第47品
Sattacattālīsatima pariccheda
父王去世后,那位副王成为了国王;
他能对亲善之友作压制与摄受。
Accaye pituno rājā, uparājā ahosi so; Samattho sakkumittānaṃ, kātuṃ niggaha saṃgahe.
你名叫塞那,有智慧,是那位国王的大王后。
王后育有幼子、容貌美丽,深得国王喜爱,就像心肝宝贝一样。
Senā nāmasi sappaññā, mahesī tassa rājino; Khuddaputtā pīyā’tīva, rañño kalyāṇadassanā.
他把王储之位交给了自己的长子;
他把其余的人安置在首要职位上,还有王后和公主们。
Adāsi yuvarājattaṃ, jeṭṭhaputtassa attano; Ādipāde’parekāsi, rājinīpi ca dhītaro.
国王给予他们各自应得的职位之后,
他用四种摄受的方式去摄受大众。
Datvā ṭhānantaraṃ rājā, tesaṃ tesaṃ yathārahaṃ; Janaṃ saṅgahavatthūhi, saṅgahesi catūhipi.
后来,他因为某个原因去了玛尼希罗迦。
据说他住着的时候,听说边境叛乱了。
Atha kenāpi so gantvā, hetunā maṇihīrakaṃ; Vasanto kira assosi, paccanto kupito iti.
接着,自己的将军以及长子,
他迅速派了过去,说:“你去把那个地方治理好。”
Tato senāpatiñceva, jeṭṭhaputtañca attano; Gantvā sādhetha taṃ desa-mīti pesesi sajjukaṃ.
在被派往那里的那些人中,心怀恶意、盘算着挑拨离间的人,
他们说了些话,就把那两位国王都离间了。
Tesu tatthopayātesu, pisunā bhedacintakā; Vatvā yaṃkiñci bhindiṃsu, te ubhopi narādhipe.
从那以后,两人成了仇敌,开始动手争夺国土。
国王一听,立刻就赶到杜罗帝萨那里去了。
Tato dve verino hutvā, desaṃ gaṇhitumārabhuṃ; Rājā sutvā khaṇeneva, duratissa mupāgami.
在那里把两人都杀了,将他们的一切据为己有;
杀了他的所有随从之后,前往普拉提那城。
Te ubho tattha ghātetvā, tesaṃ sabbaṃ samādiya; Hantvā taṃ pakkhiye sabbe, puḷatthinagaraṃ gami.
尔时,在罗诃那地区,有一位富主之子,
是达塔斯瓦副王(齿斯瓦)的,刹帝利种,名叫玛欣德。
Tadā rohaṇadesamhi, bhogādhipatino suto; Dāṭhāsivādipādassa, mahindo nāma khattiyo.
他没有讨得父亲的欢心,就来到国王那里。
国王见了也很满意,就按他应得的待遇接纳了他。
Pituno so’parijjhitvā, rañño santikamāgamā; Disvā rājāpi santuṭṭho, taṃ saṅgaṇhi yathārahaṃ.
为了与他建立牢固的友谊,把名叫德瓦的女儿
给了他之后,就派兵前往罗诃那。
Tena mettiṃ thiraṃ kātuṃ, dhītaraṃ deva nāmikaṃ; Tassa datvāna pāhesi, balaṃ rohaṇamevaso.
他率王军前往,碾碎罗诃那;
击溃赡部洲后,获得父亲罗诃那。
So gantvā rājasenāya, maddāpetvāna rohaṇaṃ; Jambudīpaṃ palāpetvā, pitaraṃ rohaṇaṃ labhi.
他在大寺里让人建了一座坚固又庄严的筹室。
他为了侍奉拘罗基牟尼达,让人布施了物品。
Mahāvihāre kāresi, salākaggaṃ thiraṃ subhaṃ; Kholakkhiyamunindassa, parihārāya dāpayi.
随力供养玛哈那玛村已,
又为筏陀摩那树王修葺旧居。
Mahānāmavhayaṃ gāmaṃ, pūjayitvā yathābalaṃ; Vaḍḍhamānadumindassa, jiṇṇaṃ gehañca kāriya.
