愚人恶人品
Bāladujjanakaṇḍa
以身恶行等恶法具足的恶人,
被世尊、法主称为愚人,并广为称说。
Kāyaduccaritādīhi , sampanno pāpamānujo; Bāloti lokanāthena, kittito dhammasāminā.
既常怀恶思惟,又常出粗恶语,
且造作诸恶业,是为邪恶愚人。
Ducintitacintī ceva, dubbhāsitabhāsīpi ca; Dukkaṭakammakārī ca, pāpako bālamānujo.
不应过分亲近,亦勿生起轻慢与猜疑;
即便以头顶持而行,犹如半满之瓶,易晃而溢。
Atipiyo na kātabbo, khalo kotuhalaṃ karo; Sirasā vahamānopi, aḍḍhapūro ghaṭo yathā.
Sappo duṭṭho khalo duṭṭho, sappā duṭṭhataro khalo; Mantosadhehi taṃ sappaṃ, khalaṃ kenupasammati.
Yo bālo maññati bālyaṃ, paṇḍito vāpi tenaso; Bālo ca paṇḍitamānī, sa ve bāloti vuccati.
Madhūva maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati; Yadā ca paccati pāpaṃ, atha dukkhaṃ nigacchati.
Na sādhu balavā bālo, sāhasā vindate dhanaṃ; Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjati.
家中有恶如鼠,林中有恶如猿;
飞鸟之中,恶者莫如乌鸦;人群之中,恶者莫如婆罗门。
Ghare duṭṭho mūsiko ca, vane duṭṭho ca vānaro; Sakuṇe ca duṭṭho kāko, nareduṭṭho ca brāhmaṇo.
Dīghā jāgarato ratti, dīghaṃ santassa yojanaṃ; Dīgho bālānasaṃsāro, saddhammaṃ avijānataṃ.
别人细如芝麻的过失,他看得一清二楚;
自己大如椰子的过失,愚者却浑然不觉。
Tilamattaṃ paresañca, appadosañca passati; Nāḷikerampi sadosaṃ, khalajāto na passati.
莫令他人知自过,当应了知他过失;
如龟收摄诸肢节,于他过失亦应观。
Nattadosaṃ pare jaññā, jaññā dosaṃ parassatu; Guyho kummāva aṅgāni, paradosañca lakkhaye.
对贪者,应以利益来把握;对顽固者,应凭合掌敬礼来调伏。
Luddhaṃ atthena gaṇheyya, thaddhaṃ añjalikammunā; Chandānuvattiyā mūḷhaṃ, yathābhūtena paṇḍitaṃ.
就像优昙婆罗果,仅仅外表鲜红那般,
内中污秽充盈,恶人之心亦是如此。
Yathā udumbarapakkā, bahi rattakā eva ca; Antokimila sampuṇṇā, evaṃ dujjanahadayā.
愚者纵使终生亲近智者,
却不能了知法,犹如汤匙尝不出羹汤的滋味。
Yāvajīvampi ce bālo, paṇḍitaṃ payirupāsati; Na so dhammaṃ vijānāti, dabbī sūparasaṃ yathā.
若寻不得殊胜或与己同等的同伴,
即应坚定独行,因为愚人不可为伴。
Carañce nādhigaccheyya, seyyaṃ sadisamattano; Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, natthi bāle sahāyatā.
Ajātamatamūḷhānaṃ , varamādayo na cantimo; Sakiṃ dukkhakarāvāda-yontimo tu pade pade.
Dujjanena samaṃ veraṃ, sakhyañcāpi na kāraye; Uṇho dahati caṅgāro, sīto kaṇhāyate karaṃ.
恶人纵有爱语,此非信赖之因;
舌端如蜜,心中却藏剧毒。
Dujjano piyavādī ca, netaṃ vissāsakāraṇaṃ; Madhu tiṭṭhati jivhagge, hadaye halāhalaṃ visaṃ.
恶人即便以智慧为饰,亦当远离;
犹如宝饰毒蛇,如何不令人怖畏?
Dujjano parihātabbo, vijjāyālaṅkatopi ca; Maṇinā bhūsito sappo, kimeso na bhayaṅkaro.
形如椰子者,虽为善人所见;
另有些形如枣者,唯外悦意;
譬如成熟之果,外唯多刺;
其内充满甘露般的净妙,恰如善人之心。
如同成熟的无花果,外表只是呈现红色;
内里却满是虫蛆,这正如恶人之心。
Nāḷikerasamākārā, dissantepi hi sajjanā; Aññe badarikākārā, bahireva manoharā. Yathāpi pana sapakkā, bahi kaṇṭakameva ca; Anto amatasampuṇṇā, evaṃ sujanahadayā. Yathā udumbarapakkā, bahi rattakameva ca; Evaṃ kimilasampuṇā, evaṃ dujjanahadayā.
Dosabhīto anārambho, taṃ kā purisalakkhaṇaṃ; Kohyajiṇṇabhayā nanu, bhojanaṃ parihīyate.
蛇类饮泥水,唯增其污秽;
这正是对愚者的教导,徒生扰乱,绝非安宁之道。
Payopānaṃ bhujaṅgānaṃ, kevalaṃ visavaḍḍhanaṃ; Upadeso hi mūḷhānaṃ, pakopāya na santiyā.
Na ṭhātabbaṃ na gantabbaṃ, dujjanena samaṃ kvaci; Dujjano hi dukkhaṃ deti, na so sukhaṃ kadācipi.
Abaddhā tattha bajjhanti, yattha bālā pabhāsare; Baddhāpi tattha muccanti, yattha dhīrā pabhāsare.
