第四十八品
Aṭṭhacattālīsatima pariccheda
于是,他的弟弟塞那,在城中撑起了华盖;
他拥有大财富,看待一切众生犹如爱子;
Tato tassā’nujo seno, chattaṃ ussāpayī pure; Piyaṃ’va puttaṃ passanto, satte sabbe mahādhano.
他遵行古昔诸王之行迹,如法而行;
并且他展现了前所未有、与法相应的行持。
Cariyaṃ pubbarājūnaṃ, samācari yathābhataṃ; Apubbampi ca vattesi, cariyaṃ dhammasaṃhitaṃ.
对于比丘、比丘尼,以及住在岛上的亲属们,
对于鱼类、兽类和鸟类,他履行了应尽之责。
Bhikkhūnaṃ bhikkhūnīnañca, ñātīnaṃ dīpavāsinaṃ; Macchānaṃ migapakkhīnaṃ, kattabbaṃ sa samācari.
他派遣玛欣德渡往彼岸,令其成办使命;
如是,他彻底肃清了王国的一切怨敌。
Mahindaṃ paratīraṃ so, gataṃ yojiyamārayi; Evaṃ so suvisodhesi, rajjapaccatthike’khile.
他为求索财富的乞者们,举办了盛大的布施;
施与比丘及婆罗门以可意的王食。
Mahādānaṃ pavattesi, yācakānaṃ dhanesinaṃ; Bhikkhūnaṃ brāhmaṇānañca, manuññaṃ rājabhojanaṃ.
有三人为顺生子:玛欣德、迦叶,
及优陀耶,此三人中,玛欣德为副王。
Ahesuṃ anujātassa, mahindo kassapo tathā; Udayoti tayo tesu, mahindo yuvarājako.
Hutvā tassānuvattanto, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi; Saṅghānāmāsi rājassa, bhariyā tassa rājinī.
当国王前往海边城镇嬉戏时,
那时,优陀耶因最初的过失,被留在了城中。
Kīḷanatthaṃ samuddassa, gate rājini paṭṭanaṃ; Udayo ādipādoso, ohīno nagare tadā.
带走了名为那罗的女儿,摩尼拉尼之女;
由王家护卫守护,前往了普拉提尼城。
Nālanāmaṃ gahetvāna, dhītaraṃ māṇilāniyā; Rakkhitaṃ rājarakkhāya, puḷatthinagaraṃ agā.
国王对此并未恼怒,缔结了不可破坏的和约;
派遣摩诃提波,令他满意后,便将他带到了这里。
Rājā tasmiṃ akujjhitvā, sandhiṃ katvā akuppiyaṃ; Mahādīpādaṃ pesetvā, tosatvā taṃ idhānayi.
Evaṃ samaggā te āsuṃ, tato paṭṭhāya khattiyā; Rakkhantā sāsanaṃ lokaṃ, vasiṃsu susamāhitā.
其后某时,具大威力的般度王
从阎浮洲来到此处,开始夺取此岛。
Tato kenaci kālena, paṇḍurājā mahābalo; Jambudīpā idhā’gamma, dīpa gaṇhitumārabhi.
Rājā sutvā mahāsenaṃ, pesuyittha tadantikaṃ; Amaccānaṃ vivādena, thaddhotāro nārādhipo.
Paṇḍurājā vināsento, sabbaṃ taṃ desamuttaraṃ; Khandhāvāraṃ nivesesi, mahātālitagāmake.
当时,众多达米腊人居于此地,遍布各处;
他们全都归附于他,由此他便强盛起来。
Vasantā damiḷā ettha, bahavo ye tahiṃ tahiṃ; Sabbe taṃ pakkhiyāhesuṃ, tato so balavā ahu.
大军至此,便与国王开战;
般度王亦登象肩,冲入战阵。
Tattha gantā mahāsenā, rañño yujjhitumārabhi; Hatthikkhandhagato paṇḍu-rājāpi samupāvisi.
达米腊军众,望着主人的面容,
他们力量充沛、斗志昂扬,为此舍弃了生命。
Ahu damiḷasenāsā, passanti sāmino mukhaṃ; Sampattabalahussāhā, tadatthe cattajīvitā.
