礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
243 段
家族一旦衰败,就会随之灭亡,
家族的传统法则是自古流传下来的;
法一旦坏灭,整个家族也就完了,
非法征服了恶人。
Kulakkhaye vinassanti, Kuladhammā sanantanā; Dhamme naṭṭhe kulaṃ sabbaṃ, Adhammo abhibhū khalaṃ.
非法得势之时,
良家妇女亦受败坏;
女子若以恶行自坏,
种姓混杂便由此而生。
Adhammābhibhavā dantā, Padussanti kulitthiyo; Thīsu duṭṭhā sva dhammena, Jāyate vaṇṇasaṅkaro.
言谈令人欢喜,能看重他人美德;
他应当勇猛而能斩断。
布施之女皎如月,
见已莫笑。
Piyaṃ bhāse guṇaggāho, Sūro siyā vikantano; Dātā candasamā nārī, Diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ nahāsaye.
恶友之处,岂有真诚?
恶妻之处,岂有欢爱增长?
心在恶邦感到欢喜。
在恶王处,财富圆满。
就算在盟约里,对敌人也不该信任。
就算是对朋友,也不该完全信赖;
从无畏中,恐惧生起,
确实斩断诸根。
未见之外人更胜,
恶友不可信赖。
吠陀是火供的成果。
论书典籍被认为是戒行的成果;
女人之果,在欢爱与子息;
财富之果,在布施与享用。
虚妄、粗暴、欺诳,
愚痴与极贪。
无哀无悯,不恤他苦,
女人之过,本乎天性。
妻子是丈夫的责任,
弟子是师长的责任。
大臣们对待国王,
也以自己的东西对父母。
Kutotthi kumitte saccaṃ, Kudāre rativaḍḍhanaṃ; Kudesamhi mano rammaṃ, Kurāje bhogasampadaṃ. Saṅketeva amittasmiṃ, Mittasmiṃ pi navissase; Abhayā bhaya muppannaṃ, Api mūlāni kantati. Adiṭṭhova paro seyyo, Dummitto no vissāsiko. Aggihomaphalaṃ vedo, Satthaṃsīlaphalaṃ mataṃ; Ratiputtaphalaṃ nārī, Dānabhuttiphalaṃ dhanaṃ. Asaccaṃ sāhasaṃ māyā, Mūḷhatta ma tilobhatā; Asocaṃ niddayattañca, Thīnaṃ dosā sabhāvajā. Jāyāya bhattuno bhāro, Sissena guruno kato; Amaccakehi rājassa, Pitarānaṃ nijenaca.
唯以勤力诸事成,
非以空愿而能成。
野兽确实不会走进
沉睡狮子的口中。
太冷了,太热了,
这已经太晚了。
如是,诸少年荒废事业,
刹那飞逝。
执取与施与,
以及应当做的业。
应做之事不速做,
适时方饮其成就。
任何行为若置于非宜之处,
皆不会有结果。
即使以百般努力,
鹭鸟也绝不会如鹦鹉般诵读。
该慢的时候他却越过。
在应当迅速之时,他却迟缓;
就像踩过一片枯叶一样,
毁掉自己的利益。
Uyyamena hi sijjhanti, Kammāni na manorathā; Na hi suttassa sīhassa, Pavīsanti mukhe migā. Atisītaṃ atiuṇhaṃ, Atisāyamidaṃ ahu; Iti visaṭṭhakammante, Khaṇā accenti māṇave. Ādānassa padānassa, Kattabbassa ca kammuno; Khippaṃ akayyamānassa, Kāle pivati sampadaṃ. Nādabbe nihitā kāci, Kriyā phalavatī bhave; Nabyāpārasatenāpi, Sukova pāṭhate bako. Yo dandhakāle tarati, Taraṇīye ca dandhaye; Sukkhapaṇṇaṃ va akkamma, Atthaṃ bhañjati attano.
