第四十一章
Ekacattālīsatima pariccheda
大龙王之外甥,具福者;
彼即阿嘎波提王,心向无上菩提。
Mahānāganarindassa , bhāgineyyo subhāgiyo; So aggabodhirājāsi, aggabodhigatāsayo.
以威勇之臂,以柔和之圆满月轮;
以不动之须弥山,以深邃之大海。
Tejena bāhuṃ sommena, candaṃ sampuṇṇamaṇḍalaṃ; Sumerumacalantena, gambhirena mahodadhiṃ.
以震动知大地,以风之运转知风;
以智慧知不死之导师,以清净知秋日之空。
Vasundharā pakampena, mārutaṃ sampavuttiyā; Buddhiyāmaramantāraṃ, suddhiyā saradambaraṃ.
以欲乐受用(胜)天帝,以智谋(胜)人主;
以如法(胜)净居天中最胜者,以勇猛(胜)兽王。
Kāmabhogena devinda, matthena ca narissaraṃ; Dhammena suddhavāseṭṭhaṃ, vikkamena migādhipaṃ.
以诸王法、诸王国,转轮王人主;
他以布施追随韦桑德拉,因此在人群中声名远扬。
Rājadhammehi rajjehi, cakkavattinarissaraṃ; Vessantarañca dānena, anugantvā jane suto.
把舅舅立为副王,把兄弟立为太子;
他把外甥安置在摩罗耶王的位置上。
Mātulaṃ uparājavhe, bhātaraṃ yuvarājake; Bhāgineyyañca malaya-rājaṭhāne ṭhapesi so.
在其他职位上,他也按各自适合的方式安插了最上等的臣僚;
他用四种摄受之法把大众聚拢过来,又用王者的法度来约束他们。
Ṭhānantare yathāyogaṃ-seṭṭhāmacce ṭhapesi ca; Janaṃ saṅgahavatthūhī, rājadhammehi caggahi.
Desaṃ sayoggaṃ pādāsi, yuvarājassa dakkhiṇaṃ; Vasaṃ tattha sirīvaḍḍha-mānavāpiṃ sagāhayi.
他建了一座山间寺院,把它作为僧团所有物给了他;
大智者又布施了二百块田地,作为僧团的受用。
Katvā girivihārañca, saṅghikaṃ tassa dāpayi; Khettānaṃ dvisataṃ saṅgha-bhogatthāya mahāmati.
他把名叫达他的女儿嫁给了摩罗耶王。
他建造了一座名叫尸利僧伽菩提的僧院。
Adā malayarājassa, dāṭhānāmaṃ sadhītaraṃ; Pariveṇaṃ sīrisaṅgha-bodhināmañca kārayi.
他为玛哈斯瓦建造了同名僧院,
其随从亦归属于他,他如是功德为归。
Mahāsivassa kāresi, pariveṇaṃ sanāmakaṃ; Parivāro’pi tassāsi, evaṃ puññaparāyano.
用善巧的恭敬方式,实行自古以来的摄受仪轨;
为了清除障碍,并修复老旧破损的部分。
Katvā sādhupacārena, porāṇaṃ saṅgahaṃ vidhiṃ; Antarāyaṃ visodhetuṃ, jiṇṇañca paṭisaṅkhari.
诗人们用僧伽罗语,在他的国土上,
他们具有多样的善巧方法,创作了许多诗歌。
Kavayo tassa rajjamhi, sīhaḷāya niruttiyā; Kāveyye bahuke’kāsuṃ, vicitranayāsālino.
他在南边的精舍处建了一座极其悦意的殿堂;
他花了九年时间,在岛上做清除荆棘的工作。
Vihāre dakkhiṇe kāsi, pāsādaṃ sumanoharaṃ; Akā navahi vassehi, dipe kaṇṭakasodhanaṃ.
