一、连声篇显示巴利原文
1. Sandhikappa
他乃三界所崇敬的最上者,应受无上礼敬,
我今敬礼佛陀、无垢之法与最上僧伽;
善悟彼师殊胜之言义
我今当宣说此利益经教之善连声篇
显示巴利原文 Seṭṭhaṃ tilokamahitaṃ abhivandiyaggaṃ, Buddhañca dhammamamalaṃ gaṇamuttamañca; Satthussa tassa vacanatthavaraṃ subuddhuṃ, Vakkhāmi suttahitamettha susandhikappaṃ.
觉者依胜者所示之法门,得证殊胜之境界;
而此境界,亦由善解彼之言教真义而获得。
于诸字句之中,由不迷惑故,如实了知其义;
求义者应依于词句,善巧听取种种义趣。
显示巴利原文 Seyyaṃ jineritanayena budhā labhanti, Tañcāpi tassa vacanatthasubodhanena; Atthañca akkharapadesu amohabhāvā, Seyyatthiko padamato vividhaṃ suṇeyyaṃ.
1 第一章。义理依字母而得以了知。显示巴利原文
1, 1.Attho akkharasaññāto.
一切言说的意义,唯藉字母而了知。若字母有误,则义理难以通达,是故,于诸经中,精通字母极具助益。显示巴利原文
Sabbavacanānamattho akkhareheva saññāyate. Akkharavipattiyaṃ hi atthassa dunnayathā hoti, tasmā akkharakosallaṃ bahūpakāraṃ suttantesu.
2 第二章。字母等共有四十一。显示巴利原文
2, 2.Akkharāpādayoekacattālīsaṃ.
而这些字母,即从‘阿’起的四十一字,于诸经中实为助益。显示巴利原文
Te ca kho akkharā api akārādayo ekacattā līsa suttantesu sopakārā.
其具体内容为何?即 a ā i ī u ū e o, ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ,是名为字母。显示巴利原文
Taṃ yathā? A ā i ī u ū e o, ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ, iti akkharā nāma.
那么,这有何作用?意义是藉由字母而了知的。显示巴利原文
Tena kvattho? Attho akkharasaññāto.
3 第三章。其中,以‘o’结尾的韵母有八种。显示巴利原文
3, 3.Tatthodantā sarā aṭṭha.
在字母中,从‘阿’等开始,以‘o’结尾的八个字母,称为韵母。显示巴利原文
Tattha akkharesu akārādīsu odantā aṭṭha akkharā sarā nāma honti.
什么是韵母?即 a ā i ī u ū e o,这些名为韵母。显示巴利原文
Taṃ yathā? A ā i ī u ū e o, iti sarā nāma.
这有什么作用?韵母在韵母之前被省略。显示巴利原文
Tena kvattho? Sarā sare lopaṃ.
4 第四章:短韵母有三,音长较轻微。显示巴利原文
4, 4.Lahumattā tayo rassā.
于此,在八种韵母中,音长轻短的三种韵母,名为短韵母。显示巴利原文
Tattha aṭṭhasu saresu lahumattā tayo sarā rassā nāma honti.
何为三种?即:阿、伊、乌,此即名为短音。显示巴利原文
Taṃ yathā? A i u, iti rassā nāma.
由此用意为何?用以标示其为短音。显示巴利原文
Tena kvattho? Rassaṃ.
5 5. 其余的为长音。显示巴利原文
5, 5.Aññedīghā.
其中,在八种母音中,除短音外,其余五个母音称为长音。显示巴利原文
Tattha aṭṭhasu saresu rassehi aññe pañca sarā dīghā nāma honti.
哪些是长音呢?Ā、Ī、Ū、E、O,这些就是长音。显示巴利原文
Taṃ yathā? Ā ī ū e o, iti dīghā nāma.
这是什么作用?表示长音。显示巴利原文
Tena kvattho? Dīghaṃ.
6 6. 其余为辅音。显示巴利原文
6, 8.Sesā byañjanā.
除了八种母音之外,从 ka 等乃至随韵的其余字母,称为辅音。显示巴利原文
Ṭhapetvā aṭṭha sare sesā akkharā kakārādayo niggahitantā byañjanā nāma honti.
ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ,这些即是辅音。显示巴利原文
Taṃ yathā? Ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ, iti byañjanā nāma.
由此有何用途?母音是自然音,辅音则需依托。显示巴利原文
Tena kvattho? Sarā pakati byañjane.
7 7, 9. 组别,每五个为一组,至 m 为止。显示巴利原文
7, 9.Vaggā pañcapañcaso mantā.
在这些辅音中,从 ka 等开始、至 ma 结束,每五个字母为一组,这些便称作“组别”。显示巴利原文
Tesaṃ kho byañjanānaṃ kakārādayo makārantā pañcapañcaso akkharavanto vaggā nāma honti.
