第43品
Tecattālīsatima pariccheda
此后,迦叶在战斗中获胜,心愿圆满;
他在玛哈巴利堂中为僧团备办了丰盛的食物。
Tato vijitasaṅgāmo, kassapo puritāsayo; Mahāpāḷimhi saṅghassa, samiddhaṃ bhojanaṃ akā.
他住在龙舍,是大法说者、修行者;
他举行大供养后,由他宣诵正法。
Nāgasālā nivāsiṃ so, mahādhammakathiṃ yatiṃ; Mahāpūjāya pūjetvā, saddhammaṃ tena vācayi.
他让人书写,指定住在兄弟住处者;
那个住在迦丹达迦罗寺者,让他抄写全部巴利连同注释。
Vasantaṃ bhātuāvāse, samuddissa likhāpayi; Kaṭandhakāravāsiṃ so, pāḷi sabbaṃ sasaṅgahaṃ.
他把塔庙里老旧损坏的部分修好,又建了新的。
他还在各处为僧团提供了许多享用之物。
Jiṇṇaṃ saṅkharikammañca, navaṃ kāresi cetiye; Saṅghabhogamanekañca, tattha tattha pavattayi.
各种宝石的光芒交相辉映,他造出了三颗冠宝;
他以布施衣物,让一百位身穿黄叶衣的修行人感到满足。
Nānāmaṇisamujjotaṃ, kāsi cūḷamaṇittayaṃ; Sataṃ paṇḍupalāsānaṃ, vatthadānena tappayi.
他有很多儿子,其中最大的那个男孩是摩拏迦
他们全都还没到成年,愚痴而没有智慧。
Tassāsuṃ bahavo puttā, jeṭṭho tesañca māṇako; Sabbe te na vayappattā, bālāvigatabuddhino.
其后他为某种不治之症所侵,
心想:我诸子皆幼,不堪嗣承王位。
Tato so byādhinā phuṭṭho, atekicchena kenaci; Puttā me bālakā sabbe, ne’te rajjakkhamā iti.
住在罗诃那地区、有大智慧的外甥,
他把外甥召来,将王国连同自己的儿子们全都交托给他。
Vasantaṃ rohaṇe dese, bhāgineyyaṃ mahāmatiṃ; Āhuya sabbaṃ pādāsi, rajjaṃ puttehi attano.
以香、花等供品供养佛塔之后,
向比丘僧团请求宽恕,布施四种生活必需品之后。
Gandhamālādipūjāhi, pūjayitvāna cetiye; Bhikkhusaṅghaṃ khamādhapasi, datvāna catupaccayaṃ.
这样在朋友、亲族和众人中践行法之后,
国王九年之后随业而去。
Evaṃ dhammaṃ caritvāna, mittāmaccajanesu ca; Gato navahi vassehi, yathākammaṃ narādhipo.
他完成了该做的事,对舅父怀着恭敬。
他护持民众,把泰米尔人驱逐了出去。
Katvā kattabbakiccaṃ so, mātulassa sagāravo; Saṅgahanto janaṃ māṇo, damiḷe nīharāpayi.
泰米尔人聚于一方,说“我们要驱逐此人”;
当他仍站在外面时,他们自己就占了城。
Ekato damiḷā hutvā, nibbāsema imaṃ iti; Tasmiṃ ṭhite bahiddhāva, aggahesuṃ puraṃ sayaṃ.
他遣使传信给身处赡部洲的哈塔达塔:“汝来之时已至”,
此为执掌王权之教令。
Hatta dāṭhassa pesesi, jambudīpagatassa te; Āgantuṃtava kāloti, sāsanaṃ rajjagāhaṇe.
摩奴也派遣僧团送信到罗诃那给父亲;
父亲听闻后,不久便从罗诃那而来。
Māṇo’pi saṅghaṃ pesesi, sāsanaṃ piturohaṇaṃ; Pitā sutvāna taṃ āgā, na cīreneva rohaṇā.
二人商议后,订下秘密约定;
从乌弥拉所生者,全都行为一致。
Ubhe te mantayitvāna, akaṃsu sandhilesakaṃ; Umiḷehi tato jātā, sabbe te samavuttino.
从那以后,这个年轻人就为父亲灌顶,让他登上王位。
他灌顶即位后,向诸部众布施了三千。
Tato so pitaraṃ rajje, abhisiñcittha māṇako; So’bhisitto nikāyānaṃ, sahassānaṃ tayaṃ adā.
