问:贤友,世尊在那里是怎样给予教诫的?巴利
Pucchā – kathañca āvuso tattha bhagavā ovādaṃ adāsi.
回答:在那里,尊者,世尊这样给出教诫:“舍利弗,因此你们应当这样修学:‘我们要诸根寂静,心意寂静。’舍利弗,你们确实应当这样修学。”——他以这类话语给予了教诫。巴利
Vissajjanā – tattha bhante bhagavā ‘‘tasmātiha sāriputta evaṃ sikkhitabbaṃ ‘santindriyā bhavissāma santamānasā’ti. Evañhi vo sāriputta sikkhitabba’’nti evamādinā ovādamadāsi.
尊者,那位具寿舍利弗正在东园鹿子母讲堂,为比丘们开示具内在结缚之人与具外在结缚之人。巴利
‘‘Eso bhante āyasmā sāriputto pubbārāme migāramātupāsā de bhikkhūnaṃ ajjhattasaṃyojanañca puggalaṃ deseti bahiddhā saṃyojanañca’’ –
善哉,尊者!愿世尊出于悲悯,前往具寿舍利弗那里。巴利
Sādhu bhante bhagavā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāya.
舍利弗,那些天神就算变成十个、二十个、三十个、四十个、五十个、六十个,也能站在只有一个针尖那么大的地方,而且彼此之间不会互相妨碍。巴利
Tā kho pana sāriputta devatā dasapi hutvā vīsampi hutvā tiṃsampi hutvā cattālīsampi hutvā paññāsampi hutvā saṭṭhipi hutvā āraggakoṭinitudanamattepi tiṭṭhanti, na ca aññamaññaṃ byābādhenti–
所以,舍利弗,应当这样修学:我们要成为诸根寂静、心意寂静的人。巴利
Tasmātiha sāriputta evaṃ sikkhitabbaṃ santindriyā bhavissāma santamānasā.
问:贤友,世尊……正自觉者在《增支部·二集·众品》中,是如何宣说第一《浅显经》的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte parisavagge paṭhamaṃ uttānasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第一《浅显经》是世尊这样说的:“诸比丘,有两种众。哪两种?浅显众和深奥众。诸比丘,什么是浅显众?诸比丘,在这样的众中,比丘们掉举、傲慢、轻浮、多嘴、言语散乱、失念、不正知、心不寂静、心散乱、诸根外露。诸比丘,这叫做浅显众。”巴利
Vissajjanā – paṭhamaṃ bhante uttānasuttaṃ ‘‘dvemā sikkhave parisā, katamā dve, uttānā ca parisā gambhīrā ca parisā, katamā ca bhikkhave uttānā parisā, idha bhikkhave yassaṃ parisāyaṃ bhikkhū uddhatā honti unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatī asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Ayaṃ vuccati bhikkhave uttānā parisā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,在这两类众中,最第一的就是甚深众。巴利
Etadaggaṃ bhikkhave imāsaṃ dvinnaṃ parisānaṃ yadidaṃ gambhīrā parisā.
提问:贤友,就在那里,世尊是怎样宣说第三部《无胜者经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso tatiyaṃ anaggavatīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在那里,尊者,世尊宣说了第三部《无胜者经》:“比丘们,有两种众。哪两种?无胜者众和有胜者众。比丘们,什么是无胜者众?在这里,比丘们,如果在一个僧团里,长老比丘们生活奢侈、散漫放逸,带头退堕,把远离的责任丢在一边,不为了获得尚未获得的、证得尚未证得的、实现尚未实现的而发起精进。”世尊就是以这样的方式宣说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante tatiyaṃ anaggavatīsuttaṃ ‘‘dvemā bhikkhave parisā. Katamā dve, anaggavatī ca parisā aggavatī ca parisā. Katamā ca bhikkhave anaggavatī parisā, idha bhikkhave yassaṃ parisāyaṃ therā bhikkhū bāhulikā honti sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā, na vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikabhassa sacchikiriyāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
《驱遣调伏经》巴利
Okkācitavinītasutta
提问:贤友,就在那里,世尊是怎样宣说第六部《Okkācitavinīta经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso chaṭṭhaṃ okkācitavinītasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在那里,世尊宣说了第六《随信调伏经》:“比丘们,有两种众。哪两种呢?一种是随信调伏而非依追问调伏的众,一种是依追问调伏而非随信调伏的众。”尊者,世尊以如是等语宣说了此经。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante chaṭṭhaṃ okkācitavinītasuttaṃ ‘‘dvemā bhikkhave parisā. Katamā dve, okkācitavinītā parisā no paṭipucchāvinītā, paṭipucchā vinītā parisā no okkācitavinītā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
与不善人共住经巴利
Asantasannivāsasutta
问:贤友,在《人品》中,世尊是怎样宣说第十一《非善人共住经》的?巴利
Pucchā – puggalavagge āvuso ekādasamaṃ asantasannivāsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,在《人品》中,世尊宣说了第十一经《与非善人共住经》:“比丘们,我要为你们讲说与非善人共住和与善人共住。你们要听,要好好作意,我要说了。”世尊就是这样宣说的。巴利
Vissajjanā – puggalavagge bhante ekādasamaṃ asantasannivāsasuttaṃ ‘‘asantasannivāsañca vo bhikkhave desessāmi santasannivāsañca, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasikarotha bhāsissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,在乐品中,世尊宣说了什么样的法?巴利
Pucchā – sukhavagge pana āvuso bhagavatā kīdisī dhammadesanāyo desitā.
回答:尊者,在《乐品》中,世尊宣说了像这样一类的法教:“比丘们,有两种乐。哪两种呢?在家乐和出家乐。比丘们,这就是两种乐。比丘们,在这两种乐当中,最殊胜的就是出家乐。”巴利
Vissajjanā – sukhavagge bhante bhagavatā ‘‘dvemāni bhikkhave sukhāni. Katamāni dve, gihisukhañca pabbajitasukhañca, imāni kho bhikkhave dve sukhāni. Etadaggaṃ bhikkhave imesaṃ dvinnaṃ sukhānaṃ yadidaṃ pabbajitasukha’’nti evamādikā dhammadesanāyo desitā.
问:贤友,在《请求品》中,世尊是怎样宣说最初那四部经的?巴利
Pucchā – āyācanavagge pana āvuso bhagavatā paṭhamādīni cattāri suttāni kathaṃ bhāsitāni.