而灯岛军则因统帅阵亡,全无斗志;
他们交战溃败,便四散奔逃。
Dīpasenā tu sāmina-mabhāvena nirussukkā; Yujjhanti paribhinditvā, palāyittha tato tato.
大军随即登岸,白象王于刹那间
如魔军般行进,四处摧毁大众。
Otaritthamahāsenā, paṇḍurājāssa taṅkhaṇe; Mārasenāva gacchanti, vicuṇṇenti mahājanaṃ.
国王见军阵溃散,遂将白象全部聚集一处
舍弃象军与都城,朝马来山方向逃去。
Rājā senāya bhinnattaṃ, sukkā sabbaṃ samādiya; Hatthasāraṃ puraṃ hitvā, malayābhimukho gato.
随后,玛欣德太子骑上大象,
正率己军作战,目睹其溃散。
Tato hatthiṃ samāruyha, yuvarājā mahindako; Yujjhanto sakasenāya, palātattaṃ samekkhiya.
仅凭他们中的一人,确实无法将所有人杀死;
而死于这些低劣者之手,也并非安乐。
Ekename na sakkā ve, sabbe etehi mārituṃ; Etesaṃ na ca nīcānaṃ, hatthesu maraṇaṃ sukhaṃ.
因此我这样思惟:我宁可自己结束自己的生命;
他立身象背之上,自断其首。
Tasmā varaṃ me maraṇaṃ, mayā eveti cintiya; Hatthikkhandhagatoyeva, chindi so sīsamattano.
众多侍从见此情景,便在那里纷纷自断首级;
达米腊军队见此情景,欢喜踊跃,雀跃不已。
Taṃ disvā bahavo sīse, tattha chindiṃsu sevakā; Taṃ disvā damiḷī senā, haṭṭhatuṭṭhā pamodisā.
如是普观一切之后,迦叶佛的弟子
骑乘骏马,严装披甲,手持大器
Etaṃ sabbaṃ samekkhitvā, ādāpādo sakassapo; Turaṅgavaramāruyha, susannaddho mahāyudho.
独自一人,无所畏惧,走向寺院
纵是面对如是浩大的军阵,他亦突入阵中,破之裂之。
Vihāramupasaṅkamma, abhayaṃ ekakova so; Tādisampi mahāsenaṃ, ogāhetvā vidārayi.
犹如金翅鸟擒捉龙蛇一般;
他令彼一切却退,亦善自护持。
Supaṇṇo viya gaṇhanto, bhūjagena salilāla ye; So taṃ sabbaṃ nivattesi, attānañca sugopayi.
Asso ekova dissittha, turaṅgāvalisannibho; Attano so janaṃ kañci, apassanto’nugāminaṃ.
Kiṃ me ekena verinaṃ, pūritena manorathaṃ; Kālantarehaṃ jīvanto, pūressaṃ me manorathaṃ.
因此,奋力挣脱后,理应离去,大力士啊;
犹如无畏的大勇士,他来到了旋风之地。
Tasmā gantuṃva yuttanti, nimphoṭetvā mahābalaṃ; Nibbhayova mahāyodho, koṇḍivātamupāgami.
Paṇḍurājā mahāsenā, aggahesi tato puraṃ; Sīsaṃ taṃ yuvarājassa, paṇḍurājassa dassayuṃ.
他见了之后,将其火化,那位追寻白王族者;
便命他办理火葬堆上的一切事务。
So taṃ disvā ca jhāpetvā, rājūnaṃ paṇḍudesinaṃ; Sabbamāḷāhane kiccaṃ, tassa kātuṃ niyojayi.
他命人把国王库藏中的所有财宝都搬走;
在寺院与城中,他拿取了应拿之物。
Sabbaṃ sāraṃ harāpesi, bhaṇḍāgāramhi rājino; Aggaṇhittha gahetabbaṃ, vihāre nagarepi ca.
诸宝石宫殿,以及纯金所成的师像;
石雕的牟尼主像,与那对化为双瞳的宝珠。
Pāsāde ratane sabbe, sovaṇṇaṃsatthubimbakaṃ; Silāmaya munindassa, cakkhubhūka maṇidvayaṃ.