摄僧团与举国上下,并及王族所依一切;
为护财物免遭敌害,遣送罗诃那之地。
Saṅghaṃ raṭṭhañca saṅgayha, sabbaṃ rājakulaṭṭhitaṃ; Bhaṇḍaṃ pesesi sattūhi, rakkhaṇatthāya rohaṇaṃ.
象齿听了泰米尔人的教令之后,
刹那间他来到这座岛,率领着泰米尔军队。
Hatthadāṭhopi sutvāna, damiḷānaṃ tu sāsanaṃ; Khaṇenā’gā imaṃ dīpaṃ, gahetvā damiḷhaṃ balaṃ.
那时,那些泰米尔人全都受到欺辱,就住在这里。
迎上前去,你置身于随从之中。
Tadā te damiḷā sabbe, paribhūtā idha ṭhitā; Āyantameva taṃ gantvā, parivāresu mañjase.
摩那也听了这一切后,心想:现在不是交战的时候。
他将父王连同精锐部队一起送往罗诃那。
Māṇopi sutvā taṃ sabbaṃ, nāyaṃ kāloti yujjhituṃ; Pesetvā piturājānaṃ, saddhiṃ sārena rohaṇaṃ.
他亲自去了东部地区,摄受大众,成为统治者。
他得到泰米尔军队的支持后,夺取了王城。
Pubbadesaṃ sayaṃ gantvā, saṅgaṇhanto janaṃ vasī; Laddhā damiḷapakkhaṃ so, gahetvā rājakaṃ puraṃ.
“达托巴帝萨王”——他如此宣示自己的名号;
世人遂以此名称呼他,如唤舅父一般。
Dāṭhopatisso rājāti, nāmaṃ sāveti attano; Mātulaṃ viya taṃ loko, tena nāmena vohari.
把姑母的儿子阿嘎波提带来后,
把他立为副王后,还把南方之地赐给了他。
Pitucchaputtamānetvā, aggabodhi sanāmakaṃ; Ṭhapetvā yuvarājatte, desañcā’dāsi dakkhiṇaṃ.
他按各人应得的份,给依附他的人安排了相应的地位和职位。
他完成了教法和世间的一切应做之事。
Ṭhānantarañca pādāsi, nissitānaṃ yathārahaṃ; Sāsanassa ca lokassa, sabbaṃ kattabbamācari.
在大帕利堂中,他令人布施了连同衣物的凝乳拌饭,
以及牛奶与奶粥;在伍波萨他日他听闻了法。
Mahāpāḷimhi dāpesi, savatthaṃ dadhibhattakaṃ; Khīraṃ pāyāsakañceva, dhammaṃ suṇi uposathi.
做完了一切供养,并使教法被宣说;
他以这些功德,让自己变得贤善。
Kāretvā sabbapūjāyo, desā petvāna desanaṃ; Evamādīhi puññehi, attānaṃ’kāsi bhaddakaṃ.
他把名叫阿谢那的村庄布施给了迦叶尊者的住处。
他布施了摩诃伽罗村给那间精勤堂。
Kassapassa vihārassa, datvāsenavhagāmakaṃ; Mahāgallañca pādāsi, padhānagharakassa so.
他为孔雀精舍建了一座属于自己的村庄。
他给塔园布施了布恩诺利村,还礼敬了那座佛塔。
Pariveṇassa morassa, akāsi sakagāmakaṃ; Thūpārāmassa puṇṇoḷiṃ, datvā sakkāsi cetiyaṃ.
他在无畏北边建了一座樟树精舍。
他建了一座名为Tiputhulla的精舍,然后把它布施给了那位(比丘)。
Kappūrapariveṇaṃ so, kāresi abhayuttare; Vihāraṃ tiputhullavhaṃ, katvā tasseva dāpayi.
当彼营造时,诸比丘阻止〔说〕:“在界内”;
彼逐大寺派比丘后,仍令强力营造如故。
Tasmiṃ karonte vāresuṃ, sīmāyanto’ti bhikkhavo; Theriyā te kibāhetvā, balaṃ tatheva kārayi.
那时,那些上座部比丘众在那里对那位国王心怀不满,
看出他没有信心,就对他做了覆钵(不与往来)的处置。
Atha te te theriyā bhikkhū, dummaññū tattha rājini; Assaddhaṃ taṃ viditvāna, pattanikkujjanaṃ karuṃ.
那位牟尼确实说过:如果在家居士没有信心,
他既想让比丘们得不到供养,又辱骂他们。
Vuttañhi muninā tena, assaddho yo upāsako; Alābhāya ca bhikkhūnaṃ, ceteta’kkosati ca te.