具体是哪些呢?即 ka kha ga gha ṅa,ca cha ja jha ña,ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa,ta tha da dha na,pa pha ba bha ma,这些便称为“组别”。显示巴利原文
Taṃ yathā? Ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, iti vaggā nāma.
那么,这又是什么作用呢?用于组末或组中。显示巴利原文
Tena kvattho? Vaggantaṃ vā vagge.
8 8, 10. Aṃ,这是niggahita(随韵)。显示巴利原文
8, 10.Aṃiti niggahitaṃ.
Aṃ,这称为niggahita(随韵)。显示巴利原文
Aṃ iti niggahitaṃ nāma hoti.
那么,它有何意义?在辅音中,aṃ是niggahita(随韵)。显示巴利原文
Tena kvattho? Aṃ byañjane niggahitaṃ.
9 9, 11. 在其他论典中,通称于应用时亦然。显示巴利原文
9, 11.Parasamaññā payoge.
此外,在其他梵语论典中,那些名为ghosā(浊音)或aghosā(清音)的通称,在应用时,于此也同样适用。显示巴利原文
Yā ca pana paresu sakkataganthesu samaññā ghosāti vā aghosāti vā, tā payoge sati etthāpi yujjante.
其中,名为ghosā(浊音)的即:ga gha ṅa, ja jha ña, ḍa ḍha ṇa, da dha na, ba bha ma, ya ra la va ha ḷa——这些名为浊音。名为aghosā(清音)的即:ka kha, ca cha, ṭa ṭha, ta tha, pa pha, sa——这些名为清音。显示巴利原文
Tattha ghosā nāma-ga gha ṅa, ja jha ña, ḍa ḍha ṇa, da dha na, ba bha ma, ya ra la va ha ḷa, iti ghosā nāma. Aghosā nāma-ka kha, ca cha, ṭa ṭha, ta tha, pa pha, sa, iti aghosā nāma.
这有何用?[所论的是]组中浊音与清音的第三与第一字母。显示巴利原文
Tena kvattho? Vagge ghosāghosānaṃ tatiyapaṭhamā.
10 10, 12. 应借韵母将已置于下方、不带韵的前一辅音分离出来。显示巴利原文
10, 12.Pubbamadhoṭhita massaraṃ sarena viyojaye.
于此,欲作连音者,先将前一辅音置于下方、令其无韵,再将韵母置于上方,然后以韵母将其分离。显示巴利原文
Tattha sandhiṃ kattukāmo pubbabyañjanaṃ adhoṭhitaṃ assaraṃ katvā sarañca upari katvā sarena viyojaye.
此处,此为起始。显示巴利原文
Tatrāyamādi.
11 第十一、十四句:连接时,辅音随顺后音。显示巴利原文
11, 14.Nayeparaṃ yutte.
连接时,无声辅音被置于下方,随顺后音。对此应生欢喜。显示巴利原文
Assaraṃ kho byañjanaṃ adhoṭhataṃ parakkharaṃ naye yutte. Tatrābhiratimiccheyya.
为何说‘相连接’?‘他骂我、打我、胜我、夺我’,然而此处并不相连接。显示巴利原文
Yuttetikasmā? Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me. Ettha pana yuttaṃ na hoti.
12 第十二、十三句:元音在元音前发生省略。显示巴利原文
12, 13.Sarā sare lopaṃ.
确实,元音在后面的元音之前才发生省略。显示巴利原文
Sarā kho sare pare lopaṃ papponti.
“他的诸根已得寂静”,“不,尊者,此具寿与僧团和合”。显示巴利原文
Yassindriyāni samathaṅgatāni. No hetaṃ bhante sametāyasmā saṅghena.
13 第十三、十五句:或者,后面的元音与前面的元音不同形时。显示巴利原文
13, 15.Vā paro asarūpā.
不同形的后面元音,从元音之后或者发生省略。显示巴利原文
Saramhā asarūpā paro saro lopaṃ pappoti vā.
比丘们,这四种法,为何不可取?因为五根已被舍弃,这些法便是舍弃者。显示巴利原文
Cattāro’me bhikkhave dhammā, kinnu’ māvasamaṇiyo. Vāti kasmā? Pañcindriyāni, tayassu dhammā jahitā bhavanti.
14 第十四、十六句:在某些位置,当辅音被省略时。显示巴利原文
14, 16.Kvacāsacaṇṇaṃlutte.
后面的元音,在前面的元音消失时,于某些情况下会变为异类元音。显示巴利原文
Saro kho paro pubbasare lutte kvaci asavaṇṇaṃ pappoti.
