第三十品
Tiṃsatima pariccheda
界胎构造者
Dhātugabbharacano
大王顶礼之后,邀请全体僧团;
“直至塔庙建成,请接受我的供养。”
Vanditvāna mahārājā, sabbaṃ saṅghaṃ nimantayi; ‘‘Yāvacetiyaniṭṭhānā, bhikkhaṃ gaṇhatha me’’iti.
然而僧团未予接受;他则渐次地……
凡有比丘多少,皆可安住七日;这便是七日的受持。
Saṅgho taṃ nādhivāsesi, anupubbena so pana; Yāvanto yāva sattāhaṃ, sattāhamadhivāsanaṃ.
他获得了半数的比丘,获得之后他心生欢喜;
在十八处地方,塔庙周围遍布。
Alattho’paḍḍhabhikkhūhi, te laddhā sumano’va so; Aṭṭhārasasu ṭhānesu, thūpaṭhānasamantato.
建造了凉亭之后,便举行了盛大的布施;
在那里,他供养僧团七日,随后礼送僧团离去;
Maṇḍape kārayitvāna, mahādānaṃ pavattayi; Satthāhaṃ tattha saṅghassa, tato saṅghaṃ vissajjayi.
之后,他令人击鼓,迅速召集了砖匠和木匠;
他们迅速聚集,约有五百人。
Tato bheriṃ carāpetvā, iṭṭhakā vaḍḍhakī lahuṃ; Sannipātesi te āsuṃ, pañcamattasatāni hi.
“你将如何行事?”国王被问后,答道;
我得到百名奴隶,又有一车尘土。
Kathaṃ karissasi ne’ko, pucchito āha bhūpati; ‘‘Pessiyānaṃ sataṃ laddhā, paṃsūnaṃ sakaṭaṃ ahaṃ.
Khepayissāmi ekkā’haṃ, taṃ rājā paṭibāhayi; Tato upaḍḍhupaḍḍhañca, paṃsū dve ammaṇāni ca.
国王拒绝了,那四块也是皮革;
此时,一位聪慧明辨的木匠对国王说:
Āhaṃsu rājā paṭibāhi, caturo tepi vaḍḍhakī; Atheko paṇḍito byatto, vaḍḍhakī āha bhūpatiṃ.
在臼中将之捣碎,又以簸箕簸扬;
再于磨石上研细,这便是尘土所成的皮革。
‘‘Udukkhale koṭṭayitvā, ahaṃ suppehi vaṭṭitaṃ; Piṃsāpayitvā nisade, etaṃ paṃsūnamammaṇaṃ.
Iti vutto anuññāsi, tiṇādinetthano siyuṃ;
所谓‘于支提处’者,谓大地之主,勇猛齐于天帝;
Cetiyamhīti bhūmindo, indatulyaparakkamo.
‘‘Kaṃ saṇṭhānaṃ cetiyaṃ taṃ, karissasi tuvaṃ iti; Pucchitaṃ taṃkhaṇaṃyeva, vissakammo tamāvisi.
Sovaṇṇapātiṃ to yassa, purāpetvāva vaḍḍhakī; Pāṇinā vārimādāya, vāripiṭṭhiyamāhanī.
现起了一个晶莹如水晶般透明的大水泡;
国王心满意足,便会如此而行。
Phalika lolasadisaṃ, mahāphubbuḷamuṭṭhahi; Āhī’disaṃ karissati, tussitvāna’ssa bhūpati.
一对价值千金的衣料,以及一双装饰华美的鞋履,
并令施与一万二千钱币。
Sahassagghaṃ vatthayugaṃ, tathā’laṅkāra pādukā; Kahāpanāni dvādasa-sahassāni ca dāpapi.
‘‘Iṭṭhakā āhārāpessaṃ, apīḷento kathaṃ nare’’; Iti rājā vicintesi, rattiṃñatvāna taṃ marū.
