第47品
Sattacattālīsatima pariccheda
父亲去世后,他便成为了副王。
他善于对盟友进行折伏与摄受。
Accaye pituno rājā, uparājā ahosi so; Samattho sakkumittānaṃ, kātuṃ niggaha saṃgahe.
他的王后名为塞那,是位具慧的王后;
他的幼子名善见,极为可爱,深得国王喜爱。
Senā nāmasi sappaññā, mahesī tassa rājino; Khuddaputtā pīyā’tīva, rañño kalyāṇadassanā.
他将王储之位授予了自己的长子;
他将其余的人,连同王后与公主们,一并安置在初阶职位上;
Adāsi yuvarājattaṃ, jeṭṭhaputtassa attano; Ādipāde’parekāsi, rājinīpi ca dhītaro.
国王依其身份,授予他们各自相应的职位之后,
他以四摄事摄受民众。
Datvā ṭhānantaraṃ rājā, tesaṃ tesaṃ yathārahaṃ; Janaṃ saṅgahavatthūhi, saṅgahesi catūhipi.
随后,他因某种原因前往摩尼希罗迦。
据说他住下后,便听闻边境发生叛乱。
Atha kenāpi so gantvā, hetunā maṇihīrakaṃ; Vasanto kira assosi, paccanto kupito iti.
于是,他将自己的将军与长子
他派遣亲信,说道:“去治理那个地方吧。”
Tato senāpatiñceva, jeṭṭhaputtañca attano; Gantvā sādhetha taṃ desa-mīti pesesi sajjukaṃ.
就在他们前往彼处时,那些心怀恶意的离间者
说了某些话之后,便离间了那两位人主。
Tesu tatthopayātesu, pisunā bhedacintakā; Vatvā yaṃkiñci bhindiṃsu, te ubhopi narādhipe.
于是两人反目成仇,开始争夺国土;
国王听闻后,即刻前往杜罗提舍。
Tato dve verino hutvā, desaṃ gaṇhitumārabhuṃ; Rājā sutvā khaṇeneva, duratissa mupāgami.
在那里将两人杀害,夺走他们的一切;
杀了他们之后,带领所有随从,前往普罗提那城。
Te ubho tattha ghātetvā, tesaṃ sabbaṃ samādiya; Hantvā taṃ pakkhiye sabbe, puḷatthinagaraṃ gami.
那时,在罗哈那地区,有一位财富之主的儿子,
有一位名为玛欣德的刹帝利,在持剑者等人足下作仆从;
Tadā rohaṇadesamhi, bhogādhipatino suto; Dāṭhāsivādipādassa, mahindo nāma khattiyo.
他未得父亲欢心,便来到国王面前;
国王见后也心生欢喜,便适当地接纳了他。
Pituno so’parijjhitvā, rañño santikamāgamā; Disvā rājāpi santuṭṭho, taṃ saṅgaṇhi yathārahaṃ.
为建立坚固的友谊,大王啊,将名叫德瓦的女儿
赐予他之后,便派遣军队前往罗诃那。
Tena mettiṃ thiraṃ kātuṃ, dhītaraṃ deva nāmikaṃ; Tassa datvāna pāhesi, balaṃ rohaṇamevaso.
他抵达后,便以王军击溃了罗诃那;
驱逐赡部洲洲的敌军后,他寻得了父亲罗诃那。
So gantvā rājasenāya, maddāpetvāna rohaṇaṃ; Jambudīpaṃ palāpetvā, pitaraṃ rohaṇaṃ labhi.
在大寺建造了坚固、庄严的筹室;
为奉事具足戒师牟尼而行布施。
Mahāvihāre kāresi, salākaggaṃ thiraṃ subhaṃ; Kholakkhiyamunindassa, parihārāya dāpayi.
尽其所能地供养了摩诃男村;
并为增长林主修复了破旧的房舍。
Mahānāmavhayaṃ gāmaṃ, pūjayitvā yathābalaṃ; Vaḍḍhamānadumindassa, jiṇṇaṃ gehañca kāriya.
为了她的树木,他布施了充满利益的谷仓村。
他将名为迦卢娑的小村施予了尼拉兰摩。
Rukkhaṇatthāya tassā;dā, koṭṭhāgāmaṃ bahudayaṃ; Nīlārāmassa pādāsi, kāḷussaṃ nāma gāmakaṃ.
