第32章
Dvattiṃsatima pariccheda
前往兜率天城
Tusitapuragamanaṃ
在塔的伞盖工程和灰泥工程还没做完的时候,
国王得了快要死掉的病,病倒了。
Aniṭṭhite chattakamme, sudhākamme ca cetiye; Māraṇantikarogena, rājā āsi gilānako.
Tissaṃ pakkosayitvā so, kaniṭṭhaṃ dīghavāpito; ‘‘Thūpe aniṭṭhitaṃ kammaṃ, niṭṭhāpehīti abravi.
因为哥哥身体虚弱,他让裁缝们缝制;
用清净的布做成罩衣,用它盖住了那座塔。
Bhātuno dubbalattāso, tunnavāyehi kāriya; Kañcukaṃ suddhavatthehi, tena chādiya cetiyaṃ.
他命画师于彼处,精作栏楯;
复有满瓶成行,及五指印之列。
Cittakārehi kāresi, vedikaṃ tattha sādhukaṃ; Pantipuṇṇaghaṭānañca, pañcaṅgulakapantikaṃ.
他让做伞盖的工匠们照样做了一把竹子做的伞盖。
在硬叶做的顶板上,有日月图案。
Chattākārehi kāresi, chattaṃ veḷumayaṃ tathā; Kharapattamaye canda-sūriye muddhavediyaṃ.
用紫胶和藏红花把它精心绘制,画得十分华美;
他向国王禀报:“塔该建的已经建好了。”
Lākhākuṅkumakehe’taṃ, cittayitvā sucittitaṃ; Rañño nivedayi’’thūpe, kattabbaṃ niṭṭhitaṃ’’iti.
Sivikāya nipajjitvā, idhāgantvā mahīpati; Padakkhiṇaṃ karitvāna, sivikāye’va cetiyaṃ.
在南门礼拜之后,躺在铺在地上的卧具上;
他以右侧卧姿躺下,向着那座最胜大塔。
Vanditvā dakkhiṇadvāre, sayane bhūmisanthate; Sayitvā dakkhiṇapassena, so mahāthūpa muttamaṃ.
左胁而卧,瞻视殊胜铜殿;
比丘僧团围绕,其心欢喜。
Sayitvā vāmapassesa, lohapāsāda muttamaṃ; Passanto sumano āsi, bhikkhusaṅghapurekkhato.
为问疾故从诸方,
九十六俱胝比丘,皆来集于彼会中。
Gilānapucchanatthāya, āgatāhi tato tato; Channavutikoṭiyo bhikkhū, tasmiṃ āsuṃ samāgame.
比丘们结队成群,共修众诵;
国王于彼,不见长老子阿巴耶长老。
Gaṇasajjhāyamakaruṃ, vaggabandhena bhikkhavo; Theraputtābhayaṃ theraṃ, tatthā’disvā mahīpati.
他打了二十八场大仗,作战而不败;
那位从不退却的大战士,是得自在者,属于我。
Aṭṭhavīsa mahāyuddhaṃ, yujjhanto aparājayaṃ; Yo so na paccudāvatto, mahāyodho vasī mama.
死战临头时,我心中只道必败无疑;
如今这位长老,长老之子无畏,却不再来见我。
Maccuyuddhamhi sampatte, disvā maññe parājayaṃ; Idāni so maṃ no peti, thero theraputtabhayo.
长老如是思忖,既知彼心所念;
遂住迦林达河源,般阇利山之上。
Iti cintayi sothero, jānitvā tassa cintitaṃ; Karindanadiyā sise, vasaṃ pañjalipabbate.
以五百位漏尽者作为随从,凭借神通力;
他从空中而来,围绕着国王站立。
Pañcakhīṇāsavasata-parivārena iddhiyā; Nabhasāgamma rājānaṃ, aṭṭhāsi parivāriya.
国王看见他之后感到欣喜,就坐到他前面。
你们这十位大战士,早先都被我率领着。
Rājā disvā pasanno taṃ, purato ca nisīdiya; Tumhe dasamahāyodhe, gaṇhitvāna pure ahaṃ.
如今我独自一人作战,已经和死亡开战了。
我没办法打败死亡这个敌人,他这样说道。
Yujjhiṃ idāni eko’va, maccunā yuddhamārabhiṃ; Maccusattuṃ parājetuṃ, na sakkomī’’ti āha ca.
长老说:“大王,人主啊,别害怕;
没有战胜烦恼之敌,就无法战胜死亡之敌。
Āha thero ‘‘mahārāja-mā bhāyi manujādhipa; Kilesasattuṃ ajitvā, ajeyyo maccusattuko.
