第四十八章
Aṭṭhacattālīsatima pariccheda
从那以后,他的弟弟塞那,在都城中撑起了华盖;
就像看着自己心爱的儿子一样,那位大富翁看待一切众生。
Tato tassā’nujo seno, chattaṃ ussāpayī pure; Piyaṃ’va puttaṃ passanto, satte sabbe mahādhano.
过去诸王之行持,如所传承而践行;
亦推行前所未有、与法相应之行持。
Cariyaṃ pubbarājūnaṃ, samācari yathābhataṃ; Apubbampi ca vattesi, cariyaṃ dhammasaṃhitaṃ.
为了比丘们、比丘尼们,以及住在岛上的亲属们;
他对鱼、野兽和鸟做了该做的事。
Bhikkhūnaṃ bhikkhūnīnañca, ñātīnaṃ dīpavāsinaṃ; Macchānaṃ migapakkhīnaṃ, kattabbaṃ sa samācari.
他派人诛杀了逃到对岸的玛欣德。
他就这样彻底清除了王国的敌对势力。
Mahindaṃ paratīraṃ so, gataṃ yojiyamārayi; Evaṃ so suvisodhesi, rajjapaccatthike’khile.
他举行了盛大布施,施予求财的乞者,
以及比丘和婆罗门——可意的王家饮食。
Mahādānaṃ pavattesi, yācakānaṃ dhanesinaṃ; Bhikkhūnaṃ brāhmaṇānañca, manuññaṃ rājabhojanaṃ.
弟有三人:玛欣德、迦叶与优陀耶;
三人之中,玛欣德是副王。
Ahesuṃ anujātassa, mahindo kassapo tathā; Udayoti tayo tesu, mahindo yuvarājako.
随彼而行,恭敬侍奉;
名为僧伽,是王妻室,斯王之妃。
Hutvā tassānuvattanto, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi; Saṅghānāmāsi rājassa, bhariyā tassa rājinī.
国王去海边城镇玩乐的时候,
伍达亚那位副王,那时被留在了城里。
Kīḷanatthaṃ samuddassa, gate rājini paṭṭanaṃ; Udayo ādipādoso, ohīno nagare tadā.
携摩尼拉尼之女那罗,
受王军守护,他抵达波隆纳鲁沃城。
Nālanāmaṃ gahetvāna, dhītaraṃ māṇilāniyā; Rakkhitaṃ rājarakkhāya, puḷatthinagaraṃ agā.
国王对那件事没有发怒,缔结了不可破坏的盟约;
把大提婆达派出去,让他满意之后,就把他带到了这里。
Rājā tasmiṃ akujjhitvā, sandhiṃ katvā akuppiyaṃ; Mahādīpādaṃ pesetvā, tosatvā taṃ idhānayi.
从那时起,这些刹帝利就如此和合一致。
他们守护教法和世间,安住在很好的定力中。
Evaṃ samaggā te āsuṃ, tato paṭṭhāya khattiyā; Rakkhantā sāsanaṃ lokaṃ, vasiṃsu susamāhitā.
从那以后,在某一个时候,拥有强大力量的般度王
从赡部洲来到这里,开始夺取这座岛。
Tato kenaci kālena, paṇḍurājā mahābalo; Jambudīpā idhā’gamma, dīpa gaṇhitumārabhi.
国王听说后,派遣大军前往彼处。
因为大臣们的争吵,那位国王变得顽固又傲慢。
Rājā sutvā mahāsenaṃ, pesuyittha tadantikaṃ; Amaccānaṃ vivādena, thaddhotāro nārādhipo.
般度王正在摧毁整个北方地区,
他在大塔利达村安营扎寨。
Paṇḍurājā vināsento, sabbaṃ taṃ desamuttaraṃ; Khandhāvāraṃ nivesesi, mahātālitagāmake.