建好了一座叫库伦德的精舍,归整个僧团共同所有;
还有一个与库伦德同名(库伦德)的水池和一座椰子林,方圆三由旬。
Kurundanāmaṃ kāretvā, vihāraṃ sabbasaṅghikaṃ; Vāpiṃ tannāmakaṃ nāḷi-kerārāmaṃ tiyojanaṃ.
在名为摩诃悉瓦处,他给予(资财)令人耕种稻谷;
那时,以利养、恭敬、尊重,他献出百名寺院净人。
Mahāsivavhaye ceva, sassaṃ kārayituṃ adā; Lābhasakkārasammāna-mārāmikasataṃ tadā.
在那座精舍附近,建了一座名为酸味泉的精舍;
又把那座同名的村庄,布施给了那些苦行的尼长老。
Vihāraṃ taṃ samīpamhi, katvā ambilapassavaṃ; Gāmaṃ tannāmakaṃ cādā, theriyānaṃ tapassīnaṃ.
布施村庄给北藤蔓寺——久受赞叹之宝,
建立石制本师像。
Uttaravallivihārassa, ratanaṃ dīghavaṇṇitaṃ; Datvā gāmaṃ patiṭṭhesi, satthubimbaṃ silāmayaṃ.
于嬉风处,令作须摩那山;
于大铁罗瓦塔菩提树殿,造石栏楯。
Keḷivāte ca kāresi, sumanaṃ nāma pabbataṃ; Mahātelavaṭaṃbodhi-ghare pāsāṇavedikaṃ.
建好铜殿之后,他在铜殿庆典上做了布施;
他向三万六千位比丘布施了三衣。
Kāretvā lohapāsādaṃ, pāsādamahane adā; Chattiṃsānaṃ sahassānaṃ, bhikkhūnaṃ so ticīvaraṃ.
他把村庄送出去后,又安排了一个以女儿名字命名的守护处。
这位智者也在象腹寺里建造了殿堂。
Gāmaṃ datvā niyojesi, ārakkhaṃ dhītu nāmakaṃ; Hatthikucchivihārepi, pāsādaṃ kāsi buddhimā.
安住于达塔斯瓦比丘的教诫,萨度;
如法而行,恭敬地侍奉他。
Dāṭhā sivassa ṭhatvāna, ovāde sādhu bhikkhuno; Samācaranto dhammena, sakkaccaṃ tamupaṭṭhahi.
他建了名为孟加将军的宽广精舍;
又把拉吉卡村及供其受用的奴仆赐给了他。
Mūgasenāpatiṃ cākā, vihāraṃ so visālakaṃ; Gāmaṃ lajjikametassa, dāsa bhogāya’dāsi ca.
国王以“摩诃那伽”为名,建了那座寺院,是为了摩诃那伽的福德。
国王把那座寺院赠给了那位三藏大长老。
Mahānāgassa puññatthaṃ, rañño taṃnāmakaṃ akā; Mahātherassa tañcā’dā, rājā tepiṭakassa so.
已离执著之施主,予六十四位比丘;
尔时布施彼精舍,皆与己相若之瑜伽行者。
Attano sadisānañca, yogīnaṃ vigatālayo; Bhikkhūnaṃ catusaṭṭhīnaṃ, vihāraṃ taṃ tadā adā.
为那大内院的居住者们建造了之后,
从鹌鹑形背部赠予破股洲之后,
Katvā tasseva mahā-pariveṇanivāsino; Bhinnorudīpaṃ datvāna, vaṭṭakākārapiṭṭhito.
在南山名为坚臂处,及大龙山;
从迦罗池等地,他兴建了精舍与伍波萨他堂。
Dakkhiṇagīridaḷhavhe, mahānāge ca pabbate; Kāḷavāpādike cā’kā, vihāre posathālaye.