Sabbampi saṅkhāragataṃ, avassaṃyeva bhijjati; ‘‘Aniccā sabbasaṅkhārā’’, iti vuttaṃhi satthunā.
无常无惭无愧,乃至诸佛,皆是无常。
所以,要这样思惟:诸行无常,诸行是苦,诸行无我。
Lajjā sārajjarahitā, buddhepe’ti aniccatā; Tasmā aniccā saṅkhārā, dukkhā’nattāti cintaya.
在第二世的生命体中,对法的希求也能带来巨大的利益;
当天界显现时,你舍弃了天界的快乐。
Dutiye attābhāvepi, dhammacchando mahāhite; Upaṭṭhite devaloke, hitvā dibbaṃ sukhaṃ tuvaṃ.
你来到这里后,做了许多善行,而且是以各种各样的方式做的。
为了彰显教法,也为了一统王权。
Idhāgamma bahuṃ puññaṃ, akāsi ca anekadhā; Karaṇampekarajjassa, sāsanujjotanāyate.
你直到今天所修集的广大福德,
你只要这样忆念一切,当下就会快乐。
Mahāpuññakataṃ puññaṃ, yāvajjadivasā tayā; Sabbaṃnussaramevaṃ te, sukhaṃ sajju bhavissati.
即使是在与死魔搏斗时,你也是我的依靠——他曾这样说过。
Therassavacanaṃ sutvā, rājā attamano ahu; ‘‘Avassayo maccuyuddhepi, tvaṃ me sī’’ti abhāsitaṃ.
那时,他满心欢喜,叫人把功德簿拿来。
他吩咐书记员念诵,书记员便念了那本书。
Tadā ca āharāpetvā, pahaṭṭho puñña potthakaṃ; Vācetuṃ lekhakaṃ āha, so taṃ vācesi potthakaṃ.
九十九座精舍,皆大王所兴建;
以十九俱胝(一亿九千万)之资,起摩利遮瓦帝(Maricavaṭṭi)精舍。
Ekūnasatavihārā, mahārājena kāritā; Ekūnavīsakoṭīhi, vihāro marica vaṭṭi ca.
最殊胜的铜殿,
花了三亿(钱)建成的;
在大塔里,无价之宝,
二十四座已建成。
Uttamo lohapāsādo, Tiṃsakoṭīhi kārito; Mahāthūpe anagghāni, Kāritā catuvīsati.
在大塔里,其余的都是由那位善慧者建造的。
他说,大王,它们价值千俱胝。
Mahāthūpamhi sesāni, kāritāni subuddhinā; Koṭisahassaṃ agghanti, mahārājā’’ti vācayi.
在名为拘咤的摩罗耶山,阿喀卡希卡饥荒期间;
把一对昂贵的耳环送出去,换来了。
‘‘Koṭṭhanāmamhi malaye, akkhakkhāyika chātake; Kuṇḍalāni mahagghāni, duve datvāna gaṇhiya.
在五位漏尽的大长老中,他是最胜的那一位;
以清净信心布施了稗子酸粥团。
Khīṇāsavānaṃ pañcannaṃ, mahātherāna muttamo; Dinno pasannacittena, kaṅguambilapiṇḍako.
在朱拉安伽尼耶战役中,战败后逃跑;
让人宣布了时辰之后,从空中来到的那位。
Cūḷaṅganiya yuddhamhi, parājitvā palāyatā; Kālaṃ ghosāpayitvāna, āgatassa vihāyasā.
不顾自身,将施食作为钵食施与漏尽之行者;
闻此语已,国王便开口言说。
Khīṇāsavassa yatino, attānamanapekkhiya; Dinnaṃ sarakabhatta’nti, vutte āha mahīpati.
在寺院的大庆典七日中,以及在宫殿的大庆典时,
而在佛塔奠基的七日里,以及在安放舍利的时候,同样如此。
Vihāramahasattāhe, pāsādassa mahetathā; Thūpārambhe tu sattāhe, tathā dhātunidhānake.
我向四方二部僧众,两边都作了布施;
贵重的广大布施,不分对象地持续进行。
Cātuddisassa ubhato, saṅghassa ubhato mayā; Mahārahaṃ mahādānaṃ, avisesaṃ pavattitaṃ.
彼举行二十四次大卫塞供养,
于洲中三度为僧团施三衣。
Mahāvesākhapūjā ca, catuvīsati kārayi; Dīpe saṅghassa tikkhattuṃ, ticīvaramadāpayi.
