礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
格言华丛
243 段
当家族毁灭时,他们便随之消亡,
伴随自古流传的家法,一同灭尽;
法若灭尽,家族尽毁。
非法压倒恶人。
Kulakkhaye vinassanti, Kuladhammā sanantanā; Dhamme naṭṭhe kulaṃ sabbaṃ, Adhammo abhibhū khalaṃ.
因非法得胜,调伏者受制。
恶人毁犯良家妇女;
于妇女中行恶者,依其法,
种姓混杂便生起。
Adhammābhibhavā dantā, Padussanti kulitthiyo; Thīsu duṭṭhā sva dhammena, Jāyate vaṇṇasaṅkaro.
言辞柔和,善摄功德
应勇猛而果决
施主犹如月光般的女子
于所见之物常生憎恶。
Piyaṃ bhāse guṇaggāho, Sūro siyā vikantano; Dātā candasamā nārī, Diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ nahāsaye.
果从真实中如何生起?
果从贪欲增长中如何生起?
心于何处得欢喜?
财富于何王具足?
于非友中,犹如信约。
于朋友中亦不信赖;
从无畏中,怖畏生起,
乃至断除根本。
先到者更为优胜,
心怀恶意者不可信赖。
火供的果报乃吠陀所明示,
持戒的果报则为最上;
贪爱欲乐的果报是女人,
施舍贪食的果报是财富。
虚伪、鲁莽与幻术,
愚钝、放逸与贪求;
无忧、寂静,
昏沉是嗔恚的自性所生。
妻子是丈夫的负担,
是弟子对师长所应尽的责任;
对待父亲,应如臣子侍奉君王;
对待父母,则当尽自己的本分。
Kutotthi kumitte saccaṃ, Kudāre rativaḍḍhanaṃ; Kudesamhi mano rammaṃ, Kurāje bhogasampadaṃ. Saṅketeva amittasmiṃ, Mittasmiṃ pi navissase; Abhayā bhaya muppannaṃ, Api mūlāni kantati. Adiṭṭhova paro seyyo, Dummitto no vissāsiko. Aggihomaphalaṃ vedo, Satthaṃsīlaphalaṃ mataṃ; Ratiputtaphalaṃ nārī, Dānabhuttiphalaṃ dhanaṃ. Asaccaṃ sāhasaṃ māyā, Mūḷhatta ma tilobhatā; Asocaṃ niddayattañca, Thīnaṃ dosā sabhāvajā. Jāyāya bhattuno bhāro, Sissena guruno kato; Amaccakehi rājassa, Pitarānaṃ nijenaca.
确实,由努力方能成就。
业行并非出于任意的欲愿;
如经中狮子般猛利的言教,
野兽绝无法进入其口中。
极寒,极热,
这实在是太晚了;
如是,当业已消散之时,
刹那流逝,逾越了青年。
执取与精勤,
及应作之业。
迅速而不可废弃之法,
适其时,成就渐得呈现。
虽未显现,实已潜藏其中,
行持必有其果。
即便无害人之心,
亦如鹤徐行般从容。
在应徐缓之时,他却急促;
在应急促之时,他却迟缓;
犹如踩踏枯叶一般。
损害自身的利益。
Uyyamena hi sijjhanti, Kammāni na manorathā; Na hi suttassa sīhassa, Pavīsanti mukhe migā. Atisītaṃ atiuṇhaṃ, Atisāyamidaṃ ahu; Iti visaṭṭhakammante, Khaṇā accenti māṇave. Ādānassa padānassa, Kattabbassa ca kammuno; Khippaṃ akayyamānassa, Kāle pivati sampadaṃ. Nādabbe nihitā kāci, Kriyā phalavatī bhave; Nabyāpārasatenāpi, Sukova pāṭhate bako. Yo dandhakāle tarati, Taraṇīye ca dandhaye; Sukkhapaṇṇaṃ va akkamma, Atthaṃ bhañjati attano.