为了她的树木,他布施了物产丰饶的谷仓村。
他把一个叫迦卢娑的小村庄布施给了尼拉兰摩。
Rukkhaṇatthāya tassā;dā, koṭṭhāgāmaṃ bahudayaṃ; Nīlārāmassa pādāsi, kāḷussaṃ nāma gāmakaṃ.
他将村庄布施给铜像与精舍,
整修了破旧者,并令人造诸像。
Loharūpassa pādāsi, ārāmassa ca gāmakaṃ; Jiṇṇañca paṭisaṅkhāsi, paṭimāyo ca kārayi.
大悲者于普拉提那城中,造医院一所,
并起宫殿、佛塔与诸精舍。
Pāsāde cetiyo ceva, vihāre ca anappake; Puḷatthinagare’kāsi, vejjasālaṃ mahādayo.
就像智者那样,与受用村落相结合的。
属于以背爬行者和盲人的,以及各处的厅堂。
Tathā paṇḍā viyañceva, bhogagāmasamāyutaṃ; Piṭṭhasappinamandhānaṃ, sālāyo ca tahiṃ tahiṃ.
Potthakesu likhāpetvā, aṭṭe sammā vinicchite; Rājagehe ṭhapāpesi, ukkoṭanabhayena so.
他给了名为龙增的人很多富足的村落。
没有阻止先前的文书,守护着过去的教法。
Nāgavaḍḍhananāmassa, bhogagāme bahū adā; Lekhe’pubbe na vāretvā, pāletvā pubbasāsanaṃ.
父亲所做的大布施,或者其他任何善业;
他没有破坏那一切,始终恭敬地守护着。
Pitarā ca mahādānaṃ, puññamaññampi vā kataṃ; Sabbaṃ tamavināsetvā, niccaṃ so rakkhi sādaro.
大王的王后,做了很多福德善事。
王后在支提山上建了一座荆棘塔。
Mahesī ca mahārañño, puññāni bahukārayi; Kaṇṭakaṃ cetiyaṃ kāsi, devī cetiyapabbate.
建成胜军精舍,将山施与村人;
复以村邑及大摩罗,布施比丘僧团。
Kāretvā jayasenañca, pabbataṃ gāmikassadā; Bhikkhusaṅghassa sā gāmaṃ, mahummārañca tassa dā.
建了一座名叫石云的比丘尼精舍;
她在名为“石云”的精舍中,布施了给比丘尼众的资具。
Silāmeghavhayaṃ katvā, bhikkhunīnamupassayaṃ; Silāmeghavhaye dāsi, bhikkhunīnañca paccaye.
那些以前买下的村庄,那里的精舍是财产。
他给了它们给我之后,又赎回,只捐给了寺院。
Gāmāye’suṃ purākītā, vihāro tattha sādhanaṃ; Datvā te me cayitvāna, vihārasseva dāpayi.
覆蔽大树与一切支提山,
又以种种彩幡及旗幢而为供养。
Chādayitvā mahārukkhe, sabbe cetiyapabbate; Nānārāge dhaje ceva, paṭākāyo ca pūjayi.
东园那一部分的殿堂,他也加以整修;
又高又难用的围墙,他改造成了方便好用的。
Pubbārāmakabhāgampi, pāsādaṃ paṭisaṅkhari; Ussānaviṭṭhiṃ dubbhogaṃ, subhogaṃ tassa kārayi.
崩坏的吉里班达精舍,悉令修复如旧;
复将供养村邑,尽施住彼比丘。
Vihāraṃ giribhaṇḍañca, naṭṭhaṃ pākatikaṃ kari; Bhogagāme ca dāpesi, bhikkhūnaṃ tannivāsinaṃ.
于庵布雅那园中,建住处已,作达普拉山精舍;
以具足四种资具,供养三百比丘。
Ambuyyānamhi āvāsaṃ, katvā dappuḷapabbataṃ; Bhikkhūnaṃ tisatassā’dā, sampannacatupaccayaṃ.
他让人建好了蓝颈阁,又建了那座令人心旷神怡的园林。
他让人给那座多足的水门做了该做的工程。
Kāretvā nīlagallañca, ārāmaṃ so manoramaṃ; Dakavāraṃ bahuppādaṃ, tassa dāpesi kāriya.