彼于无畏精舍中,亦造大莲池;
又于支提山上,开龙鼻池,其水长年不涸。
Vihāre abhaye’kāsi, mahāpokkharaṇiṃ tathā; Cetiyapabbate cākā, nāgasoṇḍiṃ thirodikaṃ.
玛欣德堤湖善筑成后,
为使其岸堤(完善),遣使迎请长老。
Mahindataṭavāviñca, kārāpetvāna sādhukaṃ; Etissā mariyādāya, theraṃ netuṃ niyojayi.
大玛欣德长老在彼处时,来至该地;
如熊为导,彼即立约。
Mahāmahinda theramhi, taṃṭhānasamupāgato; Taracchā eva netunti, katikañceva kārayi.
他让人制作了金伞,还为三众(做了供养)。
在第七、第八、第九次供养时,也用极贵重的宝石。
Chattaṃ soṇṇañca kāresi, nikāyesupi tīsu so; Sattāṭṭhanava vāresu, mahaggharatanehi ca.
在大塔上,有一顶二十四担重的金伞;
他在每一处都作了供养,献上价值极高、最殊胜的珍宝。
Mahātūpe catubbīsa-bhāraṃ chattaṃ suvaṇṇayaṃ; Tattha tattha ca pūjesi, mahagghaṃ ratanuttamaṃ.
建造了一座牙舍利殿,用种种珍宝装饰得光彩夺目;
在堤坝处建造了金匣和铜船。
Dāṭhādhātugharaṃ katvā, vicitraratanujjalaṃ; Kāsi hemakaraṇḍañca, lohanāvañca pāḷiyaṃ.
又令筑起名为宝带之堤,一切附属皆令完备;
又于玛尼希罗迦池,取大水渠。
Maṇimekhalanāmañca, bandhāpesi sabandhanaṃ; Mahāmātiñca gaṇhesi, maṇihīrakavāpiyaṃ.
那时,有一位名叫周帝巴拉的大长老。
他在辩论中击败了岛上的方等派论者。
Tadā eko mahāthero, jotipālakanāmako; Parājesi vivādena, dīpe vetullavādino.
时有副王名达塔帕布提,号曰强牙,深生羞耻;
举手欲杀彼,刹那之间,肿疮顿起。
Dāṭhāpabhutināmo’tha, ādipādo’tilajjito; Hatthamukkhippi taṃ hantuṃ, gaṇḍo sañjāyi taṃkhaṇe.
国王对他生起净信,便让他住在寺中;
据说达塔帕布提王因骄慢,没有去到他(长老)那里,便死了。
Rājā tasmiṃ pasīditvā, vihāreyeva vāsayi; Mānena taṃ anāgamma, dāṭhāpabhūmato kira.
把大副王之位交给了外甥阿嘎波提,
他派外甥去保护那位长老,外甥也听从了老师的吩咐。
Datvā mahādipādattaṃ, bhāgineyyaggabodhino; Rakkhituṃ taṃ niyojesi, theraṃ sopi tamācari.
他划定了蓝室的范围,然后把它给了那个人。
他这样做了许多功德,在位第三十四年死去。
Nīlagehaparicchedaṃ, katvā tasseva so adā; Katvevaṃ bahudhā puññaṃ, catuttiṃse same mato.
阿嘎波提随后成为国王,是前王之子。
因为年纪大,大家就用“小”这个名字来称呼他。
Aggabodhi tato āsi, rājā pubbassa rājino; Mahallakattānaṃ khudda-nāmena paridīpayuṃ.
他守护着这座岛屿,精通前人的行为规范。
他还娶了自己的舅父之女做王后。
So dīpaṃ paripālesi, pubbacārittakovido; Akāsi ca mahesiṃ so, mātuladhītumattano.
国王任命王后的亲属僧伽跋陀为执剑侍从;
他如理施与,授职无偏,心无执著。
Saṅghabhaddaṃ asiggāhaṃ, kāsi bandhuṃ mahesiyā; Yathārahamadā ceva, ṭhānantaramanālayo.