回答:在《请求品》中,尊者,开头四部经是世尊这样说的:“比丘们,有信心的比丘这样正确地请求时,应当请求:‘愿我成为像舍利弗和目犍连那样的(比丘)。’”巴利
Vissajjanā – āyācanavagge bhante paṭhamādīni cattāri suttāni ‘‘saddho bhikkhave bhikkhu evaṃ sammā āyācamāno āyāceyya tādiso homi, yādisā sāriputtamoggallānā’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
问:贤友,就在同一处,世尊是怎么宣说第五经《不应称赞经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso pañcamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在那里,尊者,第五经《应受责难经》是世尊以“比丘们,具足两种法的愚人、无能者、非善士,护持着这已被损害的自己,他有过失,也被智者谴责,并且生起大量非福”等语所说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante pañcamaṃ avaṇṇārahasuttaṃ ‘‘dvīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavatī’’ti, evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊、正自觉者在《增支部》二集《请求品》中,是怎样宣说第六《不可喜经》的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye dukanipāte āyācanavagge chaṭṭhaṃ appasādanīyasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊这样宣说了第六《不可喜经》:“比丘们,具足两种法的愚人、不成熟的人、非善士,带着已被毁坏的自我而活,他有过失,会被智者责备,还会生出许多非福。是哪两种呢?没有审察、没有深入理解,就对不该生信的地方表现出信心;没有审察、没有深入理解,就对应该生信的地方表现出不信。”巴利
Vissajjanā – chaṭṭhaṃ bhante appasādanīyasuttaṃ ‘‘dvīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamehi dvīhi, ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṃ upadaṃseti, ananuvicca apariyo gāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṃ upadaṃsetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,世尊是怎么说第七《父母经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso sattamaṃ mātāpitusuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在这里,尊者,第七《父母经》是世尊这样说的:“比丘们,愚人、无智之人、不善之人如果在两方面错误行事,就会带着这个已被毁坏的自己,成为有罪过的、被智者责备的人,并且产生很多非善。是哪两方面呢?就是母亲和父亲。”巴利
Vissajjanā – tattheva bhante sattamaṃ mātāpitusuttaṃ ‘‘dvīsu bhikkhave micchā paṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hohi sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamesu dvīsu, mātari ca pitari cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,世尊是怎样宣说第八《如来经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso aṭṭhamaṃ tathāgatasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在这里,尊者,第八《如来经》是世尊这样说的:“比丘们,如果一个人在两方面错误地行持,他就是愚人、无能者、不善之人,他就是在抱持一个已经受损的自我,他有过失,会被智者责备,还会生出很多不善的果报。是哪两方面呢?就是对如来和如来弟子。”巴利
Vissajjanā – tattheva bhante aṭṭhamaṃ tathāgatasuttaṃ ‘‘dvīsu bhikkhave micchāpaṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso etaṃ upahataṃ attānaṃ pariharati, sāvajjo ca hoti sānuvajjo ca viññūnaṃ, bahuñca apuññaṃ pasavati. Katamesu dvīsu, tathāgate ca tathāgatasāvake cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
愚者品,怖畏经巴利
Bālavagga, bhayasutta
问:贤友,在《三集》里,世尊是在哪里、对谁、怎样宣说第一部《怖畏经》的?巴利
Pucchā – tikanipāte pana āvuso paṭhamaṃ bhayasuttaṃ bhagavatā kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,尊者,世尊对众多比丘这样宣说:“诸比丘,凡是生起的恐惧,全都从愚人那里生起,不从智者那里生起。凡是生起的灾祸,全都从愚人那里生起,不从智者那里生起。凡是生起的祸患,全都从愚人那里生起,不从智者那里生起。”世尊以这类方式开示。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahulānaṃ ‘‘yāni kānici bhikkhave bhayāni uppajjanti, sabbāni tāni bālato uppajjanti no paṇḍitato. Ye keci uppaddavā uppajjanti, sabbete bālato uppajjanti no paṇḍitato. Yekeci upasaggā uppajjanti, sabbete bālato uppajjanti no paṇḍitato’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,第三部《思惟经》是世尊如何宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso tatiyaṃ cintīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在这里,世尊这样宣说了《思惟经》:“比丘们,愚人有三种愚人的特征、愚人的标记、愚人的表现。是哪三种呢?比丘们,在这里,愚人想的是坏念头,说的是坏话,做的是坏行为。”巴利
Vissajjanā – tattheva bhante cintīsuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave bālo duccintitacintī ca hoti dubbhāsitabhāsī ca dukkaṭakammakārī cā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,第四《罪过经》世尊是怎么说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso catutthaṃ accayasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在这里,第四《罪过经》是世尊这样说的:“比丘们,具足三种法的人应当知道是愚人。哪三种?把过失看成过失之后,却不如法补救;别人向自己承认过失时,也不如法接受。”世尊以这类方式开示。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante catutthaṃ accayasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo veditabbo. Katamehi tīhi, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ nappaṭikaroti, parassa kho pana accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,世尊是怎么说第十《垢经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso dasamaṃ malasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在同一处,第十《垢经》是世尊这样说的:“比丘们,具足三种法、不舍弃三种垢的人,就会像被丢弃的东西一样,堕入地狱。是哪三种呢?他破戒,而且没有舍弃破戒之垢;他嫉妒,而且没有舍弃嫉妒之垢;他悭吝,而且没有舍弃悭吝之垢。”世尊就是以这种方式等来说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante dasamaṃ malasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato tayo male appahāya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi tīhi, dussīlo ca hoti, dussīlyamalañcassa appahīnaṃ hoti. Issukī ca hoti, issāmalañcassa appahīnaṃ hoti. Maccharī ca hoti, maccharamalañcassa appahīnaṃ hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
《车匠品》中的《知名经》巴利
Rathakāravagga, ñātasutta
问:贤友,在车匠品中,第一《知名经》是世尊如何宣说的?巴利
Pucchā – rathakāravagge pana āvuso paṭhamaṃ ñātasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第一,《知名经》是世尊这样说的:“比丘们,具足三种法的知名比丘,会走上让众人受害、让众人受苦、让众人遭殃、让众人不利、让众人受苦的道路,对天与人都是如此。是哪三种呢?他劝人去做不合宜的身业,劝人去做不合宜的语业,劝人去做不合宜的法。”世尊就是以这样的方式宣说的。巴利
Vissajjanā – paṭhamaṃ bhante ñātasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato ñāto bhikkhu bahujanaahitāya paṭipanno hoti bahujana dukkhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Katamehi tīhi, ananulomike kāyakamme samādapeti, ananulomike vacīkamme samādapeti, ananulomikesu dhammesu samādapetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,世尊是怎样宣说第三《期望经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso tatiyaṃ āsaṃsasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在那里,世尊这样宣说了第三《期望经》:“比丘们,世间存在着这三种人。是哪三种呢?无期望者、有期望者。”等等。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante tatiyaṃ āsaṃsasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo nirāso āsaṃso’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,由世尊……正自觉者所说的《增支部》三集《车匠品》第五《有思经》,是在哪里、对谁、怎样说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte rathakāravagge pañcamaṃ sacetanasuttaṃ kattha kassa kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在波罗奈,世尊以众多比丘为对象而说:“诸比丘,过去有一位名叫有思的国王。那时,诸比丘,有思王叫来车匠,对他说:‘贤友车匠,六个月后我会有战事,贤友车匠,你能为我造一对新车轮吗?’”像这样等,是世尊所说的。巴利
Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave rājā ahosi sacetano nāma, atha kho bhikkhave rājā sacetano rathakāraṃ āmantesi ito me samma rathakāra channaṃ māsānaṃ paccayena saṅgāmo bhavissati sakkhissasi me samma rathakāra navaṃ cakkayugaṃ kātu’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,第六《无过经》是世尊怎么说的。巴利
Pucchā – tattheva āvuso chaṭṭhaṃ apaṇṇakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第六是《无讹经》。世尊这样说道:“比丘们,具足三种法的比丘,已经走上无误之道,也已经为诸漏的灭尽打下了基础。是哪三种呢?比丘们,在这里,比丘守护根门,饮食知量,勤修警寤。”世尊就是以这样的方式宣说的。巴利
Vissajjanā – chaṭṭhaṃ bhante apaṇṇakasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu apaṇṇakapaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi tīhi, idha bhikkhave bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyamanuyutto hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那部经里,世尊是怎么说第八《天界经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso aṭṭhamaṃ devalokasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在这里,尊者,第八《天界经》中,世尊这样说:“比丘们,如果外道游方者这样问你们:‘贤友,你们在沙门乔达摩座下修梵行,是为了往生天界吗?’比丘们,你们被这样问时,难道不会感到羞愧、羞耻、厌嫌吗?”世尊就是以这种方式等宣说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante aṭṭhamaṃ devalokasuttaṃ ‘‘sace vo bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ ‘‘devalokūpapattiyā āvuso samaṇe gotame brahmacariyaṃ vussathā’ti. Nanu tumhe bhikkhave evaṃ puṭṭhā aṭṭīyeyyātha harāyeyyātha jiguccheyyāthā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
第一商人经巴利
Paṭhama pāpaṇikasutta
问:贤友,就在这里,世尊是怎样宣说第九《第一商人经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso navamaṃ paṭhamapāpaṇikasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在这里,尊者,第九《第一商人经》中,世尊这样说道:“比丘们,具备三种特质的商人,无法获得还没得到的财富,也无法让已经得到的财富增长。是哪三种呢?比丘们,在这里,商人上午不认真投入工作……”世尊以这类话语所宣说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante navamaṃ paṭhamapāpaṇikasuttaṃ ‘‘tīhi bhikkhave aṅgehi samannāgato pāpaṇiko abhabbo anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi tīhi, idha bhikkhave pāpaṇiko pubbaṇhasamayaṃ na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhātī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,在《人物品》中,第二《病经》世尊是怎么说的?巴利
Pucchā – puggalavagge pana āvuso dutiyaṃ gilānasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:在《人物品》中,世尊宣说了第二《病经》:“比丘们,世间存在着三种病人。是哪三种呢?比丘们,在这里,有一种病人,无论他得到适合的食物,还是得不到适合的食物,无论他得到适合的药物,还是得不到适合的药物,无论他得到合适的看护者,还是得不到合适的看护者,他都能从那种疾病中痊愈。”世尊就是以这样的方式等宣说的。巴利
Vissajjanā – puggalavagge bhante dutiyaṃ gilānasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave gilānā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, idha bhikkhave ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni, labhanto vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni, labhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ alabhanto vā patirūpaṃ upaṭṭhākaṃ vuṭṭhāti tamhā ābādhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,世尊是如何宣说第四《多所助益经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso catutthaṃ bahukārasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在同一处,第四《多所助益经》中,世尊这样宣说:“比丘们,有三种人对他人有大帮助。是哪三种呢?比丘们,有人依靠某人而皈依佛、皈依法、皈依僧。比丘们,这个人对那个人就是有大帮助的。”世尊以这样的方式等作了宣说。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante catutthaṃ bahukārasuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā puggalassa bahukārā. Katame tayo, yaṃ bhikkhave puggalaṃ āgamma puggalo buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ayaṃ bhikkhave puggalo imassa puggalassa bahukāro’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,那位世尊——知者、见者……中略……正自觉者——在《增支部》三集人品中,第七《应厌离经》是如何宣说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte puggalavagge sattamaṃ jigucchitabbasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第七《应厌离经》是这样说的:“比丘们,世间存在这三种人,确实可以见到。是哪三种呢?比丘们,有一种人应当厌避,不应亲近,不应结交,不应侍奉;比丘们,有一种人应当搁置不管,不应亲近,不应结交,不应侍奉;比丘们,有一种人应当亲近,应当结交,应当侍奉。”尊者,世尊是这样说的。巴利
Vissajjanā – sattamaṃ bhante jigucchitabbasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, atthi bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthi bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, atthi bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,在这里,世尊是怎样开示那种应当厌避、不应亲近、不应结交、不应敬奉的人的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā jigucchitabbo puggalo nasevitabbo nabhajitabbo na payirupāsitabbo pakāsito.