他施予了铜像,并施予了园林的小村;
他又修复了旧的,并令造诸像。
Loharūpassa pādāsi, ārāmassa ca gāmakaṃ; Jiṇṇañca paṭisaṅkhāsi, paṭimāyo ca kārayi.
在宫殿、塔庙与众多精舍,
他又在普拉提那城建造医院,具足大悲。
Pāsāde cetiyo ceva, vihāre ca anappake; Puḷatthinagare’kāsi, vejjasālaṃ mahādayo.
同样地,如智者行施一般,连同受用物村落一并施与。
以及面粉、酥油、乳粥的厅堂,遍布各处。
Tathā paṇḍā viyañceva, bhogagāmasamāyutaṃ; Piṭṭhasappinamandhānaṃ, sālāyo ca tahiṃ tahiṃ.
令人在贝叶上书写,对诉讼案件作出妥善裁决;
他因担忧遭篡改,便将它们存放于王宫之中。
Potthakesu likhāpetvā, aṭṭe sammā vinicchite; Rājagehe ṭhapāpesi, ukkoṭanabhayena so.
他赐予名为龙增者众多富足的村落。
他未曾废止先前的文书,守护着旧有的教令。
Nāgavaḍḍhananāmassa, bhogagāme bahū adā; Lekhe’pubbe na vāretvā, pāletvā pubbasāsanaṃ.
父亲所行的大布施,或其他任何善业;
他未曾毁坏那一切,恒常恭敬地守护。
Pitarā ca mahādānaṃ, puññamaññampi vā kataṃ; Sabbaṃ tamavināsetvā, niccaṃ so rakkhi sādaro.
王后与大国王,已造作众多福德;
王后在支提山上,建造了荆棘塔。
Mahesī ca mahārañño, puññāni bahukārayi; Kaṇṭakaṃ cetiyaṃ kāsi, devī cetiyapabbate.
他令军队获胜,便将山赐予了村长。
她将那村与大摩罗地施予了比丘僧团。
Kāretvā jayasenañca, pabbataṃ gāmikassadā; Bhikkhusaṅghassa sā gāmaṃ, mahummārañca tassa dā.
建造了名为石云的比丘尼精舍;
她将名为“石云”的精舍施与比丘尼众,并供给资具。
Silāmeghavhayaṃ katvā, bhikkhunīnamupassayaṃ; Silāmeghavhaye dāsi, bhikkhunīnañca paccaye.
那些村庄是先前购置的,该处的僧院即为其财产。
他们施与我后,又积聚资具,悉数供予僧院。
Gāmāye’suṃ purākītā, vihāro tattha sādhanaṃ; Datvā te me cayitvāna, vihārasseva dāpayi.
以大木覆盖支提山诸支提;
并以种种彩色的幢与幡而行供养。
Chādayitvā mahārukkhe, sabbe cetiyapabbate; Nānārāge dhaje ceva, paṭākāyo ca pūjayi.
修复了东园的部分殿堂;
将高耸难用的围墙,改造得易于受用。
Pubbārāmakabhāgampi, pāsādaṃ paṭisaṅkhari; Ussānaviṭṭhiṃ dubbhogaṃ, subhogaṃ tassa kārayi.
将已毁坏的僧院与山库恢复原状;
并将受用村施给住在那里的比丘们。
Vihāraṃ giribhaṇḍañca, naṭṭhaṃ pākatikaṃ kari; Bhogagāme ca dāpesi, bhikkhūnaṃ tannivāsinaṃ.
在水园中建了住所后,又建造了达普拉山;
供给三百位比丘,四事具足。
Ambuyyānamhi āvāsaṃ, katvā dappuḷapabbataṃ; Bhikkhūnaṃ tisatassā’dā, sampannacatupaccayaṃ.
建造了蓝颈阁后,又建了那座悦意园林。
他令人建造了那座多足水门。
Kāretvā nīlagallañca, ārāmaṃ so manoramaṃ; Dakavāraṃ bahuppādaṃ, tassa dāpesi kāriya.
