第三十二章
Dvattiṃsatima pariccheda
前往兜率天城
Tusitapuragamanaṃ
当塔庙的伞盖与灰泥工程尚未完成时,
国王因濒死的重疾而卧病不起。
Aniṭṭhite chattakamme, sudhākamme ca cetiye; Māraṇantikarogena, rājā āsi gilānako.
Tissaṃ pakkosayitvā so, kaniṭṭhaṃ dīghavāpito; ‘‘Thūpe aniṭṭhitaṃ kammaṃ, niṭṭhāpehīti abravi.
因弟弟身体虚弱,他便令裁缝们缝制;
以清净布料制成罩袍,他用来覆盖塔庙。
Bhātuno dubbalattāso, tunnavāyehi kāriya; Kañcukaṃ suddhavatthehi, tena chādiya cetiyaṃ.
他命画师们在那里精心制作了栏楯;
以及成排的满瓶,与五指宽的饰带;
Cittakārehi kāresi, vedikaṃ tattha sādhukaṃ; Pantipuṇṇaghaṭānañca, pañcaṅgulakapantikaṃ.
他又让伞盖匠们同样制作了竹制伞盖;
在顶部的栏楯上,以硬叶制成日月。
Chattākārehi kāresi, chattaṃ veḷumayaṃ tathā; Kharapattamaye canda-sūriye muddhavediyaṃ.
以紫胶与藏红花等精心构思、绘制,极为华丽;
禀报国王:‘塔当建造,今已完成。’
Lākhākuṅkumakehe’taṃ, cittayitvā sucittitaṃ; Rañño nivedayi’’thūpe, kattabbaṃ niṭṭhitaṃ’’iti.
大地之主躺卧轿中,来到此处;
右绕之后,即于轿中绕塔。
Sivikāya nipajjitvā, idhāgantvā mahīpati; Padakkhiṇaṃ karitvāna, sivikāye’va cetiyaṃ.
在南门礼敬后,卧于地上敷设的卧具;
他右胁而卧,面朝那座最胜的大塔。
Vanditvā dakkhiṇadvāre, sayane bhūmisanthate; Sayitvā dakkhiṇapassena, so mahāthūpa muttamaṃ.
左胁而卧,面朝那座最胜的铜殿;
他瞻望以比丘僧团为首的景象,心生喜悦;
Sayitvā vāmapassesa, lohapāsāda muttamaṃ; Passanto sumano āsi, bhikkhusaṅghapurekkhato.
为了探病,比丘们从各处前来;
九十六俱胝比丘聚集在那里。
Gilānapucchanatthāya, āgatāhi tato tato; Channavutikoṭiyo bhikkhū, tasmiṃ āsuṃ samāgame.
比丘们依品类结集,进行集体诵经;
大地之主在那里未曾见到无畏长老之子长老,
Gaṇasajjhāyamakaruṃ, vaggabandhena bhikkhavo; Theraputtābhayaṃ theraṃ, tatthā’disvā mahīpati.
他参与二十八场大战,战而不败;
那位不退转的大战士,是我的自在者。
Aṭṭhavīsa mahāyuddhaṃ, yujjhanto aparājayaṃ; Yo so na paccudāvatto, mahāyodho vasī mama.
当死亡之战降临时,我见后便这般想:这必定是败亡;
如今,那位惧怕长老子的长老,不再来见我了。
Maccuyuddhamhi sampatte, disvā maññe parājayaṃ; Idāni so maṃ no peti, thero theraputtabhayo.
那位长老如此思惟后,了知了他的思惟;
住于般阇利山,在迦林达那河畔。
Iti cintayi sothero, jānitvā tassa cintitaṃ; Karindanadiyā sise, vasaṃ pañjalipabbate.
以神通力,由五百漏尽者随行围绕;
自空中降临,围绕国王而立。
Pañcakhīṇāsavasata-parivārena iddhiyā; Nabhasāgamma rājānaṃ, aṭṭhāsi parivāriya.
Rājā disvā pasanno taṃ, purato ca nisīdiya; Tumhe dasamahāyodhe, gaṇhitvāna pure ahaṃ.