运来砖块,置于塔的四面后
夜复一夜铺放,每夜所铺恰足一日之用
Cetiyassa catuddhāre, āharitvāna iṭṭhakā; Rattiṃ rattiṃ ṭhapayiṃsu, ekekāhapahonakā.
苏摩诺王听闻后,便开始了造塔工程
并告知:“此处工程无益,不应为之。”
Taṃ sutvā sumanorājā, cetiye kammamārabhi; Amūlamettha kammañca, na kātabbanti ñāpayi.
在每一扇门处,放置了钱币;
一万六千件衣物,以及众多其他的衣物。
Ekekasmiṃ duvārasmiṃ, ṭhapāpesi kahāpaṇe; Soḷasasatasahassāni, vatthānisu bahūni ca.
种种庄严具,嚼食、啖食及饮品;
香、花鬘、香丸等,及口气清新五物。
Vividhañca alaṅkāraṃ, khajjaṃbhojjaṃ sapānakaṃ; Gandhamālāguḷādica, mukhavāsakapañcakaṃ.
“随心所欲而选取,随心所欲而行作;
国王的官员们这样观察后,便给予了。
‘‘Yathārucitaṃ gaṇhantu, kammaṃ katvā yathāruciṃ; Te tatheva apekkhitvā, adaṃsu rājakammikā.
一位比丘尼希望参与建塔的工作,
取来一团泥土,亲手准备。
Thūpakammasahāyattaṃ, eko bhikkhunikāmayaṃ; Mattikāpiṇḍamādāya, attanā abhisaṅkhataṃ.
到了塔所在之处,国王的工匠们正在扩建;
她把那泥团递给木匠,木匠接取之时,她便明白了其中的含义。
Gantvāna cetiyaṭṭhānaṃ, vaḍḍhetvā rājakammike; Adāsi taṃ vaḍḍhakissa, gaṇhantoyeva jāniso.
晓了她的心意后,那里便生起了好奇;
国王次第听闻后,前来问木匠。
Tassā kāraṃ viditvāna, tatthāhosi kutūhalaṃ; Kamena rājā sutvāna, āgato pucchi vaḍḍhakī.
天人一手持花,比丘众——
一手持泥团,他们给我,而我
Deva ekena hatthena, pupphānā’dāya bhikkhavo; Ekena mattikāpiṇḍaṃ, denti mayhaṃ ahaṃ pana.
Ayaṃ āgantuko bhikkhu, ayaṃ nevāsiko iti; Jānāminevā’ti vaco, sutvā rājāsamappayi.
Ekobalatthaṃ dassetuṃ, mattikā dāyakaṃ yatiṃ; So balatassa dassesi, so taṃ rañño nivedayi.
这些是未开放的莲花苞,在大菩提场共有三处;
国王让那位有力者安置好后,便令人施与了比丘。
Jātimakulakumbheso , mahābodhaṅgaṇe tayo; Ṭhapāpetvā balatthena, rājā dāpesi bhikkhuno.
未加了解便作了供养后,这位比丘仍站立在那里;
有位具力之人向他禀告,那时那位行者方得知晓。
Ajānitvā pūjayitvā, ṭhitasse’tassa bhikkhuno; Balattho taṃ nivedesi, tadā taṃ jāni so yati.
在克利瓦特境内,居于毕扬伽拉之人;
那位长老在营建塔寺时,渴望有同伴相助。
Kelivāte janapade, piyaṅgallanivāsiko; Thero cetiyakammasmiṃ, sahāyattaṃ nikāmayaṃ.
Tassitthikāvaḍḍhakissa, ñātako idha āgato; Tassiṭṭhikā samattena, ñāto katvāna iṭṭhakaṃ.
Kammiyevaḍḍhayitvāna, vaḍḍhakissa adāsitaṃ; So taṃ tattha niyojesi, kolāhalamahosi ca.
国王听闻后便说:‘那块砖可以认出。’
“即使知道,也不能。”增长者对国王说道。
Rājā sutvāva’ taṃ āha, ‘‘ñātuṃ sakkā tamiṭṭhikaṃ’’; Jānantopi na sakkāti, rājānaṃ āha vaḍḍhakī.
