我乃释迦之大阿拉汉,
牟尼,灭尽诸盖与渴爱;
已得解脱,清净善见;
礼敬无上菩提之圣者。
Mahāraharahaṃ sakya, Muniṃ nīvaraṇā taṇhā; Muttaṃ muttaṃ sudassanaṃ, Vande bodhivaraṃ varaṃ.
以牟尼中最胜之牟尼,
已断诸恶出家,已于退转中得胜利;
正如次第地,非正法……
往昔、古道等,
Muninā munināgena, Duṭṭhapabbajjitā jitā; Yathā yathāasaddhamma- Puraṇā puraṇādayo.
亦如如来教敕,
随顺世间理趣;
由智者依其先后次第而作,
为能成就最胜利益的教诫。
Tathā tathāgatovādā, Nugate lokanītiyaṃ; Katayogena vidūnā, Jeyyovānattha kārino.
律仪乃此处众生之核心要义,
是朋友、师长、父母所依循的导引。
Nitīdha jantunaṃ sāro, Mittācariyāca pītarā; Nītimā subuddhi byatto, Sutavā atthadassimā.
诗人将其化作黄金般的诗篇,
经义即是教法的黄金;
以雷鸣般的诗偈等为庄严。
Kaviheraññakā katvā, Suttattaṃ satthakañcanaṃ; Gajjapajjādyālaṅkāraṃ, Karontīdha manorammaṃ.
Vutyaṃ visadañāṇassa, Ñāto atthotarassa na; Surappabhāya ādāso, Chāyaṃ disse na mākare.
纵有极大光明,
犹如湿泥和泥之所为,
水使泥变得柔软,
善语与严厉之言亦复如是。
Mahātejopi tejoyaṃ, Mattikaṃ namudukaṃkaro; Āpo āpeti mudukaṃ, Sādhuvācāca kakkhaḷaṃ.
以柔和战胜敌人
以柔和战胜凶猛
用温和温顺的方法毁坏一切不应许的事物,
以温和柔顺便能得胜。
Mudunāva ripuṃ jeti, Mudunā jeti dāruṇaṃ; Nosiddhaṃ mudunā kiñci, Yatvato mudunā jaye.
Candanaṃ sītalaṃ loke, Tato candaṃva sītalaṃ; Candanacandasītamhā, Vākyaṃ sādhusubhāsitaṃ.
简短明了的话语,
若所言为善说,
即使饥饿之人仅得粗劣之食,
此经亦具甘美之味。
Pattakalloditaṃ appaṃ, Vākyaṃ subhāsitaṃ bhave; Khudditassa kadannaṃpi, Suttaṃ sāduraso siyā.
纵使师长言辞繁复,
若多言却令人不敬重;
懈怠、不精进者,
难道未曾见过那河中之水?
Satthakāpi bahūvācā, Nādarā bahubhāṇino; Sopakāramudāsīnaṃ, Nanudiṭṭhaṃ nadījalaṃ.
Saṃsāravisarukkhassa , Dvayamevāmataṃphalaṃ; Subhāsitassasārādo, Sādhūhirasamāgamo.
石伞沉重,
其次是向天人所作的宣告;
其次是对长老的教诫,
其次便是佛陀的教法。
Pāsāṇachattaṃ garukaṃ, Tato devānacikkhanā; Tato vuḍḍhānamovādo, Tato buddhassa sāsanaṃ;
于世间,如秤杆般轻安,
其后便为不稳定者;
此后则为受教之人。
Tulaṃ sallahukaṃ loke, Tato capalajātiko; Tatonovādiko tato, Yati dhammepamādako.
生命今日疾速流逝,
众生寿命随之消散;
因此,切勿懈怠放逸,
应当行于佛陀的教法。
Aha gacchati hāyantī, Sattānamidha jīvitaṃ; Tasmāhi māpamattatvaṃ, Gacchantu jinasāsane.