Yujjhiṃ idāni eko’va, maccunā yuddhamārabhiṃ; Maccusattuṃ parājetuṃ, na sakkomī’’ti āha ca.
长老说:“大王,人主啊,请勿畏惧;
若不战胜烦恼之敌,则死亡之敌不可战胜。”
Āha thero ‘‘mahārāja-mā bhāyi manujādhipa; Kilesasattuṃ ajitvā, ajeyyo maccusattuko.
一切诸行,必定坏灭;
世尊已宣说:「一切诸行无常。」
Sabbampi saṅkhāragataṃ, avassaṃyeva bhijjati; ‘‘Aniccā sabbasaṅkhārā’’, iti vuttaṃhi satthunā.
惭与忆念皆已舍弃,于诸佛亦是无常性;
因此,诸行无常,应观其为苦、为无我。
Lajjā sārajjarahitā, buddhepe’ti aniccatā; Tasmā aniccā saṅkhārā, dukkhā’nattāti cintaya.
于第二生中,于大利益处,有法之欲求;
当住于天界时,你舍弃了天界之乐。
Dutiye attābhāvepi, dhammacchando mahāhite; Upaṭṭhite devaloke, hitvā dibbaṃ sukhaṃ tuvaṃ.
来此之后,你以种种方式修集了广大福德;
也为独一王权而作,以光显教法。
Idhāgamma bahuṃ puññaṃ, akāsi ca anekadhā; Karaṇampekarajjassa, sāsanujjotanāyate.
你所修集的广大福德,直至今日;
你若如此忆念这一切,当下便得安乐。
Mahāpuññakataṃ puññaṃ, yāvajjadivasā tayā; Sabbaṃnussaramevaṃ te, sukhaṃ sajju bhavissati.
国王听闻长老之语,心生欢喜;
曾这般说:“即使是在死魔之战中,你也是我的依止。”
Therassavacanaṃ sutvā, rājā attamano ahu; ‘‘Avassayo maccuyuddhepi, tvaṃ me sī’’ti abhāsitaṃ.
Tadā ca āharāpetvā, pahaṭṭho puñña potthakaṃ; Vācetuṃ lekhakaṃ āha, so taṃ vācesi potthakaṃ.
Ekūnasatavihārā, mahārājena kāritā; Ekūnavīsakoṭīhi, vihāro marica vaṭṭi ca.
最上铜殿,
耗资三亿建成;
大塔中无价之宝,
二十四座已建成。
Uttamo lohapāsādo, Tiṃsakoṭīhi kārito; Mahāthūpe anagghāni, Kāritā catuvīsati.
Mahāthūpamhi sesāni, kāritāni subuddhinā; Koṭisahassaṃ agghanti, mahārājā’’ti vācayi.
我名拘吒那,在摩罗耶山,以掷骰子为生,饥肠辘辘,
以两副昂贵的耳环,施予而获得。
‘‘Koṭṭhanāmamhi malaye, akkhakkhāyika chātake; Kuṇḍalāni mahagghāni, duve datvāna gaṇhiya.
在五位断尽烦恼的大长老中,最为殊胜者;
以明净之心,布施了稗子酸粥团。
Khīṇāsavānaṃ pañcannaṃ, mahātherāna muttamo; Dinno pasannacittena, kaṅguambilapiṇḍako.
在朱罗安伽尼耶战役中,战败而逃,
令人宣告时辰后,从空中而来者。
Cūḷaṅganiya yuddhamhi, parājitvā palāyatā; Kālaṃ ghosāpayitvāna, āgatassa vihāyasā.
那断尽烦恼的修行者,不顾惜自身;
当说到“所施为箭食”时,大王这般说道。
Khīṇāsavassa yatino, attānamanapekkhiya; Dinnaṃ sarakabhatta’nti, vutte āha mahīpati.
在寺院的大七日庆典、宫殿的大庆典中,
在佛塔奠基的七日,及舍利安藏之时,
Vihāramahasattāhe, pāsādassa mahetathā; Thūpārambhe tu sattāhe, tathā dhātunidhānake.
Cātuddisassa ubhato, saṅghassa ubhato mayā; Mahārahaṃ mahādānaṃ, avisesaṃ pavattitaṃ.
