难遇到。
譬如良药,味甘且能除病;
善人如是,温良而能济人。
Hitesino sumittoca, Viññūca dullabhā janā; Yatho sadhaṃca sāduṃca, Rogahārīca sujano.
不摆架子,也不偷懒。
不谄曲,诚实,清净。
不贪,而且希求义利,
这样的人就是最殊胜的善友。
Agaruko anālasso, Asaṭṭhoca saccavā suci; Aluddho atthakāmoca, Ediso suhaduttamo.
谁舍弃了恒常不变的东西,
他亲近那些不长久的东西。
纵是恒常之物,于彼亦归坏灭;
况乎无常诸法,更何须言说。
Yo dhuvāni pariccajja, Adhūvānyupasevati; Dhuvāpi tassa nassanti, Adhuvesu kathāvakā.
贪者当以财物摄受,
慢者当以合掌礼敬。
应以随顺其意摄受愚痴者,
以如实待智者。
Luddhamatthenagaṇheyya , Thaddha mañjalikammunā; Chandānuvattiyā muḷhaṃ, Yathābhūtena paṇḍitaṃ.
以合掌礼敬降伏最上者,
以离间征服勇士。
以赠予财物(拉拢)卑下之人,
以勇猛精进,战胜势均力敌者。
Uttamaṃ pāṇipātena, Sūraṃ bhedena vijaye; Nicaṃ dabbapadānena, Vikkamena samaṃ jaye.
对于任何人来说,他的存在状态确实
以种种方式确实(对)那人
有智慧的人已经洞察进入,
应迅速将其纳入掌控。
Yassayassa hi yobhāvo, Tenatena hi taṃnaraṃ; Anupavissa medhāvī, Khippamattavasaṃ naye.
欲与谁人相结交,
于彼莫为三种事。
争论与财利的关联,
暗中窥视他人的妻子。
Yena icchati sambandhaṃ, Tena tīṇi nakāraye; Vivāda matthasambandhaṃ, Parokkhe dāradassanaṃ.
或因过度频繁密切交往,
或因不相见。
由此友情衰微,
亦因非时乞求。
Accābhikkhaṇasaṃsaggā, Asammosaraṇenaca; Etena mittā jīranti, Akāle yācanāyaca.
因此,不应该经常去。
也不该隔太久才去一次。
该讨的时候才去讨。
这样,友谊就不会衰退。
Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, Nacagacche cirāciraṃ; Kālena yācaṃ yāceyya, Evaṃ mittā najīraye.
这些人愈发和合而行,
他们的情谊不会衰坏。
谁能容忍他人的过犯,
以及谁知道教义。
Ete bhiyyo samaṃ yanti, Sandhi tesaṃ najīrati; Yo adhippannaṃ sahati, Yoca jānāti desanaṃ.
如果贤善之人起了争论,
要赶快重新和好。
愚人就像陶瓶一样,一碰就碎。
他们没能到达平静的境界。
Sace santā vivādanti, Khippaṃ sandhiraye puna; Bālā pattāva bhijjanti, Na te samathamajjhaguṃ.
若与恶友相交往,
瑜伽安稳即丧失。
对于先前就已经没有生起(jhāna)的人,
智者应当像保护眼睛一样守护。
Yenamittena saṃsaggo, Yogakkhemo vihīyati; Pubbeva jjhābhavantassa, Rakkhe akkhiva paṇḍito.
因为与那个朋友交往,
安稳不断增长。
应行与自身相称之生活方式,
智者于一切事务中。
Yenamittena saṃsaggā, Yogakkhemo pavaḍḍhati; Kareyyattasamaṃ vutti, Sabbakiccesu paṇḍito.
功德纵等同一切知智,
无依者沉没,怎能不沉没?
无价摩尼宝珠,
纵依黄金而耀。
Guṇo sabbaññutulyopi, Sīdate ko anissayo; Anaggha mapimāṇikkaṃ, Hemaṃ nissāya sobhate.
甘蔗节节次第分,
殊胜味聚之别故。
有善友者是善,
恶人则恰恰相反。
Pabbepabbe kamenucchu, Visesarasivaggato; Tathā sumittiko sādhu, Viparitova dujjano.
正是这位圣者所说的,
任何世间法;
同样地,趣向涅槃者,
存在出世间诸法。
Teneva muninā vuttaṃ, Yekecilokiyādhammā; Tathā nibbānagāmīno, Santi lokuttarādhammā.
依止善知识,
彼等皆成众生之善友。
所以,对善友,
应当始终怀有恭敬。
Kalyāṇamitta 1 māgamma, Sabbe te honti pāṇinaṃ; Tasmā kalyāṇamittesu, Kātabbo ādaro sadā.
真正懂得感恩、也懂得知恩图报的智者,
是善友,也是坚定忠诚的人;
对受苦的人,他认真地尽应尽的责任,
他们称这样的人为善人。
Yo ve kataññū katavediko dhiro, Kalyāṇamitto daḷhabhattica hoti; Dukkhitassa sakkaccaṃ kareti kiccaṃ, Tathāvidhaṃ sappurisāti vadanti.
如果有人能了知某人的法,
那些已寂静的圣者,能消除他的疑惑;
那实为他的明灯,亦是他皈依处;
智者不因此令友谊衰朽。
Yassahi dhammaṃ puriso vijaññā, Yecassa kaṅkhaṃ vinayanti santo; Tañhissa dīpañca parāyanañca, Na tena mittaṃ jirayetha pañño.