第六十章
Saṭṭhima pariccheda
住罗诃那者,胜臂大王
与米达王后,二人尔时俱命终。
Rohaṇe nivasitthā’va, jayabāhumahīpati; Mittāvhā rājinī ceva, tadā kālamakaṃsu te.
希利瓦拉巴的妻子当时生下了两个苏伽拉。
儿子摩那婆罗纳,还有女儿利喇瓦提。
Sirīvallabhajāyā’tha, janesi sugalā duve; Māṇabharaṇakaṃ puttaṃ, puttiṃ līlāvatimpi ca.
摩那婆罗纳国王的王后也是拉达那瓦利;
她也生了密多与帕帕瓦蒂这两个女儿。
Māṇābharaṇabhūpāla-devī’pi ratanāvalī; Mittaṃ pabhāvatiñcāpi, alabhī dhītaro duve.
当见到勇臂的那两个女儿时,
那时,大副王心里这样想。
Passantassa ubho tāyo, dhītaro vīrabāhuno; Tadā mahādipādassa, evaṃ āsi vitakkitaṃ.
在世间公认的一切王统的最高处;
我们可是清净月族中出身高贵的人。
Lokābhisammate sabba-bhūpālanvayamuddhani; Visuddhe somavaṃsamhi, abhijātā mayaṃ pana.
比他人更令人欢喜的样貌,在一切众生中最为出众挺拔。
在各种学问上都很精通,对象马之类的事也娴熟在行。
Pihanīyatarākārā, sabbasattisamunnatā; Nānāvijjāsu nipuṇā, hatthiassādisukkhamā.
如是此三人,为彼独行勇臂者;
于战阵中屡遭败北与屈辱。
Tathā pekākinā ve’te, tayo vikkamabāhunā; Parājayaṃ paribhavaṃ, pāpitā bahuso raṇe.
善巧能干的儿子,清除这垢秽;
他的显现并未出现,唉,我们实在是福德浅薄。
Sūnuno susamatthassa, visodhetu mimaṃ malaṃ; Na dissate pātubhāvo, aho no appapuññatā.
被众人非议玷污,就算当上国王,对我又有什么意义?
现在,舍弃对感官对象的执著,转向善行。
Janavādakiliṭṭhena , rājattenāpi kiṃ mama; Idāni visayāsaṅgaṃ, hitvā kalyāṇakammasu.
不放逸者应当日复一日、从不间断地度过时日。
一切王国事务交付大臣之后
Appamattassa satataṃ, netabbā vāsarā’iti; Niyyātetvā amaccānaṃ, sabbaṃ rajjavicāraṇaṃ.
他在那里住了七八个月,有一天夜里,
他持戒自律,在天王宫中铺好卧具过夜。
Tahiṃ satta’ṭṭhamāsañhi, vasaṃ rattiyamekadā; Devarājaghareseyyaṃ, kappesi sīlasaṃyato.
随后在黎明时分,那位有大神通的天子;
装饰着色彩斑斓的衣物和饰品,点缀着香与花环。
Tato paccūsakālamhi, devaputtaṃ mahiddhikaṃ; Vicittavatthābharaṇaṃ, gandhamālāvibhūsitaṃ.
以自己更殊胜的容色和身光,
她的光芒照亮了一切,如同升上天空的太阳。
Uḷāratararūpena, dehobhāsena attano; Obhāsentaṃ asesā’sā, sūriyañca na bhuggataṃ.
大地之主在梦中看见他这样说道:
大福者啊,愿你欢喜;大地之主啊,愿你心怀喜悦。
Vadantaṃ supine evaṃ, adakkhi daraṇīpati; Pasīdassu mahābhāga, pitobhava mahipati.
具足吉祥之相,能实现心中所求之事。
已调伏身语意、威光遍及世间洞穴、精进勇猛者。
Dhaññalakkhaṇasampanno, icchitatthassasādhako; Vinīto lokakuhara-byāpitejo parakkamo.
以威令、势力与名声的光辉而闪耀,是一切功德的聚集处;
你的胜子能令世间教法兴旺。
Āṇabalayasokitti-bhāsuro sagguṇākaro; Lokasāsanasaṃvuddhi-karo puttavaro tava.
大王,不久之后就能得到了,现在就能得到。
你赶快前往妻儿居住的那座城去吧。
Labbhīssate mahārāja, na cirasseva sampati; Puttadārādhivutthaṃ taṃ, puraṃ khippaṃ payāhīti.