在阿利迦利寺,他修缮了朽坏的建筑;
他建造了前所未有的布萨堂与殿堂。
Arikāri vihāre ca, paṭisaṅkhāsi jiṇṇakaṃ; Salākaggañca pāsādaṃ, apubbaṃyeva kārayi.
在瓦哈岛上,他建造了塞纳加菩提山。
他令多闻者诵习三藏法。
Vāhadīpe sakāresi, senaggabodhipabbataṃ; Dhammaṃ tīsu nikāyesu, vācayittha bahussute.
他令比丘们在铁钵上系上纽结。
凡所称福德之事,他皆悉不回避。
Gaṇhāpesi ca bhikkhūnaṃ, ayopattesu gaṇṭhike; Puññanti vuttaṃ sabbaṃ so, na kiñci parivajjayi.
他布施饰品给出身高贵而无依的女子;
夜间求食者众多,他广行布施饮食。
Kulīnānamanāthānaṃ, itthīnaṃ’dā piḷandhanaṃ; Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, bahu so dāsi rattiyaṃ.
既施牛群草料,亦施乌鸦等众生食;
复施孩童米饭,佐以蜂蜜与糖浆。
Gunnaṃ sassāni pādāsi, kākādīnañca bhattakaṃ; Taṇḍulañca kumārānaṃ, madhuphāṇitasaṃyuttaṃ.
如是行斯诸善业已,彼国王及其随从
享受了五年之后,他舍弃了大地(王位)。
Evaṃ puññāni katvāna, narindo so sapāriso; Bhutvā pañcasu vassesu, mediniṃ sampariccaji.
其后,他生有一位儿子,为狮子族(锡兰)诸王之首;
具足一切形相与功德,名为玛欣德的刹帝利。
Tato tassa suto āsi, sīhaḷānaṃ rathesato; Sabbarūpaguṇopeto, mahindo nāma khattiyo.
他正是大地上的法戒之云,
是法之灯、法之幢幡,一心依止清净之法,
So dhammikasīlāmegho, iccāsi dharaṇītale; Dhammadīpo dhammadhajo, suddhadhammaparāyano.
往昔诸王所行的随顺法道,
他成就一切,毫无遗漏,唯弃舍非法。
Pubbakehi narindehi, kataṃ dhammapathānugaṃ; Sabbaṃ kāsi ahāpetvā, adhammaṃ tu vivajjayi.
在王宫宝殿之中,他欲兴建新的工程;
于一切时,皆施与水槽及水罐之水。
Rājāratanapāsāde, kātuṃ so navakammakaṃ; Sabbakālesu dāpesi, geṭṭhumbadakavārakaṃ.
他修葺了旧物,又行持了福德之业;
统治了四年之后,于雨季中归于寂灭。
Jiṇṇañca paṭisaṅkhāsi, puññakammamakāsi ca; Rajjaṃ katvāna catūsu, vassesu nidhanaṃ gato.
随后,阿迦菩提王在城中树起宝伞;
为一切众生作无余的利益与安乐。
Aggabodhi tato rājā, chattaṃ ussāpayi pure; Kārento sabbasattānaṃ, hitaṃ sukhamasesato.
他举行了堪配导师一切功德的舍利供养;
也为祖父所成的正自觉者举办了大庆典。
Dhātupūjaṃ sakāresi, satthusabbaguṇārahaṃ; Pitāmahakatassā’pi, sambuddhassa mahāmahaṃ.
他又建造了以优陀耶山等命名的菩提精舍;
这位人主取了父亲与自己的名字;
Udayaggādibodhiñca, pariveṇaṃ sakārayi; Nāmaṃ gahetvā pituno, attano ca narādhipo.
又建造了具足资具的精舍,并命名为“布陀”;
他赠予了自己的亲教师与三百位比丘。
Sabhogaṃ pariveṇañca, katvā taṃ bhūtanāmakaṃ; Sakācariyakassā’dā, bhikkhūnaṃ tisatassa ca.
他将小瓦皮村赠予了王厅;
又将两座村庄赠予迦卢罗摩拉瓦塔卡。
Rājasālāya dāpesi, cūḷavāpiyagāmakaṃ; Gāmadvayañca dāpesi, kāḷūlamallavātake.