回答:“比丘们,什么样的人应该被厌恶、不应该亲近、不应该结交、不应该侍奉呢?比丘们,在这里,有一类人持恶戒、具足恶法,行为不清净、污秽可疑,所作隐蔽,不是沙门却自称沙门,不是梵行者却自称梵行者,内心腐烂、漏泄、像垃圾一样。比丘们,这样的人应该被厌恶、不应该亲近、不应该结交、不应该侍奉。”尊者,世尊以这些方式开示了应该被厌恶、不应该亲近、不应该结交、不应该侍奉的人。巴利
Vissajjanā – ‘‘katamo ca bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Idha bhikkhave ekacco dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, evarūpo bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo’’ti evamādinā bhante bhagavatā jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo puggalo pakāsito.
问:贤友,那么,世尊在那里是如何开示那种应当被搁置、不应亲近、不应结交、不应侍奉的人呢?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā ajjhupekkhitabbo puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo pakāsito.
回答:比丘们,什么样的人应该被搁置不管、不该亲近、不该结交、不该侍奉呢?比丘们,在这里,有一类人容易发怒、常常心怀怨恨,哪怕只是被稍微说了一句,也会耿耿于怀、生气、怀恨、顽固对抗,表现出愤怒、嗔恨和不满。尊者,世尊就是这样开示了应该被搁置不管、不该亲近、不该结交、不该侍奉的人。巴利
Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo, idha bhikkhave ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotī’’ti evamādinā bhante bhagavatā tattha ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo puggalo pakāsito.
问:贤友,那么在这里,世尊是怎样开示应当亲近、结交、侍奉之人的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā sevitabbo puggalo bhajitabbo payirupāsitabbo pakāsito.
解答:“比丘们,什么样的人应该亲近、交往、侍奉呢?比丘们,在这里,有一种人具戒、具备善法。比丘们,这样的人应该亲近、交往、侍奉。”尊者,世尊就是通过这样的方式,在那里开示了应该亲近、交往、侍奉的人。巴利
Vissajjanā – ‘‘katamo ca bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo, idha bhikkhave ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo, evarūpo bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā sevitabbo puggalo bhajitabbo payirupāsitabbo pakāsito.
问:贤友,就在那《人品》中,第八《粪语经》是世尊怎么说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso puggalavagge aṭṭhamaṃ gūthabhāṇīsuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
解释:尊者,就在那《人品》里的第八《粪语经》中,世尊是这样说的:“比丘们,世间存在三种人。哪三种?粪语者、花语者、蜜语者。”巴利
Vissajjanā – tattheva bhante puggalavagge aṭṭhamaṃ gūthabhāṇīsuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, gūthabhāṇī pupphabhāṇī madhubhāṇī’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,那么,世尊在那里是怎样说明粪语者的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā gūthabhāṇīpuggalo pakāsito.
回答:比丘们,什么样的人是粪语者呢?比丘们,在这里,有某一种人,或者到了集会中,或者到了人群中,或者到了亲属中间,或者到了团体中间,或者到了王族中间,被带去做证人,被问说:“来,男子,你知道什么就说什么。”他不知道却说“我知道”,知道却说“我不知道”,没看见却说“我看见了”,看见了却说“我没看见”。就这样,或者为了自己,或者为了别人,或者为了少许财物,他故意说了妄语。比丘们,这就叫作粪语者。尊者,世尊在那里就是这样开示粪语者的。巴利
Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo gūthabhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagatovā pūgamajjhagatovā rājakulamajjhagatovā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘‘ehambho purisa yaṃ jānāsi, taṃ vadehī’’ti. So ajānaṃ vā āha ‘‘jānāmī’’ti, jānaṃ vā āha ‘‘na jānāmī’’ti, apassaṃ vā āha ‘‘passāmī’’ti, passaṃ vā āha ‘‘na passāmī’’ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti. Ayaṃ vuccati bhikkhave puggalo gūthabhāṇīti, evaṃ kho bhante tattha bhagavatā gūthabhāṇīpuggalo pakāsito.
问:贤友,那么世尊在那里是怎样说明花语者的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā pupphabhāṇīpuggalo pakāsito.
回答:比丘们,什么样的人是花语者呢?比丘们,在这里,有某一种人,他到了集会中,或到了众人中,或到了亲属中间,或到了团体中间,或到了王族中间,被带去做证人并受到询问:“来,男子,把你所知道的说出来。”他不知道就说“我不知道”,知道就说“我知道”,没看见就说“我没看见”,看见了就说“我看见”。像这样,不论是为了自己、为了别人,还是为了些许财物,他都不说故意妄语。比丘们,这就叫作花语者。尊者,世尊在那里就是这样开示花语者的。巴利
Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo pupphabhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagatovā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘‘ehambho purisa yaṃ pajānāsi, taṃ vadehī’’ti. So ajānaṃ vā āha ‘‘na jānāmī’’ti, jānaṃ vā āha ‘‘jānāmī’’ti, apassaṃ vā āha ‘‘na passāmī’’ti, passaṃ vā āha ‘‘passāmī’’ti, iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti, ayaṃ vuccati bhikkhave puggalo pupphabhāṇīti, evaṃ kho bhante tattha bhagavatā pupphabhāṇīpuggalo pakāsito.
问:贤友,世尊在那里是怎样说明蜜语者的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā madhubhāṇī puggalo pakāsito.
回答:比丘们,什么样的人是蜜语者呢?比丘们,在这里,有些人舍弃了粗恶语,远离粗恶语。巴利
Vissajjanā – katamo ca bhikkhave puggalo madhubhāṇī, idha bhikkhave ekacco puggalo pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato
尊者,世尊就是通过“是”这样的说法等,在那里说明了蜜语者这个人。巴利
Hotīti evamādinā bhante bhagavatā tattha madhubhāṇī puggalo pakāsito.
问:贤友,就在这《人品》第九的《盲经》中,世尊是怎么说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso puggalavagge navamaṃ andhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:就在《人品》第九的《盲经》里,尊者,世尊这样说:“比丘们,世间存在这三种人。哪三种?盲人、独眼人、双眼人。”尊者,世尊就是这样说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante puggalavagge navamaṃ andhasuttaṃ ‘‘tayome bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo andho ekacakkhu dvicakkhū’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:贤友,世尊在那里所说的盲人,是什么样的人?巴利
Pucchā – kīdiso āvuso puggalo tattha bhagavatā andho akkhāto.
