第四十章
Cattālīsatima pariccheda
他去世后,以童子等为首的达图塞那闻名于世;
他的儿子成为国王,貌如天人,具大威力。
Tassaccaye kumārādi-dhātusenoti vissuto; Ahu tassa suto rājā, devarūpo mahābalo.
Kārite pitarā’kāsi, vihāre navakammakaṃ; Kāretvā dhammasaṅgītiṃ parisodheti sāsanaṃ.
Santappesi mahāsaṅghaṃ, paccayehi catūhipi; Katvā puññāni’nekāni, navame hāyane’tigā.
其子提帝塞那继承王位后,
行了诸多功德,在位仅九个月便去世了。
Tittiseno suto tassa, rājā hutvā anekadhā; Katvā puññāni rajjaṃ taṃ, māsampi navame jahi.
他的舅父湿婆将他杀害后,自己作了国王,
与乌巴提萨一同作了功德,于第二十五日被杀。
Sivo taṃ mātulo hantvā, hutvā rājā anappakaṃ; Puññaṃ katvo’patissena, pañcavīsa dine hato.
此后,乌巴提萨成为国王,杀死悉婆迦;
她是目犍连的姐妹,丈夫为旗军之主。
Upatisso tato āsi, rājā hantvāna sīvakaṃ; Moggallānassa bhaginī, sāmiko dhajinīpati.
Rājā ṭhānantarādīhi, katvāna janasaṅgahaṃ; Sīlākāḷassa pādāsi, saha bho kanadhīvaraṃ.
Eko putto ahu rañño, upatissassa kassapo; Sasoḷasa sahāyehi, sūro sūpehi saññuto.
与同住的同伴共聚,他大富巨财,广行布施与恭敬;
安住于法,以精进为活命,善于恭敬长上。
Eka vuttisahāyehi, dānamāna mahādhano; Dhammaṭṭho vīriyājīvi, sādhu jeṭṭhapacāyako.
尸罗迦罗,其心为贪求王权之欲所诳惑;
前往南方的摩罗耶国,召集了大军。
Silā kāḷotato rajja-lobhavañcita mānaso; Dakkhiṇaṃ malayaṃ gantvā, saṅgaṇhitvā mahā balaṃ.
劫掠边境,一路进逼城下;
长兄迦叶听闻此事,登上了殊胜的象王。
Vilumpamāno paccanti, sampatto nagarantikaṃ; Taṃ sutvā kassapo jeṭṭho, varamāruyha kuñjaraṃ.
Assā setvāna pitaraṃ, samādāya sahāyake; Nikkhamma nagarā gacchi, silākālassa dassanaṃ.
Evaṃ satta’ṭṭha vāresu, palāto līnavuttiko; Hatthe katvā upāyena, dese pācina pacchime.
Yujjhituṃ puna pācina-tissa pabbatamāgami; Kassapopi sahāyehi, saddhimāruyha dantinaṃ.
Tattha gantvā palāpetvā, coraṃ pabbatamatthakaṃ; Āropesi mahānāgaṃ, tenā’si girikassapo.
傲慢顽固的黑石(Silākāḷa),变本加厉地蹂躏国土;
将一切尽握掌中,他便拥有了不可战胜的雄军。
Mānatthaddho silākāḷo, bhiyyo raṭṭhaṃ pabhindiya; Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, ajeyya balavāhano.
来到城边,国王的臣仆们围困了七天;
交战之后,众人变得稀少,迦叶便心生思虑。
Āgamma nagaraṃ rundhi, satthāhaṃ rājasevakā; Yujjhitvā viralā āsuṃ, tato cintesi kassapo.
Ete nagararodhena, sabbe bhijjanti pāṇino; Parihīnaṃ balaṃ rājā, andhako ca mahallako.
Merukandarake katvā, mātaraṃ pitarañca me; Aṅgahetvā balaṃ pacchā, coro niggaṇhi yo iti.
Rattiyaṃ so sahāye ca, rājasādhanamevaca; Ādāya pitaro ceva, malayaṃ gantumārabhi.