Mahāvesākhapūjā ca, catuvīsati kārayi; Dīpe saṅghassa tikkhattuṃ, ticīvaramadāpayi.
Sattasatta dināneva, dīpe rajjamahaṃ imaṃ; Pañcakkhattuṃ sāsanamhi, adāsiṃ haṭṭhamānaso.
Satataṃ dvādasaṭhāne, sappinā suddhavaṭṭiyā; Dīpasahassaṃ jālesiṃ, pūjento sugataṃ ahaṃ.
Niccaṃ aṭṭhārasaṭhāne, vajjehi vihitaṃ ahaṃ; Gilāna bhattabhesajjaṃ, gilānānamadāpayiṃ.
在四十四处,备有蜜粥;
就在那些地方,也备有油与盐。
Catuttālīsaṭhānamhi, saṅkhataṃ madhupāyasaṃ; Tattakesveva ṭhānesu, telullopakameva ca.
Ghate pakke mahājāla, pūve ṭhānamhi tattake; Tatheva saha bhattehi, nicca emava adāpayiṃ.
于布萨日及每月第八日,
于楞伽岛等处的寺院,供施了灯油。
Uposathesu divasesu, māse māse ca aṭṭhasu; Laṃkādīpe vihāresu, dīpa telamadāpayiṃ.
听闻“法施为大”,胜于财施之后,
从铜殿下来,在僧团中央的座位上,
Dhammadānaṃ mahantanti, sutvā amisadānato; Loha pāsādato heṭṭhā, saṅghamajjhamhi āsane.
‘‘Osāressāmi saṅghassa, maṅgalasutta’’miccahaṃ; Nisinno osārayituṃ, nāsakkhiṃ saṅghagāravā.
从此以后,在楞伽岛的各处寺院中;
恭敬了说法者之后,便请其宣说法语。
Tatoppabhuti laṃkāya, vihāresu tahiṃ tahiṃ; Dhammakathaṃ kathāpesiṃ, sakkaritvāna desake.
为一位说法师,供养了酥油、糖蜜与糖块;
供养了一那利、一那利的灯油,以及四指宽的灯芯;
Dhammakathika ssekassa, sappiphāṇitasakkharaṃ; Nāḷiṃ nāḷimadāpesiṃ, dāpesiṃ caturaṅgulaṃ.
供养了拳头大小的甘草,及两件衣;
一切布施,皆以最上敬意而行,令我心生欢喜。
Muṭṭhikaṃ yaṭṭhimadhukaṃ, dāpesiṃ sāṭakadvayaṃ; Sabbaṃpissariye dānaṃ, name hāsesi mānasaṃ.
不顾惜生命,我虽身处困苦,
所施正是这两种布施,令我心生欢喜。
Jīvitaṃ anapekkhitvā, duggatena satā mayā; Dinna dāna dvayaṃyeva, taṃ me hāsesi mānasaṃ.
听闻此事后,无畏长老便就那两种布施,
为使国王心生净信,他多方面地加以称赞。
Taṃ sutvā abhayo thero, taṃ dānadvayameva so; Rañño cittappasādatthaṃ, saṃ vaṇṇesi anekadhā.
五位长老之中,有一位持酸粥者;
摩利耶天人大长老,住于须摩那峰山。
Tesu pañcasu theresu, kaṅguambilagāhako; Maliya deva mahāthero, sumanakūṭamhi pabbate.
施与九百位比丘之后,他受用了它;
然而,那震动大地之法,则属经行长老。
Navannaṃ bhikkhusatānaṃ, datvā taṃ paribhuñji so; Pathavīcālako dhamma, suttathero tu taṃ pana.
在迦梨耶尼迦寺中,分施与诸比丘;
依十分之一的比例,而行受用;
Kalyāṇikavihāramhi, bhikkhūnaṃ saṃvibhājiya; Dasaddhasa tasaṅkhānaṃ, paribhoga makāsayaṃ.
居于多楞伽罗的达摩施长老,在毘杨古处;
施与一万座岛屿后,便受用了。
Talaṅgara vāsiko dhamma, dinnatthero piyaṅguke; Dīpe dasasahassānaṃ, datvāna paribhuñjitaṃ.