回答:尊者,如果有人对财富和法都没有慧眼,世尊就说这种人是盲人。巴利
Vissajjanā – yassa bhante bhogesu ceva dhammesu ca paññācakkhu natthi, ediso bhante puggalo tattha bhagavatā andho akkhāto.
问:贤友,那么,世尊在那里说的“独眼人”是指什么样的人呢?巴利
Pucchā – kīdiso pana āvuso puggalo tattha bhagavatā ekacakkhu akkhāto.
回答:尊者,如果有人只在财富方面有慧眼,在法方面却没有,那么尊者,世尊就把这样的人称为独眼者。巴利
Vissajjanā – yassa bhante bhogesuyeva paññācakkhu atthi na dhammesu. Īdiso bhante puggalo tattha bhagavatā ekacakkhu akkhāto.
问:贤友,那么,世尊在那里说的“双眼者”又是怎样的人呢?巴利
Pucchā – kīdiso pana āvuso puggalo tattha bhagavatā dvicakkhu akkhāto.
回答:尊者,一个人如果在财富和法这两方面都有慧眼,尊者,世尊就说他是具二眼者。巴利
Vissajjanā – yassa bhante bhogesu ceva dhammesu ca paññācakkhu atthi, īdiso bhante puggalo tattha bhagavatā dvicakkhu akkhāto.
问:贤友,那位有知有见的世尊……中略……正自觉者,在《增支部·三集·人品》中,是怎样宣说第十《覆钵经》的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā jānatā passatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte puggalavagge dasamaṃ avakujjasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第十部《覆钵经》是世尊这样说的:“比丘们,世间存在三种人。是哪三种?覆钵慧的人、膝慧的人、广慧的人。比丘们,什么是覆钵慧的人?在这里,有某个人经常去僧园,频繁到比丘们跟前听法。比丘们为他说法,开头善、中间善、结尾善,有意义又有文句,完整圆满、清净地开示梵行。他坐在那个座位上,对这场说法既不注意开头,也不注意中间,也不注意结尾;从那个座位起来后,对这场说法同样既不注意开头,也不注意中间,也不注意结尾。”世尊就是以这种方式宣说的。巴利
Vissajjanā – dasamaṃ bhante avakujjasuttaṃ ‘‘tayo me bhikkhave puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame tayo, avakujjapañño puggalo ucchaṅgapañño puggalo puthupañño puggalo. Katamo ca bhikkhave avakujjapañño puggalo. Idha bhikkhave ekacco puggalo ārāmaṃ gantā hoti abhikkhaṇaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammassavanāya, tassa bhikkhū dhammaṃ desentiādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsenti. So tasmiṃ āsane nisinno tassā kathāya nevādiṃ manasikaroti, na majjhaṃ manasikaroti, na pariyosānaṃ manasikaroti, vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṃ manasikaroti, na majjhaṃ manasikaroti, na pariyosānaṃ manasikarotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
《天使品》中的《与梵天俱经》巴利
Devadūtavagga, sabrahmakasutta
问:贤友,在《天使品》中,世尊最初是怎样宣说第一《与梵天俱经》的?巴利
Pucchā – devadūtavagge pana āvuso paṭhamaṃ sabrahmakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,在《天使品》中,世尊是这样宣说第一《与梵天神俱经》的:“比丘们,那些子女在自己家中恭敬父母的家族,就是与梵天共住的家族。比丘们,那些子女在自己家中恭敬父母的家族,就是与前师共住的家族。比丘们,那些子女在自己家中恭敬父母的家族,就是应受供养的家族。比丘们,‘梵天神’是父母的同义语。比丘们,‘前师’是父母的同义语。比丘们,‘应受供养’是父母的同义语。这是什么原因呢?比丘们,父母对子女帮助很大:他们养育子女、抚养子女,把子女带到这个世间来。”尊者,世尊就是这样宣说的。巴利
Vissajjanā – devadūtavagge bhante paṭhamaṃ sabrahmakasuttaṃ ‘‘sabrahmakāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbacariyakāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Āhuneyyāni bhikkhave tāni kulāni, yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Brahmāti bhikkhave mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Pubbācariyāti bhikkhave mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ. Āhuneyyāti bhikkhave etaṃ mātāpitūnaṃ adhivacanaṃ. Taṃ kissa hetu, bahukārā bhikkhave mātāpitaro puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
父母就是“梵天神”,也被称为“前师”;
应受供养的还有子女,他们怜悯众生;
所以,智者确实应当礼敬他们,恭敬供养他们;
以食物、饮品、衣物及卧具,
用涂油按摩、沐浴,以及洗脚;
智者用这样的侍奉来照顾父母。巴利
Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare; Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā; Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito; Annena atha pānena, vatthena sayanena ca; Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca; Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā.
就在今生,人们就称赞他;死后,他会在天界欢喜。巴利
Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatīti –
问:贤友,就在那里,世尊是怎样宣说第五《手长者经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso pañcamaṃ hatthakasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第五《手长者经》是在阿罗毗城,针对阿罗毗的手长者而说的。尊者,手长者对世尊这样说:“尊者,世尊睡得安乐吗?”尊者,就在这件事上,世尊用“童子,我确实睡得安乐,在这世间那些睡得安乐的人当中,我就是其中之一”等话来说。巴利
Vissajjanā – pañcamaṃ bhante hatthakasuttaṃ āḷaviyaṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Hatthako bhante āḷavako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kacci bhante bhagavā sukhamasayitthā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evaṃ kumāra sukhamasayittha ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,世尊睡得安稳吗?巴利
‘‘Kacci bhante bhagavā sukhamasayittha’’.
是的,童子,你睡得安乐。这世间凡是睡得安乐的人,我就是其中之一。巴利
‘‘Evaṃ kumāra sukhamasayittha, ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’.
童子,你這樣睡得安樂;世間那些睡得安樂的人當中,我就是其中一個。巴利
‘‘Evaṃ kumāra sukhamasayittha, ye ca pana loke sukhaṃ senti, ahaṃ tesaṃ aññataro’’.
无论何时都睡得安乐,
已得完全寂灭的婆罗门。
对诸欲不沾染的人,
已经清凉寂静,不再有烦恼的依著。
斩断一切执著。
调伏了心中的热恼;
烦恼止息的人,安乐地安住。
证得心的寂静之后——巴利
‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, Brāhmaṇo parinibbuto; Yo na limpati kāmesu, Sītibhūto nirūpadhi; Sabbā āsattiyo chetvā, Vineyya hadaye daraṃ; Upasanto sukhaṃ seti; Santiṃ pappuyya cetaso’’ hu –
问:贤友,世尊……正自觉者在《增支部》三集天使品中,是如何宣说第六天使经的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte devadūtavagge chaṭṭhaṃ devadūtasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,第六是天使经。世尊这样说:“比丘们,有三种天使。哪三种呢?比丘们,在这里,有些人以身行恶行,以语行恶行,以意行恶行。他以身行恶行、以语行恶行、以意行恶行之后,随着身体的破裂,死后投生到苦界、恶趣、堕处、地狱。比丘们,那时地狱的狱卒抓住他的双臂,把他带到阎王面前,说:‘大王,这个人不孝母、不孝父、不敬沙门、不敬婆罗门,不敬重家中的长辈。请大王对他施加刑罚。’”尊者,世尊正是这样说的。巴利
Vissajjanā – chaṭṭhaṃ bhante devadūtasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave devadūtāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave ekacco kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tamenaṃ bhikkhave nirayapālā nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti-ayaṃ deva puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño abrahmañño, na kule jeṭṭhapacāyī, imassa devo daṇḍaṃ paṇetū’’ti. Evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,在那里,世尊是怎样开示阎王对第一个天使的审问的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño paṭhamadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā.
回答:诸比丘,在那里,世尊以“阎王就第一个天使审问、追问、盘问那个男子:‘喂,男子,你在人间难道没见过第一个天使出现吗?’”等方式,开示了阎王就第一个天使所作的审问。巴利
Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūta’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño paṭhamadevadūtasamanuyuñjanā pakāsitā.