四十九日间,我于此岛上,
以欢喜心,五次将王位奉施于圣教。
Sattasatta dināneva, dīpe rajjamahaṃ imaṃ; Pañcakkhattuṃ sāsanamhi, adāsiṃ haṭṭhamānaso.
我总是用酥油和干净的灯芯,在十二处不间断地供养。
我点燃了上千盏灯,用来供养善逝。
Satataṃ dvādasaṭhāne, sappinā suddhavaṭṭiyā; Dīpasahassaṃ jālesiṃ, pūjento sugataṃ ahaṃ.
我始终在十八处,由医生们准备。
我把食物和药布施给病人。
Niccaṃ aṭṭhārasaṭhāne, vajjehi vihitaṃ ahaṃ; Gilāna bhattabhesajjaṃ, gilānānamadāpayiṃ.
在四十四处里,是造作而成的蜜粥;
就在那些地方,也照样有油块。
Catuttālīsaṭhānamhi, saṅkhataṃ madhupāyasaṃ; Tattakesveva ṭhānesu, telullopakameva ca.
在油锅里炸好的大网饼,还有在同样地方炸的煎饼。
我就这样连同饭食,一直这样让人布施。
Ghate pakke mahājāla, pūve ṭhānamhi tattake; Tatheva saha bhattehi, nicca emava adāpayiṃ.
在每个伍波萨他日,以及每个月的第八日,
我在兰卡岛各地的寺院里,供施了灯油。
Uposathesu divasesu, māse māse ca aṭṭhasu; Laṃkādīpe vihāresu, dīpa telamadāpayiṃ.
听说法施才是最大的布施,胜过财物的布施之后,
在铜殿下方,在僧团中央的座位上。
Dhammadānaṃ mahantanti, sutvā amisadānato; Loha pāsādato heṭṭhā, saṅghamajjhamhi āsane.
我心里想:“我要为僧团诵出《吉祥经》。”
我坐着,却因为敬重僧团,没能开口诵出来。
‘‘Osāressāmi saṅghassa, maṅgalasutta’’miccahaṃ; Nisinno osārayituṃ, nāsakkhiṃ saṅghagāravā.
从那时起,在兰卡岛的各个寺院里;
我恭敬地礼敬了说法者们,然后请他们讲说法谈。
Tatoppabhuti laṃkāya, vihāresu tahiṃ tahiṃ; Dhammakathaṃ kathāpesiṃ, sakkaritvāna desake.
我为一位说法者,施酥油蜜糖砂糖,各一那利;
施四指量。
Dhammakathika ssekassa, sappiphāṇitasakkharaṃ; Nāḷiṃ nāḷimadāpesiṃ, dāpesiṃ caturaṅgulaṃ.
我供养了拳头大的甘草块和两件衣。
即使在富贵中的一切布施,也并未令我的心欢喜。
Muṭṭhikaṃ yaṭṭhimadhukaṃ, dāpesiṃ sāṭakadvayaṃ; Sabbaṃpissariye dānaṃ, name hāsesi mānasaṃ.
我不顾惜性命,虽处困境;
所施正是这两种布施,它令我心欢喜。
Jīvitaṃ anapekkhitvā, duggatena satā mayā; Dinna dāna dvayaṃyeva, taṃ me hāsesi mānasaṃ.
无畏长老听了这话,就只针对那两种布施,
为了让国王的内心获得清净,他用了各种方式加以称赞。
Taṃ sutvā abhayo thero, taṃ dānadvayameva so; Rañño cittappasādatthaṃ, saṃ vaṇṇesi anekadhā.
在那五位长老当中,有一个是接受酸粟米粥的那位。
摩利耶天人大长老,住在须摩那峰山上。
Tesu pañcasu theresu, kaṅguambilagāhako; Maliya deva mahāthero, sumanakūṭamhi pabbate.
先施九百比丘食,己身方食所余食;
能令大地震动者,达摩修多长老也。
Navannaṃ bhikkhusatānaṃ, datvā taṃ paribhuñji so; Pathavīcālako dhamma, suttathero tu taṃ pana.
在迦梨耶尼迦精舍,分施与诸比丘;
按五百之数,令彼等受用。
Kalyāṇikavihāramhi, bhikkhūnaṃ saṃvibhājiya; Dasaddhasa tasaṅkhānaṃ, paribhoga makāsayaṃ.