通达吠陀者不可计量,犹如亲族的聚会。显示巴利原文
Saṅkhyaṃ nopeti vedagū, bandhusseva samāgamo.
为何说“于某些情况下”?因为那位具此根器者,教导了如是譬喻的殊胜法。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Yassindriyāni, tathūpamaṃ dhammavaraṃ adesayi.
15 十五、十七。长音。显示巴利原文
15, 17.Dīghaṃ.
后面的元音,当前面的元音消失时,在有些情况下会变成长音。在这里,信是人的最胜财富,这两者皆为无家者所具备。显示巴利原文
Saro kho paro pubbasare lutte kvaci dīghaṃ pappoti. Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, anāgārehi cūbhayaṃ.
为何说“在有些情况下”?优波离具足五支。除此之外,别无其他。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Pañcahupāli aṅgehi samannāgato. Natthaññaṃ kiñci.
16 十六、十八。前面的元音也是如此。显示巴利原文
16, 18.Pubbo ca.
当前面的元音在后面的元音被省略时,于某些情况下会发生长音化。显示巴利原文
Pubbo ca saro parasaralope kate kvaci dīghaṃ pappoti.
若问:“何者为人最胜之财富?”答言:“善。”为何说“于某些情况下”?即使须臾顷刻。显示巴利原文
Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, sādhūti paṭissuṇitvā, kvacīti kasmā? Itissa muhuttampi.
17 规则十七、十九:此为末尾元音被y 替换。显示巴利原文
17, 19.Yamedantassādeso.
当后有元音时,位于词末的e音,在有些情况下会转为y音。显示巴利原文
Ekārassa antabhūtassa sare pare kvaci yakārādeso hoti.
此法确已为我所证悟,我当如是说;那些则已为他所断除。显示巴利原文
Adhigato kho myāyaṃ dhammo, tyāhaṃ evaṃ vadeyyaṃ, tyāssa pahīnā honti.
为何说“于某处”?因为并非指未来,所以此处不作说明。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Ne’nāgatā, iti nettha.
18 十八、二十。关于‘Vamodudantānaṃ’。显示巴利原文
18, 20.Vamodudantānaṃ.
当以元音结尾的‘Okārukārānaṃ’位于其他音之前时,有时会发生v音的替换。显示巴利原文
Okārukārānaṃ antabhūtānaṃ sare pare kvaci vakārādeso hoti.
于是,他便有许多病痛。此处常建立:它恒常现于眼前。显示巴利原文
Atha khvassa, svassa hoti, bahvābādho, vatthvettha vihitaṃ niccaṃ cakkhāpāthamāgacchati.
‘某处’是何义?诸比丘,有这四种法,沙门们究竟为何?显示巴利原文
Kvacītikasmā? Cattāro’me bhikkhave dhammā, kinnumāva samaṇiyo.
19 十九、二十二:‘sabbo caṃti’之义。显示巴利原文
19, 22.Sabbo caṃti.
当‘sabbo’一词位于元音之后时,其辅音有时转为‘ca’。显示巴利原文
Sabbo icceso tisaddo byañjano sare pare kvaci cakāraṃ pappoti.
这是善的,这是应说的,越过之后,他又带回。显示巴利原文
Iccetaṃ kusalaṃ, iccassa vacanīyaṃ, paccuttaritvā, paccāharati.
为何说“某处”?纵使只是片刻,这也属于它。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Itissa muhuttampi.
20 第二十、二十七条。有关“Do dhassa ca”。显示巴利原文
20, 27.Do dhassa ca.
当‘dha’音位于元音之后时,有时会替换为‘da’音。显示巴利原文
Dhaiccetassa sare pare kvaci dakārādeso hoti.
比丘们,一时,我……显示巴利原文
Ekamidāhaṃ bhikkhave samayaṃ.
为何说‘某时’?因为死亡就在此处发生。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Idheva maraṇaṃ bhavissati.
举“类别”一词,意在说明dha音转为ha音,正如圣者所善见。显示巴利原文
Vaggahaṇena dhakārassa hakārādeso hoti sāhu dassana mariyānaṃ.
依经分别,可有多种解说——显示巴利原文
Suttavibhāgena bahudhā siyā-
“多”代替“达”,例如:Sugato(善逝)。显示巴利原文
To dassa, yathā? Sugato.
以“塔”代“达”,例如:Dukkaṭaṃ(恶作)。显示巴利原文
Ṭo tassa, yathā? Dukkaṭaṃ.
以“陀”代“多”,例如:Gandhabbo(乾达婆)。显示巴利原文
Dho tassa, yathā? Gandhabbo.
以“特罗”代“多”,例如:Atrajo(亲生子)。显示巴利原文
Tro ttassa, yathā? Atrajo.