布施之物与受用之物,
那正是富者的财富;
他人则与死者的妻儿嬉戏,
凭借其妻儿与财物。
自身却无布施与受用。
富人以财富为安乐。
什么是贫穷者的特征?
即是对财物过度的守护。
断绝自身的安乐享受,
享用卑贱之物,节制饮食;
他如此积累财富,
犹如负载他人重担的畜生。
那些热心张罗的人,
那吝啬之人守着众多财富,
具技艺者与无技艺者
或享用那些财物
Yaṃ dadāti yaṃ bhuñjati, Tadeva dhanino dhanaṃ; Aññe matassa kīḷanti, Dārehipi dhanehipi. Dānopabhogahīnena , Dhanena dhanino sukhaṃ; Ko viseso daliddassa, Adhikaṃ dhanarakkhaṇaṃ. Nijasokhyaṃ nirundhanto, Nīcabhogo mitampaco; Dhanaṃ sañcayate yo so, Parabhāravaho pasu. Yaṃ ussukā saṅkharonti, Alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; Sippavanto asippāvā, Lakkhi vā tāni bhuñjati.
获得广大心
于有之中,生起如莲的柔软;
而倾盆大雨降下,
岩石便聚集成粗砺的坚层。
Sampatyaṃ mahataṃ cittaṃ, Bhave uppale komalaṃ; Vipatyaṃca mahāsela, Silāsaṅghātakakkasaṃ.
赞叹难思之功德,
愚者便生起忧愁;
观见匮乏之损害,
如月缺般,因而衰退。
Asambhabyaguṇaṃ thutvā, Khedo mudhāva jāyate; Avhāyaṃ canda mu llokya, Nacandota mu pāgamī.
应于口中持守真实,
应于耳中听受胜义;
于心之中,当具足宽忍与勇猛,
并于眼中,视世间如仆从。
不令所闻之声,流于虚妄,
应了知声音的因缘
遍知了声响之因后
欢喜或怖畏亦复如是
不应以多闻为智慧。
下劣者、精勤者、中庸者。
Saccaṃ mukhamhi dhāreyya, Kaṇṇe sutaṃ bhuje jayaṃ; Hadayamhi khamaṃ vīraṃ, Lokādāsaṃca locane. Saddamattaṃ naphandeyya, Aññatvā saddakāraṇaṃ; Saddahetuṃ pariññāya, Pamodo vā bhayo tathā. Sabbasuta ma dhīyeyya, Hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ.
恶妇之家族清净,
娇纵致子嗣败亡。
成功为亲属招来不幸。
远行生骄慢,羞耻不存。
应抚育他五年,
应培养他十年;
待到满十六岁时,
当如待友一般对待儿子。
放纵之中,诸多过失得以滋长,
放纵之中,诸多善德得以培育。
遏止诸恶,趣向利益;
隐秘当隐之事,显扬善德;
不舍犯过失者,适时施与帮助;
这是圣者们常说的具足印证。
Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ, Putto nassati lālanā; Samiddhi anayā bandhu, Pavāsā madanā hirī. Lālaye pañcavassāni, Dasavassāni tālaye; Pattetu soḷasevasse, Puttaṃ mittaṃva ācare. Lālane bahavo dosā, Lālane bahavo guṇā. Pāpā nivārayati yojayate hitāya, Guyhāni gūhati guṇaṃ pakaṭīkaroti; Āpattikañca najahāti dadāti kāle, Sammitta lakkhaṇamidaṃ pavadanti santo.
