第四十五章
Pañcacattālīsatima pariccheda
那位国王去世后,摩那婆摩成为国王;
他出身什么家族、是谁之子,如何获得王位?
Rañño tassaccaye rājā, māṇavammo ahosi so; Kiṃ gotto kassa putto ca, kathaṃ rajjamapāpuṇi.
他生于大选出王族,兼具种姓与功德;
他是迦叶波之子,是毁坏塔园寺者。
Mahāsammatavaṃsamhi, jāto jātiguṇāvaho; Putto kassapanāmassa, thūpārāmassa bhedino.
她是马来亚国王僧伽的女儿,
得到她后,他隐退而居于北方地区。
Dhītā malayarājassa, saṅghanāmassa rājino; Taṃ labhitvā vasaṃ dese, uttare līnavuttiko.
当那位执持象牙的国王如此护持时,
他来到阎浮洲,为人中之狮、大地之主。
Hatthadāṭhanarindena, tasmiṃ attheva dhārite; Jambudīpamupāgamma, narasīhaṃ mahīpati.
Gantvā vatvā sakaṃ nāmaṃ, sevituṃ tamupakkami; Ārādhesi ca sabbehi, payogehi narādhīpaṃ.
了知他的友善后,他将自己的妻子带来;
他便在此处住下,日夜承事。
Viditvā tassa sohajjaṃ, netvā bhariyamattano; Vāsaṃ tattheva kappesi, sevamāno divānisaṃ.
Sopi ārādhito tena, kaṇḍuveṭṭhi naruttamo; Sabbaṃ nentova taṃ rajjaṃ, mahābhogamadāpayi.
与他共住后,那位名为僧伽的妻子,
生了四个女儿和四个儿子。
Tena saṃvāsamanvāya, bhariyā saṅghanāmikā; Catasso dhītaro putte, cattāropi vijāyatha.
一日,国王登上了殊胜的象背,
与摩纳婆一起,随心所欲地漫游。
Athekadivasaṃ rājā, hatthikkhandhavaraṃ gato; Sañcaranto yathākāmaṃ, māṇavammena ekato.
他饮下椰子水后,仍感口渴,便伫立原地;
他把那椰子给了摩纳婆,却以为是别的东西。
Nāḷikeraṃ pivitvāna, tatraṭṭhova pipāsito; Māṇavammassa pādāsi, maññanto aññameva taṃ.
从胜义谛来看,对众生而言,所谓“残食”究竟是什么呢?
So taṃ gahetvā cintesi, sakhaṃ pesa narādhipo; Ucchiṭṭhaṃ nāma kiṃ hoti, sattānaṃ paramatthato.
因此,他想:“我饮用也属合理”,这样思惟后,便饮下了它。
Tasmā yuttaṃ mayāpātu-mīti cintiya taṃ pivi; Evaṃ honti mahussāhā, detukāmāhi buddhino.
国王见了他也感到恐惧,他的余悸同样未消;
他自己也如是享用,有福德者的业报恒常如此。
Rājāpi disvā taṃ bhīto, tassapī tāva sesakaṃ; Sayaṃ pivi tathāhoti, kammaṃ puññavataṃ sadā.
他把他安顿在自己住处,从此便归属于自己;
于饮食、卧具,以及侍奉与车乘方面。
Ṭhapesi sakaveseva, tato paṭṭhāya attano; Bhojane sayane ceva, parihāre ca vāhane.
当他们如此居住时,便为了战斗而出发;
那位亲信深得人狮子宠爱,人狮子如是思惟。
Evaṃ tesu vasantesu, yuddhatthāyamupakkami; Vallabho narasīhena, narasīho vicintayi.
此人正是因侍奉我,才获得了本属于他自己、世代相传的王位。
他怀着‘我当获得’之念去侍奉,日夜精勤,无有懈怠。
Ayaṃ kho mama sevāya, rajjaṃ vaṃsa gataṃ sakaṃ; Labhissāmīti seveti, rattiṃ diva matandito.
