第四十一章
Ekacattālīsatima pariccheda
他乃大龙王之外甥,具足吉祥;
他即阿耆菩提王,心向无上菩提。
Mahānāganarindassa , bhāgineyyo subhāgiyo; So aggabodhirājāsi, aggabodhigatāsayo.
以温煦之威光,胜彼满月之轮;
以须弥山般的不动,以大海般的深邃。
Tejena bāhuṃ sommena, candaṃ sampuṇṇamaṇḍalaṃ; Sumerumacalantena, gambhirena mahodadhiṃ.
Vasundharā pakampena, mārutaṃ sampavuttiyā; Buddhiyāmaramantāraṃ, suddhiyā saradambaraṃ.
以欲乐胜过天王,以智慧胜过人主;
以法胜过净居天,以勇猛胜过兽王;
Kāmabhogena devinda, matthena ca narissaraṃ; Dhammena suddhavāseṭṭhaṃ, vikkamena migādhipaṃ.
以王法胜过诸转轮王;
以布施追随毗输安多罗,以此在众生中广为人知。
Rājadhammehi rajjehi, cakkavattinarissaraṃ; Vessantarañca dānena, anugantvā jane suto.
立舅舅为副王,立兄弟为太子;
又将外甥安立为马来王。
Mātulaṃ uparājavhe, bhātaraṃ yuvarājake; Bhāgineyyañca malaya-rājaṭhāne ṭhapesi so.
于其余职位,他如理如法地任命了最高臣宰;
以摄受事摄受民众,并以王法统摄他们;
Ṭhānantare yathāyogaṃ-seṭṭhāmacce ṭhapesi ca; Janaṃ saṅgahavatthūhī, rājadhammehi caggahi.
他将一方相宜之地赐予太子,作为南方领地;
他与妻子——尸利增长童女,便在那里住了下来。
Desaṃ sayoggaṃ pādāsi, yuvarājassa dakkhiṇaṃ; Vasaṃ tattha sirīvaḍḍha-mānavāpiṃ sagāhayi.
并为他修建了山间寺院,施予僧团;
大智者又布施了二百处田地,作为僧团的受用。
Katvā girivihārañca, saṅghikaṃ tassa dāpayi; Khettānaṃ dvisataṃ saṅgha-bhogatthāya mahāmati.
他将名叫达他的女儿许配给了摩罗耶王;
并建造了名为尸利僧伽菩提的僧坊。
Adā malayarājassa, dāṭhānāmaṃ sadhītaraṃ; Pariveṇaṃ sīrisaṅgha-bodhināmañca kārayi.
他为大尸婆建造了同名的僧坊;
其随从亦复如是,以功德为归。
Mahāsivassa kāresi, pariveṇaṃ sanāmakaṃ; Parivāro’pi tassāsi, evaṃ puññaparāyano.
以善妙礼敬,行古来摄益之仪轨;
为净除障碍,并修葺破损之处;
Katvā sādhupacārena, porāṇaṃ saṅgahaṃ vidhiṃ; Antarāyaṃ visodhetuṃ, jiṇṇañca paṭisaṅkhari.
诗人们用锡兰语,在他的国土上,
创作了众多诗篇,风格巧妙而多样。
Kavayo tassa rajjamhi, sīhaḷāya niruttiyā; Kāveyye bahuke’kāsuṃ, vicitranayāsālino.
于南寺,他建造了一座悦意的殿堂;
他以九年的时间,在岛上建造了净除荆棘的净所。
Vihāre dakkhiṇe kāsi, pāsādaṃ sumanoharaṃ; Akā navahi vassehi, dipe kaṇṭakasodhanaṃ.
Kurundanāmaṃ kāretvā, vihāraṃ sabbasaṅghikaṃ; Vāpiṃ tannāmakaṃ nāḷi-kerārāmaṃ tiyojanaṃ.
他将田地施予名为摩诃悉瓦的人耕作;
当时,为获致利养、恭敬与尊重,他施与了百位净人。
Mahāsivavhaye ceva, sassaṃ kārayituṃ adā; Lābhasakkārasammāna-mārāmikasataṃ tadā.
他在那座寺院附近,建造了酸味泉;
并将那座同名的村庄,施与了长老苦行者们。
Vihāraṃ taṃ samīpamhi, katvā ambilapassavaṃ; Gāmaṃ tannāmakaṃ cādā, theriyānaṃ tapassīnaṃ.