以“迦”代“伽”,例如:Kulūpako(常往居士家者)。显示巴利原文
Ko gassa, yathā? Kulūpako.
以“罗”代长音的“罗”,例如:Mahāsālo(大富者)。显示巴利原文
Lo rassa, yathā? Mahāsālo.
以“若”代“雅”,例如:Gavajo(牛群)。显示巴利原文
Jo yassa, yathā? Gavajo.
以“婆”字替代长音的“婆”,例如:Kubbato(造作)。显示巴利原文
Bbo vassa, yathā? Kubbato.
以“迦”字替代“雅”,例如:Sake(帝释)。显示巴利原文
Ko yassa, yathā? Sake.
何谓“其子”?即亲生之子。显示巴利原文
Yo jassa, yathā? Niyaṃputtaṃ.
何谓‘其父’?即亲生父亲。显示巴利原文
Ko tassa, yathā? Niyako.
何谓‘其仆’?即受雇的仆人。显示巴利原文
Cco ttassa, yathā bhacco.
何谓‘其呼’?即是呼出气息。显示巴利原文
Pho passa, yathā? Nipphatti.
所谓‘其出’,是指出离。像这样的用法,应当这样连接。显示巴利原文
Kho kassa, yathā? Nikkhamati. Iccevamādī yojetabbā.
21 前位元音i变为y,或保持原样。显示巴利原文
21, 21.Ivaṇṇo yaṃ navā.
当下接元音时,前面的元音i变为y,或不变。例如‘paṭisunthāravutyassa’、‘sabbā vityānubhūyate’。显示巴利原文
Pubbo ivaṇṇo sare pare yakāraṃ pappoti navā. Paṭisunthāravutyassa, sabbā vityānubhūyate.
为何称为‘新’?具足五支,舍离悭吝,不骄慢。显示巴利原文
Navāti kasmā? Pañcahaṅgehi samannāgato, muttacāgī anuddhato.
22 22, 28. 如此,此处的ri与前一元音变为短音。显示巴利原文
22, 28.Evādissa ri pubbo ca rasso.
元音之后的eva之e音词首变为ri,且前位元音变为短音,此即称为‘新’。显示巴利原文
Saramhā parassa evassa ekārassa ādissa rikāro hoti, pubbo ca saro rasso hoti navā.
正如大地承载一切,具德者亦应受供养。显示巴利原文
Yathariva vasudhātalañca sabbaṃ, tathariva guṇavā supūjaniyo.
为何说‘新’?正如那样,正是那样。显示巴利原文
Navāti kasmā? Yathā eva, tathā eva.
23 23、26. 元音在辅音前保持原形。显示巴利原文
23, 26.Sarā pakati byañjane.
元音在辅音前确实保持其原本的形态。显示巴利原文
Sarā kho byañjane pare pakatirūpāni honti.
诸法以意为前导,放逸是通向死亡之路;度脱者则到达彼岸。显示巴利原文
Manopubbaṅgamā dhammā, pamādo maccuno padaṃ, tiṇṇo pāraṅgato ahu.
24 24, 35. 在元音前,有时会发生音变。显示巴利原文
24, 35.Sare kvaci.
元音在另一元音前,有时得以保持原形。显示巴利原文
Sarā kho sare pare kvaci pakatirūpāni honti.
谁能遍察这大地?显示巴利原文
Ko imaṃ pathaviṃ vicessati.
“有时”是何缘故?因为此人属于寡闻者。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Appassutāyaṃ puriso.
25 25、37. 长音化。显示巴利原文
25, 37.Dīghaṃ.
元音位于辅音之前时,有时会变为长音。显示巴利原文
Sarā kho byañjane pare kvaci dīghaṃ papponti.
如理观察正法者,牟尼于村中如是行,忍辱与忍耐是最高苦行。显示巴利原文
Sammā dhammaṃ vipassato, evaṃ gāme munī care, khantī paramaṃ tapo titikkhā.
为何说“某处”?因为在此生喜悦,死后亦喜悦,有时退缩,有时受挫。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Idha modati pecca modati, patilīyati, paṭihaññati.
26 第26、38条:短音。显示巴利原文
26, 38.Rassaṃ.
若有辅音紧随其后,元音于某些情况则变为短音。显示巴利原文
Sarā kho byañjane pare kvaci rassaṃ papponti.
他因实际功德而被称为‘Bhovādin’。显示巴利原文
Bhovādināma so hoti, yathābhāvi guṇena so.
为何说‘某处’?正定即是;萨维特里为诗律之首,短暂的生命被牵引而去。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Sammāsamādhi, sāvittī chandaso mukhaṃ, upanīyati jīvitamappamāyu.
27 第27、39条:该处有省略,并添加了‘ā’音。显示巴利原文
27, 39.Lopañca tatrākāro.