住在这里的泰米尔人很多,他们散布在各个地方。
他们全都归附了他,从此他就变得强大起来。
Vasantā damiḷā ettha, bahavo ye tahiṃ tahiṃ; Sabbe taṃ pakkhiyāhesuṃ, tato so balavā ahu.
在那里,行走的大军为了与国王交战而出发了。
般度王也登上象背,坐了下来。
Tattha gantā mahāsenā, rañño yujjhitumārabhi; Hatthikkhandhagato paṇḍu-rājāpi samupāvisi.
泰米尔军队已经到来,他们望着主人的脸。
他们力量充足、斗志高昂,为此已经舍弃了性命。
Ahu damiḷasenāsā, passanti sāmino mukhaṃ; Sampattabalahussāhā, tadatthe cattajīvitā.
主帅既丧,岛军斗志尽失;
勉强应战,阵势溃散,便四处奔逃。
Dīpasenā tu sāmina-mabhāvena nirussukkā; Yujjhanti paribhinditvā, palāyittha tato tato.
般度王的大军登岸,就在那时;
犹如魔军般行进,冲散大众。
Otaritthamahāsenā, paṇḍurājāssa taṅkhaṇe; Mārasenāva gacchanti, vicuṇṇenti mahājanaṃ.
国王在军队溃散时,尽取一切财赋;
舍弃精锐象军与都城,朝摩罗耶山而去。
Rājā senāya bhinnattaṃ, sukkā sabbaṃ samādiya; Hatthasāraṃ puraṃ hitvā, malayābhimukho gato.
随后,玛欣德太子骑上大象,
眼看自己的军队溃败,他仍在奋力作战。
Tato hatthiṃ samāruyha, yuvarājā mahindako; Yujjhanto sakasenāya, palātattaṃ samekkhiya.
仅凭我一人,确实不可能把这些人全都杀死;
死在这些卑劣者手里,并不安乐。
Ekename na sakkā ve, sabbe etehi mārituṃ; Etesaṃ na ca nīcānaṃ, hatthesu maraṇaṃ sukhaṃ.
是故我想:于我,死为胜,由我自作;
彼居象背者,即自断其头。
Tasmā varaṃ me maraṇaṃ, mayā eveti cintiya; Hatthikkhandhagatoyeva, chindi so sīsamattano.
那些侍从看到这一幕,就在那里纷纷砍下了自己的头。
泰米尔军队看到这一幕,个个兴高采烈,欢喜雀跃。
Taṃ disvā bahavo sīse, tattha chindiṃsu sevakā; Taṃ disvā damiḷī senā, haṭṭhatuṭṭhā pamodisā.
把这些全都仔细审视考量之后,迦叶便着手实行。
骑上最上等的骏马,全身披挂整齐,带着大批武器。
Etaṃ sabbaṃ samekkhitvā, ādāpādo sakassapo; Turaṅgavaramāruyha, susannaddho mahāyudho.
他独自一人,无所畏惧,走近了寺院。
就算对方是这样一支大军,他也冲进去,把它冲散。
Vihāramupasaṅkamma, abhayaṃ ekakova so; Tādisampi mahāsenaṃ, ogāhetvā vidārayi.
如金翅鸟攫龙于水中,
彼令彼一切退散,善护自身。
Supaṇṇo viya gaṇhanto, bhūjagena salilāla ye; So taṃ sabbaṃ nivattesi, attānañca sugopayi.
只看见一匹马,样子却像一整群骏马。
他看不见自己的任何一个随从。
Asso ekova dissittha, turaṅgāvalisannibho; Attano so janaṃ kañci, apassanto’nugāminaṃ.
一个敌人对我来说算什么,就算满足了我的愿望又怎样?
只要我还能活些日子,我就要实现我的心愿。
Kiṃ me ekena verinaṃ, pūritena manorathaṃ; Kālantarehaṃ jīvanto, pūressaṃ me manorathaṃ.