他在布萨日禁止入内。
鱼肉、酒等不得进入他的内城。
Pavesaṃ vinivāresi, uposathadinesu so; Macchamaṃsasurādīnaṃ, antonagaramattano.
他礼敬比丘或塔庙后,便从那里离去。
“愿这些沙尘消散”,他说着,便在脚上洒水。
Bhikkhū vā cetiye vā so, vanditvā nikkhamaṃ tato; Vālukā hā vinassantu, iti pādesu vodhayī.
凡是导向天界的业,以及导向解脱的业;
他对三宝具足净信,践行了那一切业。
Yaṃ yaṃ sovaggiyaṃ kammaṃ, kammaṃ nissaraṇavahaṃ; Vatthuttaye pasanno so, kammaṃ taṃ sabbamācari.
他昼夜乐于侍奉母亲。
据说,国王清晨便前往侍奉她。
Mātupaṭṭhānanirato, rattindivamahosiso; Gantvā tassā upaṭṭhānaṃ, pātova kira bhūpati.
他用油涂抹头部,搓去污垢。
洗净指甲后,恭敬沐浴。
Sīsaṃ telena makkhetvā, ubbaṭṭetvāna jallikaṃ; Nakhe visuddhe katvāna, nahāpetvāna sādaraṃ.
穿上柔软舒适的新衣;
取来丢弃的旧衣,亲手揉搓。
Acchādetvā navaṃ vatthaṃ, sukhasamphassamattano; Vatthaṃ chaḍḍitamādāya, pelletvā sayameva taṃ.
以那水浇洒之后,他将自己的头顶与王冠一并濡湿;
以香与花鬘,如法地敬奉那座塔庙。
Tassa toyena siñcitvā, sīsaṃ samakuṭaṃ sakaṃ; Gandhamālāhi taṃ sammā, cetiyaṃ viha pūjiya.
顶礼之后,他向右绕行三匝。
随其所好,为他的随众布施衣物等。
Namassitvāna tikkhattuṃ, katvā taṃ so padakkhiṇaṃ; Dāpetvā parisāya’ssā, vatthādīni yathāruciṃ.
亲手供养那顿珍贵的饭食;
食用完剩下的食物后,将残食撒在头顶。
Sahattheneva bhojetvā, bhojanaṃ taṃ mahārahaṃ; Bhutthāvasesaṃ bhuñjitvā, samākiriyamatthake.
以最上等的王家美食供养她的随众;
并准备了以妙香熏染的住处;
Bhojetvā parisaṃ tassā, rājabhojanamuttamaṃ; Sajjetvā vāsagehañca, sugandhaparivāsitaṃ.
亲手在那里妥善地铺设床铺。
洗净双足,涂上香油,使之润泽。
Sahatthā paññapetvāna, sayanaṃ tattha sādhukaṃ; Pāde dhoviya makkhetvā, gandhatelena saṇhakaṃ.
坐下来为他按摩,令他安然入睡;
右绕床榻三匝,恭敬礼拜。
Sambāhento nisīditvā, katvā niddamupetakaṃ; Katvā padakkhiṇaṃ mañcaṃ, tikkhattuṃ sādhuvandiya.
他安排了守卫,也差遣了奴仆与佣人;
让她背向自己后,便从身后悄然离开。
Ārakkhake niyojetvā, dāsekammakarepi ca; Tassā piṭṭhimakatvāna, apakkameva piṭṭhito.
立于不见之处,又再三礼拜;
他满足于彼业,一再忆念此事。
Ṭhatvā adassane ṭhāne, tikkhattuṃ puna vandiya; Santuṭṭho tena kammena, saranto taṃ punappunaṃ.
当他活着回家时,便如此侍奉;
有一天,他以奴仆的话语,礼敬自己的奴仆。
Gehaṃ yāti sajīvantaṃ, evameva upaṭṭhahi; Ekadā dāsavādena, vanditvā dāsamattano.
他让那人自己陈述,以亲自恳请宽恕。
由母亲将自己布施给了比丘僧团。
Tenattano kathāpesi, khamāpetuṃ sayaṃ vaco; Attānaṃ bhikkhusaṅghassa, dāpayitvāna mātarā.