住在多楞伽罗的达摩定那长老,于皮扬古岛中,
施与一万而受用。
Talaṅgara vāsiko dhamma, dinnatthero piyaṅguke; Dīpe dasasahassānaṃ, datvāna paribhuñjitaṃ.
住在芒嘎纳村的小帝萨长老,有大神通;
在凯拉萨,向六万人布施后,他享用了它。
Maṅgaṇavāsiko khudda, tissatthero mahiddhiko; Kelāse saṭṭhisahassānaṃ, datvāna paribhuñji taṃ.
大虎长老也曾在乌坎那伽罗的精舍住过;
布施给成百上千的众生之后,才自己享用。
Mahābyaggho ca thero taṃ, ukkanagaravihārake; Datvā satānaṃ sattānaṃ, paribhogamakāsayaṃ.
毕央古岛之上,长老持钵受食;
先施一万二千比丘,然后自己受用。
Sarakabhattagāhī tu, thero piyaṅgudīpake; Dvādasa bhikkhusahassānaṃ, datvāna paribhuñjitaṃ.
无畏长老这样说完,就让国王的心里生起了欢喜。
国王让心生起净信后,就在这里对那位长老这样说。
Iti vatvā’bhayatthero, rañño hāsesi mānasaṃ; Rājā cittaṃ pasādetvā, taṃ theraṃ idha mabruvi.
“二十四年来,我一直在为僧团服务;
愿我这身体也能成为对僧团有帮助的。
‘‘Catuvīsativassāni, saṅghassa upakārako; Aha mevaṃ hotu kāyo’pi, saṅghassa upakārako.
在大塔的瞻仰处,在僧团的办事堂里;
这是我的身体,僧团的仆役,请你们把我火化。”
Mahāthūpa dassanaṭhāne, saṅghassa kammamāḷake; Sarīraṃ saṅghadāsassa, tumhe jhāpetha me’’iti.
他对弟弟帝萨说:“贤者帝萨,大塔还没完工;
你要认真、妥善地把一切事务都完成。
Kaniṭṭhaṃ āha ‘‘bho tissa, mahāthūpe aniṭṭhitaṃ; Niṭṭhāpehi tuvaṃ sabbaṃ, kammaṃ sakkacca sādhukaṃ.
早上和傍晚,都应该用鲜花供养大塔;
还要三次向大塔献供、供养。
Sāyaṃ pāto ca pupphāni, mahāthūpamhi pūjaya; Tikkhattuṃ upahārañca, mahāthūpassa kāraya.
我于善逝教法之中所备一切义务,
孩子啊,愿你毫无遗漏地一一奉行。
Paṭiyāditañca yaṃ vattaṃ, mayā sugata sāsane; Sabbaṃ aparihāpetvā, tāta vattaya taṃ tuvaṃ.
孩子啊,在僧团的事务上,你任何时候都不要放逸。
这样教导他之后,国王就沉默不语了。
Saṅghassa tāta kiccesu, mā pamajjittha sabbadā’’; Itaṃ taṃ anusāsitvā, tuṇhī āsi mahīpati.
尔时比丘僧众亦共诵经,
天神以六车、由六天神带来。
Taṅkhaṇaṃ gaṇasajjhāyaṃ, bhikkhusaṅgho akāsi ca; Devatā cha rathe ceva, chahi devehi ānayuṃ.
“你来到我们的天界吧,这里是让国王欢喜的地方。”
Yācuṃ visuṃ visuṃ devā, rājānaṃ te rathe ṭhitā; ‘‘Amhākaṃ devalokaṃ tvaṃ, ehi rājamanoramaṃ’’.
国王听了他们的话,便说道:“且让我先闻法,
你们暂且忍耐。”随即以手势止之。
Rājā tesaṃ vaco sutvā, ‘‘yāva dhammaṃ suṇomahaṃ; Adhivāsetha tāvā’’ti, hatthākārena vārayi.
国王心想“比丘们不要害怕”,阻止了大众的诵习。
国王停止了诵习,问起这件事的缘由。
Vāreti gaṇasajjhāya, mībhi mantvāna bhikkhavo; Sajjhāyaṃ ṭhapayuṃ rājā, pucchitaṃ ṭhānakāraṇaṃ.
他们因为“请等一下”这个示意的缘故,就说“已经给过了”。
国王说:“尊者,不是这样的。”说完这话,就对他说了起来。
‘‘Āgamethā’’ti saññāya, dinnattā’ti vadiṃsu te; Rājā ‘‘netaṃ tathā bhante’’, iti vatvāna taṃ vadi.