北藤蔓寺中,有一件名为“长形”的宝物;
施舍村庄之后,他设立了一尊石造的本师像。
Uttaravallivihārassa, ratanaṃ dīghavaṇṇitaṃ; Datvā gāmaṃ patiṭṭhesi, satthubimbaṃ silāmayaṃ.
又在嬉风处建造了名为须摩那的山;
于大铁罗瓦塔菩提树殿中,建造了石栏楯;
Keḷivāte ca kāresi, sumanaṃ nāma pabbataṃ; Mahātelavaṭaṃbodhi-ghare pāsāṇavedikaṃ.
建造了铜殿后,在铜殿庆典上作了布施;
他向三万六千位比丘布施了三衣。
Kāretvā lohapāsādaṃ, pāsādamahane adā; Chattiṃsānaṃ sahassānaṃ, bhikkhūnaṃ so ticīvaraṃ.
布施村庄后,他以女儿之名设立了护卫处;
又于象腹寺内,这位智者建造了殿堂。
Gāmaṃ datvā niyojesi, ārakkhaṃ dhītu nāmakaṃ; Hatthikucchivihārepi, pāsādaṃ kāsi buddhimā.
他立于狮子牙旁,于教诫中善为比丘;
依教法行,恭敬地护持他。
Dāṭhā sivassa ṭhatvāna, ovāde sādhu bhikkhuno; Samācaranto dhammena, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi.
他将名为拉吉卡的村庄,连同供其受用的奴仆,一并赐予了他。
Mūgasenāpatiṃ cākā, vihāraṃ so visālakaṃ; Gāmaṃ lajjikametassa, dāsa bhogāya’dāsi ca.
为摩诃那伽王的福德故,国王建造了以他名字命名的寺院。
Mahānāgassa puññatthaṃ, rañño taṃnāmakaṃ akā; Mahātherassa tañcā’dā, rājā tepiṭakassa so.
为同道中已离执著的瑜伽行者们,
当时,他将那座精舍施与六十四位比丘。
Attano sadisānañca, yogīnaṃ vigatālayo; Bhikkhūnaṃ catusaṭṭhīnaṃ, vihāraṃ taṃ tadā adā.
使其成为此大内院的住众后,
将此名为破股洲、形如圆环之地赠予后,
Katvā tasseva mahā-pariveṇanivāsino; Bhinnorudīpaṃ datvāna, vaṭṭakākārapiṭṭhito.
在南边的坚固山,以及大龙山,
在迦罗婆波等地的寺院、布萨堂中,
Dakkhiṇagīridaḷhavhe, mahānāge ca pabbate; Kāḷavāpādike cā’kā, vihāre posathālaye.
他在无畏精舍同样建造了大池;
又在支提山建造了名为龙鼻的坚固水池。
Vihāre abhaye’kāsi, mahāpokkharaṇiṃ tathā; Cetiyapabbate cākā, nāgasoṇḍiṃ thirodikaṃ.
妥善地建造了玛欣德池之后,
因此约定,他派人去迎请长老。
Mahindataṭavāviñca, kārāpetvāna sādhukaṃ; Etissā mariyādāya, theraṃ netuṃ niyojayi.
当大玛欣德长老到达彼处时;
他让他们制定了‘行为如豺狼者,不得带来’的公约。
Mahāmahinda theramhi, taṃṭhānasamupāgato; Taracchā eva netunti, katikañceva kārayi.
他令人制作了金伞,又为三藏(作了供养);
在七、八、九次的供养中,他以极贵重的宝石(进行供养)。
Chattaṃ soṇṇañca kāresi, nikāyesupi tīsu so; Sattāṭṭhanava vāresu, mahaggharatanehi ca.
在大塔上,有一顶重二十四担的金伞;
他于处处供养这珍贵无比的最胜宝。
Mahātūpe catubbīsa-bhāraṃ chattaṃ suvaṇṇayaṃ; Tattha tattha ca pūjesi, mahagghaṃ ratanuttamaṃ.
建造了牙舍利殿,种种珍宝,璀璨闪耀;
巴利文记载,他令人制作了迦尸金龛与铜船。
Dāṭhādhātugharaṃ katvā, vicitraratanujjalaṃ; Kāsi hemakaraṇḍañca, lohanāvañca pāḷiyaṃ.