凡所布施的、凡所享用的,
正是那富人的财富。
别人却在死者的遗物间玩乐,
妻子与财产
富人因那既不布施也不享用的财富
而(有)乐;
与穷人相比有何差别?
唯有更多地守护财物。
正在断除自己内心的安乐。
吃得差,只吃少量食物;
那个人积攒财富,
就像驮着别人重担的牲口。
勤勉而无福之人,
积聚众多财富
有技艺的人和无技艺的人,
或者,吉祥女神享用那些东西。
Yaṃ dadāti yaṃ bhuñjati, Tadeva dhanino dhanaṃ; Aññe matassa kīḷanti, Dārehipi dhanehipi. Dānopabhogahīnena , Dhanena dhanino sukhaṃ; Ko viseso daliddassa, Adhikaṃ dhanarakkhaṇaṃ. Nijasokhyaṃ nirundhanto, Nīcabhogo mitampaco; Dhanaṃ sañcayate yo so, Parabhāravaho pasu. Yaṃ ussukā saṅkharonti, Alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; Sippavanto asippāvā, Lakkhi vā tāni bhuñjati.
顺境之中大士心,
柔嫩犹如青莲华。
毗跋提山,大岩石,
岩石相击而粗利。
Sampatyaṃ mahataṃ cittaṃ, Bhave uppale komalaṃ; Vipatyaṃca mahāsela, Silāsaṅghātakakkasaṃ.
赞叹了不可思议的功德,
忧愁只是白白产生。
我呼唤月亮,仰望它,
月亮却没有向我走来。
Asambhabyaguṇaṃ thutvā, Khedo mudhāva jāyate; Avhāyaṃ canda mu llokya, Nacandota mu pāgamī.
应持真实于口,
持所闻于耳,持胜利于臂。
于心堪忍且雄勇,
眼为世间之明镜。
不要被声音本身所扰动,
未了知声音的成因
彻知声音之因后,
欢喜或恐惧亦复如是。
不应执取一切所闻:
低劣、殊胜、中等。
Saccaṃ mukhamhi dhāreyya, Kaṇṇe sutaṃ bhuje jayaṃ; Hadayamhi khamaṃ vīraṃ, Lokādāsaṃca locane. Saddamattaṃ naphandeyya, Aññatvā saddakāraṇaṃ; Saddahetuṃ pariññāya, Pamodo vā bhayo tathā. Sabbasuta ma dhīyeyya, Hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ.
恶妇令清净家族败亡,
娇惯使儿子丧命。
成就啊,不幸找上了亲人。
因久居异乡而亲情疏远,因骄狂傲慢而丧失惭耻。
应该抚养他五年,
要用十年时间调伏他;
等他满十六岁,
对待儿子要像对待朋友一样。
溺爱会带来很多过失,
在纵容溺爱中,有许多德行。
他阻止恶行,并引导他人致力于利益善行。
隐藏该隐藏的,显露功德;
不抛弃危难中的人,该布施时就布施,
已寂静的圣者们说,这就是善友的标志。
Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ, Putto nassati lālanā; Samiddhi anayā bandhu, Pavāsā madanā hirī. Lālaye pañcavassāni, Dasavassāni tālaye; Pattetu soḷasevasse, Puttaṃ mittaṃva ācare. Lālane bahavo dosā, Lālane bahavo guṇā. Pāpā nivārayati yojayate hitāya, Guyhāni gūhati guṇaṃ pakaṭīkaroti; Āpattikañca najahāti dadāti kāle, Sammitta lakkhaṇamidaṃ pavadanti santo.