为贤者所称叹,
由仗势欺人的愚者所授予;
贤者唯由贤者所称扬,
恰如真金被赞叹,光彩闪耀。
Paṇḍitassa pasaṃsāya, Daṇḍobālena dīyate; Paṇḍito paṇḍiteneva, Vaṇṇitova suvaṇṇito.
百人之中出英雄,
千人之中出贤者;
曾在十万人中这般说过:
施主总是焕然而生。
Satesu jāyate sūro, Sahassesuca paṇḍito; Vuttā satasahassesu, Dātā bhavativā navā.
Bhūpattaṃca paṇḍitattañca, Nevatulyaṃ kadācipi; Sadesepūjito rājā, Buddho sabbatthapūjito.
Kvātibhāro samatthānaṃ, Kiṃdūro byavahārinaṃ; Kovideso savijjānaṃ, Koparo piyavādinaṃ.
Nanu te yevasantā no, Sāgarā nakulācalā; Appampi mariyādaṃ ye, Saṃvaṭṭevi jahantino.
那越出常轨的种种,
众生如同广大的汪洋;
知节制的礼敬,是善法。
Palayetītamariyādā , Bhavantikira sāgarā; Mariyādātikaṃ sādhu, Naicchanti palayepi.
Sataṃ dīghāyukaṃ sabba, Sattānaṃ sukhakāraṇaṃ; Asataṃpana sabbesaṃ, Dukkhahetu nasaṃsayo.
Pāmokkhe sujane sante, Sabbepi sujanā janā; Jātekasmiṃsāragandhe, Sabbe gandhamayā dumā.
若仅凭一己之力,
谦卑顺从于大众;
一切皆归于律,
哪位智者能将其摧破?
Attanā yadi ekena, Vinatena mahājanā; Vinayaṃ yanti sabbepi, Ko taṃ nāseyya paṇḍito.
身体所具的诸种功德,
从远方渐次衰减;
色身刹那崩散,
诸德依缘安立。
Sarīrassa guṇānañca, Dūramaccanta mantaraṃ; Sarīraṃ khaṇaviddhaṃsi, Kappantiṭṭhāyino guṇā.
若以常与无常相杂,
洁净与染污相随;
若有人能以身得此,
世间所得,何足为贵?
Yadi niccamaniccena, Nimalaṃ malavāhinā; Yo so kāyena labhetha, Kiṃnaladdhaṃ bhave nukiṃ.
Dhammatthakāmamokkhānaṃ, Pāṇaṃ saṃsiddhikāraṇaṃ; Tannighātā kinnahataṃ, Rakkhanā kinnarakkhitaṃ.
自己是人的亲眷;
众生自身即是其敌;
亲属由自身所决定;
敌人亦由自身所决定。
Attā bandhu manussassa, Ripu attāva jantunaṃ; Attāva niyato ñāti, Attāva niyato ripu.
依自身的舍离,
守护所皈依处;
唯有诸善士能行此事,
这不被智者所认可。
Attanoparicāgena, Yaṃsitamanurakkhanaṃ; Karonti sajjanāyeva, Na taṃ nītimatā mataṃ.
草、土地与水,
第四为言辞通达;
此诸物遍及百家宅内,
从未曾有过片刻间断。
Tiṇāni bhūmirudakaṃ, Catutthī vākyasuṭṭhutā; Etāni hi sataṃgehe, Nochindante kadācipi.
纵有饮水者,仍居下位,
树为食果者结果;
云不为自己而降甘霖;
善士之财为利他。
Ambuṃ pivantino najjo, Rukkho khādatino phalaṃ; Megho kvacipi no sassaṃ, Paratthāya sataṃdhanaṃ.
若以粗恶语对待正念者,
其心不因此扭曲变异;
犹如三叉火炬不能(在水中点燃),
犹如欲令大海之水干涸
Sataṃ pharusavācāhi, Nayāti vikatiṃ mano; Tiṇukkāhi nasakkāva, Tāpetuṃ sāgare jalaṃ.