夜里醒来后,喜悦的冲动已经生起;
天亮之后,最胜者便前往波昂卡村。
Pabujjhitvāna sañjāta-pītivegotha rattiyā; Vibhātāya tatopoṅkha-gāmaṃ gañchinaruttamo.
他如所见之相,宣说吉祥之梦;
那位大地之主,[是]以王后为首的众大臣之主。
Yathā diṭṭhappakārantaṃ, kathesi supinaṃ subhaṃ; Mahesī pamukhānaṃ so, amaccānaṃ mahīpati.
在那里,他和王后一起,祈愿得到一个最优秀的儿子;
心里想着布施、持戒等种种美好的善行。
Saddhiṃ mahesiyā tattha, patthento puttamuttamaṃ; Cintonto dānasīlādiṃ, subhaṃ nānappakārakaṃ.
有一天清晨时分,在梦里;
具足一切相好,通体纯白,令人心生欢喜。
Athekadivasaṃkāle, paccūse supine pana; Sabbalakkhaṇasampannaṃ, sabbasetaṃ manoharaṃ.
调伏象中至尊的调柔之象,因爱怜而牵其耳;
恰似自身正进入大王后的寝宫卧房。
Dantīpotavaraṃ dantaṃ, kaṇṇe gaṇiyapemato; Pavisantamivattānaṃ, seyyāgabbhaṃ mahesiyā.
看清之后醒来,从殊胜的床上起身;
内心被生起的喜悦与欢欣之势所充满。
Sampassiya pabujjhitvā, uṭṭhāya sayanāvarā; Sañjātapītipāmojja-vegapīṇitamānaso.
尔时,(她)进入大王后的寝宫卧室;
她入睡后,如其所见宣说彼梦。
Tāyaṃ velāyamedāsu-seyyāgabbhaṃ mahesiyā; Pavissasupinaṃ tassā, yathādiṭṭhaṃ pakāsayī.
我也如那幼象一般,右绕我的床后,
便用象鼻抓住床脚,站在那里。
Ahampi tādisaṃ hatthi-potakaṃ sayanaṃ mama; Padakkhiṇaṃ karitvāna, ṭhitaṃ soṇḍe samādiya.
把床拖过来,因为疼爱,把它扶了上去;
王后也对国王说:“我在梦里拥抱过它。”
Ākaḍḍhitvāna sayanaṃ, samāropiya pemato; Āliṅgiṃ supinamhīti, devī cāpi tamabravī.
他们两人就这样互相说出了各自所见。
他们精神振奋地起了身,那时睡意已经完全消失。
Ubho te aññamaññassa, diṭṭhamevaṃ pakāsiya; Uṭṭhāpesuṃ pahaṭṭhāva, vītaniddāruṇaṃ tadā.
天亮之后,他们问前来侍奉的国师与诸占相师;
那些人听后都欢喜。
Tato pāto upaṭṭhātu, mupayātaṃ purohitaṃ; Nemittake ca pucchiṃsu, sunitvā te pamoditā.
没过多久,那位具有财富与祥瑞之相的儿子,
他们说,在出生方面,他必定会成为。
Na cirasseva puttassa, dhaññalakkhaṇasālino; Uppattiyā avassaṃ’va, bhavaṃtabbanti kittayuṃ.
大臣们和城中居民听了这话之后,
国王和所有人都举行了盛大的庆典。
Taṃ suṇitvā amaccā ca, tathā nagaravāsino; Avindiṃsu janindo ca, sabbepīti mahussavaṃ.
从那时起,国王就一心渴求着极大的安稳吉祥。
他多次让比丘僧团念诵简短的护卫经。
Tato paṭṭhāya sotthānaṃ, patthayaṃ patthivobhusaṃ; Bhikkhusaṅghena bahuso, bhaṇāpesi parittakaṃ.
他每天把像摩尼宝珠、珍珠这样种种珍奇贵重的东西,布施出去。
他在布施的场合,一次又一次地舍给乞求的人。
Maṇimuttādikaṃ cittaṃ, mahagghamanuvāsaraṃ; Pariccaji dānamukhe, yācakānamanekaso.
由国师等精通吠陀与吠陀支的婆罗门们,
还让他们做了护摩这类大家公认的吉祥仪式。
Purohitādivippehi, vedavedaṅgaviññūhi; Vattāpesi ca homādi-vidhānaṃ sotthi sammataṃ.
精舍已毁,舍利塔与池塘亦破败;
为修缮故,他安排王室工匠。
Suvinaṭṭhe vihāre ca, dhātugabbhe ca vāpiyo; Jiṇṇā ca paṭisaṅkhattuṃ, yojayī rājakappike.