国王建成竹林精舍,委命沙伽利僧众;
又造阎浮兰陀伽罗,并建论母毕提迦堂。
Katvā veḷuvanaṃ rājā, sāgalīnaṃ niyojayī; Jamburantaragallañca, kāsi mātikapiṭṭhikaṃ.
就在那位国王自己的国土里,羯陵伽境内,有一位大地之主;
看到众生在战场上死去,内心充满惊恐。
Rañño tasse’va rajjamhi, kāliṅgesu mahīpati; Sattānaṃ maraṇaṃ yuddhe, disvā saṃviggamānaso.
来到此岛,他立定出家之志;
他在觉护处出家,国王长久恭敬他。
Imaṃ dīpamupāgamma, pabbajjā katanicchayo; Jotipālamhi pabbaji, rājā sakkāsi taṃ ciraṃ.
为他建造了精勤修行之处,在醉峰山的精舍里。
他的大臣和王后也同样来出家了。
Padhānaṭhānaṃ tassa’kā, vihāre mattapabbate; Tassāmacco mahesī ca, tathevā’gamma pabbajuṃ.
王后听到国王那无上的出家消息后,
她恭敬地照料他,还让人建造了一座宝石塔。
Rañño mahesī sutvāna, tassa pabbajjamuttamaṃ; Sakkaccaṃ tamupaṭṭhāsi, ratanavhañca kārayi.
国王把东边那片山岭之地赐给了大臣,
他把韦塔瓦萨精舍也给了僧团,那位沙门。
Adā rājā amaccassa, pācīnakaṇḍarājiyaṃ; Vettavāsavihārañca, so’dā saṅghassa taṃ yati.
国王为王长老的死感到悲伤,痛哭哀叹;
他在小迦拉寺让人修建了精进处。
Rājattheremate rājā, socitvā parideviya; Padhānaṭhānaṃ kāresi, cūḷagallavihārake.
他在帕兰城也建了那个地方;
如此,国王为了这个目的,也做了许多善事。
Palaṃnagaragañceva, tassa ṭhānañhi kārayi; Evaṃ tadatthaṃ puññāni, bahūni’pi mahīpati.
乔提帕拉长老于塔园中礼敬佛塔,
塔身忽迸裂,碎块坠落其前。
Jotipālita theramhi, tūpārāmamhi cetiyaṃ; Vandamāne pabhijjitvā, bhāgo taṃ purato pati.
把国王叫来之后,长老显出痛苦的样子;
国王一见就吓坏了,当下就下令动工。
Pakkositvāna rājānaṃ, thero dassesi dukkhito; Rājā disvāva saṃviggo, kammaṃ paṭṭhapi taṃkhaṇe.
他把右锁骨舍利安放在铜殿里面;
他安置好守护措施后,日夜恭敬供养。
Dakkhiṇakkhakadhātuṃ so, lohapāsādakucchiyaṃ; Sārakkhaṃ ṭhapayitvāna, rattindivamapūjayi.
新建工程拖了很久还没完工时,塔园里的天神们……
夜里宛如守园人一般,为他示现了梦境。
Navakamme cirāyante, thūpārāmamhi devatā; Supinaṃ tassa dassesuṃ, rattimārāmikā viya.
若王拖延,迟迟不建舍利殿,
我等便取舍利而去,各往他方——当尔之时。
Sace rājā papañceti, kātuṃ dhātugharaṃ mayaṃ; Dhātuṃ gahetvā gacchāma, yatthatatthā’ti taṃkhaṇe.
国王惊醒后感到恐惧,没过多久就下令建造。
舍利殿里的所有工程,包括彩绘之类的工艺。
Rājā pabuddho saṃviggo, na cireneva kārayi; Kammaṃ dhātugharesabbaṃ, cittakammādisaññuttaṃ.