他在阿利迦利精舍里,修缮了破损朽坏之处。
他新建了筹房和殿堂,这两样以前从来没有过。
Arikāri vihāre ca, paṭisaṅkhāsi jiṇṇakaṃ; Salākaggañca pāsādaṃ, apubbaṃyeva kārayi.
他在瓦哈岛上让人建造了塞纳加菩提山。
他在三部派中让博学多闻的人诵习法。
Vāhadīpe sakāresi, senaggabodhipabbataṃ; Dhammaṃ tīsu nikāyesu, vācayittha bahussute.
他令诸比丘在铁钵上装提扣;
凡被称为福德者,彼皆不避。
Gaṇhāpesi ca bhikkhūnaṃ, ayopattesu gaṇṭhike; Puññanti vuttaṃ sabbaṃ so, na kiñci parivajjayi.
给出身高贵的无依女子,也布施装饰品;
夜里,他大量施食给那些需要食物的人。
Kulīnānamanāthānaṃ, itthīnaṃ’dā piḷandhanaṃ; Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, bahu so dāsi rattiyaṃ.
他给牛群喂了草料,也给乌鸦等众生布施了食物;
他把米饭给孩子们,还配上蜂蜜和糖浆。
Gunnaṃ sassāni pādāsi, kākādīnañca bhattakaṃ; Taṇḍulañca kumārānaṃ, madhuphāṇitasaṃyuttaṃ.
那位国王和他的随从们这样做了种种善业之后,
享受了五年之后,他舍弃了大地。
Evaṃ puññāni katvāna, narindo so sapāriso; Bhutvā pañcasu vassesu, mediniṃ sampariccaji.
自此他得一子,为锡兰岛诸王之首,
具足众相诸德,名为玛欣德,刹帝利种。
Tato tassa suto āsi, sīhaḷānaṃ rathesato; Sabbarūpaguṇopeto, mahindo nāma khattiyo.
法戒之云临大地,以法为洲以法幢;
如是住世无他依,一心归命清净法。
So dhammikasīlāmegho, iccāsi dharaṇītale; Dhammadīpo dhammadhajo, suddhadhammaparāyano.
过去那些国王所践行的、随顺正法的道路,
他毫无遗漏地做了一切,却远离了非法。
Pubbakehi narindehi, kataṃ dhammapathānugaṃ; Sabbaṃ kāsi ahāpetvā, adhammaṃ tu vivajjayi.
他要在国王的宝殿上兴建新的工程,
他在任何时候都让人布施水槽和水罐。
Rājāratanapāsāde, kātuṃ so navakammakaṃ; Sabbakālesu dāpesi, geṭṭhumbadakavārakaṃ.
他修缮了破败之处,又做了福德之业;
治理国家四年后,他就去世了。
Jiṇṇañca paṭisaṅkhāsi, puññakammamakāsi ca; Rajjaṃ katvāna catūsu, vassesu nidhanaṃ gato.
阿嘎波提王随后在城中竖起了宝伞。
为了让一切众生得到利益和安乐,一个也不落下。
Aggabodhi tato rājā, chattaṃ ussāpayi pure; Kārento sabbasattānaṃ, hitaṃ sukhamasesato.
他让人举行了舍利供养,这供养配得上导师的一切功德。
也为祖父和正觉者举行了大庆典。
Dhātupūjaṃ sakāresi, satthusabbaguṇārahaṃ; Pitāmahakatassā’pi, sambuddhassa mahāmahaṃ.
营造了伍达亚·阿嘎波提精舍,
这位人主取了父亲与自己的名字。
Udayaggādibodhiñca, pariveṇaṃ sakārayi; Nāmaṃ gahetvā pituno, attano ca narādhipo.
营建资具丰足之精舍,命名为布陀;
将其奉施于自己的师长,以及三百位比丘。
Sabhogaṃ pariveṇañca, katvā taṃ bhūtanāmakaṃ; Sakācariyakassā’dā, bhikkhūnaṃ tisatassa ca.
他让人把小瓦皮村赠给了王厅。
他还让人把迦卢罗与摩拉瓦塔卡两座村庄都布施出去。
Rājasālāya dāpesi, cūḷavāpiyagāmakaṃ; Gāmadvayañca dāpesi, kāḷūlamallavātake.