Tadā maggamajānantā, sammūḷā maggadesakā; Nagarassa samīpeva, sambhamiṃsu ito tato.
Silākāḷo pavattiṃ taṃ, sutvā saṅgamma vegasā; Parivāresi saṅgāmo, tattha bhiṃsanako ahu.
Devāsuraraṇākāre, vattamāne mahāhave; Patitesu sahāyesu, sīdamāne mahāgaje.
Hatthārohassa datvā, chinditvā sīsamattano; Puñchitvā lohitaṃ katvā, kosiyaṃ asi puttikaṃ.
Hatthikumbhe ubho hatthe, ṭhapetvāna avatthari; Upatissopi taṃ sutvā, sokasallāhato mari.
如此,一年半过后,优波提舍去世;
国王名为西拉迦罗,这是以其本名合称。
Evaṃ diyaḍḍhavassena, upatisse divaṃgate; Rājā’hosi silākāḷo, pubbanāmena ekato.
他们称之为“芒果沙弥等西拉迦罗”;
他在位十三年,依法护持此岛。
Taṃ ambasāmaṇerādi-silākāḷoti voharuṃ; Titthaṃ terasavassāni, dipaṃ dhammena pālayi.
Mahāpāḷimhi dāpesi, paccagghaṃ rājabhojanaṃ; Vejjasālāsu bhoge ca, vaḍḍhesi janatāhito.
Anvahaṃ pūjayi bodhiṃ, paṭimāyo ca kārayi; Sabbesaṃ dīpavāsīnaṃ, bhikkhūnaṃ’dā ticīvaraṃ.
在岛上,他颁行不杀生之禁,为庇护一切众生;
他将自己带来的发舍利,如法恭敬供养。
Māghātaṃ kārayidīpe, sabbesaṃyeva pāṇinaṃ; Ānitaṃ attanā kesa-dhātuṃ sammā apūjayi.
又在罗诃罗陀水门,施与无畏施;
东方长老尼们的住所,名为维哈拉孔陀。
Raheradakavārañca, adāsi abhayuttare; Puratthimā therīyānaṃ, vihārakunthanāma so.
取来座位后,安放于都马喇者王之处;
尽其一生,行无量福德之业。
Ānetvā āsanaṃ tattha, ṭhapesi dumarājake; Yāvajīvaṃ pavattesi, puññakammamasaṅkhiyaṃ.
大目犍连亦复如是,从牙舍利等开始;优波帝须亦复如是;
其子为阿须摩伽之道,布施了东方之地。
Moggallāno tathā dāṭhā, pabhuti co’patissako; Putto tassā’sumaggassa, desaṃ datvā puratthimaṃ.
Datvā ṭhānantarañcādi-pādasaññaṃ visajjayi; Gantvā tattha vasāhīti, sopi gantvā tahiṃ vasi.
Ṭhānaṃ malayarājaggaṃ, desaṃ datvāna dakkhiṇaṃ; Rakkhaṇatthaṃ samuddassa, majjhimaṃ tu niyojayi.
Upatissaṃ tu vāsesi, santikeyeva attano; Visesena mamāyanto, yūnaṃ kalyānadassanaṃ.
Tassa dvādasame vasse, ito kāsi puraṃ gato; Dhammātu midhā’nesi, tato vāṇija māṇavo.
Rājā disvā’samattho so, dhammādhammavicāraṇe; Hemasaññāya dīpamhi, patanto salabho viya.
他心想“这是佛法”,便恭敬地领受,
于王宫近处的住处,作了恭敬供养。
Buddhadhammoti saññāya, taṃ gahetvāna sādhukaṃ; Katvā sakkārasammānaṃ, gehe rājagharantike.
每年安顿妥当后,他便带领大众前往祇园;
令大众奉持戒行,思惟众生之利益;
Ṭhapetvā anuvassaṃ tu, netvā jetavanaṃ mahaṃ; Kātuṃ kāresi cārittaṃ, hitaṃ mantvāna pāṇinaṃ.