所以,确实理应离去,击破那强大的军队;
就像无所畏惧的大勇士,他接近了旋风。
Tasmā gantuṃva yuttanti, nimphoṭetvā mahābalaṃ; Nibbhayova mahāyodho, koṇḍivātamupāgami.
白王带着大军,随后就攻占了那座城。
他们把那个王子的头拿给白王看。
Paṇḍurājā mahāsenā, aggahesi tato puraṃ; Sīsaṃ taṃ yuvarājassa, paṇḍurājassa dassayuṃ.
他见已,将潘地亚诸王焚化;
命彼办理葬场一切事务。
So taṃ disvā ca jhāpetvā, rājūnaṃ paṇḍudesinaṃ; Sabbamāḷāhane kiccaṃ, tassa kātuṃ niyojayi.
他把国王仓库里的一切财宝都搬走了;
不应掠夺的东西应该拿走,无论是在精舍还是在城里。
Sabbaṃ sāraṃ harāpesi, bhaṇḍāgāramhi rājino; Aggaṇhittha gahetabbaṃ, vihāre nagarepi ca.
在宝石宫殿里,所有的纯金师像;
石制牟尼主那对化为眼睛的宝珠。
Pāsāde ratane sabbe, sovaṇṇaṃsatthubimbakaṃ; Silāmaya munindassa, cakkhubhūka maṇidvayaṃ.
同样,也在金板上,在塔园的佛塔上;
各处寺院里,到处都有金色的雕像。
Tathā sovaṇṇapaṭṭe ca, thūpārāmamhi cetiye; Suvaṇṇa paṭimāyo ca, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
取一切已,令兰卡岛成空无实;
彼弃可爱之城,夜叉所噬之形。
Sabbaṃ gahetvā nissāraṃ, laṅkādīpa makāsi so; Chaḍḍayittha puraṃ ramma, yakkhabhakkhita rūpakaṃ.
国王也派人把守,在大路沿途各处设下守卫;
他因为害怕,就住在两河交汇的地方。
Rājā’pi rakkhaṃ datvāna, mahāmagge tahiṃ tahiṃ; Gaṅgādvaya mukhe vāsaṃ, kappesi parisaṅkito.
随后,般度王欲与锡兰王缔结(盟约),派遣大臣前往彼处;
锡兰之主见到了他们。
Paṇḍurājā tato saddhiṃ, kātuṃ sīhaḷasāminā; Amacce tattha pesesi, disvā te sīhalādhipo.
听了使臣们的口信之后,他完全接受了那一切;
款待了使者,让他们随心所欲地得到款待。
Suṇitvā sāsanaṃ tesaṃ, sabbaṃ taṃ sampaṭicchiya; Dūtānaṃ kārayitvāna, yathākāmena saṅgahaṃ.
带着两头大象,还有全套装饰品;
他派了使者去他那里,也为自己带来利益。
Hatthidvayaṃ sadatvāna, sabbamābharaṇampi ca; Tassa pesesi dūteso, attanopi hitāvahe.
般度王看到这一切洁白,心里感到满足;
他当天就把那座大城交给了使者们。
Paṇḍurājā sitaṃ sabbaṃ, disvā santuṭṭhamānaso; Niyyātetvāna dūtānaṃ, tadaheva mahāpuraṃ.
出了城先往前走,没过多久就到了港口;
在那里,他登上船,回到了自己的地方。
Nikkhamitvā purā gantvā, na cireneva paṭṭanaṃ; Tattha āruyha nāvaṃ so, saka desa mupāgami.
戒云之王从彼来,入于都城;
安邦于正处,摄心而住。
Tato āgamma nagaraṃ, sīlāmegho mahīpati; Yathāṭhāne ṭhapetvāna, dīpaṃ vasi samāhito.