恶人因善巧而衰亡,
非以压制;无智者不以压制(得胜)。
大树被砍倒,
因在近旁掘土而毁。
林中野兽属于猎人,
善人为恶人之敌。
他们无端与
食草温顺者。
足下之刺,以手中之刺挑出;
以刺挑刺。
不要见愚人,不要听愚人说话,
不要和愚人交往;
不要跟愚人闲聊。
不应做(此交谈),亦不应喜欢(此交谈)。
Dujjano jīyate yutyā, Niggahena nadhīmatā; Nipātyate mahārukkho, Tassamīpa khatikkhayā. Vane migāca luddhānaṃ, Dujjanānañca sajjanā; Akāraṇaverī honti, Tiṇabhakkhā supesalā. Pādalaggaṃ karaṭṭhena, Kaṇḍakeneva kaṇḍakaṃ. Bālaṃ napasse nasuṇe, Nacabālena saṃvase; Bālenāllāpasallāpaṃ, Nakare nacarocaye.
如小者尚能施助,
大者却非如此。
井确实能消除口渴,
大海却不可饮。
Upa kattuṃ yathā khuddo, Samattho natathāmahā; Kūpo hi hanti pipāsaṃ, Natu pāyo mahambudhi.
对“取”和“施与”,
应当去做的业以及业。
对不赶快行动的人
时间会吞掉那滋味。
痴人空等吉星至,
利益已从身边过。
所求之事自成吉曜,
繁星满天复有何为?
智者当如不老不死,
常思学问与财利。
如被死神揪发牵,
当勤修习于正法。
Ādānassa padānassa, Kattabbassaca kammuno; Khippaṃ akaramānassa, Kālo bhakkhati taṃ rasaṃ. Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, Attho bālaṃ upajjhagā; Attho atthassa nakkhattaṃ, Kiṃ karissanti tārakā. Ajarāmarova pañño, Vijjamatthañca cintaye; Gahitoviya kesesu, Maccunā dhammamācare.
医师、导师与大臣,
三种为国家所建立的。
生命、技艺与财富,
彼能令之增长,亦能令之毁灭。
Vajjā gurūca mantīca, Tayo raṭṭhābhisaṅkhatā; Jīvīta dakkha kosānaṃ, Vaḍḍhanā nāsanāca te.
通过坚定(的行为),业不断增长,
绝非由于不稳健和仓促。
树木到时节就结果,
即使被浇灌了大量的水。
人就应该努力。
有智慧的人不该厌倦。
如是精进绝不成为那样,
因为依它并无果报;绝不应作那种(无果的)精进。
在岩石顶上挖坑凿井,
水要怎么汇集起来呢?
以智慧钩,
精进之象沿正道出离前行。
不假思择而行,
仓促鲁莽而进。
那些业会把人烧灼。
就像含在嘴里的热水一样烫。
Thirena kammaṃ vaḍḍhati, Athirena turena no; Phalanti samaye rukkhā, Sittāpi bahuvārinā. Vāyāmetheva puriso, Nanibbindeyya paṇḍito. Payatano tādiso neva, Kayyo yena phalaṃ nahi; Selagge kūpakhaṇanā, Kathaṃ toyasamāgamo. Ñāṇaṅkusena sammaggaṃ, Niyyatyussāhakuñjaro. Asamekkhitakammantaṃ, Turitābhi nipātinaṃ; Tānikammāni tappenti, Uṇhaṃ va jjhohitaṃ mukhe.
欲求繁荣之人,
应舍六种过失。
睡眠、醉酒、怖畏、嗔怒,
懒惰、拖延。
白日嗜睡、
厌恶夜间起身者,不能。
与常醉之酒徒相伴,
岂能安居于家中?
对不该害怕的,他们却害怕;
该害怕的却不害怕;
他们被可怕和不可怕搞得晕头转向,
追随邪曲,舍弃正直。
对于那个生而为人的人,
没有财富,也没有技艺;
得此人身后,于他有何果报?
他实是两足之兽。
Chaddosā puriseneha, Hātabbā bhūtimicchantā; Niddā majjaṃ bhayaṃ kodho, Ālasyaṃ dīghasuttatā. Na divā suppasīlena, Rattimuṭṭhānadessinā; Niccasoṇḍena mattena, Sakkā āvasituṃ gharaṃ. Abhetabbamhi bhāyanti, Bhāyitabbe nabhāyare; Bhayābhaya vimuḷhā te, Jimhānugā ujuñjahā. Yassa manussabhūtassa, Natthi bhogāca sippakaṃ; Kiṃ phalaṃ tassa mānussaṃ, Dvipādaṭṭho hi so migo.