他了悟财富的无比价值,成为智者、获得自由。
如是,他成为致力于福德之人,护持了灯火。
Dhanamatthagghanaṃ ñatvā, bhujisso āsi buddhimā; Evaṃ puññaparo hutvā, katvā dīpassa saṅgahaṃ.
十一年后,往生天界;
他的弟弟达普罗,随后成为国王。
Ekādasahi vassehi, devalokamupāgami; Tassānujo dappuḷo’tha, rājā hosi tadaccaye.
他完全遵循了历代诸王的行持。
那时,正是名为玛欣德的王子登王位之时。
Sabbaṃ pubbakarājūnaṃ, cariyaṃ so samācari; Tadā mahindanāmassa, puttārohaṇasāmino.
他们被父亲驱逐后,前往投靠身为国王的舅父。
他见到他们,听闻那消息后,便施予了极大的力量。
Pitarā nihaṭā’gañchuṃ, rājānaṃ mātulaṃ sakaṃ; So te disvā pavattiṃ taṃ, sutvā datvā mahābalaṃ.
他派遣父亲们前去作战,为了那些乐于利益亲属的人。
身为罗诃那之主的玛欣德,也了知了这一情形。
Pāhesi pitarā yuddhaṃ, kātuṃ bandhu hite rate; Mahindopi tathābhāvaṃ, viditvā rohaṇādhipo.
那位大力者便对他们发动了战争。
他们两人双双逃走,丢下了军队的统帅。
Yuddhaṃ paṭipadeyeva, tesaṃ’kāsi mahābalo; Te ubhopi palāyiṃsu, datvā senāya nāyakaṃ.
他们又再度返回,侍奉着大地之主,而住于此。
父亲也因他——自己的亲族——而感到满意。
Punāgantvā mahīpālaṃ, sevamānā idhā’vasuṃ; Pitāpi tena santuṭṭho, aññena sakabandhunā.
他于战斗中赴死,据说亲属亦已亡故。
那时,他赠与了外甥——名为称喜菩提的国王。
Yujjhanto maraṇaṃ gañchi, ñātisopi mato kira; Tadā’dā bhāgineyyassa, rājā kittaggabodhino.
大王啊,这位具备一切色相功德的少女,名为天女。
他铺上锦缎,为那位国王的利益而行。
Sabbarūpaguṇopetaṃ, dhitaraṃ deva nāmikaṃ; So dappuḷaṃ ṭhapetvāna, sevatthaṃ tassa rājino.
他亲自率领军队,前往罗哈那地区。
他成为罗哈那之主,具足一切德行。
Sayaṃ senaṅgamādāya, rohaṇaṃ samupāgami; Rohaṇādhipati hutvā, sabbākārasamappito.
他随着儿女日益繁盛,便在那里安住下来。
国王为杜明达修建了一座坚固崭新的宅邸。
Puttadhītāhi vaḍḍhento, vāsaṃ tattheva kappayi; Rājākāsi dumindassa, gharaṃ jiṇṇaṃ navaṃ thiraṃ.
那件镶嵌黄金的作品,他以吉祥的方式完成了。
为了自己的王位,也为了导师的波罗蜜。
Sovaṇṇakhacitaṃ kammaṃ, maṅgalena ca tassa so; Attano rājabhāvassa, satthupāramitāya ca.
他依与尊敬相称的方式作毕,便举行了盛大的供养。
他修复了象腹寺中的旧殿。
Sammānucchavikaṃ katvā, mahāpūjaṃ pavattayi; Jiṇṇaṃ kāresi pāsādaṃ, hatthikucchivihārake.
瓦哈迪巴园苑与拉瓦拉瓦山;
在名为祇陀的寺院中,铸造了黄金牟尼像。
Vāhadīpassa ārāmaṃ, lāvarāvañca pabbataṃ; Vihāre jetanāme ca, katvā sovaṇṇayaṃ muniṃ.
他在菩提堂中扩建,作了不可思议的供养;
每年在岛上推行布施衣物。
Vaḍḍhetvā bodhigehamhi, pūjaṃkāsi acintiyaṃ; Anusaṃvaccharaṃ dīpe, vatthadānaṃ pavattayi.