Maṇimekhalanāmañca, bandhāpesi sabandhanaṃ; Mahāmātiñca gaṇhesi, maṇihīrakavāpiyaṃ.
Tadā eko mahāthero, jotipālakanāmako; Parājesi vivādena, dīpe vetullavādino.
那时,有位名叫达塔帕布(强牙)的人,羞耻心极薄;
正当他举起手来欲加害时,即刻便生起了一个肿块。
Dāṭhāpabhutināmo’tha, ādipādo’tilajjito; Hatthamukkhippi taṃ hantuṃ, gaṇḍo sañjāyi taṃkhaṇe.
据说,他并未因慢心而亲近他,尽管身居达塔帕布之地。
Rājā tasmiṃ pasīditvā, vihāreyeva vāsayi; Mānena taṃ anāgamma, dāṭhāpabhūmato kira.
将大岛主之位授予外甥阿嘎婆提,
他吩咐那位长老去保护他,长老便依教奉行。
Datvā mahādipādattaṃ, bhāgineyyaggabodhino; Rakkhituṃ taṃ niyojesi, theraṃ sopi tamācari.
他划定蓝室的范围后,便将它给予了他;
他如此广积种种功德,于三十四岁时去世。
Nīlagehaparicchedaṃ, katvā tasseva so adā; Katvevaṃ bahudhā puññaṃ, catuttiṃse same mato.
Aggabodhi tato āsi, rājā pubbassa rājino; Mahallakattānaṃ khudda-nāmena paridīpayuṃ.
他精通前王之规,守护着这座岛屿;
他册立舅父之女为王后。
So dīpaṃ paripālesi, pubbacārittakovido; Akāsi ca mahesiṃ so, mātuladhītumattano.
他护持僧团,不执刀杖,为迦尸国王后之亲属;
他如应施与,且于地位无所执著。
Saṅghabhaddaṃ asiggāhaṃ, kāsi bandhuṃ mahesiyā; Yathārahamadā ceva, ṭhānantaramanālayo.
国王建起竹林精舍后,施与了僧众;
还有阎浮洲内的石窟,与迦尸的母胎石板处。
Katvā veḷuvanaṃ rājā, sāgalīnaṃ niyojayī; Jamburantaragallañca, kāsi mātikapiṭṭhikaṃ.
就在那位国王的国土中,于羯陵伽境内,有位大地之主。
Rañño tasse’va rajjamhi, kāliṅgesu mahīpati; Sattānaṃ maraṇaṃ yuddhe, disvā saṃviggamānaso.
来到此岛后,他决意出家;
国王在觉护处出家,长久行持此事。
Imaṃ dīpamupāgamma, pabbajjā katanicchayo; Jotipālamhi pabbaji, rājā sakkāsi taṃ ciraṃ.
Padhānaṭhānaṃ tassa’kā, vihāre mattapabbate; Tassāmacco mahesī ca, tathevā’gamma pabbajuṃ.
王后听闻国王无上的出家后,
她恭敬地侍奉他,并建造了名为“宝”的塔。
Rañño mahesī sutvāna, tassa pabbajjamuttamaṃ; Sakkaccaṃ tamupaṭṭhāsi, ratanavhañca kārayi.
国王将东方山岭之地赐予了大臣;
他又将韦塔山寺施与僧团,随后便出家了。
Adā rājā amaccassa, pācīnakaṇḍarājiyaṃ; Vettavāsavihārañca, so’dā saṅghassa taṃ yati.
国王因王长老之死,忧伤悲叹;
在小迦罗寺,他修建了精进处。
Rājattheremate rājā, socitvā parideviya; Padhānaṭhānaṃ kāresi, cūḷagallavihārake.
又在帕兰城,他修建了那处;
如此,大地之主为此事,累积了众多福德。
Palaṃnagaragañceva, tassa ṭhānañhi kārayi; Evaṃ tadatthaṃ puññāni, bahūni’pi mahīpati.
于乔提帕利长老处,在塔园中建佛塔;
礼敬之时,塔身裂开,一块碎片落在他面前。
Jotipālita theramhi, tūpārāmamhi cetiyaṃ; Vandamāne pabhijjitvā, bhāgo taṃ purato pati.
唤来国王后,长老忧苦地示现;
国王见后惊恐,当即着手工程。
Pakkositvāna rājānaṃ, thero dassesi dukkhito; Rājā disvāva saṃviggo, kammaṃ paṭṭhapi taṃkhaṇe.