恶人与恶人共处方能生存。
因拘束而得以制伏。
大树被砍倒,
必因斧头而毁灭。
林中有被捕的野兽,
既有恶人,也有善人。
他们并非无因而有怨敌,
而是以草为食的温良者。
以手掌抚按足底——
以刺挑刺,正如修剪枝条。
不应见愚者,不应闻其语。
不应与愚者共住,
不应与愚者闲谈交往,
不应亲近,亦不应随喜。
Dujjano jīyate yutyā, Niggahena nadhīmatā; Nipātyate mahārukkho, Tassamīpa khatikkhayā. Vane migāca luddhānaṃ, Dujjanānañca sajjanā; Akāraṇaverī honti, Tiṇabhakkhā supesalā. Pādalaggaṃ karaṭṭhena, Kaṇḍakeneva kaṇḍakaṃ. Bālaṃ napasse nasuṇe, Nacabālena saṃvase; Bālenāllāpasallāpaṃ, Nakare nacarocaye.
犹如幼童,尚不能为,
我等凡夫,何能如此。
井水确能解渴,
大海却无能为力。
Upa kattuṃ yathā khuddo, Samattho natathāmahā; Kūpo hi hanti pipāsaṃ, Natu pāyo mahambudhi.
“取”与“施”之意,
以及“应作”之业。
若人迅速而不拖延地去行作,
时光便会吞食那果味。
若人执星宿为准而等待,
此正是愚者所作之事。
义之于义,犹如星宿;
星辰又能做什么呢?
智慧如无老死,
当思惟明与义;
犹如被人抓住头发,
应当至死奉持正法。
Ādānassa padānassa, Kattabbassaca kammuno; Khippaṃ akaramānassa, Kālo bhakkhati taṃ rasaṃ. Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, Attho bālaṃ upajjhagā; Attho atthassa nakkhattaṃ, Kiṃ karissanti tārakā. Ajarāmarova pañño, Vijjamatthañca cintaye; Gahitoviya kesesu, Maccunā dhammamācare.
宰相大臣与诸贤
三国共聚一处
生命被牢具所困,
增长与消灭并存。
Vajjā gurūca mantīca, Tayo raṭṭhābhisaṅkhatā; Jīvīta dakkha kosānaṃ, Vaḍḍhanā nāsanāca te.
以坚实之行,业得增长,
过度则非速成
树木应时结果,
纵然多雨而寒冷
人应当努力;
智者不应厌倦。
这种努力并非无用,
譬如枝干必孕其果,
譬如于岩顶掘井,
一切种子皆为生起之根本,
以智慧之钩导以正行,
如象精进而奋励。
行为不察而鲁莽,
迅速证得果位。
那些业如炽热般烧灼。
犹如含在口中的滚烫热水。
Thirena kammaṃ vaḍḍhati, Athirena turena no; Phalanti samaye rukkhā, Sittāpi bahuvārinā. Vāyāmetheva puriso, Nanibbindeyya paṇḍito. Payatano tādiso neva, Kayyo yena phalaṃ nahi; Selagge kūpakhaṇanā, Kathaṃ toyasamāgamo. Ñāṇaṅkusena sammaggaṃ, Niyyatyussāhakuñjaro. Asamekkhitakammantaṃ, Turitābhi nipātinaṃ; Tānikammāni tappenti, Uṇhaṃ va jjhohitaṃ mukhe.
此类欲贪行为应当加以覆藏,
应断除对财物的企求;
睡眠、饮酒、恐惧与愤怒,
懈怠与长眠,是所应断除的。
白昼惯于贪睡,
夜间厌恶起身,
常因醉酒而失去理智,
这样的人无法安住于宅舍。
对不应畏惧者心生恐惧。
于所应畏处,心不生畏惧。
于可畏不可畏处皆混乱迷惑,
其行弯曲,舍离正直。
对于生为人者,
没有财物与技能;
那么,他的人生有何果报?
他虽双足直立,实则如同野兽。
Chaddosā puriseneha, Hātabbā bhūtimicchantā; Niddā majjaṃ bhayaṃ kodho, Ālasyaṃ dīghasuttatā. Na divā suppasīlena, Rattimuṭṭhānadessinā; Niccasoṇḍena mattena, Sakkā āvasituṃ gharaṃ. Abhetabbamhi bhāyanti, Bhāyitabbe nabhāyare; Bhayābhaya vimuḷhā te, Jimhānugā ujuñjahā. Yassa manussabhūtassa, Natthi bhogāca sippakaṃ; Kiṃ phalaṃ tassa mānussaṃ, Dvipādaṭṭho hi so migo.