‘‘Jānāsi taṃ tvaṃ theraṃti’’, Vutto āmā’’ti bhāsito; Taṃ ñāpanatthaṃ appesi, Balatthaṃ tassa tūpati.
Balattho tena taṃ ñatvā, rājānuññāyupāgato; Kaṭṭhahālapariveṇe, theraṃ passiya mantiya.
了知长老所行之路与住处后,
他说道:“我与你们一同前往自己的村庄。”
Therassa magamanāhañca, gatiṭhānañca jāniya; ‘‘Tumhehi saha gacchāmi, sakaṃ gāmaṃ’’nti bhāsiya.
他禀报国王此事全部情况,国王便命他布施并给与
给了他一对价值千金的衣服,以及一张昂贵的红毯。
Rañño sabbaṃ nivedesi, rājā tassa adāpayi; Vatthayugaṃ sahassagghaṃ, mahagghaṃ rattakambalaṃ.
布施了许多沙弥的资具,以及许多糖块,
令他布施一管香油后,加以教导。
Sāmaṇake parikkhāre, bahuke sakkharampi ca; Sugandha telanāḷiñca, dāpetvā anusāsitaṃ.
他与长老一同前往,来到一处显眼而可爱的小丘,
请长老在清凉的树荫下、有水之处坐下。
Therena saha gantvā so, dissante piyagallake; Theraṃ sītāya chāyāya, sodakāya nisīdiya.
施与糖和水之后,以油涂其双足,
奉上鞋子,并将诸资具呈上。
Sakkharapāṇakaṃ datvā, pāde telena makkhiya; Upāhanāni yojetvā, parikkhāre upānayi.
这些是我为常来应供的长老所持之物;
而这两件衣本是为我儿所备,现在我将它们悉数赠予你们。
Kulūpagassa therassa, gahitā me ime mayā; Vatthayugaṃtu puttassa, sabbe tāni dadāmi vo.
说完这番话并施与后,他们拿取衣袍便即离去;
礼敬之后,他奉王命向国王转达了信息。
Iti vatvāna datvā te, gahetvā gacchato pana; Vanditvā rājavacasā, rañño sandesamāha so.
大宝塔建造之时,具念的工匠们;
无数众生以净信,欢喜往生善趣。
Mahāthūpe kayiramāne, satiyākammakārakā; Anekasaṅkhāhi janā, pasannā sugatiṃ gatā.
仅以心之净信,于善逝处得最上之趣;
了知此理后,智者当行塔供养。
Cittappasādamattena, sugate gatiuttamā; Labbhatīti viditvāna, thūpapūjaṃ kare budho.
两位女子在此以劳力做工后,
大宝塔圆满落成时,便生于三十三天。
Ettheva bhatiyā kammaṃ, karitvā itthiyo duve; Tāvatiṃsamhi nibbattā, mahāthūpamhi niṭṭhite.
省察过去业后,二者亲见业果;
手持香与花鬘等,前来供养塔。
Āvajjitvā pubbakammaṃ, diṭṭhakammaphalā ubho; Gandhamālā’diyitvāna, thūpaṃ pūjetumāgatā.
Gandhamālāhi pūjetvā, cetiyaṃ abhivandisuṃ; Tasmiṃ khaṇe bhātivaṅka-vāsī thero mahāsivo.
Rattibhāge mahāthūpaṃ, vandissāmīti āgato; Tādisvāna mahāsatta-paṇṇirukkhama passito.
不显现自身,而见那神妙的来处
站在那里,待她们礼敬完毕,最后才被问起
Adassayitvā attānaṃ, passaṃ sampattimabbhutaṃ; Ṭhatvā tāsaṃ vandanāya, pariyosāne apucchitaṃ.
全岛明耀,
诸位于此以身为光,
曾造作了何种业,
从此处去往天界?'
‘‘Bhāsate sakalo dīpo, Dehobhāsena vo idha; Kinnukammaṃ karitvāna, Devalokaṃ ito gatā.