国王这样以善业度过每一天时,
不久王后腹中便怀上了殊胜的胎儿。
Dinaṃ nayante kalyāṇa-kammene’vaṃ narissare; Na ciraṃ saṇṭhahi gabbha-varo kucchimhi deviyā.
于是那位人主得知后满心欢喜。
他为王后安排了隆重的孕期护养。
Tatovagamma taṃ haṭṭha-pahaṭṭho so narissaro; Mahantaṃ deviyā gabbha-parihāramadāpayi.
王后孕期圆满,先后诞下王子;
在吉宿与吉时相印的良辰吉时。
Paripakkagabbhā devī, kamena janayīsukaṃ; Samaye bhaddanakkhatta-muhuttenabhilakkhite.
就在那一刹那,所有方向都变得完全清净明亮,没有一处例外。
他们又住在芳香、柔软而清凉的和风中。
Suppasannā asesā ca, disāyo taṃkhaṇe ahu; Samīraṇe ca vāsiṃsu, sugandhimudusītalā.
伴随着象群的鸣叫声和马匹的嘶鸣声,
那时,王家庭院变得一片喧闹,充满极大的喧哗。
Dantīnaṃ koñcanādena, hayānaṃ hesitena ca; Rājaṅgaṇaṃ tadājātaṃ, mahākolāhalā kūlaṃ.
如此种种稀有殊胜的景象以多种方式显现时,
见到那异象之后,玛那跋罗那国王满心惊叹。
Accherātisaye evaṃ, pātubhūte anekadhā; Disvā taṃ vimhayappatto, māṇabharaṇabhūpati.
听说了自己儿子那时生起的音讯,
就像被甘露灌顶一样,内心满怀着喜悦与期盼。
Sutvā nijassa puttassa, tadā sañjātasāsanaṃ; Amatenābhisittova, pītipuṇṇamanoratho.
那时,他把许多被关在牢房里的人释放了出来;
他把丰厚的布施分发给沙门和婆罗门。
Mocāpetvā tadā kārā-ghare baddhe bahūjane; Dānaṃ uḷāraṃ samaṇa-brāhmaṇānaṃ padāpayi.
还有以大臣为首的城镇居民们,
用芭蕉叶拱门等以多种方式装饰王都。
Amaccapamukhā cāpi, janāpuranivāsino; Kadalītoraṇādīhi, rājadhānī manekadhā.
把整个城都装饰好了,精心打扮、盛装严饰;
他们举行了盛大庆典,那几天真是让人满心欢喜。
Alaṅkaritvā sakalaṃ, sumaṇḍitapasādhitā; Chaṇaṃ mahantaṃ vattesuṃ, katipāhaṃ manoramaṃ.
依吠陀所宣仪轨,为王子故,
大地之主将诞生等诸礼悉皆成办。
Vede vuttavidhānena, jātakammādikaṃ vidhiṃ; Sabbaṃ samāpayitvāna, kumārassā’vanīpati.
国师等婆罗门,然后看相读诵者。
先安排好供养和恭敬的仪式,然后才……
Purohitādayo vippe, tato lakkhaṇapāṭhake; Āṇāpetvāna sakkāra-sammānavidhipubbakaṃ.
他指派(相师)为王子接收诸相;
那从头到足一切相好,悉皆圆满具足。
Niyojesi kumārassa, lakkhaṇānaṃ paṭiggahe; Sādhakaṃ sakalaṃ tassa, yatthapādādilakkhaṇaṃ.
探知了那置身于众大臣中的你的[事]后,
他们满心欢喜地向国王和王后禀告。
Upadhāriya mahāmacca-gaṇamajjhagatassa te; Rājino deviyā cāpi, pakāsesuṃ pamoditā.
把兰卡岛放在一边,还有赡部洲大地。
他精通于把(整个王国)统一在一把伞盖之下,加以享用。
Laṅkādīpaṃ ṭhapetvāna, jambudīpatalampi ca; Ekacchattaṅkitaṃ katvā-nubhottuṃ nipuṇo iti.
国王用种种财富让相师们满足之后,又更加恭敬地追问。
是否有任何显现出来的不祥之兆?有还是没有?
Te santappiya bhogehi, bhiyyo pucchittha sādaraṃ; Sandissamānaṃ yaṃkiñci, ariṭṭhaṃ atthi natthī’ti.