应当对他作覆钵甘马,因为他们正是由此而(被覆钵)。
他们对他做了那件事,可世人却理解成了另一回事。
Pattanikujjanaṃ tassa, kattabbanti tato hi te; Tassa taṃ kammamakaruṃ, loko maññittha aññathā.
持正置钵而行于比丘众间,
至她门前当覆钵——众人如是说。
Ādāyu kujjitaṃ pattaṃ, caranto bhikkhubhikkhakaṃ; Nikujjeyya gharadvāre, tassā’ti kathikaṃ karuṃ.
尔时,彼为重大疾病所触,
国王在第九个雨季时,已至寿命之尽。
Tasmiṃ so samaye phuṭṭho, byādhinā mahatāmari; Vassamhi navame rājā, sampatto jīvitakkhayaṃ.
达普罗王随后也回到了自己的罗诃那领地。
他就在那里安顿下来,一边积累福德。
Dappulopi tato rājā, gato rohaṇakaṃ sakaṃ; Vāsaṃ kappesi tattheva, karonto puññasañcayaṃ.
从此以后,我将宣说彼无杂乱的世系;
就在这宣说之时,于其中便无混杂。
Ito paṭṭhāya vakkhāma, tassa vaṃsamanākulaṃ; Vuccamānamhi ettheva, tasmiṃ hoti asaṅkaro.
他出生在甘蔗王族里,以“大帝须”这个名号广为人知。
有一位大福德的人,是种种功德汇聚的宝藏。
Jāto okkākavaṃsamhi, mahātissoti vissuto; Āsi eko mahāpuñño, samākiṇṇaguṇākaro.
他有一个妻子,名叫僧伽比瓦蒂,非常出名。
她拥有财富、福德和美德,是罗诃那王的女儿。
Tasse’kā bhariyā āsi, saṅghapivāti vīssutā; Dhaññapuññaguṇūpetā, dhītā rohaṇasāmino.
她有三个儿子,长子是阿伽贝提迦;
第二个名叫达普罗,第三个名叫玛尼阿基卡。
Tassāputtā tayo āsuṃ, paṭhamo aggabedhiko; Dutiyo dappulo nāma, tatiyo maṇiakkhiko.
彼唯一女,适彼国王;
罗诃那地之长子,自立为主。
Ekāva dhītā tassāsi, rājanamagamā ca sā; Jeṭṭho rohaṇanāmassa, desassā’si sayaṃ vasī.
他建了一座大斋堂,在大村里是个大财主。
还有名叫达塔迦菩提的精舍,他的传承就在那里。
Mahāpāḷiṃ sa kāresi, mahāgāme mahādhano; Dāṭhaggabodhināmañca, pariveṇaṃ tahi vaṃso.
在卡纳村,为盲人和病人建了厅堂;
在精舍和佛像处,还有宏伟的佛像殿。
Kāṇagāmamhi kāṇānaṃ, gilānānañca sālake; Vihāre paṭimāvhe ca, mahantaṃ paṭimāgharaṃ.
智者于彼处安立了石造佛像,
名为大者,宛如神通化现。
Patiṭṭhapesi katvāna, buddhatattha silāmayaṃ; Mahantanāmaṃ sappañño, iddhīhi viya nimmitaṃ.
他让人建了娑罗婆那精舍、以自己名字命名的精舍,
巴利文那精舍,以及迦阇罗村精舍。
Sālavāṇañca kāresi, vihāraṃ attanāmakaṃ, Pariveṇavihārañca, tathā kājaragāmakaṃ.
完成新的工作后,在法堂和寺院
这位智者亲自在那里把这个厕所打扫干净了。
Navakammāni kāretvā, dhammasālavihārake; Sayaṃ vaccakuṭī esa, tattha sodhesi buddhimā.
他吃了原本属于比丘僧团的剩饭;
他把曼达村恭敬地布施给了僧团。
Ucciṭṭhaṃ bhikkhusaṅghassa, bhojanaṃ paribhuñjiya; Maṇḍagāmañca saṅghassa, gāmaṃ’dāsi masādavā.
作此诸善及余善,彼命终后生天界;
其弟达布拉在彼,于彼处中为主宰。
Puññāne’tānicaññāni, katvā tasmiṃ divaṅgate; Āsī tassā’nujo tattha, sāmi dappulanāmako.