把弟弟立为第二,名为优陀夷的刹帝利。
他把大副王之位授予了他,并赐予他南方苏伽陀之地。
Bhātaraṃ dutiyaṃ katvā, udayaṃ nāma khattiyaṃ; Mahādīpādaṃ tassā’dā, sogatthaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ.
他也没过多久,就按照自己该做的去积了福。
被一种疾病击中,就进入了死神的嘴里。
Sopi kho na cireneva, katvā puññaṃ yathārahaṃ; Rogenekena samphuṭṭho, paviṭṭho maccuno mukhaṃ.
迦叶副王,住在普拉提那城;
与般度王交战后,据说被杀。
Kassapo ādipādopi, pulatthinagare vasaṃ; Yojetvā paṇḍurājena, ahosi kira mārito.
Tadā kassapanāmassa, puttā āsuṃ mahārahā; Ādipādassa cattāro, dhaññalakkhaṇa saññutā.
那位名叫塞纳的童子,是全军之首。
他勇猛、英勇、志气高昂,能承担国王的重任,沉稳而平等。
Yo senaṃ sabbapaṭhamo, seno nāma kumārako; Sūro vīro mahussāho, rājabhārakkhamo samo.
国王把大岛给了他,按照规矩;
他把南方那片地方连同车乘一起赐予,作为享用之用。
Rājā mahādīpādattaṃ, tassa datvā yathāvidhiṃ; Bhogatthaṃ dakkhiṇaṃ desaṃ, savāhana mupādisi.
罗诃那之主有四个儿子,以基蒂阿格博提为首;
另有三个女儿,端庄悦目,令人欢喜。
Rohaṇādhipatissā’suṃ, puttā kittaggabodhito; Cattāro dhītaro tisso, dassaneyyā manoramā.
那时,他的长子,名叫玛欣德的刹帝利。
杀了姑母之后,他夺取了那片土地及其所有物。
Tadā jeṭṭhasutaṃ tassa, mahindaṃ nāma khattiyaṃ; Pitucchā mārayitvāna, desaṃ gaṇhi sasādhanaṃ.
你的三位兄弟,在那时,
因为兄弟被杀而愤怒,
带着三位姊妹,
他们来到国王面前。
Bhātaro te tayo tasmiṃ, Saṃruṭṭhā bhātu ghātane; Ādāya bhagīnī tisso, Rañño santikamāgamuṃ.
国王见彼三王子,心生怜爱怀慈悯;
视若天界诸童子,满怀恩爱育安乐。
Rājāpi disvā tetīva, mamāyanto dayāluko; Sabbe devakumāreva, sukhaṃ vaḍḍhesi pemavā.
于是人主授以军旅,遣彼名为迦叶、众中长者,
令往取彼国土。
Tato kassapanāmaṃ so, tesaṃ jeṭṭhaṃ narissaro; Desaṃ taṃ gaṇha yāhīti, datvā balamapesayi.
他到了那里,杀了那人,又(修成了)罗诃那地方的那个遍处。
把它拿到手之后,就在那里安稳住下,没有受到任何伤害。
So’pi gantvāna taṃ hantvā, rohaṇaṃ kasiṇampi taṃ; Katvā hatthagataṃ tattha, vasittha nirupaddavo.
于是把那两兄弟、世那和优陀夷都叫来,
分好地方后,便与他们同住。
Atha so bhātaro dve’pi, senañca udayaṃ tathā; Pakkositvāna, bhājetvā, desaṃ tehi sahāvasi.
国王将她们善加抚养,待三女成年;
王女们具足谷米(财富),容貌如天女。
Rājā tā sādhu vaḍḍhetvā, vayapattāsu tīsu so; Rājakaññāsu dhaññāsu, devaccharasū rūpisu.
册封她为王后后,把她交给了副王;
把名叫僧伽的公主赐予之后,又给了堪比王权的巨大财富。
Ṭhapetvā rājini ṭhāne, uparājassa dāpayi; Saṅghanāmaṃ mahābhogaṃ, datvā rajjasarikkhakaṃ.