Sace sopi mayā gantvā, yujjhanto maraṇaṃ gato; Takkitaṃ tassa mayhañca, sabbaṃ tamaphalaṃ bhave.
国王如此思惟之后,返回了自己的王城;
你亲自与亲爱的国王一道,前来挑起战争。
Evaṃ cintiyataṃ rājā, nivattetvā sake pure; Sayaṃ vallabharājena, kātuṃ saṅgāmamārasi.
摩那婆摩也想:“若他还活在我的生命中,
国王战死沙场,我的生命又有何意义?
Māṇavammopi cintesi, sace’yaṃ mayi jīviti; Rājā mīyati yuddhamhi, kiṃ phalaṃ mama jīvite.
若如此,因他而有的信赖便难以成就;
他以平等心摄受我,究竟是为了什么?
Vissāso dukkato tena, bhavissati tathāsati; Saṅgahesi kimatthaṃ maṃ, samānattena attano.
因此,我应当前往,与他一同进入战场;
因为与他一同在此,无论生死都是快乐。
Tasmā yuttaṃ mayā gantuṃ, sahasaṅgāma maṇḍalaṃ; Sukhañhi saddhiṃ tenettha, jīvitaṃ maraṇaṃpi vā.
如此思惟已,披甲整装,登上最胜之象;
来到那战场,他在阵中显现了自身。
Evaṃ cintiya sannaddha-balo hatthivaraṃ gato; Gantvā dassesi attānaṃ, so taṃ saṅgāma maṇḍale.
如人狮见他,欢喜踊跃,高声呼喊;
他说:“在这友谊中,我所应做之事,已经做了。”
Narasīhova taṃ disvā, haṭṭhatuṭṭho samuggiri; Saho santhavametasmiṃ, kattabbaṃ me kataṃ iti.
于是,慢的军队,以及国王的军队;
集结的军队击溃了瓦拉巴王的军队。
Tato mānassa senā ca, senā cevassarājino; Senaṃ vallabharājassa, viddhaṃsesi samāgatā.
摩那瓦摩也在那里展示了自己染红之物;
战斗中奋勇作战,犹如天众中的那罗延那。
Māṇavammopi dassesi, tahiṃ surattamattano; Parakkamanto devānaṃ, raṇe nārāyaṇo viya.
他满怀慈爱地拥抱后,说道:‘你真是我的胜利赐予者。’
Narasītopi santuṭṭho, māṇavammassa vikkame; Āliṅgatvā sinehena, tvaṃ kho me jayado iti.
回到自己的都城后,举行了胜利庆典;
教导了摩那瓦摩军队一切应行之事。
Attano puramāgamma, katvā vijayamaṅgalaṃ; Māṇavammassa senāya, kattabbaṃ sabbamācari.
于是国王这样思惟:‘我这位朋友,应做之事,已完成了。’
他亲自完成一切,如今对我已无丝毫亏欠。
Athevaṃ cintayi rājā, kattabbaṃ me sahāyako; Attanā’kāsi sabbañca, anaṇo so mamajjato.
Iṇaṃ mamāpi sodhemi, katvā kattabbamattanā; Kattaññū katavedīhi, purisā’tīvadullabhā.
他召集大臣们,这样说道:
“这位是我的同伴,你们也是此事的见证者。”
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi; Sahāyassa mametassa, kamme tumhepi sakkhino.
我也应当为他造作那良善、能带来安乐的业;
因为利益善人即是法,法正是先行的利益者。
Mayāpi tassa kattabbaṃ, kammaṃ sādhu sukhāvahaṃ; Upakāro hi sādhūnaṃ, dhammo pubbopakārino.
这样说完之后,那些大臣便回答国王:
神明所希求的,便是我们所喜悦的。
Evaṃ vutte amaccā te, paccāhaṃsu mahīpati; Yaṃ yamicchati devohi, taṃ taṃ ruccati no iti.