证得广大之心
则成莲华之柔嫩
大石已崩解碎裂,
集结巨石者,其性粗涩严酷。
Sampatyaṃ mahattaṃceto, Bhavatyuppalakomalaṃ; Vippatyañca mahāsele, Silāsaṅghādakakkaso.
趣入宏大之义,
此即是明之圆满成就;
若以慢心与顽固而行者,
他即被称为智者。
Atthaṃ mahantamāpajja, Vijjaṃ sampattimevaca; Careyyāmānathaddhoyo, Paṇḍito so pavuccati.
于不可得者,不作希求;
纵有所失,亦无忧戚;
于诸灾患,亦不迷惘。
Nālabbhamabhipatthenti , Naṭṭhampi nacasocare; Vippatyañca namuyhanti, Yenarā teva paṇḍito.
Gaṇṭhiṭṭhāne ekapade, Nātimaññeyya paṇḍito; Kiṃ akko veḷupabbhāro, Timahādīpabhānudo.
于功德与过失之中,
没有任何被摒弃者;
犹如细微无华的莲花,
不被芦苇等粗硬之物所伤。
Guṇadosesumekena, Natthi koci vivajjito; Sukhumālassa padumassa, Naḷā bhavati kakkasā.
Sumahantāni satthāni, Dhārayanto bahussutā; Chettāro saṃsayānantu, Kilante lobhamohatā.
见有过失者亦有功德,
遂称扬其功德而说;
即使在世间存在的事物中,
也没有人将月上的影斑视为缺陷。
Dosampi saguṇe disvā, Guṇavādī vadantino; Na loko vijjamānampi, Cande passati lañchanaṃ.
Nipuṇe sutameseyya, Vicinitvā sutatthiko; Bhattaṃ hukkhaliyaṃ pakkaṃ, Bhājanaṃpi tathā bhave.
美德令信使自惭形秽,
纵使远居他方之士;
荻草香气随风飘散,
蜜蜂自行飞去。
Guṇā kubbanti dūtattaṃ, Dūrepi vasataṃ sataṃ; Ketake gandha ghāsāya, Gacchanti bhamarā sayaṃ.
智者具足多闻,
知何处有义,便去寻求;
以大精进,于彼方所,
乐闻者当往。
Paṇḍito sutasampanno, Yatthaatthīti cesuto; Mahussāhena taṃṭhānaṃ, Gantabbaṃ sutaresinā.
远离低劣与过度,持守中道;
应了知一切法义;
不应于一切而生偏执;
恰逢其时,无误无失,
于此能宣说带来真舍利益的深义教法。
Sabbasutaṃ madhīyetha, Hīnamukkaṭṭha majjhimaṃ; Sabbassaatthaṃ jāneyya, Naca sabbaṃ payojaye; Hoti tādisakokālo, Yattha atthāvahaṃ sutaṃ.
恒久安立,不动不变,
短暂易灭,迅疾消逝;
如薪近火,生已即灭;
一切时中,终归灭尽。
Ṭhito cirattanaṃ nīre, Sakkharo nantaraṃsuto; Dabbho nīrantike jāto, Sabbakālantaraṃsuto.
财富取自远方,
珍宝蕴藏于高山;
野蛮之人,不居近处。
Vasuṃ gaṇhanti dūraṭṭhā, Pabbate ratanocite; Na milakkhā samīpaṭṭhā, Evaṃ bālā bahussute.
Hiraññena migānaṃva, Susīlaṃpi asīlino; Adhammikassa dhammena, Bālānaṃpi sutena kiṃ.
以听闻而得铭记于心,
恶人实非具戒者;
以甜言与亲近,
苦楝岂能甘甜?
Sutena hadayaṭṭhena, Khalo nevasusīlavā; Madhunā koṭaraṭṭhena, Nimbo kiṃ madhurāyate.
纵是具足智慧者,
因聚而作匆遽交,
自利之事与他利事,
得证涅槃的究竟安乐。
Sakiṃpi viññu dhīrena, Karoti sahasaṅgamaṃ; Attatthañca paratthañca, Nibbānantaṃ sukhaṃ labhe.