应该采用各种不同的方法,
如果是自己的
如愿成就利益。
这确实是带来利益的方法。
以贿赂与鱼钩为生的诡诈赌徒
与伪造契约者和渔夫
在贪欲之海中,
他们张网捕捞裁决大鱼。
凡是有这四种法的人,
猴王,就像你那样;
真实、法、坚定和布施,
他超越所见。
Nānopāyova kattabbo, Sace bhaveyya attano; Atthasiddhi yathākāmaṃ, Upāyo hi hitañjaso. Lañjadānabālisena , Kūṭaḍḍakāradhīvarā; Vinicchayamahāmacchaṃ, Oṭṭenti lobhasāgare. Yassete caturo dhammā, Vānarinda yathātava; Saccaṃ dhammo dhīti cāgo, Diṭṭhaṃ so ativattati.
智者、珍宝、女人,
琵琶、论著、言语、大地;
依殊胜功德,
优点与缺点。
在世间,有钱又有势,
凭借财富,人就成了智者。
一只虫子依附在须摩那花上,
自己没功德、又卑贱。
那些用花装饰他的人,
国王的头也生长。
被无福之人所积攒,
财富和享乐是被盘算的。
这些财富属于有福者,
有福者能好好地享用。
于彼人群中,刹帝利最胜,
刹帝利族最为殊胜。
具足明与行的人
他是天与人中最殊胜的。
纵从毒中亦当取甘露,
从粪秽中取出无上宝珠。
荆棘树之花,
粗布胜细布。
具足财富与权势等功德的波涛
众生被冲力驱使。
Vidvāca ratanaṃ nārī, Vīṇā sātthaṃ giraṃmahī; Guṇavisesa māgamma, Guṇāni aguṇānica. Dhanavā balavā loke, Dhanā bhavati paṇḍito. Sumane nissito kīṭo, Nigguṇo hīnako sayaṃ; Taṃ pupphehi maṇḍentānaṃ, Raññaṃ siropi rohati. Alakkhikehi sañcītā, Dhanabhogāca cintitā; Lakkhikassa bhavantete, Lakkhivā suṭṭhubhuñjati. Khattiyo seṭṭho jane tasmiṃ, Yo gottapaṭisārino; Vijjācaraṇasampanno, So seṭṭho devamānuse. Visāpi amataṃ gaṇhe, Gūthato maṇimuttamaṃ; Kaṇṭakapādapā pupphaṃ, Thirataṃ dukkulā varaṃ. Dhanissarādiguṇommi - Vegena vāhitā pajā.
对谁来说慈心恒常不断,
为一切世间所极为亲爱。
大海也像一口井那样(显得渺小)。
火在他那里变得像水一样清凉。
Yassa tthi satataṃ mettā, Sabbalokasuvallabhā; Kūpāyate samuddopi, Aggi tassa jalāyate.
须弥虽高,亦成砂砾;
毒食虽毒,亦化甘露。
兽王表现得如兔子般胆怯
毒蛇像花环一样盘绕。
大地动摇如秋千晃荡,
种种兵器如草芥。
Sakkharāyati merūpi, Visabhakkho sudhāyate; Sasāyate migarāja, Byālo mālāguṇāyate; Dolāyate chamācālo, Nānāvudhā tiṇāyare.
同样在努力平衡适度时,
带来安乐、促成利益;
在(努力)过少或过多时,勿如此。
处中道者,一切时都萨度。
确实好啊,所谓智者。
但绝不是那种自以为是的聪明人。
Sameva sati ussāhe, Sukhavāho hitaṅkaro; Ūne-dhike tathā nohi, Majjhago sādhu sabbadā. Sādhu kho paṇḍitonāma, Natveva atipaṇḍito.