在那里,他行使统治权,击溃敌人。
他举行了盛大的布施,毫无疑虑地前往罗诃那。
Isseraṃ tattha vattesi, sampamaddiya satta vo; Mahādānaṃ pavattesi, nissaṅkaṃ rohaṇaṃ agā.
众人欢喜,对他说道:“大主。”
从那时起,世间便称他为“大主”。
Tassa tuṭṭho jano āha, mahāsāmīti esano; Tato paṭṭhāya taṃ loko-mahāsāmīti vohari.
尸罗达陀王听了之后,便想把自己的女儿许配出去。
他心满意足,因为对方具备许多功德,就把女儿嫁给了他。
Sutvāna taṃ silādāṭho, narindo sakadhītaraṃ; Tassa pādāsi santuṭṭho, guṇehi bahukehi ca.
授予他副王(储君)之位,被尊称为“有资格当国王的人”;
玛纳旺玛等人,都是他那些志向远大的儿子。
Yujarājattamassādā, rajjayoggoti mānituṃ; Māṇavammādayo tassa, puttā āsuṃ mahāsayā.
在石岛住的大长老面前,
听了法之后生起净信,对那位尊者十分敬重。
Pāsāṇadipavāsissa, mahātherassa santike; Dhammaṃ sutvā pasīditvā, tasmiṃ taṃ bahumānituṃ.
于罗诃那建精舍,施与彼人,彼亦施出;
回献四方僧伽,以供受用。
Vihāraṃ rohaṇe katvā, tassa pādāsi sopi taṃ; Cātuddisiyasaṅghassa, paribhogāya vissajji.
他建造了安巴玛拉精舍等诸多精舍;
建好了卡迪拉利精舍后,又向天人献上了供养。
Ambamālā vihārādi, vihāre kārayi bahū; Khadirālivihārañca, katvā deva mapūjayi.
阿努拉摩殿,穆多兰巴久已磨损;
西里瓦达宫,复有塔坎比拉一殿。
Pāsādamanurārāmaṃ, muttolambaṃ sujiṇṇakaṃ; Sīrivaḍḍhañca pāsādaṃ, tathā takkambilaṃ paraṃ.
大智者令诸比丘净扫彼处,安置三十二众而令安居;
复以一切资具普施,令彼比丘悉得满足。
Sodhetvā bhikkhavo tattha, dvattiṃsa parivāsayi; Sabbapaccayadānena, santappetvā mahīmati.
布施凯瓦塔甘毗罗村给那伽精舍;
同样,他领受了王寺的贡纳村。
Adā kevaṭṭagambhīraṃ, gāmaṃ nāgavihārake; Tathā rājavihārassa, gonnagāmaṃ samādiyi.
他把坎提卡帕巴卡村布施给了提萨精舍。
他把贡纳维提卡村布施给了吉塔拉帕巴塔山。
Adā tīsavihārassa, tathākantikapabbakaṃ; Cittalapabbatassā’dā, gāmaṃ so gonnaviṭṭhikaṃ.
布施了阿利耶迦罗寺的索摩拉瓦塔卡村后,
他亦造了一座同样悦意的佛像殿堂。
Datvā riyākarassesa, gāmaṃ somālavatthukaṃ; Akāsi paṭimāgehaṃ, tatheva sumanoharaṃ.
他为立于彼处的胜者,制作了珍贵的眉间白毫;
又令人作金箔,并亲自完成一切供养仪式。
Tatraṭṭhassa jinassā’kā, uṇṇalomaṃ mahagghiyaṃ; Hemapaṭṭañca kāresi, sabbaṃ pūjāvidhiṃ sa’kā.
塔庙破旧了,他就用灰泥把它重新粉饰得庄严美观。
他让人建造了一尊十五肘高的未来弥勒善逝像。
Cetiye parijiṇṇe so, sudhākammena rañjayi; Tipañcahatthaṃ kāresi, metteyyaṃ sugataṃ paraṃ.
如此等等诸功德,无量无边,他是殊胜者。
他不但自己行善,也让身边的人去做。
Evamādini puññāni, appameyyāni so vibhū; Akāsi ca sayaṃ sādhu, parivārehī kārayi.
他的眷属中,有许多广修福德的人;
许多精舍由他们建成,一切资具悉皆备足。
Parivārā ca tassāsuṃ, bahūpuññakarā narā; Vihārā nekakā āsuṃ, katā tehi sappaccayā.