诸天神对他说:“在大塔所造之业,
对如来生起如此的净信,确实有大果报。”
Mahāthūpe kataṃ kammaṃ, tassa āhaṃsu devatā; Evaṃ tathāgate heva, pasādo hi mahapphalo.
将三只花篮供于塔上,以砖层层垒砌;
使地面平整后,如具神通者般沉没。
Pupphadhānattayaṃ thūpe, iṭṭhikāhi citaṃ citaṃ; Samaṃ pathaviyā katvā, iddhimanto’va sīdayuṃ.
他们就这样令九次堆砌的全部砖块沉陷;
随后,国王召集了比丘僧团。
Nava vāre citaṃ sabbaṃ, evaṃ osīdayiṃsu te; Atha rājā bhikkhusaṅgha-sannipāta makārayi.
在那集会之中,有八万比丘;
国王来到僧团前,供养之后,恭敬礼拜。
Tatthāsītisahassāni , sannipātamhi bhikkhavo; Rājā saṅghamupāgamma, pūjetvā abhivandiya.
Iṭṭhakosidanehetuṃ, pucchi saṅgho viyākari; ‘‘No sīdanatthaṃ thūpassa, iddhimantehi bhikkhūhi.
大王,那件事已经做了,如今不会再做;
改变方式之后,请完成此大塔。
Kataṃ etaṃ mahārāja, na idāni karissate; Aññathattamakatvā taṃ, mahāthūpaṃ samāpaya.
国王闻言心生欢喜,遂启建塔工程;
于十处供花之所,各以十亿砖砌之。
Taṃ sutvā sumano rājā, thūpakammamakārayi; Pupphādhānesu dasasu, iṭṭhikā dasakoṭiyo.
比丘僧团令沙弥、优多罗与须摩那,
车比耶用云色石建造舍利室。
Bhikkhusaṅgho sāmaṇere, uttaraṃ sumanampi ca; ‘‘Cebhiya dhātugabbhatthaṃ, pāsāṇe meghavaṇṇake.
Āharathā’’ti yojesi, te gantvā uttaraṃ kuruṃ; Asīti ratanāyāma, vitthāre ravibhāsure.
Aṭṭhaṅgulāni bahale, gaṇṭhipupphanibhe subhe; Chameghavaṇṇapāsāṇe, āhariṃsu khaṇetato.
Pupphadhānassa upari, majjhe ekaṃ nipātiya; Catupassamhi caturo, mañjūsaṃ viya yojiya.
Ekaṃ pidhānakatthāya, disābhāge puratthime; Adassanaṃ karitvā te, ṭhapayiṃsu mahiddhikā.
Majjhamhi dhātugabbhassa, tassa rājā akārayi; Ratanamayaṃ bodhirukkhaṃ, sabbākāramanoramaṃ.
Aṭṭhārasa rataniko, khandho sākhāssa pañca ca; Pavālamayamūlo so, indanīle patiṭṭhito.
其干犹如极净白银,以宝石之叶为庄严;
叶片呈金色与淡黄,果实与嫩芽皆为珊瑚。
Susuddharajatakkhandho, maṇipattehi sobhito; Hemamayapaṇḍupatta, phalo pavāḷaaṅkuro.
于是,其枝干上既有吉祥饰物,又有垂挂的花鬘;
这里有四足众的行列,美如鹅行。
Atha maṅgalikā tassa, khandhe pupphalatāpi ca; Catuppadānaṃ pantīdha, haṃsapanti ca sobhanā.
上方美妙的华盖漫无边际,珍珠与铃铛缀成网罗;
金色铃铛的行列,与各处的花鬘。
Uddhaṃ cāruvitānante, muttā kiṃ kiṇijālakā; Suvaṇṇa ghaṇṭāpantīdha, dāmāni ca tahiṃ tahiṃ.
天盖四角,有珍珠鬘之束;
价值九千金币的宝剑,一一悬挂。
Vitāna catukoṇamhi, muttādāmakalāpako; Navasata sahassaggho, eke ko asilambito.