喂,男子,你在人间难道没见过第一个天使出现吗?巴利
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu paṭhamaṃ devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’.
问:贤友,那么在那里,世尊是怎样开示阎王对第二天使的审问的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño dutiyadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā.
回答:比丘们,阎王对那个男子先审问、追问、盘问第一天使,接着又审问、追问、盘问第二天使:“喂,男子,你在人间难道没有看见出现的第二天使吗?”尊者,世尊就是这样开示阎王对第二天使的审问的。巴利
Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave yamo rājā paṭhamaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu dutiyaṃ devadūtaṃ pātubhūta’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño dutiyā devadūtasamanuyuñjanā pakāsitā.
喂,男子,你在人间难道没看见第二天使出现吗?巴利
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu dutiya devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’.
喂,你这个人,难道没看见人群中有女人或男人患病、痛苦、重病缠身,躺倒在自己的粪尿里,被旁人扶起来,又被旁人放下去吗?巴利
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu itthīṃ vā purisaṃ vā ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ sake muttakarīse palipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi saṃvesiyamānaṃ’’ –
问:朋友,那么,世尊在那里是怎样开示阎魔王对第三天使的审问的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā yamassa rañño tatiyadevadūta samanuyuñjanā pakāsitā.
回答:比丘们,阎魔王就第二天使对那个人审问、追问、盘问之后,又就第三天使审问、追问、盘问:“喂,男子,你在人间难道没有见过第三天使出现吗?”尊者,世尊就是这样在那个地方开示了阎魔王对第三天使的审问。巴利
Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave yamo rājā dutiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati ‘‘ambho purisa natvaṃ manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūtanti’’ evamādinā bhante tattha bhagavatā yamassa rañño tatiyā devadūtasamanuyuñjanā pakāsitā.
喂,男子,你没看见出现在人间的第三位天使吗?巴利
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu tatiyaṃ devadūtaṃ pātubhūtaṃ’’.
喂,男子,你没看见人群中有死了一天、或两天、或三天的女人或男人,尸体肿胀、发青、流脓吗?巴利
‘‘Ambho purisa na tvaṃ addasa manussesu itthiṃ vā purisaṃ vā ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ’’ –
尊者,我实在无法放逸。巴利
‘‘Nāsakkhissaṃ bhante pamādassaṃ bhante’’ –
提问:那么,朋友,世尊在那里是怎样开示地狱众生感受地狱之苦的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā nerayikassa sattassa niraya dukkhapaṭisaṃvedanā pakāsitā.
回答:比丘们,阎摩王就第三位天使审问、追问、盘问那人之后,就沉默不语。比丘们,然后地狱卒对他施加叫做“五种束缚”的刑罚:他们把烧红的铁桩钉进他一只手,把烧红的铁桩钉进他另一只手,把烧红的铁桩钉进他一只脚,把烧红的铁桩钉进他另一只脚,把烧红的铁桩钉进他胸口正中。他在那里感受苦、剧烈、粗恶、尖锐的受,只要那恶业还没有耗尽,他就不会死。尊者,世尊就是这样在那里开示了地狱众生感受地狱之苦的情形。巴利
Vissajjanā – tamenaṃ bhikkhave ‘‘yamo rājā tatiyaṃ devadūtaṃ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tuṇhī hoti. Tamenaṃ bhikkhave nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kāraṇaṃ karonti, tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ hatthe gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ dutiyasmiṃ pāde gamenti, tattaṃ ayokhilaṃ majjheurasmiṃ gamenti. So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayati, na ca tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhotī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā nerayikassa nirayadukkhapaṭisaṃvedanā pakāsitā.
令人警醒的开示巴利
Saṃvejanīyakathā
问:那么,朋友,世尊在那里是怎样说令人警策的话的?巴利
Pucchā – kathaṃ panāvuso tattha bhagavatā saṃvejanīyakathā kathitā.
回答:比丘们,从前阎摩王心里这样想:“听说世间那些造作恶业的人,他们正遭受这样种种的刑罚。要是我也能获得人身,而且如来、阿拉汉、正自觉者出现在世间,那该多好啊。”尊者,世尊在那里就是用这类话说了令人警策的教导。巴利
Vissajjanā – bhūtapubbaṃ bhikkhave yamassa rañño etadahosi ‘‘ye kira bho loke pāpakāni kammāni karonti, te evarūpā vividhā kammakaraṇā karīyanti, ahovatāhaṃ manussattaṃ labheyyaṃ, tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṃ sammāsambuddho’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā saṃvejanīyakathā kathitā.
听说,贤者们,世间那些造作恶业的人……巴利
‘‘Ye kira bho loke pāpakāni kammāni karonti’’.
那些被天神使者催促,却仍然放逸的青年;
他们长久地忧愁,那些投生到低贱处的人。
世间寂静善士,为天使所警策时;
于圣法中,终不放逸。
见执取中的怖畏,以及生死生起中的怖畏;
无执取者便得解脱,于生死灭尽。
他们不放逸,安住在快乐中,在今生就止息了烦恼的灼热。
他们已超越一切怨仇与怖畏,彻底渡越了一切苦。巴利
‘‘Coditā devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā; Te dīgharattaṃ socanti, hīnakāyūpagā narā. Ye ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha; Coditā na pamajjanti, ariyadhamme kudācanaṃ. Upādāne bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave; Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye. Te appamattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā; Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccaguṃ’’ hu –
问:尊者,世尊……中略……正自觉者,在《增支部·三集·天使品》中,第八《四大王经》是如何宣说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte devadūtavagge aṭṭhamaṃ catumahārājasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答——尊者,第八《四大王经》是世尊这样说的:“比丘们,在半个月的第八天,四大王的大臣和随从们在这个世间巡行,看看有多少人对母亲孝顺、对父亲孝顺、对沙门恭敬、对婆罗门恭敬、尊敬家族中的长辈,受持布萨、保持警醒、做种种功德。”巴利
Vissajjanā – aṭṭhamaṃ bhante catumahārājasuttaṃ ‘‘aṭṭhamiyaṃ bhikkhave pakkhassa catunnaṃ mahārājānaṃ amaccā pārisajjā imaṃ lokaṃ anuvicaranti kacci bahū manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karontī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
朋友们,在人类当中,能够孝顺母亲、孝顺父亲、恭敬沙门、恭敬婆罗门、尊敬家中长辈,受持布萨、保持警醒、做种种功德的人,确实很少。巴利
Appakā kho mārisā manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karonti.
贤友们,天众确实会减少,阿修罗众会增多。巴利
‘‘Dibbā vata bho kāyā parihāyissanti, paripūrissanti asura kāyā’’ –
诸位贤友,在人类当中,确实有很多人孝顺母亲、孝顺父亲、恭敬沙门、恭敬婆罗门、敬重家中的长辈,他们受持布萨,保持警醒,广行功德。巴利
Bahū kho mārisā manussā manussesu matteyyā petteyyā sāmaññā brahmaññā kule jeṭṭhapacāyino, uposathaṃ upavasanti paṭijāgaronti, puññāni karonti.