如此行持,黑石尊者积集了无量福业;
于第十三年,他随业而逝。
Evaṃ katvā silākāḷo, puññakammamanappakaṃ; Patte terasame vasse, yathākammamupāgami.
达塔帕布提夺取并执掌王位,捉拿了所有兄弟;
他践踏了那些阻拦他的人,并杀害了维布提科。
Dāṭhappabhutiko rajjaṃ, gahetvā bhātaraṃsakaṃ; Akkamoti nivārentaṃ, mārāpesi vibuddhiko.
目犍连听闻此言后,未能获得王位;
“你无故杀害持法者,我的幼弟。”
Moggallāno’tha taṃ sutvā, appattaṃ rajjamaggahi; Akāraṇe me māresi, kaṇiṭṭhaṃ dhammavādīnaṃ.
“今日我即令其受惩,为王位而骚动者们,”
率领大军,离家向山中进发。
Kārāpessāmahampajja, rajjanti parikuppiya; Samādāya mahāsenaṃ, agārāhera pabbataṃ.
国王闻讯,便全副武装,率领象军,
在山上扎下坚固营寨,摩嘎剌那被团团围困。
Rājāpi sutvā sannaddha-balakāyo karindake; Pabbate siviraṃ bandhi, moggallāno nisammataṃ.
“岛上居民啊,你们这些人,于我而言是有罪在身;
若我们二人中有一人死去,王权必将归另一人所有。”
Sāparādhāna te me vā, manussā dīpavāsino; Ekasmiñca mate rajja-mubhinnaṃyeva nosiyā.
“因此,让他们以其他方式去战斗吧,我们二人就在此决一胜负。”
Tasmā aññena yujjhantu, ubhoyeva mayaṃ idha; Hatthiyuddhaṃ karomāti, rañño pesesi sāsanaṃ.
他也应道“善哉”,便登上了那披挂五种武器的大象;
犹如魔罗扑向牟尼,当即猛冲过去。
Sopi sādhūti vatvāna, baddhapañcāyudho gajaṃ; Āruyha munino māro viya otthari tāvade.
摩伽剌那也已披挂齐整,登上了象群之王;
就在那里,那些大象互相冲撞,战作一团。
Moggallānopi sannaddho, āruyha karīnaṃ varaṃ; Tatthā’go aññamaññaṃ te, pāpuṇiṃsu mahāgajā.
撞击之际,声响如同霹雳;
象牙击打处,迸出闪电般的火花。
Saddo sūyittha saṅghaṭṭe, asanirāva sannibho; Dantaghātena uṭṭhāsi, jālā vijjullatā viya.
那些大象犹如黄昏的浓云,遍体沾染鲜血;
被目犍连象刺伤后,国王的象退却了。
Sañjhāghanasabhāgā’suṃ, gajā lohitamakkhitā; Moggallānagajāviddho, raññoosakki kuñjaro.
国王见此情景,便举剑欲自断其首;
大目犍连于是敬礼,恳切地如此请求:
Rājā ārabhi taṃ disvā, chindituṃ sīsamattano; Moggallāno’tha vandanto, yāci’me’vaṃ kirīiti.
纵使目犍连如此请求,他犹顾惜尊严,决意自断脖颈;
六个月又六天后,他舍弃了王国。
Yācamānepi somānaṃ, mānento chindikandharaṃ; Chaḍḍesi chahi so rajjaṃ, māsehi divasehi ca.
此后,摩伽罗那王在岛上成为具大威力者;
并依仗母舅,以“小”为名而被称呼。
Moggallāno tato rājā, āsi dīpe mahābalo; Mātulañca paṭiccemaṃ, cūlanāmena voharuṃ.
他是不共的诗才,以三藏为依归;
是布施、自制、清净、柔和等诸功德的居处。
Āsādhāraṇakāveyyo, vatthuttaya parāyaṇo; Dānasaṃyama soceyyo, soraccādiguṇālayo.