日、月、星辰之形,及种种莲花;
皆由诸宝所成,安置于彼,于彼悬挂。
Ravicandatāra rūpāni, nānāpadumakāni ca; Ratanehi katāneva, dhitāne appitāna’yuṃ.
一千零八种,种种环饰;
价值昂贵、色彩缤纷,悬于天盖之中。
Aṭṭhuttarasahassāni, vattāni vividhāni ca; Mahagghanānāraṅgāni, vitāne lambitāna’yuṃ.
围绕菩提树,立起了种种宝石所成的栏杆;
以巨大的石板与珍珠,铺设于其间。
Bodhiṃ parikkhipitvāna, nānāratanavedikā; Mahāmalaka muttāhi, santhāretu tadantare.
种种宝花,以及四种香水;
一排排满瓶,被安置在菩提树根旁。
Nānāratana pupphānaṃ, catugandhūdakassa ca; Puṇṇā puṇṇaghaṭapanti, bodhimūle katāna’yuṃ.
在菩提树东侧,铺设了价值千万的坐具;
他使一尊金光灿烂的佛像端坐于座。
Bodhi pācina paññatte, pallaṅkekoṭiagghake; Sovaṇṇa buddhapaṭimaṃ, nisīdāpesi bhāsuraṃ.
佛像的身体各部分,皆依适当比例安布;
由各色宝石造成,极为明丽照人。
Sarīrāvayavātassā, paṭimāya yathārahaṃ; Nānāvaṇṇehi ratanehi, katā surucirā ahuṃ.
大梵天立于此地,手持白色伞盖;
帝释天以胜利右旋螺,行灌顶之礼;
Mahābrahmā ṭhito tattha, rājatacchatta dhārako; Vijayuttarasaṅkhena, sakko ca abhisekado.
Viṇāhattho pañcasikho, kāḷanāgo sanāṭiko; Sahassahattho māro ca, sahattīsaha kiṃkaro.
东向呈结跏趺坐之相,其余三方亦然;
价值亿兆财富的床座,铺设圆满。
Pācinapallaṅkanibhā, tīsu sesadisāsu ca; Koṭikoṭidhanagghā ca, pallaṅkā atthatā ahuṃ.
以菩提树为床头,众宝所严饰;
价值一亿的床座,已然敷设。
Bodhiṃ ussisake katvā, nānāratanamaṇḍitaṃ; Koṭi dhanagghakaṃyeva, paññattaṃ sayanaṃ ahu.
在七七日的各个处所,各处随宜;
行增上事业,及梵天劝请。
Sattasattāha ṭhānesu, tattha tattha yathārahaṃ; Adhikāre akāresi, brahmayācanameva ca.
Dhammacakkappavattañca, yasapabbajanampi ca; Bhaddavaggiya pabbajjaṃ, jaṭilānaṃ damanampi ca.
频毗娑罗王前来,及入王舍城;
受取竹林园,及八十位大弟子。
Bimbisārāgamañcāpi , rājagehappavesanaṃ; Veḷuvanassagahanaṃ, asītisāvake tathā.
前往迦毗罗卫城,及宝经行处;
罗睺罗与阿难出家,及祇园受施。
Kapila vatthugamanaṃ, tathā ratana caṅkamaṃ; Rāhulānandapabbajjaṃ, gahaṇaṃ jetavanassa ca.
Ambamūle pāṭihīraṃ, tāvatiṃsamhi desanaṃ; Devorohaṇapāṭihīraṃ, therapañhasamāgamaṃ.
Mahāsamaya suttantaṃ, rāhulovādamevaca; Mahāmaṅgalasuttañca, dhanapālasamāgamaṃ.
阿罗婆迦的调伏、央掘摩罗的调伏,及阿波逻罗龙王的调伏;
波陀延那的集会,以及寿命的舍弃,也是如此。
Āḷavakaṅgulimāla, apalāladamanampi ca; Pārāyanakasamitiṃ, āyuvossajjanaṃ tathā.