天众确实会增长,阿修罗众会衰减。巴利
‘‘Dibbā vata bho kāyā paripūrissanti, parihāyissanti asura kāyā’’ –
问:贤友,就在那里,世尊是怎样宣说第十《增上经》的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso dasamaṃ ādhipateyyasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在那里,第十《增上经》是世尊这样说的:“比丘们,有三种增上。哪三种呢?自增上、世增上、法增上。比丘们,什么是自增上呢?比丘们,在这里,一位比丘去到林中、树下或空寂之处,他这样思量……”以这样的方式等。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante dasamaṃ ādhipateyyasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave ādhipateyyāni. Katamāni tīṇi, attādhipateyyaṃ lokādhipateyyaṃ dhammādhipateyyaṃ. Katamañca bhikkhave attādhipateyyaṃ, idha bhikkhave bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
婆罗门品,游方者经巴利
Brāhmaṇavagga, paribbājakasutta
问:贤友,在《婆罗门品》中,第四部《游方者经》,世尊是依着谁、以什么为因由、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – brāhmaṇavagge āvuso catutthaṃ paribbājakasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:在《婆罗门品》中,第四部《游方者经》是世尊针对某位婆罗门游方者而说的。尊者,那位婆罗门游方者这样对世尊说:“乔达摩尊者,人们说‘法是自见的,法是现见的’,乔达摩尊者,法到底怎样才是现见的、无时的、来见的、导向的、为智者各自证知的呢?”尊者,针对这件事,世尊这样说:“婆罗门,被贪欲所染、被贪欲所征服、心被贪欲缠缚的人,会想伤害自己,也会想伤害他人,也会想伤害双方,并且感受心里的苦和忧。当贪欲被断除时,他既不想伤害自己,也不想伤害他人,也不想伤害双方,也不感受心里的苦和忧。”世尊就是以这种方式等而宣说的。巴利
Vissajjanā – brāhmaṇavagge bhante catutthaṃ paribbājakasuttaṃ aññataraṃ brāhmaṇa paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante brāhmaṇaparibbājako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sanniṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammoti bho gotama vuccati, kittāvatānu kho bho gotama sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ratto kho brāhmaṇa rāgena abhibhūto pariyādinnacitto attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhaya byābādhāyapi ceteti, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, rāge pahīne nevattabyābādhāyapi ceteti, naparabyābādhāyapi ceteti, naubhayabyābādhāyapi ceteti, nacetasikaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedetī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:贤友,就在同一处,第七部《婆蹉经》是世尊针对谁、以什么事为缘由、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso sattamaṃ vacchagottasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:第七部《婆蹉经》是世尊针对游方者婆蹉而说的。尊者,游方者婆蹉曾对世尊这样说:“乔达摩尊者,我听说沙门乔达摩这样说:‘只应该布施给我,不应该布施给别人……’我们出于好意,并不想诽谤乔达摩尊者。”尊者,世尊就是针对这件事,以“婆蹉,那些这样说的人——‘沙门乔达摩这样说:只应该布施给我,不应该布施给别人’”等等这样的话,宣说了这部经。巴利
Vissajjanā – sattamaṃ bhante vacchagottasuttaṃ vacchagottaṃ paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Vacchagotto bhante paribbājako bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sutaṃ metaṃ bho gotama samaṇo gotamo evamāha ‘‘mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dānaṃ dātabba. (Peyyāla) anabbhakkhā tukāmāhi mayaṃ bhavantaṃ gotama’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘ye te vaccha evamāhaṃsu samaṇo gotamo evamāha mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāññesaṃ dātabba’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,世尊针对谁、以什么事由、怎样宣说了第十部《僧伽罗婆经》?巴利
Pucchā – tattheva āvuso dasamaṃ saṅgāravasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:尊者,第十经《僧伽罗婆经》是围绕婆罗门僧伽罗婆而说的。尊者,婆罗门僧伽罗婆曾对世尊这样说:“乔达摩尊者,我们这些被称为婆罗门的人,既自己献祭,也让别人献祭。乔达摩尊者,在那里,无论是自己献祭的人,还是让别人献祭的人,他们全都走上了涉及多人的福德行道,也就是与献祭有关的福德行道。可是,乔达摩尊者,如果有人从某个家族出家,离开在家生活而过无家生活,他只调伏自己一个人,只让自己一个人安定,只让自己一个人般涅槃,这样一来,他就走上了只涉及一个人的福德行道,也就是与出家有关的福德行道。”尊者,世尊就是针对这件事,以“那么,婆罗门,我在这里就这一点反问你,你按你能接受的方式回答吧”等话而宣说的。巴利
Vissajjanā – dasamaṃ bhante saṅgāravasuttaṃ saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Saṅgāravo bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘mayamassu bho gotama brāhmaṇā nāma yaññaṃ yajāmapi yajāpemapi, tatra bho gotama yo ceva yajati yo ca yajāpeti, sabbe te anekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipannā honti, yadidaṃ yaññādhikaraṇaṃ, yopanāyaṃ bho gotama yassa vā kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ekamattānaṃ dameti, ekamattānaṃ sameti, ekamattānaṃ parinibbāpeti, evamassāyaṃ ekasārīrikaṃ puññappaṭipadaṃ paṭipanno hoti, yadidaṃ pabbajjādhikaraṇa’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tenahi brāhmaṇa taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
乔达摩贤者,正是如此,尊者,这就是多种形式的福德行道。巴利
‘‘Iccāyapi bho gotama evaṃ bhante anekasārīrikā puññappaṭipadā hoti’’ –
问:贤友,就在那里,在第二个衔接处,世尊宣说了什么样的法教?巴利
Pucchā – tattheva āvuso dutiya anusandhimhi bhagavatā kīdisī dhammadesanā desitā.
回答:就在那里,尊者,在第二个衔接处,世尊宣说了与三种神变相关的法教。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante dutiye anusandhimhi tividhā pāṭihāriyā paṭisaṃyuttā dhammadesanā bhagavatā desitā.
就像乔达摩尊者和阿难尊者,这两位是我所敬重、我所称赞的。巴利
‘‘Seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavañcānando, ete me pujjā ete me pāsaṃsā’’ –
就像乔达摩尊者和阿难尊者这两位,他们是我所敬重、我所称赞的。巴利
‘‘Seyyathāpi bhavaṃ gotamo bhavañcānando, ete me pujjā ete me pāsaṃsā’’ –
大品,韦那伽城经巴利
Mahāvagga, venāgapurasutta
问:贤友,世尊……正自觉者在《增支部》三集大品中说了第三《韦那伽城经》,是在哪里说的?是针对谁说的?以什么为因缘说的?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanimāte mahāvagge tatiyaṃ venāgapurasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:在憍萨罗国,有一个名叫韦那伽城的婆罗门村,世尊是针对韦那伽城的婆罗门瓦恰戈达而说的。韦那伽城的婆罗门瓦恰戈达对世尊这样说:“乔达摩尊者,真是稀有!乔达摩尊者,真是奇妙!乔达摩尊者的诸根多么清净,肤色多么洁净、明澈……(略说)……想必乔达摩尊者对于这类高广的大床座,能够随心所欲地获得、毫不费力地获得吧?”尊者,就在这个因缘中,世尊这样说:“婆罗门,那些高广大床座,就是:高脚床、长榻、长毛毯、彩绣毯、白羊毛毯、绣花毯、棉垫、绣图毯、双面毛毯、单面毛毯、珠宝缀饰毯、丝绸毯、织锦毯、象毡、马毡、车毡、羚羊皮席、迦达利鹿皮殊胜敷具、上有华盖、两端有红色枕垫。这些对出家者来说难以得到,即使得到了也不允许。”世尊以这样的方式等作了宣说。巴利
Vissajjanā – kosalesu bhante venāgapure nāma brāhmaṇānaṃ gāme venāgapurikaṃ vacchagottaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Venāgapuriko bhante vacchagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘acchariyaṃ bho gotama, abbhutaṃ bho gotama, yāvañcidaṃ bhoto gotamassa vippasannāni indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto (peyyāla) evarūpānaṃ nūna bhavaṃ gotamo uccāsayana mahāsayanānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yāni kho pana tāni brāhmaṇa uccāsayana mahāsayanāni. Seyyathidaṃ, āsandi pallaṅko gonako cittako paṭikā paṭalikā tūlikā vikatikā uddalomī ekantalomī kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuṭṭakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇī kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ. Dullabhāni tāni pabbajitānaṃ, laddhā ca pana nakappantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
真是稀有啊,贤者乔达摩!真是未曾有啊,贤者乔达摩!巴利
‘‘Acchariyaṃ bho gotama abbhutaṃ bho gotama’’.
天界的高广大床座巴利
Dibba uccāsayanamahāsayana
问:贤友,世尊在那里是怎样宣说天界的高广大床座的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ.
回答:尊者,婆罗门啊,我依止某个村落或城镇而住。上午时分,我穿好袈裟,拿着衣钵,为了乞食进入那个村落或城镇。饭后,乞食回来,我就进入森林深处。尊者,世尊在那里就是以这样等方式教导了天界的高广卧具。巴利
Vissajjanā – idhāhaṃ brāhmaṇa yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi, so pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vanantaññeva pavisāmīti evamādinā bhante tattha bhagavatā dibbaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ.
梵天的高广大床座巴利
Brahma uccāsayanamahāsayana
问:贤友,世尊在那里是怎样讲述梵天神的高广大床座的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā brahmaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ.