于是,他赐予那位青年军王军队与车乘;
及一切资具与所有工匠仆役。
Atha so māṇavammassa, senaṃ datvā savāhanaṃ; Sabbopakaraṇañceva, sabbakammakarepi ca.
他说道:“去吧!”之后,便眺望那支车乘齐备的军队;
大地之主悲叹,犹如与爱子离别一般。
Gacchāti vatvā taṃ yantaṃ, sahasenāyapekkhiya; Paridevittha bhūmindo, vippavutthaṃ’va puttakaṃ.
青年军王也登上了泊于岸边的船只;
不久,他们便以极速越过航程,抵达了。
Māṇavammopi āruyha, nāvāyo jaladhītaṭe; Na cireneva āgamma, samattikkamma vegasā.
Saha senāya maddantho, laṅkādīpamupavisī; Taṃ sutvāna palāyittha, rājā dāṭhopatissako.
Māṇavammo puraṃ gantvā, ahutvāva narādhipo; Palātamanubandhittha, padānupadamugato.
Tadā sā damiḷi senā, assosi kira sāmiko; Mahārogā’bhibhūtoti, sutvā taṃ sā apakkami.
达陀帕提沙闻之,即率领大军,
前往摩那瓦摩处,始与交战。
Sutvā dāṭhopatisso taṃ, samādāya mahābalaṃ; Māṇavammaṃ upāgamma, kātumārabhi saṃyudhaṃ.
摩那瓦摩心想:我的军队已全部离去;
若我战死,仇敌的心愿便将得逞。
Māṇavammo ca cintesi, sabbā senā gatā mama; Mate mayi samijjheyya, verino me manorathaṃ.
因此,我应前往阎浮洲,从那里带来军队;
他心想‘我将重新夺取王位’,于是这样做了。
Jambudīpaṃva tasmā’haṃ, gantvā’dāsa balaṃ tato; Puna rajjaṃ gahessaṃti, tasmā evamakāsi so.
再次前往之后,又见到了他的朋友——那位人中之狮,
他恭敬、专心致志地侍奉那位精通者。
Gantvā puna’pi disvāna, sahāyaṃ narasīhakaṃ; Ārādhahanto nipuṇaṃ, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi.
只要四姓之分犹存,我的儿子,便安住于此处;
那时,人中之狮——骄慢顽固、富有名声者,心中思虑。
Yāva rājacatukkaṃso, māṇāmmo tahiṃ vasi; Narasīho’tha cintesi, mānatthaddho yasodhano.
为了王位,那位旅伴始终追随于我;
眼见他行将老迈,我如何治理王国?
Rajjatthaṃ me sahā yo maṃ, sevantoyeva addhago; Vuddho hessati taṃ passaṃ, kathaṃ rajjaṃ karomahaṃ.
然而在此之际,我已派出我的军队;
我不会夺取那个王国,我的生命又有何用?
Imasmiṃ pana vārasmiṃ, pesayitvā balaṃ mama; Rajjaṃ taṃ na gahessāmi, ko attho jīvitena me.
如此思惟后,他召集了自己的军队;
如法整备后,随其所好而分发。
Evaṃ cintiya so senaṃ, sannipātiya attano; Sannāhetvā yathā yogaṃ, dāpetvāna yathāruciṃ.
他亲自持取后,来到了海边;
命人建造了许多坚固而色彩斑斓的船只。
Sayameva tamādāya, samuddataṭamāgato; Nāvāyo cittarūpāyo, kārayitvā thirā bahū.
Amacce āha ‘‘etena, saddhiṃ gacchatha bho’’iti; Nāvaṃ ārohituṃ sabbe, na icchiṃsu tadā janā.
那时,狮子深思之后,便自行隐身;
他以公认的王者之相,护持自身。
Tadā sīho vicintetvā, sayaṃ hutvā tirohito; Attano parihāraṃ so, rājalakkhaṇasammataṃ.