副王之幼弟,名曰玛欣德;
众德皆圆满,诸论艺通达。
Kaṇiṭṭho uparājassa, mahindo nāma bhātuko; Atthi sabbaguṇopeto, sabbasatthavisārado.
他给了她两位迷人的公主,国王;
把“提萨瓦基塔”这一名号以及随心所欲的财富都布施出去之后,
Tassā’dāsi duve rājā, rājakaññā manoharā; Tissavhakitta nāmañca, datvā bhogaṃ yathāruciṃ.
如是行者,随其所宜摄受亲族;
复以布施等摄之法,令大众欢喜欣悦。
Evaṃ karonto ñātīnaṃ, saṃgahaṃ so yathārahaṃ; Ārādhento ca dānādi-saṅgahehi mahājanaṃ.
Rājā dasayi rājūnaṃ, dhammehi samupāgato; Samācaranto puññāni, paribhuñjittha mediniṃ.
为持粪扫衣的比丘们,在阿利吒山上
布施了一座就像神通变化出来的、拥有巨大财富的寺院。
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ, katvā’riṭṭhamhi pabbate; Mahābhogaṃ adārāmaṃ, nimmitaṃ viya iddhiyā.
国王还赐给他与国王身份相称的随从护卫,毫无余遗。
还有许多园林工人、奴仆和雇工。
Parihārañca tassadā, rājārahamasesato; Ārāmike ca bahavo, dāse kammakarepi ca.
他亲自在祇园精舍中兴建了一座多层楼阁;
这位大地之主,其心已趣入佛地。
Pāsādaṃ sova kāresi, vihāre jetanāmake; Anekabhūmiṃ bhūmindo, buddhabhūmigatāsayo.
在那里扩建并安排建造之后,又造了一尊纯金的胜者佛像;
安顿好丰厚的资财后,又让诸比丘住了下来。
Vaḍḍhetvā tattha kāretvā, sabba sovaṇṇayaṃ jinaṃ; Saṇṭhapetvā mahābhogaṃ, vasāpesi ca bhikkhavo.
摩诃底苑中,令筑楼阁极可爱;
火焚台观于彼处,即于彼精舍。
Mahādi pariveṇamhi, kāresi sumanoharaṃ; Pāsāda maggisandaṃḍḍhaṃ, tasmiṃyeva vihārake.
在无怖胜精舍里建好了勇士芽园;
他让大众部的比丘们和上座部的比丘们得到了布施。
Katvā vīraṅkurārāmaṃ, vihāre abhayuttare; Mahāsaṅghika bhikkhūnaṃ, theriyānañca dāpayi.
他营建了东园,四种资具悉得圆满;
偕同自己名为僧伽的王妃,以及他自己。
Pubbārāmañca kāresi, sampanna catupaccayaṃ; Saddhiṃ so saṅghanāmāya, deviyāpi ca attano.
大智之王亦与彼,同于大寺共营建;
名为僧军之精舍,财富丰厚广大焉。
Mahāvihāretāyeva, saddhiṃ kāresi bhūmipo; Āvāsaṃ saṅghasenavhaṃ, mahābhogaṃ mahāmati.
用纯金打造好装发舍利的容器;
他举行了盛大的供养,这位最上者舍弃了王位。
Kāretvā sabbasovaṇṇaṃ, kesadhātu karaṇḍakaṃ; Mahāpūjaṃ pavattesi, rajjaṃ vissajji uttamo.
他从支提山接受了迦那瓦池和许多大礼物。
他让岛上的比丘们得到了三衣。
Cetiyassa gīrissādā, kāṇavāpiṃ bahudayaṃ; Bhikkhūnaṃ dipavāsīnaṃ, dāpesi ca ticīvaraṃ.