住在吉祥村的小帝须长老,具大神通;
在凯拉萨山,施与六万比丘后,他享用了它。
Maṅgaṇavāsiko khudda, tissatthero mahiddhiko; Kelāse saṭṭhisahassānaṃ, datvāna paribhuñji taṃ.
大虎长老曾住于乌坎那伽罗寺;
他向七百位有情布施后,方作受用。
Mahābyaggho ca thero taṃ, ukkanagaravihārake; Datvā satānaṃ sattānaṃ, paribhogamakāsayaṃ.
而持箭米食的长老住在毕央古岛;
施与一万二千比丘后,方才得以享用。
Sarakabhattagāhī tu, thero piyaṅgudīpake; Dvādasa bhikkhusahassānaṃ, datvāna paribhuñjitaṃ.
无畏长老如是说已,令国王心生欢喜;
国王心生净信,便在此处对那位长老这样说。
Iti vatvā’bhayatthero, rañño hāsesi mānasaṃ; Rājā cittaṃ pasādetvā, taṃ theraṃ idha mabruvi.
二十四年来,我一直是僧团的护持者;
愿此身也能成为僧团的护持者。
‘‘Catuvīsativassāni, saṅghassa upakārako; Aha mevaṃ hotu kāyo’pi, saṅghassa upakārako.
在大塔的瞻仰处,在僧团的作业堂;
我这僧团之仆的身体,请你们火化。
Mahāthūpa dassanaṭhāne, saṅghassa kammamāḷake; Sarīraṃ saṅghadāsassa, tumhe jhāpetha me’’iti.
提沙尊者,大塔尚未完工;
你应当恭敬而妥善地完成所有工程。
Kaniṭṭhaṃ āha ‘‘bho tissa, mahāthūpe aniṭṭhitaṃ; Niṭṭhāpehi tuvaṃ sabbaṃ, kammaṃ sakkacca sādhukaṃ.
清晨与傍晚,应以鲜花供养大塔;
并应当三次向大塔作供养。
Sāyaṃ pāto ca pupphāni, mahāthūpamhi pūjaya; Tikkhattuṃ upahārañca, mahāthūpassa kāraya.
以及我在善逝教法中已准备的仪法,
儿啊,你当毫无缺减地遵行那一切。
Paṭiyāditañca yaṃ vattaṃ, mayā sugata sāsane; Sabbaṃ aparihāpetvā, tāta vattaya taṃ tuvaṃ.
Saṅghassa tāta kiccesu, mā pamajjittha sabbadā’’; Itaṃ taṃ anusāsitvā, tuṇhī āsi mahīpati.
就在那时,比丘僧团举行了集体诵经;
天人们乘着六辆车,并率领六位天人前来。
Taṅkhaṇaṃ gaṇasajjhāyaṃ, bhikkhusaṅgho akāsi ca; Devatā cha rathe ceva, chahi devehi ānayuṃ.
天人们各自立于车上,向国王请求;
请来到我们那令君王心喜的天界吧!
Yācuṃ visuṃ visuṃ devā, rājānaṃ te rathe ṭhitā; ‘‘Amhākaṃ devalokaṃ tvaṃ, ehi rājamanoramaṃ’’.
国王听了他们的话后,说:“且待我听闻佛法……”
‘请你们暂且稍候’,便以手势制止了他们。
Rājā tesaṃ vaco sutvā, ‘‘yāva dhammaṃ suṇomahaṃ; Adhivāsetha tāvā’’ti, hatthākārena vārayi.
比丘们商议后,便制止了大众的诵习;
国王将诵习搁置一旁,询问其中缘由。
Vāreti gaṇasajjhāya, mībhi mantvāna bhikkhavo; Sajjhāyaṃ ṭhapayuṃ rājā, pucchitaṃ ṭhānakāraṇaṃ.
‘‘Āgamethā’’ti saññāya, dinnattā’ti vadiṃsu te; Rājā ‘‘netaṃ tathā bhante’’, iti vatvāna taṃ vadi.