回答:尊者,这里我说:婆罗门,我无论依止哪个村落或城镇而住,到了上午,我就穿好下衣,拿着衣钵,为了乞食而进入那个村落或城镇。尊者,世尊在那里就是以这种方式和其他类似说法,开示了梵天的高广床座。巴利
Vissajjanā – idhāhaṃ brāhmaṇaṃ yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmīti evamādinā bhante tattha bhagavatā brahmauccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ.
乔达摩尊者,那什么是梵天的高广大床座呢?巴利
Katamaṃ pana taṃ bho gotama brahmauccāsayanamahāsayanaṃ.
圣者的高广大床座巴利
Ariya uccāsayanamahāsayana
问:贤友,世尊在那里是怎样开示圣者高广大床座的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ.
回答:婆罗门,我在这里依靠某个村落或城镇住下来。上午时分,我穿好下衣,拿着衣钵,为了乞食进入那个村落或城镇。吃完饭后,乞食回来,就径直进入林野。尊者,世尊在那里就是以这种方式等,开示了圣者的高广大床座。巴利
Vissajjanā – idhāhaṃ brāhmaṇa yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharāmi, so pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya tameva gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisāmi. So pacchābhattaṃ piṇḍapāta paṭikkanto vanantaññeva pavisāmīti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ desitaṃ.
问:贤友,就在那《大品》里的第五《羁舍子经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、又是怎样说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso mahāvagge pañcamaṃ kesamuttisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,是在憍萨罗国一个叫羁舍子的迦罗摩人镇上,针对羁舍子的迦罗摩人而说的。尊者,羁舍子的迦罗摩人对世尊这样说:“尊者,有些沙门、婆罗门来到羁舍子,他们只宣扬、阐发自己的主张,却贬低、轻蔑、藐视、诋毁别人的主张。尊者,又有另外一些沙门、婆罗门来到羁舍子,他们也同样只宣扬、阐发自己的主张,也贬低、轻蔑、藐视、诋毁别人的主张。尊者,对这些人,我们心里确实生起疑惑,生起犹豫:这些尊贵的沙门、婆罗门当中,到底谁说的是真的,谁说的是假的?”尊者,就是针对这件事,世尊说:“迦罗摩人,你们确实有理由疑惑,确实有理由犹豫,因为在可疑的地方,你们生起了犹豫。”像这样等等,是世尊所开示的。巴利
Vissajjanā – kosalesu bhante kesamuttenāma kālāmānaṃ nigame kesamuttiye kālāme ārabbha bhāsitaṃ. Kesamuttiyā bhante kālāmā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘santi bhante eke samaṇa brāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti, te sakaṃyeva vādaṃ dīpenti, jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti, omakkhiṃ karonti, aparepi bhante eke samaṇabrāhmaṇā kesamuttaṃ āgacchanti, tepi sakaṃyeva vādaṃ dīpenti jotenti, parappavādaṃ pana khuṃsenti vambhenti paribhavanti, omakkhiṃ karonti. Tesaṃ no bhante amhākaṃ hoteva kaṅkhā, hoti vicikicchā ko su nāma imesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ āha, ko musā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘alañhi vo kālāmā kaṅkhituṃ alaṃ vicikicchituṃ, kaṅkhīyeva pana vo ṭhāne vicikicchā uppannā’’ti eva mādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,那位世尊……乃至……正自觉者,是在哪里、针对谁、怎样说出《增支部·三集·大品》中第十《布萨经》的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte mahāvagge dasamaṃ uposathasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是世尊在舍卫城,针对毗舍佉·弥伽罗母而说的:“毗舍佉,有三种布萨。哪三种?牧牛布萨、尼乾陀布萨、圣布萨。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante visākhaṃ migāramātaraṃ ārabbha ‘‘tayo kho me visākhe uposathā. Katame tayo. Gopālakuposatho nigaṇṭhuposatho ariyuposatho’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.
毗舍佉,现在你从哪儿来呀,大白天的?巴利
Handa kuto nu tvaṃ visākhe āgacchasi divā divassa.
毗舍佉,我有三种布萨。哪三种呢?牧牛人的布萨、尼干子的布萨、圣者的布萨。巴利
‘‘Tayo kho me visākhe uposathā. Katame tayo, gopālakuposatho nigaṇṭhuposatho ariyuposatho’’ –
问:朋友,世尊在那里是怎样说明牧牛布萨的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā gopālakuposatho pakāsito.
回答:毗舍佉,怎样的牧牛斋戒呢?毗舍佉,就像牧牛人在傍晚把牛交还给主人后,心里这样盘算:“今天牛群在某处、某处吃草,在某处、某处喝水。”巴利
Vissajjanā – kathañca visākhe gopālakuposatho hoti, seyyathāpi visākhe gopālako sāyanhasamaye sāmikānaṃ gāvo niyyātetvā iti paṭisañcikkhati ‘‘ajja kho gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese cariṃsu, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni piviṃsu.
尊者,世尊在那里就是这样用“明天牛群将在某处、某处吃草,将在某处、某处饮水”这类说法,开示了牧牛布萨。巴利
Sve dāni gāvo amukasmiñca amukasmiñca padese carissanti, amukasmiñca amukasmiñca padese pānīyāni pivissantī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā gopālakuposatho pakāsito.
问:尊者,世尊在那里是怎样开示尼干陀布萨的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā nigaṇṭhuposatho pakāsito.
回答:毗舍佉,尼干陀布萨是怎样的呢?毗舍佉,有一些被称为尼干陀的出家修行人,他们这样教导自己的弟子:“来吧,你这个人,对东方一百由旬以外的众生放下棍棒;对西方……对北方……对南方一百由旬以外的众生放下棍棒。”尊者,世尊在那里就是这样说明尼干陀布萨的。巴利
Vissajjanā – kathañca visākhe nigaṇṭhuposatho hoti, atthi visākhe nigaṇṭhānāma samaṇajātikā, te sāvakaṃ evaṃ samādapenti, ‘‘ehitvaṃ ambhopurisa ye puratthimāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ, tesu daṇḍaṃ nikkhipāhi, ye pacchimāya disāya. Ye uttarāya disāya. Ye dakkhiṇāya disāya pāṇā paraṃ yojanasataṃ, tesu daṇḍaṃ nikkhipāhī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā nigaṇṭhuposatho pakāsito.
来吧,你这个人。巴利
Ehi tvaṃ ambho purisa.
来吧,你这个人,把所有衣服都脱掉,这样说。巴利
Ehi tvaṃ ambho purisa sabbacelāni nikkhipitvā evaṃ vadehi.
在任何地方,我都不属于任何人所有;也没有任何东西,在任何地方属于我。巴利
Nāhaṃ kvacani kassaci kiñcanatasmiṃ, na ca mama kvacani katthaci kiñcana tatthi.
问:尊者,世尊在那里是怎样详细分别开示圣布萨的呢?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā ariyuposatho vitthārena vibhajitvā pakāsito.
回答:毗舍佉,怎样才是圣布萨呢?毗舍佉,就是通过精勤努力,让被染污的心得到净化。毗舍佉,怎样通过精勤努力,让被染污的心得到净化呢?毗舍佉,在这里,圣弟子随念如来:“如此,那位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行具足、善逝、世间解、无上可调之士的御者、天人师、佛、世尊。”当他随念如来时,心就变得清净,生起喜悦,心中那些杂染就被断除。尊者,世尊就是在这里,用这样的方式详细开示了圣布萨。巴利
Vissajjanā – kathañca visākhe ariyuposatho hoti, upakkiliṭṭhassa visākhe cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Kathañca visākhe upakkiliṭṭhassa cittassa upakkamena pariyodapanā hoti. Idha visākhe ariyasāvako tathāgataṃ anussarati ‘‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti. Tassa tathāgataṃ anussarato cittaṃ pasīdati, pāmojjaṃ uppajjati, ye cittassa upakkilesā te pahīyantīti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyo uposatho vitthāretvā pakāsito.
问:贤友,那么对于这样受持的圣布萨,世尊是如何说它有大果报、大功德的呢?巴利
Pucchā – evaṃ upavutthassa pana āvuso ariyuposathassa kathaṃ mahapphalatā mahānisaṃsatā vuttā bhagavatā.