Pavesaṃ vinivāresi, uposathadinesu so; Macchamaṃsasurādīnaṃ, antonagaramattano.
他礼敬了比丘或塔庙之后,就从那里离开。
“愿这些沙子消失吧”,他一边这样说着,一边在脚上洒水。
Bhikkhū vā cetiye vā so, vanditvā nikkhamaṃ tato; Vālukā hā vinassantu, iti pādesu vodhayī.
无论哪种天界的业,都是能带来解脱的业,
他对三宝怀着净信,做了那一切业。
Yaṃ yaṃ sovaggiyaṃ kammaṃ, kammaṃ nissaraṇavahaṃ; Vatthuttaye pasanno so, kammaṃ taṃ sabbamācari.
他喜欢照顾母亲,日夜都是如此。
据说,国王一大早就去侍奉她。
Mātupaṭṭhānanirato, rattindivamahosiso; Gantvā tassā upaṭṭhānaṃ, pātova kira bhūpati.
用油涂抹头部,用布搓洗头部;
把指甲洗干净之后,再恭敬地给他沐浴。
Sīsaṃ telena makkhetvā, ubbaṭṭetvāna jallikaṃ; Nakhe visuddhe katvāna, nahāpetvāna sādaraṃ.
穿上自己柔软舒适的新衣,
捡起被丢弃的布,自己动手把它揉搓好。
Acchādetvā navaṃ vatthaṃ, sukhasamphassamattano; Vatthaṃ chaḍḍitamādāya, pelletvā sayameva taṃ.
用水浇洒之后,他把自己头顶和整顶王冠都淋湿了。
用香和花鬘,正确地在此敬奉那座塔庙。
Tassa toyena siñcitvā, sīsaṃ samakuṭaṃ sakaṃ; Gandhamālāhi taṃ sammā, cetiyaṃ viha pūjiya.
他向尊者顶礼三遍,然后向右绕行一圈。
按他的喜好,为他的随从大众布施了衣物等。
Namassitvāna tikkhattuṃ, katvā taṃ so padakkhiṇaṃ; Dāpetvā parisāya’ssā, vatthādīni yathāruciṃ.
亲手把那份很贵重的好饭食供养出去;
把吃剩的食物吃掉后,把残渣撒在头顶上。
Sahattheneva bhojetvā, bhojanaṃ taṃ mahārahaṃ; Bhutthāvasesaṃ bhuñjitvā, samākiriyamatthake.
用最上等的王家饭菜供养了她的随众;
准备好了一间用妙香熏过的住处。
Bhojetvā parisaṃ tassā, rājabhojanamuttamaṃ; Sajjetvā vāsagehañca, sugandhaparivāsitaṃ.
亲手把床铺在那里安放妥当,
把双脚洗净,涂上香脂,再抹得柔滑。
Sahatthā paññapetvāna, sayanaṃ tattha sādhukaṃ; Pāde dhoviya makkhetvā, gandhatelena saṇhakaṃ.
坐下来给他按摩,让他能安稳入睡;
向右绕床,恭敬礼拜三次。
Sambāhento nisīditvā, katvā niddamupetakaṃ; Katvā padakkhiṇaṃ mañcaṃ, tikkhattuṃ sādhuvandiya.
安排了守卫,也安排了奴仆和佣人;
背对着她,就从背后离开了。
Ārakkhake niyojetvā, dāsekammakarepi ca; Tassā piṭṭhimakatvāna, apakkameva piṭṭhito.
站在看不见的地方,又再三礼拜;
他满足于那件事,并一再地回忆它。
Ṭhatvā adassane ṭhāne, tikkhattuṃ puna vandiya; Santuṭṭho tena kammena, saranto taṃ punappunaṃ.
他活着回到家,也同样侍奉。
有一次,他用奴仆般的话语礼敬自己的奴仆。
Gehaṃ yāti sajīvantaṃ, evameva upaṭṭhahi; Ekadā dāsavādena, vanditvā dāsamattano.
他让对方说出自己的事,又亲自以言语请求原谅。
通过母亲让母亲布施自己给比丘僧团。
Tenattano kathāpesi, khamāpetuṃ sayaṃ vaco; Attānaṃ bhikkhusaṅghassa, dāpayitvāna mātarā.