听了这话,有些人便以为:‘此人惧怕死亡的恐怖,
是在哀号。’ 他们这样认为,是为了消除他们的疑惑。
Taṃ sutvāna janā keci, ‘‘bhīto maccubhayā ayaṃ; Lālappatī’’ti maññiṃsu, tesaṃ kaṅkhāvinodanaṃ.
为了使国王明白,无畏长老这样说道:
“如何能让人知晓,你所带来的战车?”
Kāretuṃ abhayatthero, rājānaṃ evamāha so; ‘‘Jānāpetuṃ kathaṃ sakkā, ānītā te rathā’’iti.
贤明的国王,命人将花供抛撒于空中;
那些花环悬垂而下,各自披挂在车辕上。
Pupphadānaṃ khipāpesi, rāja nabhasi paṇḍito; Tāni laggāni lambiṃsu, rathīsāsu visuṃ visuṃ.
大众看见那些悬垂空中的花环后;
国王向长老请问,疑惑得以消除。
Ākāse lambamānāni, tāni disvā mahājano; Kaṅkhaṃ paṭivinodesi, rājā theramabhāsitaṃ.
‘‘Katamo devaloko hi, Rammo bhante’’ti so bruvi; ‘‘Tusinānaṃ puraṃ rāja, Rammaṃ’’iti sataṃ mataṃ.
Buddhabhāvāya samayaṃ, olokento mahādayo; Metteyyo bodhisatto hi, vasate tusite pure.
听闻长老之言,大国王、大智者
他凝望大塔,如同躺卧般合上了眼
Therassa vacanaṃ sutvā, mahārājā mahāmatī; Olokento mahāthūpaṃ, nipannova nimīlayi.
就在那刹那命终后,便登上了从兜率天迎来的车乘
化生之后便即站立,天身便显现。
Cavitvā taṃkhaṇaṃyeva, tusitā ahaṭe rathe; Nibbattitvā ṭhitoyeva, dibbadeho adissatha.
为了示现自己所作福业之果报,
向大众展示自身那庄严之相。
Katassa puññakammassa, phalaṃ dassetumattano; Mahājanassa dassento, attānaṃ samalaṅkataṃ.
立于车上,三次右绕大塔;
绕塔并礼敬僧团后,往兜率天而去。
Rathaṭṭhoyeva tikkhattuṃ, mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ; Katvāna thūpaṃ saṅghañca, vanditvā tusitaṃ agā.
舞女们来到此处,卸下宝冠之处;
此处建起了一座名为‘解冠堂’的厅堂。
Nāṭakiyo idhāgantvā, makuṭaṃ yattha mocayuṃ; ‘‘Makuṭamuttasālā’’ti, ettha sālā katā ahu.
国王的遗体安置在火葬堆上时,大众……
那里便建起了一座名为‘喧闹环绕之堂’的厅堂。
Citake ṭhapite raññe, sarīramhi mahājano; Yatthāravi ‘‘rāvavaṭṭi-sālā’’nāma tahiṃ ahu.
在那个无界的平台上,他们火化了国王的遗体;
正是这个平台,在这里被称作‘王台’。
Rañño sarīraṃ jhāpesuṃ, yasmiṃ nissīmamāḷake; So eva māḷako ettha, vuccate ‘‘rāja māḷako’’.
那位杜吒伽摩尼王,是名副其实的大王;
他将是弥勒世尊的上首弟子。
Duṭṭhagāmaṇirājā so, rājā nāmāraho mahā; Metteyyassa bhagavato, hessati aggasāvako.
Rañño pitā pitā tassa, Mātā mātā bhavissati; Saddhātisso kaniṭṭho tu, Dutiyo hessati sāvako.
那位沙利王子,
是那位国王的儿子,名为满足;
对于弥勒世尊,
他将成为亲生子。
Sālirājakumāro yo, Tassa rañño suto tuso; Metteyyassa bhagavato, Puttoyeva bhavissati.
同样地,凡依善法而行、修习福德者,
便能遮蔽众多不定的恶业;
因此,他得以在整片天界中享乐。
Evaṃ yo kusalaparo karoti puññaṃ, Chādento aniyatapāpakaṃ bahumpi; So saggaṃ sakale rami vo payāti tasmā, Sappañño sa tatarato bhaveyya puññeti.