有时他走在道路上,在没有村落的荒野里,
他部署好军队,在夜里过了一宿。
Kadāci maggaṃ gacchaṃ so, araññamhi agāmake; Senaṃ saṃvidahitvāna, vāsaṃ kappesi rattiyaṃ.
他全身涂满香膏,在柔软的床上安乐地躺着;
他躺在舒适的家中,开始入睡。
Sunahātavillitto so, subhuttosayane sukhe; Nipannesu ghare ramme, niddāyitumupakkami.
得不到睡眠时,他心里琢磨:这到底是什么原因呢?
他观察着自己白天的一切活动。
Alabhanto tadā niddaṃ, kinnu kho iti kāraṇaṃ; Pavattiṃ upadhārento, divase sabbamattano.
Adisvā kāraṇaṃ anto, avassaṃ bahi hessati; Iti cintiya yojesi, manussetaṃ gavesituṃ.
他这样毫无迟疑地说:我的祖父在夜里;
他们站在树根旁,浑身湿透,(国王)说道:“把他们带来。”
Evamāha ca nissaṅkaṃ, ayyakā mama rattiyaṃ; Tementā rukkhamūlasmiṃ, ṭhitā ānetha te iti.
手持灯炬的众人也前去寻找;
那时,已离开大村、坐在树下的比丘们。
Tepi gantvā gavesantā, dīpahatthā mahājanā; Mahāgāmā’gate bhikkhū, rukkhamūlagate tadā.
他们到了之后,急忙向国王禀告此事;
国王见了那位知足的比丘,便把他领回自己的住处。
Te gantvā sāsanaṃ rañño, ārocesuṃ padhāviso; Disvā ca bhikkhu santuṭṭho, netvā vāsagharaṃ sakaṃ.
为比丘们常设布施,已备好染色袈裟;
把那些湿的(袈裟)布施给他们之后,就收下了袈裟。
Niccadānāya bhikkhūnaṃ, ṭhapite rattacīvare; Tesaṃ datvāna tintāni, cīvarāni samādiya.
Sukkhāpiya ca katvāna, pādadhovanakādikaṃ; Nisīdāpiya te sabbe, sayane sādhu santhate.
备好药之后,又亲手把它递上;
清晨时,做过应做的饮食等事后。
Bhesajjaṃ paṭiyādetvā, sayamevo’panāmiya; Paccūsepi ca katvāna, kattabbaṃ bhojanādikaṃ.
布施后令作净者(净人)作净,随其所欲而分派;
如是,那位唯乐福德者的白天便已过去。
Datvā kappiya kāre’tha, vissajjesi yathāruciṃ; Evaṃ puññaratasseva, tassā’si divasaṃ gataṃ.
如是,当福德所摄的人中最尊贵者安住之时,
把整个国土和民众都引导到修福的善行里。
Evaṃ puññaparetasmiṃ, vasamāne naruttame; Raṭṭhaṃ janapadaṃ sabbaṃ, yojetvā puññakammesu.
Māṇo pācinadesamhi, vasanto balasaṅgahaṃ; Katvāna pituno senaṃ, dhanaṃ cevā harāpiya.
为了打仗,他来到了提普楚拉小村;
大力士达托巴帝萨听了这话,从坦巴兰伽赶来。
Kātuṃ saṅgāmamāgañchi, tipucullasagāmakaṃ; Dāṭhopatisso taṃ sutvā, tambalaṃgā mahābalo.
他们聚到一起,在那里打了一场大仗;
达托巴帝萨的战士们杀死了摩奴,如同杀死了执着。
Tatthā’kaṃsu mahāyuddhaṃ, aññamaññaṃ samāgatā; Yodhā dāṭho patissassa, māṇaṃ saṅgaṃva mārayuṃ.
达布拉听了这话,也被忧箭刺中而死。
他在阿努拉德住了七天,行使王权。
Taṃ sutvā dappulo sopi, sokasallahato mari; Sattāha manurādhamhi, vasaṃ rajjamakārayi.
他在罗诃那做了三年国王。
因此,关于他的传闻既在罗诃那流传,在这里也一样。
Rohaṇe tīṇi vassāni, esa rajjamakārayi; Tasmā tassa kathā āsi, rohaṇamhi idhāpi ca.
就这样,在战场上杀敌之后,
人们历经艰辛才得到财富;
财富曾如电光刹那间,
智者谁会对它们生喜?
Evaṃ paremāriya āhavamhi, Kicchena laddhāva narena bhogā; Āsuṃ khaṇe vijjulatopa bhogā, Ko buddhimā tesu ratiṃ kareyya.