有些人听了这话,便以为:“此人畏惧死怖,故尔哀号。”
这是为了断除他们的疑惑。
Taṃ sutvāna janā keci, ‘‘bhīto maccubhayā ayaṃ; Lālappatī’’ti maññiṃsu, tesaṃ kaṅkhāvinodanaṃ.
“怎样才能让人知道,你的那些车已经带来了呢?”
Kāretuṃ abhayatthero, rājānaṃ evamāha so; ‘‘Jānāpetuṃ kathaṃ sakkā, ānītā te rathā’’iti.
那位智者国王让人把花抛撒到空中。
那些花环垂挂下来,各自分别悬在车辕上。
Pupphadānaṃ khipāpesi, rāja nabhasi paṇḍito; Tāni laggāni lambiṃsu, rathīsāsu visuṃ visuṃ.
大众看见那些悬挂在空中的事物之后,
国王对长老说,消除了疑惑。
Ākāse lambamānāni, tāni disvā mahājano; Kaṅkhaṃ paṭivinodesi, rājā theramabhāsitaṃ.
大王,兜率天人的城邑
这是善士们所认可的“可爱”。
‘‘Katamo devaloko hi, Rammo bhante’’ti so bruvi; ‘‘Tusinānaṃ puraṃ rāja, Rammaṃ’’iti sataṃ mataṃ.
大悲者观察成佛的时机,
弥勒菩萨确实正住在兜率天。
Buddhabhāvāya samayaṃ, olokento mahādayo; Metteyyo bodhisatto hi, vasate tusite pure.
听了长老的话,那位大王、大智者
他望着大塔,就躺下来闭上了眼睛。
Therassa vacanaṃ sutvā, mahārājā mahāmatī; Olokento mahāthūpaṃ, nipannova nimīlayi.
命终兜率刹那间,即于所送车乘上;
化生方成身自立,天身当下即显现。
Cavitvā taṃkhaṇaṃyeva, tusitā ahaṭe rathe; Nibbattitvā ṭhitoyeva, dibbadeho adissatha.
为了展示自己所作福业的果报,
向大众展示自己那庄严装扮的样子。
Katassa puññakammassa, phalaṃ dassetumattano; Mahājanassa dassento, attānaṃ samalaṅkataṃ.
他站在车上,绕大塔右转了三圈;
礼敬了佛塔和僧团之后,他前往兜率天。
Rathaṭṭhoyeva tikkhattuṃ, mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ; Katvāna thūpaṃ saṅghañca, vanditvā tusitaṃ agā.
Nāṭakiyo idhāgantvā, makuṭaṃ yattha mocayuṃ; ‘‘Makuṭamuttasālā’’ti, ettha sālā katā ahu.
国王遗体置于柴堆上时,大众在遗体旁;
在发出喧声之处,那里曾有一座名为“喧响堂”的堂。
Citake ṭhapite raññe, sarīramhi mahājano; Yatthāravi ‘‘rāvavaṭṭi-sālā’’nāma tahiṃ ahu.
他们把国王的遗体放在那个无边的平台上火化了;
就是那个平台,在这里被称为“王台”。
Rañño sarīraṃ jhāpesuṃ, yasmiṃ nissīmamāḷake; So eva māḷako ettha, vuccate ‘‘rāja māḷako’’.
这位杜咤伽摩尼王,确实配得上“大王”的称号;
他将成为弥勒世尊的上首弟子。
Duṭṭhagāmaṇirājā so, rājā nāmāraho mahā; Metteyyassa bhagavato, hessati aggasāvako.
国王的父亲就是他的父亲,
母亲将会成为母亲;
萨达提萨(Saddhatissa)是最小的弟弟,
他将会成为第二位弟子。
Rañño pitā pitā tassa, Mātā mātā bhavissati; Saddhātisso kaniṭṭho tu, Dutiyo hessati sāvako.
沙利王子者,
乃彼国王之子也。
对弥勒世尊,
他确实将会是儿子。
Sālirājakumāro yo, Tassa rañño suto tuso; Metteyyassa bhagavato, Puttoyeva bhavissati.
如是好乐善法、勤修福者,
能覆众多不定之恶。
他往生天界,享乐于整个天界,因此,
智者应当恒常乐于修福。
Evaṃ yo kusalaparo karoti puññaṃ, Chādento aniyatapāpakaṃ bahumpi; So saggaṃ sakale rami vo payāti tasmā, Sappañño sa tatarato bhaveyya puññeti.