四尊佛像,还有石头做的盘腿座。
金伞盖、象牙制品和石制工艺品,在整座房子里到处都是。
Catasso paṭimāyo ca, pallaṅke ca silāmaye; Hemacchattaṃ silādanta-kammaṃ gehamhi sabbaso.
大臣等人造了九百个舍利函。
迭瓦南毕亚·帝萨王的全部工程也都是新的。
Mahāmaccādayo’kaṃsu , karaṇḍānaṃ sataṃ nava; Devānaṃpiyatissassa, kammañca nikhilaṃ navaṃ.
用尽一切办法操办之后,按适当的方式举行了盛大的供养。
他把舍利从铜殿请来,满怀恭敬。
Sabbussāhena kāretvā, mahāpūjaṃ yathārahaṃ; Ānetvā lohapāsādā, dhātuṃ sabbādarena so.
他护持着周帝巴拉大长老,以及随行的僧团。
他以恭敬,将舍利奉安于舍利盒中。
Jotipālaṃ mahātheraṃ, sasaṅghaṃ parivāriya; Parihārena vaḍḍhesi, dhātuṃ dhātukaraṇḍake.
他亲手将兰卡全岛布施给舍利殿,
那位守护者们的王后因丰村之利而骄醉。
Dhātugehassa pādāsi, laṅkādīpaṃ sahattanā; Lābhaggāma-madā tassā, rakkhakānaṃ mahesiyā.
在龙岛,为罗阇耶多那树处的舍利建造了房舍;
又在白毫舍利殿,也在无垢塔处安了伞盖。
Nāgadīpamhi gehañca, rājāyatanadhātuyā; Uṇṇalomagharañceva, chattamāmalacetiye.
为施粥食故,以村奉精舍;
鸯伽那娑罗村,施与无畏寺。
Tattha gāmaṃ vihārassa, yāgudānāya’dāsi ca; Vihārassa’bhayassā’dā, gāmamaṅgaṇasālakaṃ.
他取自己与王后之名,合立“达塔格菩提”之号;
于彼无与伦比之精舍,建成此住处。
Nāmaṃ katvāna so’kāsi, attano ca mahesiyā; Dāṭhaggabodhimāvāsaṃ, vihāre atayuttare.
王后善建迦帕拉那伽精舍,
并布施予彼精舍,令四事资具圆满。
Devī kapālanāgaṃ sā, vihāraṃ sādhukāriya; Tasse’vādā vihārassa, sampannacatupaccayaṃ.
他在祇园精舍建了住所,国王建了银圈。
他在菩提树精舍旁边,把一口水井修整得很漂亮。
Gehaṃ jetavane kāsi, rājā rājatacumbaṭaṃ; Udapānaṃ maṇāpesi, sova bodhigharantike.
他在恒河岸边造了云池,又在山坡处造了水池;
他扩建了大斋堂,还让人造了粮船。
Gaṅgātaṭaṃ valāhassaṃ, vāpiṃ giritaṭañcakā; Mahāpāḷiṃpi vaḍḍhesi, bhatanāvañca kārayi.
王后亦为诸比丘尼,排定饮食供养之次第;
彼如是积集功德,于第十年上生天界。
Bhikkhūnīnaṃ mahesī ca, bhattavaṃsaṃ samādisi; Evaṃ puññāni katvā so, divaṃ’gā dasame same.
诸王乐福富圆满,如是终归死王权;
智者由是正观之,生之本性即如是。
看清必然性后,以方法舍弃一切生存中的会合。
一个意志坚定的人,应当朝向涅槃而行,安住于出家修行之道。
Evaṃ puññaratā narādhipatayo sampannabhogā gamuṃ; Maccusseva vasaṃ tatohi matimā sammā bhavassīdisaṃ; Passanto niyamaṃ vihāya vidhinā sabbaṃ bhave saṅgatiṃ; Nibbānābhimukho careyya dhitimā pabbajjamajjhūpago.