纵使只凭四种资具,亦能令大众欢喜。
世间称之为王,智者如是决了虚妄之言。巴利
Mahājanaṃ yo rañjeti, catūhipi vatthūhi vā; Rājāti vuccate loke, iti sallakkhaye vidvā.
布施、利行、爱语、同事,
这四种摄事,由牟尼王所开示。
布施、利行、爱语、同事。
善能摄受众人之诸多善行,以此不退转的功德,往生天界。
于此世间,布施、爱语与利行等诸善法,
以平等之法治诸法,于各处皆如其所应;
这些即是世间之摄护,犹如行进中车轮之辐。巴利
Dānañca atthacariyā, piyavācā attasamaṃ; Saṅgahā caturo ime, munindena pakāsitā. Dānampi atthacariyatañca, piyavāditañca samānattatañca; Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ, anavamatena guṇena yāti saggaṃ; Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha; Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ; Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.
布施、持戒、舍弃、正直、柔和、苦行;
无瞋、不害、忍辱、无违;
这十种法,诸王当以不放逸而护持。巴利
Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantī ca avirodhanaṃ; Dasete dhamme rājāno, appamattena dhārayyuṃ.
国王以一轭而卧,智者如受二轭;
居家者受三轭,乞食者则受四轭。巴利
Ekayāmaṃ saye rājā, dviyā maññeva paṇḍito; Gharāvāso tiyāmova, catuyāmo tu yācako.
无子之家归于空寂,无王之国土亦归于空寂;
无技艺者之口亦归于空寂,贫穷者一切皆归于空寂。巴利
Aputtakaṃ gharaṃ suññaṃ, raṭṭhaṃ suññaṃ arājakaṃ; Asippassa mukhaṃ suññaṃ, sabbasuññaṃ daliddattaṃ.
有人为求财富而行商人,有人为求学问而奉持所闻;
有人为求子嗣与年轻女子,有人则渴望国王、大臣之位。巴利
Dhanamicche vāṇijeyya, vijjamicche bhaje sutaṃ; Puttamicche taruṇitthiṃ, rājāmaccaṃ icchāgate.
鸟类的力量是天空,鱼类的力量是水;
弱者的力量是国王,幼童的力量是哭声。巴利
Pakkhīnaṃ balamākāso, macchānamudakaṃ balaṃ; Dubbalassa balaṃ rājā, kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.
忍辱、精进、分享、慈眼看待;
这些是导师的美德,常为善士所希求。巴利
Khamā jāgariyuṭṭhānaṃ, saṃvibhāgo dayikkhaṇā; Nāyakassa guṇā ete, icchitabbā sataṃ sadā.
国王们只说一次,沙门与婆罗门也只说一次;
世间善士也只说一次,这是亘古不变的法。巴利
Sakiṃ vadanti rājāno, sakiṃ samaṇabrāhmaṇā; Sakiṃ sappurisā loke, esa dhammo sanantano.
懒惰的在家人,沉迷于欲乐,是不善的。
不自制的出家者,不善
不审察行事的国王,不善
易怒的智者,不善巴利
Alaso gīhi kāmabhogī na sādhu, Asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
自知此灭尽,自知法非法;
能断者了知断果,能持守者了知持守果。巴利
Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā, katākataṃ sayaṃ jaññā; Niggahe niggahārahaṃ, paggahe paggahārahaṃ.
母亲因子女而造恶,师长因弟子而造恶;
国王因国土而造恶,国师因国王而造恶。巴利
Mātā puttakataṃ pāpaṃ, sissakataṃ guru tathā; Rājā raṭṭhakataṃ pāpaṃ, rājakataṃ purohito.
以无瞋战胜瞋怒,以善战胜不善,
以布施战胜悭吝,以真实战胜虚诳者。巴利
Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine; Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ.
布施能调伏不调伏者,布施于一切处皆能成就;
以布施与爱语,能令人得尊崇与敬礼。
布施能调伏未调者,不施则毁已调伏者。
以布施与爱语,受人尊敬与礼敬。巴利
Adantadamanaṃ dānaṃ, dānaṃ sabbatthasādhakaṃ; Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca. Adantadamanaṃ dānaṃ, adānaṃ dantadūsakaṃ; Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca.
布施是爱著的良药,悭吝是嗔毒的良药。
布施是荣誉的良药,悭吝是不幸的良药。巴利
Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, maccheraṃ dosanosadhaṃ; Dānaṃ yasassībhesajjaṃ, maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.
任何时候,都不应与国王同等地受用欲乐。
也不与国王同享装饰、饮食、花环、香与涂香。
于一切衣饰装束,亦不作与国王相似之举。巴利
Na raññā samakaṃ bhuñje, kāmabhogaṃ kudācanaṃ; Ākappaṃ rasabhuttaṃ vā, mālāgandhavilepanaṃ; Vatthasabbamalaṅkāraṃ, na raññā sadisaṃ kare.
我既非君王之友,亦非与君王等同之人;
这位主人安住于我心中,使我坚定而无动摇。巴利
Na me rājā sakhā hoti, na rājā hoti samako; Eso sāmiko mayhanti, citte niṭṭhaṃ saṇṭhāpaye.
不可疏远而亲近国王,亦不宜过于趋近风口。
不宜坐于过于平直或过于低洼处,亦不宜坐于高座。
侍者应远离六种过失,如火焰般自制而安住。
不在身后,不在身前,不在近处,亦不在远处;
不在密林,不在迎风处,不在低洼,亦不在高地;
远离这些过失,便独自立于一边——巴利
Nātidūre bhaje rañño, naccāsanne pavātake; Ujuke nātininne ca, na bhaje uccamāsane; Cha dose vajje sevako, aggīva saṃyato tiṭṭhe. Na pacchato na purato, nāpi āsannadūrato; Na kacche nopi paṭivāte, na cāpi oṇatuṇṇate; Ime dose vivajjetvā, ekamantaṃ ṭhitā ahu –
以念诵、以偈颂、以善说,
或以无间相续的传承,
无论何处,随应获得何等义理。
于其处,当如是精进修行。巴利
Jappena mantena subhāsitena, Anuppadānena paveṇiyā vā; Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ, Tathā tathā tattha parakkameyya.
或为耕者、商人、凡夫,或为沙门、多闻持戒者;
在这些广大的群生中,国土亦将广大无边。巴利
Kassako vāṇijo macco, samaṇo sutasīla vā; Tesu vipulajātesu, raṭṭhampi vipulaṃ siyā.
在这些弱小的群生中,国土亦将弱小。
因此,肩负治理国家重任者,应当守护疆土,使之辽阔广袤。巴利
Tesu dubbalajātesu, raṭṭhampi dubbalaṃ siyā; Tasmā saraṭṭhaṃ vipulaṃ, dhāraye raṭṭhabhāravā.
若有人从结满果实的大树上摘下未熟的果子,
他便既不能尝知果味,其种子也随之毁坏。巴利
Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.
他以非法统治大树般的国土,
若不知其汁味,他的国家便会灭亡。巴利
Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati; Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.
如那能断果实的成熟者,对成熟的大树果实如是;
能辨识其滋味,却不失去种子。巴利
Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa vijānāti, bījañjassa na nassati.
治理如同大树所示的国土,依法而加护持;
能辨知民众的性向,国家便不至于消亡。巴利
Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.