当后面为辅音时,元音在某些情况下会遭到省略。而在此省略发生时,会增入一个‘ā’音。显示巴利原文
Sarā kho byañjane pare kvaci lopaṃ papponti. Tatra ca lope kate akārāgamo hoti.
他具戒,他具慧,此是永恒之法;他确实不配袈裟,他或许也怀有慢与欲,他这位牟尼未见生之怖畏。显示巴利原文
Sa sīlavā. Sa paññavā esa dhammo sanantano, sa ve kasāvamarahati, sa mānakāmopi bhaveyya, sa ve muni jātibhayaṃ adassi.
为何说“某处”?那位牟尼,此法得以显现,他则不配袈裟。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? So muni, eso dhammo padissati, na so kāsāvamarahati.
28 后位辅音于一处发生重叠。显示巴利原文
28, 40.Para dvebhāvo ṭhāne.
元音之后,后位辅音于一处发生重叠。显示巴利原文
Saramhā parassa byañjanassa dvebhāvo hoti ṭhāne.
今此放逸,我将赞叹出家,对人与众生而言,于十四日、十五日,月亮更为明耀皎洁。显示巴利原文
Idhappamādo, purisassa jantuno, pabbajjaṃ kittayissāmi, cātuddasi, pañcaddasi, abhikkantataro cando.
为何称为“处所”?因于此处欢喜,死后亦欢喜。显示巴利原文
Ṭhāneti kasmā? Idha modati pecca modati.
29 第29、42条:在辅音组中,此为浊音与清音的第三与第一字母。显示巴利原文
29, 42.Vagge ghosāghosānaṃ tatiyapaṭhamā.
在辅音组中,若前面的辅音属于浊音或清音,则于元音后,依序列的第三与第一字母在处所上发生重叠。显示巴利原文
Vagge kho pubbesaṃ byañjanānaṃ ghosāghosabhūtānaṃ saramhā yathāsaṅkhyaṃ tatiyapaṭhamakkharā dvebhāvaṃ gacchanti ṭhāne.
这正是禅那之果,安住于此,死神不能征服,犹如山顶磐石;放逸之人则失去四种依处。显示巴利原文
Eseva cajjhānapphalo, yatraṭṭhitaṃ nappasaheyya maccu, sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito, cattāriṭṭhānāni naro pamatto.
为何称为“处”?因此处以强力坚固执持心故。显示巴利原文
Ṭhāneti kasmā? Idha cetaso daḷhaṃ gaṇhāti thāmasā.
30 30, 58. 在辅音前,随韵变为 aṃ。显示巴利原文
30, 58.Aṃbyañjane niggahitaṃ.
随韵后面跟着辅音时,确实变为 aṃ。显示巴利原文
Niggahitaṃ kho byañjane pare aṃ iti hoti.
如是说已,他便应允道:“善哉。”显示巴利原文
Evaṃ vutte, taṃ sādhūti paṭissuṇitvā.
31 31, 49. 或于同组字母前,取该组末尾字母。显示巴利原文
31, 49.Vaggantaṃ vā vagge.
当后面紧接的是组类辅音时,随韵便转为该组末尾字母。显示巴利原文
Vaggabhūte byañjane pare niggahitaṃ kho vaggantaṃ vā pappoti.
他远行已久,当行善法;内心寂静者,生起悲悯。诸比丘,应当这样修学。显示巴利原文
Tanniccutaṃ, dhammañcare sucaritaṃ, cirappavāsiṃ purisaṃ. Santantassa manaṃ hoti, taṅkāruṇikaṃ, evaṅkho bhikkhave sikkhitabbaṃ.
由此“语”字的执取,随韵即替换为“拉”音。例如补特伽罗。显示巴利原文
Vāggahaṇenaniggahitaṃ kho lakārādeso hoti. Puggalaṃ.
为何说‘或’?因为那已造之业并非善妙。显示巴利原文
Vāti kasmā? Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu.
32 第三十二、五十。‘ehe uṃ’。显示巴利原文
32, 50.Ehe uṃ.
当后接单‘阿’音时,随韵即转为‘雅’音,或如此。显示巴利原文
Ekārahakāre pare niggahitaṃ kho ñakāraṃ pappoti vā.
我将独自般涅槃,对此我将提出反问。诸比丘,你们应当这样学。因为那对他来说便是虚妄。显示巴利原文
Paccattaññeva parinibbāyissāmi, taññevettha paṭipucchissāmi, evañhi vo bhikkhave sikkhitabbaṃ. Tañhi tassa musā hoti.
为什么说“或”呢?如此证知了它,便是善说。显示巴利原文
Vāti kasmā? Evametaṃ abhiññāya, evaṃ hoti subhāsitaṃ.