知财之真价已,彼成自主具慧者;
如是勤修福德已,护持岛屿作依怙。
Dhanamatthagghanaṃ ñatvā, bhujisso āsi buddhimā; Evaṃ puññaparo hutvā, katvā dīpassa saṅgahaṃ.
经过十一年后,他往生到了天界。
他的弟弟达普罗,后来在(他)去世后成为国王。
Ekādasahi vassehi, devalokamupāgami; Tassānujo dappuḷo’tha, rājā hosi tadaccaye.
他践行了过去所有国王的行为方式。
那时,名为玛欣德的罗诃那领主的儿子们。
Sabbaṃ pubbakarājūnaṃ, cariyaṃ so samācari; Tadā mahindanāmassa, puttārohaṇasāmino.
被父亲赶走后,他们去投靠自己的舅父——那位国王。
他见到他们,听到那消息后,就给了他们强大的力量。
Pitarā nihaṭā’gañchuṃ, rājānaṃ mātulaṃ sakaṃ; So te disvā pavattiṃ taṃ, sutvā datvā mahābalaṃ.
他派遣那些乐于为亲戚谋利益的人去与父亲作战。
玛欣德也明白了罗诃那的统治者是这样的。
Pāhesi pitarā yuddhaṃ, kātuṃ bandhu hite rate; Mahindopi tathābhāvaṃ, viditvā rohaṇādhipo.
战事初起,大力士即当阵迎击;
二人舍军帅而双双逃去。
Yuddhaṃ paṭipadeyeva, tesaṃ’kāsi mahābalo; Te ubhopi palāyiṃsu, datvā senāya nāyakaṃ.
他们又回来,侍奉这位大地之主,住在了这里。
父亲也因另一位自己的亲人而感到知足。
Punāgantvā mahīpālaṃ, sevamānā idhā’vasuṃ; Pitāpi tena santuṭṭho, aññena sakabandhunā.
力战而殒,亲族亦亡,传云如是;
尔时国王,授与甥儿称喜菩提。
Yujjhanto maraṇaṃ gañchi, ñātisopi mato kira; Tadā’dā bhāgineyyassa, rājā kittaggabodhino.
大王啊,此女众相功德悉皆具足,名曰天女;
彼安顿达普拉后,遂往侍奉彼王。
Sabbarūpaguṇopetaṃ, dhitaraṃ deva nāmikaṃ; So dappuḷaṃ ṭhapetvāna, sevatthaṃ tassa rājino.
他亲自带着军队,来到了罗诃那。
他成了罗诃那的统治者,一切方面都圆满具足。
Sayaṃ senaṅgamādāya, rohaṇaṃ samupāgami; Rohaṇādhipati hutvā, sabbākārasamappito.
养育儿女而使之增长,他就在那里安居;
国王为树王造了一座坚固的新房,替换了旧屋。
Puttadhītāhi vaḍḍhento, vāsaṃ tattheva kappayi; Rājākāsi dumindassa, gharaṃ jiṇṇaṃ navaṃ thiraṃ.
他完成了那件镶金的业作,也以吉祥的方式为它(增上)。
为了自己的王位,也为了导师的圆满成就。
Sovaṇṇakhacitaṃ kammaṃ, maṅgalena ca tassa so; Attano rājabhāvassa, satthupāramitāya ca.
他按照与敬意相称的方式做完之后,就举行了盛大的供养;
让人在象腹精舍中重修了旧殿堂。
Sammānucchavikaṃ katvā, mahāpūjaṃ pavattayi; Jiṇṇaṃ kāresi pāsādaṃ, hatthikucchivihārake.
瓦哈迪巴的园林,拉瓦拉瓦的山;
在名叫祇陀的精舍,造了黄金牟尼像。
Vāhadīpassa ārāmaṃ, lāvarāvañca pabbataṃ; Vihāre jetanāme ca, katvā sovaṇṇayaṃ muniṃ.
扩建菩提殿已,献不思议供养;
岁岁于斯岛中,常行衣物布施。
Vaḍḍhetvā bodhigehamhi, pūjaṃkāsi acintiyaṃ; Anusaṃvaccharaṃ dīpe, vatthadānaṃ pavattayi.