天鹅不在乌鸦群中,
狮子不在牛群中显耀;
脱缰之马犹如野骡
愚者未获智慧之知
Haṃso majjhe nakākānaṃ, Sīho gunnaṃ nasobhati; Gadrabhānaṃ turaṅgono, Bālānañca napaṇḍito.
虽遭污秽翻弄
如同未聚集的炭火,微弱不堪;
因屡屡燃起的缘故,
恐怕在此终将熄灭。
Ākiṇṇopi asabbhīva, Asaṃsaṭṭhova bhaddako; Bahunā sannajātena, Gacche nummattakenidha.
在河岸的掘井之旁,
在旷野的扇叶丛间,
九种灾祸皆无有。
Nadītire khatekūpe, Araṇītālavaṇṭake; Navade āpādi natthīti, Mukheca vacanaṃ tathā.
Sutasanniccayā dhīrā, Tuṇhibhūtā apucchitā; Puṇṇā subhāsitenāpi, Ghaṇḍādyaghaṭitāyathā.
不自制者虽有智慧,
一旦帕朱诺成为话题,
愚人无论有问无问,
总要夸夸其谈,说个不停。
Apuṭṭho paṇḍito bherī, Pajjunno hoti pucchito; Bālo puṭṭho apuṭṭhoca, Bahuṃ vikattate sadā.
Sampannaguṇā laṅkāro, Sabbasatta hitāvaho; Nacareyya parattatthaṃ, Kuto so paṇḍito bhave.
智者应行自他之利,
若不能者,当行己利;
纵使无力同行,
亦能断自己之恶。
Saparatthaṃ care dhīro, Asakkonto sakaṃ care; Tathāpica asakkonto, Pāpāttānaṃ viyojaye.
对于愚痴、卑微的君主,
对师长与父母,
智者亦不应生嗔,
对僧团及同梵行中的上座,亦不应怀怨。
Bālecummattake bhūpe, Gurumātāpitūsvapi; Nadosaṃ kariyā pañño, Saṅgheca jeṭṭhabhātari.
利益丧灭,心生热恼
因家庭恶行而忧恼不安;
欺诳与轻慢
智者不自我炫耀。
Atthanāsaṃ manotāpaṃ, Ghareduccaritānica; Vañcanaṃ avamānañca, Matimā napakāsaye.
Paradānaṃ janettīva, Leṭṭuva paradabbakaṃ; Attāva sabbabhūtāni, Yo passati so passati.
善于指责他人,
专察他人之过,
于其他女人则如跛者,
于非衣之想、全无觉知。
Parūpavāde padhiro, Paravajjesvalocano; Paṅgulo aññanārīsu, Dussakappesvacetano.
以耳闻一切,
以眼观一切;
智者于所见所闻,不执取任何为实相。
Sabbaṃ suṇāti sotena, Sabbaṃ passati cakkhunā; Nacadiṭṭhaṃ sutaṃ dhīro, Sabbaṃ uccitumarahati.
Cakkhumassa yathāandho, Sotavā padhiroyathā; Paññāvāssa yathāmūgo, Balavā dubbaloriva; Atha atthesamuppanne, Sayetha matasāyitaṃ.
Pāpamitte vivajjetvā, Bhajeyyu ttamapuggalaṃ; Ovādecassa tiṭṭheyya, Patthento acalaṃsukhaṃ.
好乐听闻,以增闻慧
听闻增长智慧
以智慧了知义理
明了义理带来安乐
Sususā sutavaḍḍhanaṃ, Sutaṃ paññāyavaḍḍhanaṃ; Paññāya atthaṃ jānāti, Ñāto attho sukhāvaho.
生起欢喜之处,
称赞所生之乐;
修习果报之利益,
他承担着那如盐粒般苦涩的业果。
Pāmojja karaṇaṃ ṭhānaṃ, Pasaṃsāvahanaṃsukhaṃ; Phalānisaṃso bhāveti, Vahanto porissaṃdhuraṃ.