33 三十三、五十。“saye ca”。显示巴利原文
33, 50.Saye ca.
当‘雅’音在后时,随韵便与‘雅’音一同转变成‘若’音,或如此。显示巴利原文
Niggahitaṃ kho yakāre pare saha yakārena ñakāraṃ pappoti vā.
‘结缚’者,即结合。显示巴利原文
Saññogo, saññuttaṃ.
为何说‘或’?‘结缚’者,即结合。显示巴利原文
Vāti kasmā? Saṃyogo, saṃyuttaṃ.
34 三十四、五十二。‘madā sare’。显示巴利原文
34, 52.Madā sare.
当随韵后接元音时,有时会插入 m、d 等音。显示巴利原文
Niggahitassa kho sare pare makāradakārādesā honti vā.
“我称他为婆罗门”,导师如是说。显示巴利原文
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ, etadavoca satthā.
为何说‘或’?即:他骂我、打我、胜过我、夺我所有。显示巴利原文
Vāti kasmā? Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me.
35 35, 34。ya、va、ma、da、na、ta、ra、la 这些为插入音。显示巴利原文
35, 34.Ya va ma da na ta ra lā cāgamā.
当后接元音时,yakāra、vakāra、makāra、dakāra、nakāra、takāra、rakāra、lakāra 这些便成为插入音。显示巴利原文
Sare pare yakāro vakāro makāro dakāro nakāro takāro rakāro lakāro ime āgamā honti vā.
他没有这样的明,即对此心的了知。犹如迷路的母鹿四处张望;洒水者于你为轻,不洒水者于你为重。良马如受鞭策,得以遍知解脱者。以意遍知解脱者,现证自利。长久以来由此处引导,今亦由此处引导。是故,诸比丘,从今日起,有命终归此处。应与善士共处,如芥子于锥尖,如锥尖于芥子。六神通,六处。显示巴利原文
Nayimassa vijjā, yathayidaṃ cittaṃ. Migī bhantā vudikkhati, sittā te lahu messati, asittā te garu messati. Asso bhadro kasāmiva, sammadaññā vimuttānaṃ. Manasādaññā vimuttānaṃ, attadatthamabhiññāya. Ciraṃnāyati, ito nāyati. Yasmātiha bhikkhave, tasmātiha bhikkhave, ajjatagge pāṇupetaṃ. Sabbhireva samāsetha, āraggeriva sāsapo, sāsaporiva āraggā. Chaḷabhiññā, saḷāyatanaṃ.
为何说“或”?如是具大神力者,彼骂我、打我、胜我、夺我所,是不可战胜的随从者。显示巴利原文
Vāti kasmā? Evaṃ mahiddhiyā esā, akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me, ajeyyo anugāmiko.
以c的摄持,此处即成为m的变化。如“长久离家之人”。显示巴利原文
Caggahaṇena idheva makārassa pakāro hoti. Cirappavāsiṃ purisaṃ.
k音有时变为d音。应当致力于自利。显示巴利原文
Kakārassa ca dakāro hoti. Sadatthapasuto siyā.
d音有时变为t音,如‘善逝’。显示巴利原文
Dakārassa ca takāro hoti, sugato.
36 36,47.有时在辅音前出现o。显示巴利原文
36, 47.Kvaci o byañjane.
当后接辅音时,有时会插入一个 o 音。显示巴利原文
Byañjane pare kvaci okārāgamo hoti.
现在去舍卫城托钵为时过早,尚需千余刹那。显示巴利原文
Atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Parosahassaṃ.
为何说“有时”?来,且看此世间,此世间已盲。显示巴利原文
Kvacīki kasmā? Etha passathimaṃ lokaṃ, andhībhūto ayaṃ loko.
37 37、57,以及随音(niggahita,即ṃ)。显示巴利原文
37, 57.Niggahitañca.
当后面接元音或辅音时,有时会插入随音(ṃ)。显示巴利原文
Niggahitañcāgamo hoti sare vā byañjane vā pare kvaci.
“眼生起了”“无头”“诸比丘,只要我能忆念前生”“或细或粗的一切”“诸法以心为先导”。显示巴利原文
Cakkhuṃudapādi, avaṃsiro, yāvañcidha bhikkhave purimaṃ jātiṃ sarāmi, aṇuṃthūlāni sabbaso, manopubbaṅgamā dhammā.
为何说“有时”?他于此世受赞叹,死后在天界喜悦。因为这些车乘,无法到达未至之处。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodati, na hi etehi yānehi, gaccheyya agataṃ disaṃ.
通过采用“ca”,便形成visassa的形态,如pacessati或vicessati。显示巴利原文
Caggahaṇena visaddassa ca pakāro hoti. Pacessati, vicessati vā.