于普拉提城造池,图沙瓦比池其一;
又建塞纳嘎菩提住处,与村园仆役相应。
Pulatthi nagare kāsi, vāpiyo thusavāpiyā; Senaggabodhimāvāsaṃ, gāmārāmika saññutaṃ.
他就在那里让人建造了一座大斋堂,提供精美的膳食。
他为一切众生建了大经藏,又在山上建了摩诃涅多。
Tasmiṃyeva ca kāresi, mahāpāḷiṃ subhojanaṃ; Mahāpāḷiñca sabbesaṃ, mahānettampi pabbate.
他让人建了诊疗堂,还建在城的西边;
他为无依无靠的人提供粥和嚼食的布施。
Vejjasālampi kāresi, nagarassa ca pacchime; Anāthānaṃ pavattesi, yāgudānaṃ sakhajjakaṃ.
为粪扫衣诸比丘,并单独一处,造大厨房;
最胜者恭敬令人日日备办食物。
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ, paccekañca mahānasaṃ; Katvā dāpesi sakkaccaṃ, niccaṃ bhojanamuttamo.
成为这位大王储后,在樟脑精舍中;
又在北院,让人建了名为“分界”的(建筑)。
Hutvā mahādipādo’yaṃ, kappūra pariveṇake; Uttarāḷhe ca kāresi, paricchede sanāmake.
大富之王三度施与秤量之财;
那位国王还做了其他种种功德。
Tulābhārañca pādāsī, tikkhattuṃ so mahādhane; Puññamaññampi so’kāsi, rājā nānappakārakaṃ.
名为僧伽的王后,也在北边精舍中;
造了玛欣德军住处,令诸比丘居住。
Saṅghanāmāpi sā devī, uttaramhi vihārake; Katvā mahindasenavhā-vāsaṃ vāsesi bhikkhavo.
智者达布拉王之时,大天建成此山;
达布拉山可爱可乐。
Āraddho dappulavhassa, kāle rājassa dhīmabho; Mahādevena so āsi, rammo dappula pabbato.
达卢迦叶与迦叶王,
二处工事俱未告成,国王乃令完成之。
Dārukassapanāmena, tathā kassaparājikaṃ; Ubhopi te vippakate, rājā so vasamāpayi.
那位名叫跋陀的将军,名为“贤将军”;
他还让人建了精舍,配上了奴仆和财物。
Bhaddo senāpati tassa, bhaddasenāpati’vhayaṃ; Pariveṇampi kāresi, dāsabhogasamāyutaṃ.
乌达罗大臣亦于无畏精舍中,
营建名为郁多罗军之居处,可爱殊妙,具最上条件。
Uttaro ca amacco’kā, vihāre abhayuttare; Vāsamuttarasenavhaṃ, ramma muttarapaccayaṃ.
名为瓦吉罗者,即在彼处建造名为金刚军之住处;
名为罗刹者,建造名为罗刹之住处。
Vajiro nāma tatthevā-vāsaṃ vajirasenakaṃ; Kāsi rakkhasanāmocā-vāsaṃ rakkhasanāmakaṃ.
从那以后,他在普拉提城住了二十年。
见真实者忆念着般度王所行之事。
Tato vīsati vassesu, pulatthi nagare vasaṃ; Paṇḍurājakataṃ kāraṃ, saranto saradassano.
就像亲自布施给军队的人,及时给勇士机会一样;
舍弃了灯,像被狂风吹灭的灯一样,他消失了。
Dadanto viya senassa, sūrassāvasarañcaso; Pahāya dīpaṃ dīpo’va, mahāvāta hato gato.
财富与生命一样,都是无常的。
更何况你的亲人和朋友呢?
请看这位众人之主,他孤身一人。
已经来到死魔的嘴边,极其恐怖。
Bhogo aniccā saha jīvitena; Pageva te bandhujanā sahāyā; Narādhīpaṃ passatha ekameva; Samāgataṃ maccumukhaṃ sughoraṃ.