他将自己的一切,连同自己的装饰,全都给了他;
让他登上那艘船后,说道:“去,立于海中。”
Sabbaṃ tasseva datvāna, alaṅkārampi attano; Āropetvāna taṃ nāvaṃ, gaccha ṭhatvāna sāgare.
Imaṃ bheriṃca vādehi, koṭṭhanāmanti yojayī; So’pi sabbaṃ tathākāsi, rājāno agamā iti.
众人登船,拥立一人为王;
那位摩纳带领着那支军队,启程前行。
Āruhiṃsu janā nāvaṃ, ekaṃ katvā narādhipaṃ; So taṃ senaṅgamādāya, māṇo gantuṃ samārabhi.
那整个大海,竟变得如同城市一般;
于是,他抵达港口后,便携车驾登岸。
Kevalo’pi samuddo so, ahobhi nagarūpamo; Atha so paṭṭanaṃ patvā, otaritvā savāhano.
Vissāmetvā balaṃ tattha, vasaṃ katipaye dine; Uttaraṃ desamādāya, katvā hatthagataṃ janaṃ.
Akkhobbhiya mahāseno, nagaraṃ gantumārabhi; Potthakuṭṭhopi taṃ sutvā, paccuggañchi mahābalo.
Saṃgacchiṃsu ubho senā, bhinnavelā’va sāgarā; Māṇavammo tato hatthi-māruyha gahitāyudho.
将波陀拘突王的军队一分为二,使其败逃;
各地民众看见象兵溃逃。
Potthakuṭṭhañca rājānaṃ, dvedhā katvā palāpayi; Hatthadāṭhaṃ palāyantaṃ, disvā janapadā narā.
抓住他的头,指给马那瓦摩看;
波陀拘突逃走之后,来到了须弥山窟。
Sīsamassa gahetvāna, māṇavammassa dassayuṃ; Potthakuṭṭhopalāyitvā, merukandaramāgami.
Tato taṃ sāmiko disvā, sahāyo me ayaṃciraṃ; Tasmā na sakkā caḍḍetuṃ, āpade saraṇāgataṃ.
Sāmino ca sahāyassa, niddosohaṃ kathaṃ bhave; Iti cintiya pūvaṃ so, savisaṃ khādiyā’mari.
Kuṭṭhakopi ca teneva, khāditvā pūvakaṃ mato; Māṇavammassa tassevaṃ, dīpo āsi akaṇṭako.
Māṇavammo tato dīpe, chattaṃ ussāpayi tadā; Vārento viya teneva, dukkhaṃ dīpe janassa so.
Puññakammāni so’kāsi, anagghāni bahūni ca; Samattho kohi taṃ sabbaṃ, vattuṃ paṭipadaṃ naro.
即名为劫村,及色班尼那;
在精舍吉祥处,与师利僧伽等菩提树处;
Kappagāmavhayañceva, tathā sepaṇṇināmakaṃ; Padhānarakkhe ca siriṃ, sirīsaṅghādi bodhike.
他建起了那座能生净信、最为殊胜的殿堂;
他以金属覆蔽铜殿,亦覆塔园屋舍。
Pāsādaṃ sova kāresi, pasādāvahamuttamo; Chādesi lohapāsādaṃ, thūpārāmagharaṃ tathā.
Thūpārāme ca pāsādaṃ katvā’dā paṃsukūlinaṃ; Jiṇṇakaṃ paṭisaṅkhāsi chattaṃ cetiyamuddhani; Bahavo jiṇṇakāvāse tattheva paṭisaṅkhari.
此处可见关于学童灌顶的故事有所缺略。自此以下,有关阿迦菩提王与王国的记载便显得零散。
[Ettha māṇavammassa rajjakathāya ūnatā dissati. Ito paṭṭhāya aggabodhissa rajjapaṭibaddhā kathā vira khāyati.]