Dānena piyavācāya, atthassa cariyāya ca; Samānattassabhāvena, saṅgahesi mahājanaṃ.
以施食、住处,以及医药、衣服,
确实摄受了比丘僧团,并以如法守护。
Piṇḍapātavihārehi, bhesajjacchādanehi ca; Bhikkhusaṅghañhi saṅgaṇhi, dhammikāya ca guttiyā.
他以殊胜的供养,供养了说法者;
他诵习了三藏,连同注释;
Atirekāya pūjāya, pūjetvā dhammabhāṇake; Piṭake tīṇi vācesi, saddhimaṭṭhakathāya so.
以称合其意的资具,抚育了王子后;
大智者法灯,常令诵习于法。
Kumāre upalāletvā, nivāpena yathāruciṃ; Sajjhāpesi sadā dhammaṃ, dhammadīpo mahāmati.
他制作了法灯,来自象头山;
法会结束时,最上士于城中宣说。
Dhammadīpañca so katvā, kuñjarasekhareni sā; Dhammāvāsāne vācesi, puramhi purisuttamo.
他在河流与山岳之间营造了迦昙婆林;
以及叶石湖(Pattapasāṇavāpi)和更尊贵的财湖(Dhanavāpi)。
Bandhāpesi kadambañca, nadiṃpabbatamajjhato; Pattapasāṇavāpiñca, dhanavāpiṃ garitaraṃ.
他恭敬地令人从事为求长寿的业行;
他命人书写正法,并举办了供物供养。
Gaṇhāpesi sadīghāyu-hetu kammanti sādaro; Likhāpesi ca saddhammaṃ, vatthupūjañca kārayi.
他悲悯世间,犹如亲生母子;
他随心施与、受用之后,于第二十年雨安居时去世。
Lokaṃ so anukampitvā, mātāputtaṃva orasaṃ; Datvā bhutvā yathākāmaṃ, vasse vīsatime mari.
他的王后以毒药杀害了亲属;
她为儿子灌顶登位后,便亲自执掌国政。
Mahesī tassa ghātetvā, visayogena ñātake; Puttaṃ rajje’bhisiñcitvā, sayaṃ rajjaṃ vicārayi.
那位名为吉祥祥云的国王如此灌顶之后,
最初,他以铅板覆盖了那棵最胜持树。
Tathābhisitto so kitti-sirimegho narādhipo; Tipupattehi chādesi, dumindadharamādito.
犹如贫者与富者的涅槃,他兴起了盛大的布施;
护道者即以此为相,成为一切受用具足者。
Kapaṇaddhivaṇibbānaṃ, mahādānaṃ pavattayi; Maggapālo tathākāro, ahu sabbopabhogiyo.
Mahesī sā sadā āsi, padhānā sabbakammasu; Rajjaṃ tassā’si teneva, heṭṭhupariyavattikaṃ.
Rājāpādā mahāmaccā’-hesuṃ lañcaparāyanā; Dubbale ca viheṭhesuṃ, balī jānapadā narā.
于黑石时代,在僧伽罗村;
有一位名叫怖畏者,是孔雀族的后裔。
Silākāḷassa kālamhi, gāme saṅgillanāmake; Bhayavasīvhayo poso, ahu moriyavaṃsajo.
Ahosi putto sīvassa, aggabodhi sanāmako; Bhāgineyyopi tassāsi, mahānāgoti vissuto.
Bhāgineyo mahānāgo, aggabodhi ca sundaro; Uḷārajjhāsayattā so, mahānāgo mahabbalo.
他舍弃了农夫的活计,在林中行盗贼之事;
捕获了一只大蜥蜴,便派人送到舅母那里。
Hitvā kassakakammāni, corakammamakā vane; Godhaṃ laddhāna pesesi, mātulāniya santikaṃ.
见大蜥蜴后,知其所在,便遣人送去仅剩的谷物;
也遣人往铁匠处,铁匠同样送去了兔子。
Godhaṃ disvā’vasā ñatvā, dhaññapacchimapesayi; Kammārassā’pi pesesi, sasaṃ sopi tathevakā.