如同攀上枯木,在大海中沉没;
亲近懈怠者,善人之命亦随之沉没。
Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave; Evaṃ kusitamāgamma, sādhu jīvipi sīdati; Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
具足信心、戒律等功德者,是为善友,亦为善良之人;
明智而求上进者,应当亲近如此之友。
Saddhāsīlādisampanno , sumitto sādhumānuso; Tādisaṃ mittaṃ seveyya, vuddhikāmo vicakkhaṇo.
于布施等诸功德中最胜者,诚应结交为友,方为真正之友。
Dānādiguṇaseṭṭhehi, miditabbo mitto hi kho; Tādisaṃ avaṅkeneva, manasā bhajeyya sudhī.
Hitakkaro paro bandhu, bandhupi ahito paro; Ahito dehajo byādhi, hitaṃ araññamosadhaṃ.
于暗中破坏他人事,于当面却好言相向者;
应舍离这样的朋友,犹如舍离口呈乳浆的毒罐。
Parokkhe kiccahantāraṃ, paccakkhe piyavādinaṃ; Vajjaye tādisaṃ mittaṃ, visakumbhaṃ payomukhaṃ.
财富耗尽时,朋友、妻子儿女与兄弟都会离弃;
唯有富者,人们才去亲近——世间之中,财富即是至交。
Dhanahīne caje mitto, puttadārā sahodarā; Dhanavanteva sevanti, dhanaṃ loke mahāsakhā.
生育时幼儿夭亡,亲戚遭遇灾难时;
友人陷入危难时,妻室财尽衰败时。
Jāniyā pesane bhacce, bandhave byasanāgame; Mittañca āpadikāle, bhariyañca vibhavakkhaye.
于节日与灾祸中,于饥荒与敌战之际;
仍能立于王门与坟场者,方为真正亲属。
Ussave byasane ceva, dubbhikkhe sattuviggahe; Rājadvāre susāne ca, yo tiṭṭhati so bandhavā.
Na 2 vissase amittassa, mittañcāpi na vissase; Kadāci kupite mitte, sabbadosaṃ pakāsati.
Mātā mittaṃ pitā ceti, sabhāvā taṃ tayaṃ hitaṃ; Kammakaraṇato caññe, bhavanti hitabuddhiyo.
于危难中乃知朋友,于战斗中乃知勇士,于负债时乃知诚信者。
Āpadāsu mittaṃ jaññā, yuddhe sūraṃ iṇe suciṃ; Bhariyaṃ khīṇesu vittesu, byasanesu ca bandhavaṃ.
若有人想与曾经险恶之友重修旧好,
他便会招来死亡,如同母骡怀胎一般。
Sakiṃ duṭṭhañca yo mittaṃ, puna sandhātumicchati; Sa maccumupagaṇhāti, gabbhaṃ assatarī yathā.
余债、余火、余疾,同样如此;
它会一再增长,因此不应令其余留。
Iṇaseso aggiseso, rogaseso tatheva ca; Punappunaṃ vivaḍḍhanti, tasmā sesaṃ na kāraye.
面如莲花,言语如檀香清凉;
不应亲近,心中却藏剧毒。
Padumaṃva mukhaṃ yassa, vācā candanasītalā; Tādisaṃ no paseveyya, hadaye tu halāhalaṃ.
不应侍奉粗暴之主,亦不应侍奉悭吝之主;
应当远离此主,不可再受其牵制。
Na seve pharusaṃ sāmiṃ, na ca seveyya macchariṃ; Tato apaggaṇha sāmiṃ, neva niggahitaṃ tato.
应远离恶处与恶友,远离恶家及恶亲;
应远离恶妻与恶仆,从远处完全避开。
Kudesañca kumittañca, kukulañca kubandhavaṃ; Kudārañca kudāsañca, dūrato parivajjaye.
Sītavāco bahumitto, pharuso appamittako; Upamā ettha ñātabbā, sūriyacandarājūnaṃ.
Ahitā paṭisedho ca, hitesu ca payojanaṃ; Byasane apariccāgo, itidaṃ mittalakkhaṇaṃ.
他可爱、可敬、值得亲近,善于交谈且能容忍言辞;
他能作深奥之谈,亦不在不当之处加以督促;
智者希求利益,当亲近如是之友。
这些品德若存在于某人身上,
于渴求朋友者而言,他是心怀利益、常起悲悯的朋友;
即便不被敬重,也当亲近如是之人。
Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhīrañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako; Tādisaṃ mittaṃ seveyya, bhūtikāmo vicakkhaṇo. Piyo garu bhāva nīyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhirañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako. Yamhi etāni ṭhānāni, saṃvijjantidha puggale; So mitto mittakāmena, atthakāmānukampato; Api nāsiyamānena, bhajitabbo tathāvidho.
将关系视若亲生,如同家族世系相续;
能于诸厄难中提供庇护者,应知朋友有四种。
Orasaṃ katasambandhaṃ, tathā vaṃsakkamāgataṃ; Rakkhako byasanehi, mittaṃ ñeyyaṃ catubbidhaṃ.
『可爱』者,指受人喜爱;『尊敬』者,指被推崇;『可修习』者,指值得修行;『常行』者,指持久实践。
“深奥”是指善于说法;“不偏执一处”则是说不局限于一端,能灵活运用。
这样的朋友,为渴求友谊的人,即使终其一生也应当亲近奉事。
既能演说深奥法义,又不拘于一隅;这与第146句的意义相似。
Piyo garu bhāvaniyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhirañca kathaṃ kattā, na caṭṭhāne niyojako; Taṃ mittaṃ mittakāmena, yāvajīvampi seviyaṃ. Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhirañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako; Tādisaṃ mittaṃ seveyya, bhūtikāmo vicakkhaṇo.