同样,在那饰有金板的塔园支提中;
各处寺院,遍立金像。
Tathā sovaṇṇapaṭṭe ca, thūpārāmamhi cetiye; Suvaṇṇa paṭimāyo ca, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
他带走一切无实之物,造作了楞伽岛;
他舍弃了那座可爱的都城,其形貌已为夜叉所吞噬。
Sabbaṃ gahetvā nissāraṃ, laṅkādīpa makāsi so; Chaḍḍayittha puraṃ ramma, yakkhabhakkhita rūpakaṃ.
国王也在大路各处设下保护;
他心怀恐惧,便在两河之口住了下来。
Rājā’pi rakkhaṃ datvāna, mahāmagge tahiṃ tahiṃ; Gaṅgādvaya mukhe vāsaṃ, kappesi parisaṅkito.
随后,般度王便与锡兰主一起,准备联合行动;
锡兰王派遣大臣到那里,见到了他们。
Paṇḍurājā tato saddhiṃ, kātuṃ sīhaḷasāminā; Amacce tattha pesesi, disvā te sīhalādhipo.
听闻他们的消息后,他全然接受了那一切;
他令使者们获得了称心的款待。
Suṇitvā sāsanaṃ tesaṃ, sabbaṃ taṃ sampaṭicchiya; Dūtānaṃ kārayitvāna, yathākāmena saṅgahaṃ.
他奉上两头大象,连同全套庄严饰品;
那位使者为他派遣了,为自身带来利益之人。
Hatthidvayaṃ sadatvāna, sabbamābharaṇampi ca; Tassa pesesi dūteso, attanopi hitāvahe.
般度王见一切皆是纯白,心生欢喜满足;
交给使者们后,他当天便进入了大城。
Paṇḍurājā sitaṃ sabbaṃ, disvā santuṭṭhamānaso; Niyyātetvāna dūtānaṃ, tadaheva mahāpuraṃ.
出城后先行一段,不久即抵达港口;
他在那里登船,回到了自己的国土。
Nikkhamitvā purā gantvā, na cireneva paṭṭanaṃ; Tattha āruyha nāvaṃ so, saka desa mupāgami.
Tato āgamma nagaraṃ, sīlāmegho mahīpati; Yathāṭhāne ṭhapetvāna, dīpaṃ vasi samāhito.
Bhātaraṃ dutiyaṃ katvā, udayaṃ nāma khattiyaṃ; Mahādīpādaṃ tassā’dā, sogatthaṃ dakkhiṇaṃ disaṃ.
不久,他便如法修积了善行;
后为疾病所侵,遂入死神之口。
Sopi kho na cireneva, katvā puññaṃ yathārahaṃ; Rogenekena samphuṭṭho, paviṭṭho maccuno mukhaṃ.
迦叶,又称最初的足下,住在普罗提那城;
据说,他被般度王派遣后,即遭杀害。
Kassapo ādipādopi, pulatthinagare vasaṃ; Yojetvā paṇḍurājena, ahosi kira mārito.
那时,这位名为迦叶的人,有诸子极为贤能;
他最初的足下有四相,具足财富与祥瑞之相。
Tadā kassapanāmassa, puttā āsuṃ mahārahā; Ādipādassa cattāro, dhaññalakkhaṇa saññutā.
那位最先统率军队者,即是名为塞纳的童子;
英勇、雄武、精进广大,堪能担负王权之任。
Yo senaṃ sabbapaṭhamo, seno nāma kumārako; Sūro vīro mahussāho, rājabhārakkhamo samo.
国王依法将大岛之位授予他后,
将南方富饶的地区连同车乘一并赐予,作为他的受用。
Rājā mahādīpādattaṃ, tassa datvā yathāvidhiṃ; Bhogatthaṃ dakkhiṇaṃ desaṃ, savāhana mupādisi.
他们是罗诃那之主的儿子,出自誉满天下的阿迦菩提王统;
四个女儿之中,有三位端庄悦目、令人欢喜。
Rohaṇādhipatissā’suṃ, puttā kittaggabodhito; Cattāro dhītaro tisso, dassaneyyā manoramā.
Tadā jeṭṭhasutaṃ tassa, mahindaṃ nāma khattiyaṃ; Pitucchā mārayitvāna, desaṃ gaṇhi sasādhanaṃ.