38 38、53:有时省略。显示巴利原文
38, 53.Kvaci lopaṃ.
当后面是元音时,随音(ṃ)在某些情况下会脱落。显示巴利原文
Niggahitaṃ kho sare pare kvaci lopaṃ pappoti.
'我在她们跟前',即'vidūnaggamoti'。显示巴利原文
Tāsāhaṃ santike, vidūnaggamiti.
为何说‘在某些情况下’?想必我真是愚人,在知晓此义后……显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Ahameva nūna bālo etamatthaṃ viditvāna.
39 39,54. 及辅音。显示巴利原文
39, 54.Byañjaneca.
当随音位于辅音前时,有时会脱落。显示巴利原文
Niggahitaṃ kho byañjane pare kvaci lopaṃ pappoti.
见圣谛,此即是诸佛之教法。显示巴利原文
Ariyasaccānadassanaṃ, etaṃ buddhānasāsanaṃ.
为何说“有时”?贤者们,我为你们宣说这至上吉祥。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Etaṃ maṅgalamuttamaṃ, taṃ vo vadāmi bhaddante.
40 40, 55. 隔日。显示巴利原文
40, 55.Paro vāsaro.
随韵之后的元音,有时亦会脱落。显示巴利原文
Niggahitamhā paro saro lopaṃ pappoti vā.
所说令人欢喜,犹如炽热之物,如同种子,如同谷物。显示巴利原文
Bhāsitaṃ abhinandunti, uttattaṃva, yathābījaṃva, yathādhaññaṃva.
为何说“或”呢?他想:“我真是愚者。”显示巴利原文
Vāti kasmā? Ahameva nūna bālo, etadahosi.
41 41, 56. 辅音且无连接。显示巴利原文
41, 56.Byañjano ca visaññogo.
当随韵之后的元音省略时,若辅音原本带有合连,则变为无合连。显示巴利原文
Niggahitamhā parasmiṃ sare lutte yadi byañjano sasaññogo visaññogo hoti.
如是,他的烦恼;从花丛中生起。显示巴利原文
Evaṃsa te āsavo, pupphaṃsā uppajji.
为何说“脱落时”?因为“如此,它是智者的顶点”。显示巴利原文
Lutteti kasmā? Evamassa vidūnaggamiti.
取‘ca’字时,三种辅音之间若有相同音,这些音也会脱落。例如:agyāgāraṃ(火舍)、paṭisanthāravutyassa(他的款待住处)。显示巴利原文
Caggahaṇena tiṇṇaṃ byañjanānamantare ye sarūpā, tesampi lopo hoti. Agyāgāraṃ, paṭisanthāravutyassa.
42 在‘gosare’和‘putha’处,有时会增入‘ga’音。显示巴利原文
42, 32.Gosare puthassāgamo kvaci.
当‘putha’一词后接元音时,其末尾有时会增入‘ga’音。显示巴利原文
Puthaiccetassa ante sare pare kvaci gakārāgamo hoti.
或作“puthage”。显示巴利原文
Puthage va.
43 43, 33. “pā”的词末元音变为短音。显示巴利原文
43, 33.Pāssa canto rasso.
当“pā”一词位于末尾且后接元音时,有时会增入“ga”字,同时词末元音变为短音。显示巴利原文
Pāiccetassa ante sare pare kvaci gakārāgamo hoti, anto ca saro rasso hoti.
例如“pageva”一词。显示巴利原文
Pageva vutyassa.
为何说“有时”?因为也有“pā eva”这种形式。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Pā eva vutyassa.
44 第四十四条第二十四项:阿婆 阿毗。显示巴利原文
44, 24.Abbho abhi.
当“abhi”之后接元音时,替换为“abbha”。例如“abbhudīritaṃ”、“abbhuggacchati”。显示巴利原文
Abhiiccetassa sare pare abbhādeso hoti. Abbhudīritaṃ, abbhuggacchati.
45 45, 25. “ajjho”替代“adhi”。显示巴利原文
45, 25.Ajjhoadhi.
当“adhi”(前缀)之后接元音时,替换为“ajjh”。显示巴利原文
Adhiiccetassa sare pare ajjhādeso hoti.
例如:ajjhokāse, ajjhāgamā。显示巴利原文
Ajjhokāse, ajjhāgamā.
46 第四十六条第二十六项:当‘te’等词后接元音时,不发生音变。显示巴利原文
46, 26.Te na vā ivaṇṇe.
然而,当‘abhi’、‘adhi’等词后接元音时,确实会出现‘abbho’、‘ajjho’等替换形式,这些形式是存在的。显示巴利原文
Te ca kho abhiadhiiccete ivaṇṇe pare abbho ajjhoitivuttarūpā naṃ honti vā.