妹妹未求种子,她却取走了他的种子;
知其身份后,便秘密派人送去饮食等物。
Bījaṃ bhaginī māyāci, bījagāhañca tassa sā; Dāsañca ñatvā pesesi, annapānādinā raho.
那时正值饥荒,有一咒术师;
为从信众处获得饮食,他便扮作比丘形象而行乞食。
Tadā dubbhikkhakālamhi, eko mantadharo naro; Bhikkhālābhāya saddhehi, bhikkhuvesena bhikkhati.
他进入村落后,未获得任何食物;
他被饥饿所征服,因饥饿而颤抖,便离去了。
Taṃ gāmaṃ pavisitvā so, aladdhā kiñci bhojanaṃ; Abhibhūto jighacchāya, kampamāno nigacchati.
大龙象见到他后,生起悲悯,极为仁慈;
他拿起钵,行至村边,挨户乞食,却一无所得。
Taṃ disvā karuṇāyanto, mahānāgo mahādayo; Pattamādāya gāmanta-māhiṇḍitvāpi sabbaso.
连些许粥也得不到,于是只得献出上衣;
那位比丘将所得的食物给了他,他食后,心生净信。
Yāgumattampi nālattha, tato uttarasāṭakaṃ; Datvā āhari āhāraṃ, so taṃ bhutvā pasīdiya.
思惟:‘我当令此岛成为宜王之地。’
摄彼龙王后,刹那之间,来至牛耳大海。
Rajjārahamimaṃ dīpe, karissāmīti cintiya; Tamādāya khaṇenā’gā, gokaṇṇakamahaṇṇavaṃ.
于是,他在那里坐下,如法交谈后,
于弗沙满月之夜,他以咒语召请龙王。
Atha tattha nisīditvā, sañjapanto yathāvidhiṃma; Mantonā’nesi nāgindaṃ, phussapuṇṇamarattiyaṃ.
Mahānāgaṃ phusāhīti, mahānāgaṃ niyojayi; So bhīto purime yāme, āgataṃ taṃ na sambhusī.
同样,中夜分也是如此;但到了后夜分,则以犁之势,
抓住后,仅用三指抛出,便触及百由旬之远。
Tathā majjhimayāmepi, pacchime pana naṅgale; Gahetvā khipi tīheva, aṅgulīhi sataṃ chupi.
So taṃ byākāsi taṃ ditvā, sabalaṃ me parissamaṃ; Tīhi rājūhi yujjhitvā, catutthaṃ tvaṃ nighātiya.
你年已老迈,仅余三年寿命;即便登上王位,亦难存活。
Vuḍḍho tīṇeva vassāni, rājā hutvā na jīvasi; Tathā hessanti rājāno, tayo te vaṃsajā narā.
去侍奉国王吧,之后你便会见到腰带;
说完这番话,便将他遣去;他也动身前往国王那里。
Gantvā sevassu rājānaṃ, pacchā passasi mekhalaṃ; Iti vatvāna pesesi, sopi gantvā narissaraṃ.
见到他后,他便去侍奉国王——那位罗哈那工匠;
他造下此恶行,并劫夺了许多财物。
Passitvā tamupaṭṭhāsi, rājā rohaṇakammikaṃ; Taṃ akāsi taduṭṭhānaṃ, bhaṇḍamāhari so bahuṃ.
国王对他心生净信,便除灭了那称为“盲目将军”的人。
Rājā tasmiṃ pasīditvā, andhasenāpativhayaṃ; Datvā ṭhānantaraṃ tassa, gantuṃ tattheva yojayi.
他带着比耶西瓦的儿子和自己的外甥,
带着他们前往彼地,举众迁转无遗。
Bhayasīvassa puttañca, bhāgineyyañca attano; Ādāya gantvā taṃ desaṃ, parivattesi sabbaso.