他的三位兄弟,
因兄弟被杀而愤怒,
携三位姐妹,
来到国王近前。
Bhātaro te tayo tasmiṃ, Saṃruṭṭhā bhātu ghātane; Ādāya bhagīnī tisso, Rañño santikamāgamuṃ.
国王见到他们三人,也心生慈爱,视如己出;
他以慈爱抚育所有王子,令他们如天子般安乐成长。
Rājāpi disvā tetīva, mamāyanto dayāluko; Sabbe devakumāreva, sukhaṃ vaḍḍhesi pemavā.
于是,那位人主便对其中最年长的迦叶说:
“去占领那片地域吧”,说完便授予他军队,遣他出发。
Tato kassapanāmaṃ so, tesaṃ jeṭṭhaṃ narissaro; Desaṃ taṃ gaṇha yāhīti, datvā balamapesayi.
他也前往那里,击败他们,将整个罗诃那地区尽数收入掌中。
So’pi gantvāna taṃ hantvā, rohaṇaṃ kasiṇampi taṃ; Katvā hatthagataṃ tattha, vasittha nirupaddavo.
随后,那两位兄弟,以及军队和优陀耶,也是如此;
他将他们召集过来,划分地域后,便与他们共同居住。
Atha so bhātaro dve’pi, senañca udayaṃ tathā; Pakkositvāna, bhājetvā, desaṃ tehi sahāvasi.
国王将她们悉心抚养长大,待三位达到适婚年龄时,
将那些具足财富、貌如天女的王女们,
Rājā tā sādhu vaḍḍhetvā, vayapattāsu tīsu so; Rājakaññāsu dhaññāsu, devaccharasū rūpisu.
立为王后之位后,许配给副王;
赐予名为僧诃者与王权相匹的广大财富。
Ṭhapetvā rājini ṭhāne, uparājassa dāpayi; Saṅghanāmaṃ mahābhogaṃ, datvā rajjasarikkhakaṃ.
副王的幼弟,名为摩兴陀;
他具足一切功德,精通一切明处。
Kaṇiṭṭho uparājassa, mahindo nāma bhātuko; Atthi sabbaguṇopeto, sabbasatthavisārado.
国王赐予他两位迷人的王女;
并赐予了名为提萨瓦奇塔的礼物,随其所好给予财富;
Tassā’dāsi duve rājā, rājakaññā manoharā; Tissavhakitta nāmañca, datvā bhogaṃ yathāruciṃ.
Evaṃ karonto ñātīnaṃ, saṃgahaṃ so yathārahaṃ; Ārādhento ca dānādi-saṅgahehi mahājanaṃ.
Rājā dasayi rājūnaṃ, dhammehi samupāgato; Samācaranto puññāni, paribhuñjittha mediniṃ.
于阿利咤山,为粪扫衣比丘们
化作大受用之林园,犹如神通化现。
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ, katvā’riṭṭhamhi pabbate; Mahābhogaṃ adārāmaṃ, nimmitaṃ viya iddhiyā.
当时,国王又将一切随侍护卫赐予他,
以及众多园丁、奴仆与雇工。
Parihārañca tassadā, rājārahamasesato; Ārāmike ca bahavo, dāse kammakarepi ca.
他在名为祇园的寺院中,建造了殿堂;
这位大地之主建造了多层楼阁,其心倾向佛地。
Pāsādaṃ sova kāresi, vihāre jetanāmake; Anekabhūmiṃ bhūmindo, buddhabhūmigatāsayo.
他扩建并督造之后,制作了一尊纯金的胜者像;
妥善安置了丰厚的资具,令比丘们安住其中。
Vaḍḍhetvā tattha kāretvā, sabba sovaṇṇayaṃ jinaṃ; Saṇṭhapetvā mahābhogaṃ, vasāpesi ca bhikkhavo.
在摩诃底精舍中,他建造了极为悦意的殿堂;
就在那座寺院中,他建造了玛基桑达殿堂。
Mahādi pariveṇamhi, kāresi sumanoharaṃ; Pāsāda maggisandaṃḍḍhaṃ, tasmiṃyeva vihārake.
在无畏上寺中,建造了名为“勇士芽苑”的园林后,
他施与了大众部比丘与上座部比丘。
Katvā vīraṅkurārāmaṃ, vihāre abhayuttare; Mahāsaṅghika bhikkhūnaṃ, theriyānañca dāpayi.