例如 abhicchitaṃ、adhīritaṃ。显示巴利原文
Abhicchitaṃ, adhīritaṃ.
为何说‘vā’(或者)?因为有‘abbhīritaṃ, ajjhiṇamutto’等形式。显示巴利原文
Vāti kasmā? Abbhīritaṃ, ajjhiṇamutto.
47 第四十七章,第二十三项:‘ati’后遇‘s’音的情形。显示巴利原文
47, 23.Atissa cantassa.
当前缀 ati 之后遇到元音时,anti 词根中的 ti 音不会像 ‘sabbo caṃ tī’ 那样发生规则变化。显示巴利原文
Atiiccetassa antabhūtassa tisaddassa ivaṇṇe pare ‘‘sabbo caṃ tī’’ti vuttarūpaṃ na hoti.
例如:atīsigaṇo,atīritaṃ。显示巴利原文
Atīsigaṇo, atīritaṃ.
为什么说‘当遇到元音时’?因为这是一条无例外的通规。显示巴利原文
Ivaṇṇeti kasmā? Accantaṃ.
48 第四十八章第四十三条:关于“pati”在某些情况下的替换。显示巴利原文
48, 43.Kvaci paṭi patissa.
当“pati”之后为元音或辅音时,在某些情况下替换为“paṭi”。显示巴利原文
Patiiccetassa sare vā byañjane vā pare kvaci paṭiādeso hoti.
应给予反证,它被反驳。显示巴利原文
Paṭaggi dātabbo, paṭihaññati.
何以说“某处”?即于边地之国土,心生退缩,或择适宜之地而住。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Paccantimesu janapadesu, patilīyati, patirūpadesavāso ca.
49 第49、44句。“putha”当为辅音时。显示巴利原文
49, 44.Puthassu byañjane.
“putha”一词,在辅音之前,其词末元音变为“u”。显示巴利原文
Puthaiccetassa anto saro byañjane pare ukāro hoti.
凡夫,即种种之存在。显示巴利原文
Puthujjano, puthubhūtaṃ.
依“anta”所摄之故,虽非“putha”,然其后接元音时,末尾亦转为 u 音,例如 manuñña。显示巴利原文
Antaggahaṇena aputhassāpi sare pare antassa ukāro hoti, manuññaṃ.
50 第50条,第45条:avassa(当为 ava 时)的 o。显示巴利原文
50, 45.O avassa.
“Ava”此词,当后随辅音时,于某些情况变为“o”。显示巴利原文
Avaiccetassa byañjane pare kvaci okāro hoti.
为黑暗所覆蔽。显示巴利原文
Andhakārena onaddhā.
“某处”是何义?愿我身中肉血枯竭。显示巴利原文
Kvacīti kasmā? Avasussatu me sarīre maṃsalohitaṃ.
51 第51、59条:凡未明示者,依已述之连接方式。显示巴利原文
51, 59.Anupadiṭṭhānaṃ vuttayogato.
凡未明示的前缀与不变词,应依元音连声、辅音连声及已述连声,各随其相应的方式连接。显示巴利原文
Anupadiṭṭhānaṃ upasagganipātānaṃ sarasandhīhi byañjanasandhīhi vuttasandhīhi ca yathāyogaṃ yojetabbaṃ.
令堕落、归宿、奉献、鞋履、正理、无覆藏、随觉、未善寂静、善寂静、恶依处、善依处、恶说、善说、宣说、开示、离散、箭镞、散乱、离去、随行、无害、非稀有、遍求、执取——这些声也是如此。显示巴利原文
Pāpanaṃ , parāyaṇaṃ, upāyanaṃ, upāhanaṃ, nyāyogo, nigupadhi, anubodho, duvūpasantaṃ, suvūpasantaṃ, dvālayo, svālayo, durākhyātaṃ, svākhyāto, udīritaṃ, samuddiṭṭhaṃ, viyaggaṃ, vijjhaggaṃ, byaggaṃ, avayāgamanaṃ, anveti, anupaghāto, anacchariyaṃ, pariyesanā, parāmāso, evaṃ sare ca honti.
摄持、精勤、入行、勇猛、出离、离垢、出离、难出离、饥馑、恶言、善见、恶执、争论、出离者、前进、后退——如是于文句亦然。其余一切皆应按此方式配合使用。显示巴利原文
Pariggaho, paggaho, pakkamo, parakkamo, nikkamo, nikkasāvo, nillayanaṃ, dullayanaṃ, dumbhikkhaṃ, dubbuttaṃ, sandiṭṭhaṃ, duggaho, viggaho, niggato, abhikkamo, paṭikkamo, evaṃ byañjane ca. Sesā sabbe yojetabbā.