将彼处划为自有领地,他即住在罗哈那;
率大军前往,与达塔王开战。
Paccekabhogaṃ katvāna, rohaṇaṃ tattha so vasaṃ; Dāṭhappabhūtinā kātuṃ, yuddhaṃgantvā mahabbalo.
因惧怕目犍连而离去,并安居于彼处罗诃那;
听闻那吉祥光辉云王的统治,正当如法。
Moggallānabhayā gantvā, rohaṇañca tahiṃ vasī; Sutvā kittisirīmeghavaṇṇa-rañño rajje samañjasaṃ.
“夺取王权的时机已到”,他从罗诃那急速赶来;
在十九天之内,他杀死了大地之主;
Rajjaṃ gahetuṃ kāloti, sīghaṃ āgamma rohaṇā; Ekūnavise divase, mārayitvā mahīpatiṃ.
自己成为大地之主后,如同往昔那样治理国家;
他送信给外甥说:“请来。”
Sayaṃ hutvā mahīpālo, desaṃ katvā yathā pure; Bhāgineyyassa pāhesi, paṇṇamāgacchatūti so.
Āgacchanto nimittena, nivattitvā marittha so; Tato mātulaputtaṃ’kā, uparajjaṃ kataññuko.
Ālavālaṃ dumindassa, katvā hemamayaṃ gharaṃ; Chādāpesi munindassa, paṭimāyo ca sandahi.
Mahācetittaye kāsi, sudhākammañca cumbaṭaṃ; Hatthivediñca kāretvā, cittakammamakārayi.
他前往位于阎贝拉北方的织工村;
他于大精舍处建立丁提尼迦村。
Pesakārakagāmaṃ so, jambelavhayamuttare; Mahāvihārecābandhi, gāmaṃ tintiṇikavhayaṃ.
在乌达村,他布施了名为瓦萨巴的村庄,使之成为祇园的一部分;
他于三藏中推行了衣物布施。
Uddhagāmamhi vasabha-gāmaṃ jetavanassa’dā; Vatthadānaṃ nikāyesu, tīsu ceva pavattayi.
布施百块田地后,于祇园精舍中,
他常年在那个地方为比丘们施粥。
Khettānaṃ hisataṃ datvā, vihāre jetanāmake; Yāguṃ tattha pavattesi, bhikkhūnaṃ sabbakālikaṃ.
布施了名为“千远地”的田给苦行者之后,
他常为大精舍的比丘们施粥。
Sahassa dūratissavhā, khettaṃ datvā tapassinaṃ; Mahāvihāravāsīnaṃ, yāguṃ niccaṃ pavattayi.
他就在那里布施了名为“契罗摩提迦”的水闸,并乐于善法;
又在孔雀精舍中,兴建了新工程。
Ciramātikavārañca, tattheva’dā guṇe rato; Mayūrapariveṇe ca, navakammamakārayi.
于迦尸境内一处名为大天红库罗凡那之处
他修复了寺院中令人悦意的旧建筑
Kāsikhaṇḍe mahādeva-rattakuravanāmake; Vihāre anurārāmaṃ, jiṇṇañca paṭisaṅkharī.
这位人主渐次修习了能生天界的善行,诸如是等
经过三年,他证得了与天王共住的境界。
Kamaṃ sovaggikaṃ katvā, evamādiṃ narissaro; Agamā tīhi vassehi, devarājasahabyataṃ.
这八位心有瑕疵、财富无量、具足王中之王威仪者;
这些国王陶醉于王权,拥有象、马、勇士、军队与车乘;
最终,他们舍离一切,无人随从,备好火葬堆;
愿具慧者忆念此事,成为希求利益、厌弃有乐者。
Aṭṭhete kuṭṭhacittā’parimitavibhavā rājarājenarūpā; Rājāno rājamānā narakarituragāsūrasenārathehi; Ante hitvā’khilaṃ taṃ vigataparijanā’ḷāhanaṃ saṅkhatāsuṃ; Sappañño taṃ saranto bhavatu bhavasukhaṃ vantukāmo hitesī.