他又建造了东园,令四事具足;
他与名为僧伽的王妃一道,同时也与自己的随众一同建造。
Pubbārāmañca kāresi, sampanna catupaccayaṃ; Saddhiṃ so saṅghanāmāya, deviyāpi ca attano.
这位大地之主,也在大寺中共同建造;
名为‘僧军’的住所,广大富饶,由大智者所建。
Mahāvihāretāyeva, saddhiṃ kāresi bhūmipo; Āvāsaṃ saṅghasenavhaṃ, mahābhogaṃ mahāmati.
制成纯金的发舍利函;
举行了盛大的供养,最上者舍弃了王位。
Kāretvā sabbasovaṇṇaṃ, kesadhātu karaṇḍakaṃ; Mahāpūjaṃ pavattesi, rajjaṃ vissajji uttamo.
从塔所在的山丘,到功德盈满的迦那瓦池;
并为住在岛上的诸比丘供养了三衣。
Cetiyassa gīrissādā, kāṇavāpiṃ bahudayaṃ; Bhikkhūnaṃ dipavāsīnaṃ, dāpesi ca ticīvaraṃ.
在普拉提城迦尸,有池名图沙瓦比;
塞纳嘎菩提的住所,与村园相连。
Pulatthi nagare kāsi, vāpiyo thusavāpiyā; Senaggabodhimāvāsaṃ, gāmārāmika saññutaṃ.
他便在那里建造了提供美食的大堂;
并为众人建造了大堂,又在山上建造了大水库。
Tasmiṃyeva ca kāresi, mahāpāḷiṃ subhojanaṃ; Mahāpāḷiñca sabbesaṃ, mahānettampi pabbate.
他还在城西建造了诊疗堂;
他为无依无靠者施设了粥与嚼食的布施。
Vejjasālampi kāresi, nagarassa ca pacchime; Anāthānaṃ pavattesi, yāgudānaṃ sakhajjakaṃ.
为着粪扫衣的比丘们,他分别建造了大厨房;
建成之后,无上者恭敬地令设常食供养。
Paṃsukūlika bhikkhūnaṃ, paccekañca mahānasaṃ; Katvā dāpesi sakkaccaṃ, niccaṃ bhojanamuttamo.
这位大足者,在樟脑精舍中,
并于北星宿月,修建了名为‘分界’的建筑。
Hutvā mahādipādo’yaṃ, kappūra pariveṇake; Uttarāḷhe ca kāresi, paricchede sanāmake.
Tulābhārañca pādāsī, tikkhattuṃ so mahādhane; Puññamaññampi so’kāsi, rājā nānappakārakaṃ.
那位名为僧伽的天女,在北方的寺院中,
他建造了名为“大军”的住所,令比丘们安居其中。
Saṅghanāmāpi sā devī, uttaramhi vihārake; Katvā mahindasenavhā-vāsaṃ vāsesi bhikkhavo.
Āraddho dappulavhassa, kāle rājassa dhīmabho; Mahādevena so āsi, rammo dappula pabbato.
Dārukassapanāmena, tathā kassaparājikaṃ; Ubhopi te vippakate, rājā so vasamāpayi.
Bhaddo senāpati tassa, bhaddasenāpati’vhayaṃ; Pariveṇampi kāresi, dāsabhogasamāyutaṃ.
Uttaro ca amacco’kā, vihāre abhayuttare; Vāsamuttarasenavhaṃ, ramma muttarapaccayaṃ.
Vajiro nāma tatthevā-vāsaṃ vajirasenakaṃ; Kāsi rakkhasanāmocā-vāsaṃ rakkhasanāmakaṃ.
Tato vīsati vassesu, pulatthi nagare vasaṃ; Paṇḍurājakataṃ kāraṃ, saranto saradassano.
犹如给予军队者,适时赐予勇士机遇;
舍一岛,如另一岛,为狂风吹袭而逝去。
Dadanto viya senassa, sūrassāvasarañcaso; Pahāya dīpaṃ dīpo’va, mahāvāta hato gato.
Bhogo aniccā saha jīvitena; Pageva te bandhujanā sahāyā; Narādhīpaṃ passatha ekameva; Samāgataṃ maccumukhaṃ sughoraṃ.