食用猪肉干,以及一对金匠之子;
饮用澄净之水,以及般涅槃。
Sūkaramaddavaggāhaṃ, siṅgīvaṇṇayugassa ca; Pasannodakapānañca, parinibbāna meva ca.
天人的悲泣,向长老顶礼;
火化与火焰熄灭,以及在那里的供养。
Devamanussa paridevaṃ, therena pādavandanaṃ; Dahanaṃ agginibbānaṃ, tattha sakkāra meva ca.
以斗量分舍利,及令人心生净信之事;
善生者造作了大部分的本生经。
Dhātuvitaṅga doṇena, pasādajanakāni ca; Yebhuyyena akāresi, jātakāni sujātimā.
Vessantara jātakantu, vitthārena akārayi; Kusināpurato yāva, bodhimanti tatheva ca.
四大天王安住于四方;
三十三位天子,与三十二位天女;
Catuddisaṃ te cattāro, mahārājā ṭhitā ahuṃ; Tettiṃsadeva puttā ca, bāttiṃsa ca kumāriyo.
八位夜叉将军,及另外二十位;
合掌的天神,以及持着满盛鲜花之瓶者紧随其后。
Yakkhasenāpatiaṭṭha, vīsati ca tato pari; Añjalīpaggahādevā, pupphapuṇṇaghaṭā tato.
舞蹈的天神,奏乐的天神;
持镜的天神,同样还有手执花枝的天神。
Naccakā devatāceva, tūriyavādaka devatā; Ādāsagāhakā devā, pupphasākhā dharā tathā.
持莲花等物之天神,及其他种种天神;
珍宝行列,及正法之轮亦然;
Padumādigāhakā devā, aññe devā ca nekadhā; Ratanagghiya panti ca, dhammacakkāna meva ca.
持剑天神之列,持伞天神亦然;
他们的头顶上,有五肘高的灯盏,盛满香油。
Khaggadharādevapanti, devāpātidharā tathā; Tesaṃ sīse pañcahatthā, gandhatelassa pūritā.
一行身披细亚麻布衣的天人,常合掌恭敬而立;
在四角的水晶座上,各有一颗大宝珠。
Dukūlavaṭṭikā panti, sadāpañjalitā ahu; Phalikagghiye catukkaṇṇe, ekeko ca mahāmaṇi.
黄金、宝珠、珍珠与金刚的堆聚
四角处有四种光明,灿然闪耀
Suvaṇṇamaṇi muttānaṃ, rāsiyo vajirassa ca; Catukkaṇṇesu cattāro, kathā’hesuṃ pabhassarā.
犹如脂色的石板,在墙上熠熠生辉
明咒安奉于内,以作舍利室的庄严。
Medavaṇṇakapāsāṇa, bhittiyaṃyeva ujjalā; Vijjātā appitā āsuṃ, dhātugabbhevibhūsitā.
一切如此之圣像,皆在悦意的舍利室中;
大地之主为兴大祭,命人建造了坚固的塔宇。
Rūpakānettasabbāni, dhātugabbhe manorame; Ghanakoṭṭi mahemassa, kārāpesi mahīpati.
Kammādhiṭṭhāyako ettha, sabbaṃ saṃvidahi imaṃ; Indagutto mahāthero, chaḷabhiñño mahāmatī.
Sabbaṃ rājiddhiyā etaṃ, devatānañca iddhiyā; Iddhiyā ariyānañca, asambādhaṃ patiṭṭhitaṃ.
具足信与戒庄严的智者,如实了知此功德后,
当如供养住世善逝般,敬奉此牟尼舍利。
Niṭṭhantaṃ sugatañca pūjiyatamaṃ lokuttamaṃ nittamaṃ; Dhātu tassa vicuṇṇitaṃ janahitaṃ āsiṃsatā pūjiya; Puññaṃ taṃ samamicca’cecca matimā saddhāguṇalaṅkato; Tiṭṭhantaṃ sugataṃ viya’ssa munino dhātu ca sambūjaye.