又扩建了大食堂,并巡视了供饭厅;
他令行称量布施,并修葺了破旧之物。
Mahāpāḷiñca vaḍḍhesi, bhattaggamavalokayī; Tulābhārañca dāpesi, jiṇṇañca paṭisaṅkhari.
他守护了先王们的法度,心无违失;
他有一位名叫瓦季罗的将军,兼任大辅相。
Cārittaṃ pubbarājūnaṃ, pālesi manavajjiyaṃ; Tassā’si vajiro nāma, senāpati mahāpati.
他修建了城墙,以及粪扫衣者之园;
在塔园中,妥善地为佛塔修盖了屋舍。
Kacchavālaṃ sakāresi, ārāmaṃ paṃsukūlinaṃ; Thūpārāmamhi thūpassa, gharaṃ chādesi sādhukaṃ.
Iṭṭhakāhi suvaṇṇāhi, hemadvāre ca kārayi; Evaṃ soḷasavassāni, katvā rajjaṃ narādhipo.
他前往了众生必至之处——那个地方。
那位国王命终之后,便投生天界。
Agamā sabbasattānaṃ, gantabbaṃ desameva so; Tasmiṃ rājini sampatte, devalokaṃ tadā ahu.
那时,名为阿迦菩提者,命人击响了号令之鼓;
他是那位兄弟的父亲,有一个儿子,名为玛欣德。
Aggabodhisanāmo’tha, āṇābheriṃ carāpayi; Pitā tassa sabhātussa, puttaṃ mahindanāmakaṃ.
为使诸子继承王位,他并未立下长子。
他应对所有亲属,乃至最幼者,也表示敬意。
Rajjatthaṃ sakaputtānaṃ, ādipādaṃ na kārayī; Ādaraṃ so sabandhūnaṃ, kaniṭṭhānampi kātave.
无法忍受的人便逃走了,慌乱中到了对岸;
他们听闻集会之后,便派出了大军。
Asahanto palāyittha, paratīraṃ samākulo; Te samāgamanaṃ sutvā, pesayitvā mahābalaṃ.
交战后,他斩下了他们的头颅。
他审察各部派后,一切应做之事,他都处理了。
Kāretvā yuddhametehi, sīsaṃ tesaṃ sagaṇhayi; Nikāyesu vicāretvā, kattabbaṃ sabbameva so.
他也在整座岛上,制止了恶行。
比丘们于各小寺院中,常受粥食。
Dīpe’pi sakale kāsi, pāpācāranivāraṇaṃ; Bhikkhū cūḷavihāresu, yāguṃ gaṇhanti sabbadā.
国王在大寺听闻此事后,心生厌离;
同样地,前往坎塔皮提大村及耶巴拉小村。
Mahāvihāre taṃ sutvā, rājā nibbinnamānaso; Kaṇṭhapiṭṭhimahāgāmaṃ tathā yābālagāmakaṃ.
又在特拉村等多处,设置了供水处;
他安排比丘们也在寺院中取用粥;
Telagāmaṃ bahudañca, dakavāraṃ padāpiya; Yāguṃ gahetuṃ yojesi, vihāresu’pi bhikkhavo.
从那时起,所有人都恭敬地取用那粥;
他在岛上命人擂鼓,召集诸乞求者。
Tato paṭṭhāya taṃ yāguṃ, sabbe gaṇhiṃsu sādarā; Dīpe bheriṃca rāpetvā, sannipātiya yācake.
他随心所欲地布施黄金,为期三天;
行如这些诸善行已,他的福德增长达三年。
Suvaṇṇaṃ sopadāpesi, yathicchaṃ divasattayaṃ; Evamādiṃ sa katvāna, puññavaṃ vassehi tīhi ca.
为亲眼得见对三衣净信所感的果报;
国王犹如乘着天车般命终。
Vatthuttayapasādassa, phalaṃ passitumattano; Rājā dibbena yānena, gacchanto viya so mari.
一切有身者,确是无常,正是如此。
纵使一切知者,亦终归于死亡;
因此,当舍断对有的贪染,
觉者应安住于善慧的成就之中。
Evaṃ aniccā vata sabbadehino; Sabbaññūnopeva mupeti maccuṃ; Pahāya tasmā bhavarāgajātaṃ; Budho subuddhivibhave bhaveyya.