它的果报有多大?利益有多大?光明有多大?影响有多大?毗舍佉,就好比有人在这十六个富庶繁荣的大国中行使王权、统治国家,也就是鸯伽、摩揭陀、迦尸、憍萨罗、跋耆、末罗、支提、梵伽、俱卢、般遮罗、末阇、苏罗西那、阿湿波、阿槃提、犍陀罗、剑浮阇。可是,比起具足八支的布萨,这连它的十六分之一都比不上。尊者,世尊就是在这里这样宣说了:如此受持的圣布萨具有大果报、大利益。巴利
Vissajjanā – kīvamahapphalā hoti, kīvamahānisaṃso, kīvamahājutiko, kīvamahāvipphāro, seyyathāpi visākhe yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattajanapadānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ ‘‘aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ sūrasenānaṃ assakānaṃ avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasi’’nti evamādinā bhante tattha bhagavatā evaṃ upavutthassa ariyuposathassa mahapphalatā mahānisaṃsatā vuttā.
问:贤友,在《增支部·三集·阿难品》中,第二经《邪命外道经》是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、由谁、怎样说出来的?巴利
Pucchā – aṅguttaranikāye āvuso tikanipāte ānandavagge dutiyaṃ ājīvakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在憍赏弥,这是法藏长老阿难尊者针对一位邪命外道的在家弟子居士所说的。尊者,当时有一位邪命外道的在家弟子居士对具寿阿难这样说:“阿难尊者,谁的法是善说的?世间谁是善行者?世间谁是善作者?”尊者,就在这件事上,法藏长老阿难尊者用“那么,居士,我在这里就这一点反问你,你觉得怎么合适,就那样回答”这样的话来说。巴利
Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante aññataraṃ ājīvakasāvakaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Aññataro bhante ājīvakasāvako gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘kesaṃ no bhante ānanda dhammo svākkhāto, ke loke suppaṭipannā, ke loke sukatā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tena hi gahapati taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsī’’ti evamādinā āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.
尊者阿难,谁的法是善说的?世间谁是善行者?世间谁是善作者?巴利
‘‘Kesaṃ no bhante ānanda dhammo svākkhāto, ke loke suppaṭipannā, ke loke sukatā’’.
居士,你觉得怎么样?巴利
‘‘Taṃ kiṃ maññasi gahapati’’ –
居士,这确实是你所说的。巴利
‘‘Iti kho gahapati tayāvetaṃ byākataṃ’’ –
太精彩了,尊者!太精彩了,尊者!尊者,就好比把倒扣的东西翻正过来……巴利
‘‘Abhikkantaṃ bhante, abhikkantaṃ bhante, seyyathāpi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya’’ –
问:贤友,就在那里,第九部《香生经》是世尊针对谁、以什么事为缘由、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso navamaṃ gandhajātasuttaṃ bhagavatā kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:这是针对具寿阿难尊者所说的。具寿阿难尊者对世尊这样说:“尊者,有这三种香,它们的香气只顺风飘,不逆风飘……尊者,有没有哪一种香,它的香气既顺风飘,也逆风飘,既顺风又逆风都飘呢?”对于这件事,世尊以“阿难,确实有某一种香,它的香气既顺风飘,也逆风飘,既顺风又逆风都飘”等语句作了宣说。巴利
Vissajjanā – āyasmantaṃ bhante ānandaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘tīṇimāni bhante gandhajātāni, yesaṃ anuvātaṃyeva gandho gacchati no paṭivātaṃ…pe… atthi nu kho bhante kiñci gandhajātaṃ, yassa anuvātampi gandho gacchati paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘atthānanda kiñci gandhajātaṃ, yassa anuvātampi gandho gacchati, paṭivātampi gandho gacchati, anuvātapaṭivātampi gandho gacchatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
“ 花的香气不逆风而行。
旃檀香、多揭罗香和茉莉香,都不能逆风飘送;
善人的香气能逆风飘送,
善人的名声飘向四面八方。巴利
Na pupphagandho paṭivātameti; Na candanaṃ tagaramallikā vā; Satañca gandho paṭivātameti; Sabbā disā sappuriso pavāyati;
问:贤友,在沙门品中,世尊是怎样宣说第二部驴经的?巴利
Pucchā – samaṇavagge āvuso dutiyaṃ gadrabhasuttaṃ bhagavatā kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,在“沙门品”中,世尊这样宣说了第二部《驴经》:“比丘们,就像一头驴跟在牛群后面,一步一步紧跟着,心里想:‘我也是牛,我也是牛。’可是它没有牛那样的毛色,没有牛那样的叫声,也没有牛那样的步伐。它只是跟在牛群后面,一步一步紧跟着,心里想:‘我也是牛,我也是牛。’”世尊就是这样以这类话宣说的。巴利
Vissajjanā – samaṇavagge bhante dutiyaṃ gadrabhasuttaṃ ‘‘seyyathāpi bhikkhave gadrabho gogaṇaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti ‘ahampi dammo ahampi dammo’ti, tassa na tādiso vaṇṇo hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādiso saro hoti seyyathāpi gunnaṃ, na tādisaṃ padaṃ hoti seyyathāpi gunnaṃ, so gogaṇaṃyeva piṭṭhito piṭṭhito anubandho hoti ahampi dammo ahampi dammo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
所以,比丘们,应当这样修学:巴利
Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ.
我们要生起强烈的欲求,去受持增上戒学……乃至去受持增上慧学。巴利
‘‘Tibbo no chando bhavissati adhisīlasikkhāsamādāne…pe… adhipaññāsikkhāsamādāne’’ –
问:贤友,就在那里,世尊所说的第十一部《商迦婆经》,是在哪里、针对谁、以什么为因由、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso ekādasamaṃ saṅkavāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在憍萨罗国一个叫桑迦婆的憍萨罗人村镇里,因迦叶姓比丘而说的。尊者,迦叶姓比丘对世尊起了恶念,之后在世尊面前,把过失如实地发露忏悔。尊者,就是基于这件事,世尊这样说道:“迦叶比丘虽然是长老,却不想修学,也不称赞受持修学;对别的不想修学的比丘,他不劝导他们修学;对别的想修学的比丘,他也不在适当的时候,用真实、如实的话来称赞他们。”——世尊就是以这类话来说的。巴利
Vissajjanā – kosalesu bhante saṅkavāyaṃ nāma kosalānaṃ nigame kassapagottaṃ nāma bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kassapa gotto bhante bhikkhu bhagavati manopadūsitvā bhagavato santike accayaṃ accayato desesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘thero cepi kassapa bhikkhu na sikkhākāmo na sikkhāsamādānassa vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na sikkhākāmā, te ca na sikkhāya samādapeti, ye caññe bhikkhū sikkhākāmā tesañca na vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālenā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:贤友,正自觉者在《增支部》三集《盐叶品》中,是如何宣说第一《急迫经》的?巴利
Pucchā – tenāvuso…pe… sammāsambuddhena aṅguttaranikāye tikanipāte loṇakapallavagge paṭhamaṃ accāyikasuttaṃ kathaṃ bhāsitaṃ.
回答:尊者,在《盐叶品》中,第一《急迫经》是这样说的:“比丘们,农夫居士有三件必须赶紧做的事。是哪三件呢?比丘们,在这里,农夫居士赶快把田好好耕好、好好整平;赶快把田好好耕好、好好整平之后,赶快把种子播下去;赶快把种子播下去之后,赶快把水引进来,也排出去。比丘们,这就是农夫居士必须赶紧做的三件事。”尊者,世尊就是这样说的。巴利
Vissajjanā – loṇakapallavagge bhante paṭhamaṃ accāyikasuttaṃ ‘‘tīṇimāni bhikkhave kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni. Katamāni tīṇi, idha bhikkhave kassako gahapati sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karoti sumatikataṃ. Sīghaṃ sīghaṃ khettaṃ sukaṭṭhaṃ karitvā sumatikataṃ sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpeti. Sīghaṃ sīghaṃ bījāni patiṭṭhāpetvā sīghaṃ sīghaṃ udakaṃ abhinetipi apanetipi. Imāni kho bhikkhave tīṇi kassakassa gahapatissa accāyikāni karaṇīyāni’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
1 2 3 4