这位王子看起来确实有长寿的征兆。
那些相师对国王说:这是对生父有凶兆的相应。
Dīghāyuko kumāro’yaṃ, kiñci paññāyate vata; Janakāriṭṭhayogo’ti, te mahīpatino’bravuṃ.
其臂能摧破敌军、威势灼人,彼已具此;
故名“勇臂”,得名副其实之名。
Tassārijanasammaddi-patāpabhujayo gato; So parakkamabāhū’ti, anvatthanāmamaggahī.
穿耳礼与初哺吉庆,诸仪皆备;
明晓仪轨者,悉令如法成办,终始无阙。
Kaṇṇave dhamahañceva, annupāsanamaṅgalaṃ; Kārāpiya vidhānaññū, yathāvidhimasesato.
维卡玛巴胡王为传王子诞生之喜讯,
遣使赍诏,驰赴布拉提城。
Rañño vikkamabāhussa, saputtuppattisāsanaṃ; Vattuṃ sadūte pesesi, pulatthinagaraṃ tadā.
勇臂力士,闻其甥之大福德,
复闻阇那迦与阿利塔相合之事。
Tehiso bhāgineyyassa, mahābhāgattanampi ca; Janakāriṭṭhayogañca, sutvā vikkamabāhuso.
你生了我的外甥——吉祥者,胜利王等诸王花鬘中的领袖,
如明珠般明耀。
Dhaññaṃ vijayarājādi-rājamālāya nāyakaṃ; Maṇiṃva bhāsuraṃ mayhaṃ, bhāgineyyaṃ janesiso.
无论发生什么样的持续衰损,他都不会有。
同样,愿王子就在我身边这里长大。
Hāni yākācisatataṃ, yathā tassa na hessati; Tathā mamantikeyeva, kumāro ettha vaḍḍhataṃ.
未得之利无力求得,已得之利无力守护;
我此象臂之子,于一切事皆无堪能。
Aladdhaṃ labhituṃ lābhaṃ, laddhañca parirakkhituṃ; Sabbathā na samatthoyaṃ, putto gajabāhu mama.
即使具备英勇等品质,也是另一个名叫玛欣德的儿子。
他母族出身低微,不配继承我的王位。
Sūrabhāvādiyutto’pi, mahindavhaparosuto; Nihīno mātugottena, na rajjassa raho mama.
我此贸易所生、多方积集之财,
他人必享其分,如甥之嗣王位。
Ṭhitassa vikkajātena, nekaso sañcitena me; Rajjassa bhāgineyyo’va, kāmaṃ bhāgī bhavissati.
他如此派遣使者,去把那个少年带来;
给了童子饰物,以及其余精华供品。
Itipesesi dūte so, ānetuṃ taṃ kumārakaṃ; Kumārā bharaṇaṃ datvā, sesaṃ sārañcupāyanaṃ.
勇臂大王从使者们口中听完全部消息后,
他这番话是合理的,是出于对我的善意说出来的。
Sabbaṃ dūtamukhā sutvā, vīrabāhu mahīpati; Tassetaṃ vacanaṃ yuttaṃ, vuttaṃ mehita buddhiyā.
然而为消己身灾厄,将这般亲生的宝贝儿子送走,
终究不合宜。
Tathāpi ca nijāriṭṭha-paṭikāratthamīdisaṃ; Orasaṃ puttaratanaṃ, pesetuṃ nā’nurūpakaṃ.
少年既被带走,臂力雄健者之党羽又将如何?
犹如烈火获得大风之力。
Kiñca tattha kumāramhi, nīte vikkama bāhuno; Pakkho laddhamahāvāha-balo viya hutāsano.
他将以极其高大、极其炽盛的威光燃烧起来。
我们的衰败只会变得巨大又猛烈。
Accunnatena mahatā, tejasā sañjalissati; Hānireva vatamhākaṃ, mahatī hessate bhusaṃ.
就这样,他对来到手边的使者们,自己的儿子。
他把儿子留在身边,然后遣送使者,又以诚意的心让他心生敬服。
Iti hatthe gatānaṃ so, dūtānaṃ thanayaṃ sakaṃ; Apesetvā visajjesi, pasādiya manena so.
和儿子、妻子一起和睦地生活,
人主就在那里住下;
被剧烈的大热病所触击,
他连同王位一起舍弃了国土。
Saputtadārehi samaggavāsaṃ, Narādinātho nivasaṃ tahiṃso; Tibbena phuṭṭho mahatāgadena, Rajjena saddhiṃ vijahittha desaṃ.