理应采取种种方便,
若能利益自身;
所愿利益,皆得成就
这些方法,确是生利之种
如受供养者与愚者一般
行阴险诡诈之渔夫;
断除那宏大的渊海,
欲望之海由此便得排除。
若有此四法,
猴王啊,确实如是;
真谛、法、慧与舍,
所见所闻,他皆能超越。
Nānopāyova kattabbo, Sace bhaveyya attano; Atthasiddhi yathākāmaṃ, Upāyo hi hitañjaso. Lañjadānabālisena , Kūṭaḍḍakāradhīvarā; Vinicchayamahāmacchaṃ, Oṭṭenti lobhasāgare. Yassete caturo dhammā, Vānarinda yathātava; Saccaṃ dhammo dhīti cāgo, Diṭṭhaṃ so ativattati.
有智慧的贤淑女子,如同珍宝,
正如琴音和谐而意味深长地传扬于世间;
具足殊胜的德行,
功德与不德交织并存。
世间的富有强力者受人尊敬,
真正的贤者,于智慧为富有。
依附于善苗的虫,
自身无德而卑劣,自然堕落。
凡以花鬘装饰那人者,
国王的头上也因此得戴花鬘。
无福者之所积聚,
心念财富与享乐。
有福者啊,这些都是
有福者能善加受用。
在那些人当中,王族最为殊胜;
他即是族姓传承具足者;
明行具足者。
于诸人天中为最胜。
如是执取不死甘露,
犹如于粪秽中择取无上宝珠;
荆棘树上之花
比细布更坚牢之殊胜
财富、权位等诸功德
众生因而迅速流转。
Vidvāca ratanaṃ nārī, Vīṇā sātthaṃ giraṃmahī; Guṇavisesa māgamma, Guṇāni aguṇānica. Dhanavā balavā loke, Dhanā bhavati paṇḍito. Sumane nissito kīṭo, Nigguṇo hīnako sayaṃ; Taṃ pupphehi maṇḍentānaṃ, Raññaṃ siropi rohati. Alakkhikehi sañcītā, Dhanabhogāca cintitā; Lakkhikassa bhavantete, Lakkhivā suṭṭhubhuñjati. Khattiyo seṭṭho jane tasmiṃ, Yo gottapaṭisārino; Vijjācaraṇasampanno, So seṭṭho devamānuse. Visāpi amataṃ gaṇhe, Gūthato maṇimuttamaṃ; Kaṇṭakapādapā pupphaṃ, Thirataṃ dukkulā varaṃ. Dhanissarādiguṇommi - Vegena vāhitā pajā.
常怀慈心者,
为一切世间所爱乐;
大海也映现如井,
火焰对于他现为水,
Yassa tthi satataṃ mettā, Sabbalokasuvallabhā; Kūpāyate samuddopi, Aggi tassa jalāyate.
须弥山也映现如砾。
如净乳润养沃土。
如鹿王生起欲念,
如毒疮般令人烦扰不安;
如摇动的樗枝,摇摆不定,
如种种兵器纷杂交缠。
Sakkharāyati merūpi, Visabhakkho sudhāyate; Sasāyate migarāja, Byālo mālāguṇāyate; Dolāyate chamācālo, Nānāvudhā tiṇāyare.
唯有正念与精进,
安乐的承载者,利益的施行者;
不过多,不极少,
常处中道,是为善妙。
善哉,名为智者,
却不可过智。
Sameva sati ussāhe, Sukhavāho hitaṅkaro; Ūne-dhike tathā nohi, Majjhago sādhu sabbadā. Sādhu kho paṇḍitonāma, Natveva atipaṇḍito.