极度的寒冷,极度的酷热,
这一切感受都极为强烈;
业行彻底完成之后,
学童们就这样消磨时光。
Atisītaṃ atiuṇhaṃ, Atisāya midaṃahu; Iti visaṭṭha kammante, Khaṇā accanti māṇave.
Yoca sītañca uṇhañca, Tiṇātiyo namaññati; Karaṃ purisa kiccāni, So sukhā navihāyati.
贪求名闻利养的人,
众人远远地避开他;
因此,他们不再渴求这些。
Yasalābhaṃ jigīsantaṃ, Naraṃ vajjenti dūrato; Apatthetvāna te tasmā, Taṃmaggaṃ maggaye budho.
具备如此条件者皆前往,
犹如狮子、善士与象;
他们即往该处灭尽。
Desamosajja gacchanti, Sīhā sappurisā gajā; Tattheva nidhanaṃ yanti, Kākā kāpurisā migā.
若处无有同伴,
既非父亲,亦非亲属;
无有任何明之证得,
不于彼处住雨安居。
Yasmiṃdese nasammāro, Napiti nacabandhavā; Nacavijjāgamo koci, Natattha vasatī vasse.
富有者、算师、君王,
江河、医师,这些众生;
于五种不存在之处,
不应安住于彼处
Dhanavā gaṇako rājā, Nadī vejjā imejanā; Yattha pañca navijjante, Na tatthavasatī vase.
坐具乃怖畏者所有
死亡为众生所怖
最尊贵者之中,亦皆有此。
Asanaṃ bhayamantānaṃ, Maccānaṃ maraṇaṃ bhayaṃ; Uttamānantusabbesaṃ, Avamānaṃ paraṃ bhayaṃ.
亲属之间不可相互轻慢;
或轻慢卑者与等者,
则不应住于此处。
Amānanā yattha siyā, Santānaṃ avamānanā; Hīnasamānanāvāpi, Na tatthavasati vase.
Yatthālasoca dakkhoca, Sūro bhīruca pūjito; Na santā tattha vassanti, Avisesakarena ko.
苦为困迫中的住处,
处于不净与困迫之处;
由此生起无尽的忧伤,
亦由无知所造。
Dukkho nivāso sambādhe, Ṭhāne asucisaṅkaṭe; Tato rimhipiyānante, Tatoca akataññunaṃ.
以五手量度的狮子像,
舍弃百匹骏马
以千头大象
以村落供养恶人
Siṅgīnaṃ pañcahatthena, Satena vājinaṃ caje; Hatthīnantu sahassena, Desacāgena dujjane.
为了家族的利益,可舍弃财产;
为了村落的利益,可舍弃那样的家族;
为了国邦的利益,可舍弃那样的村落;
为了自己的利益,应舍弃土地。
Caje ekaṃ kulassatthaṃ, Gāmassatthaṃ kulaṃ caje; Gāmaṃ janapadassatthaṃ; Attatthaṃ pathavī caje.
Calatyekenapādena, Tiṭṭhatyekena paṇḍito; Asamikhyaparaṃṭhānaṃ, Pubbamāyanaṃnacaje.
Ṭhānabhaṭṭhā nasobhanti, Dantākesāna khānarā; Matimā itiviññāya, Saṭhānaṃ nacaje lahuṃ.
为保护肢体而舍弃财富,
为保全生命而舍弃肢体;
肢体、财富、生命乃至一切,
修行之人,当于世间舍弃法。
Caje dhanaṃ aṅgavarassahetu, Aṅgaṃ caje jivitaṃ rakkhamāno; Aṅgaṃ dhanaṃ jivitañcāpi sabbaṃ, Caje naro dhamma manussaranto.
Sotaṃ suteneva na kuṇḍalena, Dānena pāṇī natu kaṅkaṇena; Ābhāti kāyo purisuttamassa, Paropakārena na candanena.