他扩建了大食堂,巡视了斋堂;
让人施与等身重量的(金),修缮了朽坏之物。
Mahāpāḷiñca vaḍḍhesi, bhattaggamavalokayī; Tulābhārañca dāpesi, jiṇṇañca paṭisaṅkhari.
他守护了先王们清净无过的行仪。
他有一位将军,名叫瓦吉罗,是位大统帅。
Cārittaṃ pubbarājūnaṃ, pālesi manavajjiyaṃ; Tassā’si vajiro nāma, senāpati mahāpati.
为粪扫衣僧众,他建起咖恰瓦拉园;
又在塔园之中,将佛塔之屋善为覆护。
Kacchavālaṃ sakāresi, ārāmaṃ paṃsukūlinaṃ; Thūpārāmamhi thūpassa, gharaṃ chādesi sādhukaṃ.
他用金砖,造了黄金门;
他就这样统治了十六年,作为众人的国王。
Iṭṭhakāhi suvaṇṇāhi, hemadvāre ca kārayi; Evaṃ soḷasavassāni, katvā rajjaṃ narādhipo.
他去了所有众生都必须去的地方,也就是那个地方。
那位国王到达之后,他就在天界。
Agamā sabbasattānaṃ, gantabbaṃ desameva so; Tasmiṃ rājini sampatte, devalokaṃ tadā ahu.
这位名叫阿嘎波提的人,随即让人敲响号令之鼓;
他的同胞兄弟之父,遣出了名为玛欣德的儿子。
Aggabodhisanāmo’tha, āṇābheriṃ carāpayi; Pitā tassa sabhātussa, puttaṃ mahindanāmakaṃ.
为了自己儿子们的王位,他没有立(玛欣德)为副王。
他向所有亲属,甚至最小的弟弟,表达敬意。
Rajjatthaṃ sakaputtānaṃ, ādipādaṃ na kārayī; Ādaraṃ so sabandhūnaṃ, kaniṭṭhānampi kātave.
无力抵抗,仓皇逃往彼岸;
他们听闻集会,便派出大军。
Asahanto palāyittha, paratīraṃ samākulo; Te samāgamanaṃ sutvā, pesayitvā mahābalaṃ.
令彼等作战后,他擒其首领;
遍察诸部后,彼尽诸应作。
Kāretvā yuddhametehi, sīsaṃ tesaṃ sagaṇhayi; Nikāyesu vicāretvā, kattabbaṃ sabbameva so.
Dīpe’pi sakale kāsi, pāpācāranivāraṇaṃ; Bhikkhū cūḷavihāresu, yāguṃ gaṇhanti sabbadā.
国王在大寺听到这件事后,心里生起了厌离。
同样地,还有坎塔皮提大村和耶巴拉小村。
Mahāvihāre taṃ sutvā, rājā nibbinnamānaso; Kaṇṭhapiṭṭhimahāgāmaṃ tathā yābālagāmakaṃ.
他在特拉村等多地,也让人修了供水之处;
又安排诸寺僧众去取粥。
Telagāmaṃ bahudañca, dakavāraṃ padāpiya; Yāguṃ gahetuṃ yojesi, vihāresu’pi bhikkhavo.
从那时起,所有人都满怀恭敬地取用那粥。
在岛上敲鼓召集了乞讨的人。
Tato paṭṭhāya taṃ yāguṃ, sabbe gaṇhiṃsu sādarā; Dīpe bheriṃca rāpetvā, sannipātiya yācake.
他令人送去黄金,随其所愿,为期三日;
如是诸事作已,有福者复以三载……
Suvaṇṇaṃ sopadāpesi, yathicchaṃ divasattayaṃ; Evamādiṃ sa katvāna, puññavaṃ vassehi tīhi ca.
为了亲见三宝净信所带来的果报;
国王就像乘着天车一样死去。
Vatthuttayapasādassa, phalaṃ passitumattano; Rājā dibbena yānena, gacchanto viya so mari.
一切有身者确实都是无常,就是这样。
即使是一切知者,也一样会死。
因此,舍弃了由存在贪爱所生者之后,
觉者应当安住在善慧的成就中。
Evaṃ aniccā vata sabbadehino; Sabbaññūnopeva mupeti maccuṃ; Pahāya tasmā bhavarāgajātaṃ; Budho subuddhivibhave bhaveyya.