他将右锁骨舍利,安放于铜殿腹中;
妥善安置、严加守护后,昼夜恭敬供养。
Dakkhiṇakkhakadhātuṃ so, lohapāsādakucchiyaṃ; Sārakkhaṃ ṭhapayitvāna, rattindivamapūjayi.
当佛塔园苑的修建工程迁延日久时,诸天
如同夜间守护园苑者一般,为他示现了梦境。
Navakamme cirāyante, thūpārāmamhi devatā; Supinaṃ tassa dassesuṃ, rattimārāmikā viya.
如果国王拖延,我们就自己建造舍利室;
取了舍利,便各自去往各处。”就在那一刻。
Sace rājā papañceti, kātuṃ dhātugharaṃ mayaṃ; Dhātuṃ gahetvā gacchāma, yatthatatthā’ti taṃkhaṇe.
Rājā pabuddho saṃviggo, na cireneva kārayi; Kammaṃ dhātugharesabbaṃ, cittakammādisaññuttaṃ.
四尊佛像,以及石制的狮子座;
金伞盖、象牙与石雕工艺,遍布整座殿堂。
Catasso paṭimāyo ca, pallaṅke ca silāmaye; Hemacchattaṃ silādanta-kammaṃ gehamhi sabbaso.
Mahāmaccādayo’kaṃsu , karaṇḍānaṃ sataṃ nava; Devānaṃpiyatissassa, kammañca nikhilaṃ navaṃ.
Sabbussāhena kāretvā, mahāpūjaṃ yathārahaṃ; Ānetvā lohapāsādā, dhātuṃ sabbādarena so.
Jotipālaṃ mahātheraṃ, sasaṅghaṃ parivāriya; Parihārena vaḍḍhesi, dhātuṃ dhātukaraṇḍake.
Dhātugehassa pādāsi, laṅkādīpaṃ sahattanā; Lābhaggāma-madā tassā, rakkhakānaṃ mahesiyā.
在那伽岛为龙王树舍利建了殿堂;
又为眉间白毫舍利建造宅舍,并在无垢塔安奉伞盖。
Nāgadīpamhi gehañca, rājāyatanadhātuyā; Uṇṇalomagharañceva, chattamāmalacetiye.
她还在那里布施了一个村庄给寺院,用以供养粥食;
她施予无畏寺一座村庄,以及一座厅堂。
Tattha gāmaṃ vihārassa, yāgudānāya’dāsi ca; Vihārassa’bhayassā’dā, gāmamaṅgaṇasālakaṃ.
Nāmaṃ katvāna so’kāsi, attano ca mahesiyā; Dāṭhaggabodhimāvāsaṃ, vihāre atayuttare.
Devī kapālanāgaṃ sā, vihāraṃ sādhukāriya; Tasse’vādā vihārassa, sampannacatupaccayaṃ.
他在祇园精舍建了一所房屋,国王施设了银色的坐垫;
又在菩提树精舍近处,造了一口装饰精妙的水井。
Gehaṃ jetavane kāsi, rājā rājatacumbaṭaṃ; Udapānaṃ maṇāpesi, sova bodhigharantike.
他在恒河岸边建造了云马池,并在山坡处建造了水池;
他还扩建了大围栏,并令人建造了粮船。
Gaṅgātaṭaṃ valāhassaṃ, vāpiṃ giritaṭañcakā; Mahāpāḷiṃpi vaḍḍhesi, bhatanāvañca kārayi.
王后也为比丘尼们安排了饮食供养的传承;
如此广修诸善业后,他于第十善道往生天界。
Bhikkhūnīnaṃ mahesī ca, bhattavaṃsaṃ samādisi; Evaṃ puññāni katvā so, divaṃ’gā dasame same.
如此,乐于善业的诸王,具足财富而往生;
因此,智者应如实正观有为之法,如同受死亡之力所支配一般;
了知其决定性后,舍弃世间一切结缚,依正理而行。
Evaṃ puññaratā narādhipatayo sampannabhogā gamuṃ; Maccusseva vasaṃ tatohi matimā sammā bhavassīdisaṃ; Passanto niyamaṃ vihāya vidhinā sabbaṃ bhave saṅgatiṃ; Nibbānābhimukho careyya dhitimā pabbajjamajjhūpago.