第二十九章
Ekūnatiṃsatima pariccheda
资粮就这样圆满齐备,在卫塞月的满月日;
在卫塞星宿出现的时候,开始兴建大塔。
Evaṃ samatte sambhāre, vesākhapuṇṇamāsīyaṃ; Patte visākhanakkhatte, mahāthūpatthamārabhi.
移除了那里的(旧)塔之后,又挖开了建塔的地基。
国王亲手拿起锄头,为了让大地变得坚实,用各种方式整治土地。
Hāretvāna tahiṃ thūpaṃ, thūpaṭhānamakhāṇayi; Satthahattho mahīpālo, thirī kātuṃ manekadhā.
让战士们把圆石搬到那里;
用槌子敲打,把石头砸成粉末。
Yodhehi āharāpetvā, guḷapāsāṇake tahiṃ; Kūṭehi āhanāpetvā, pāsāṇe cuṇṇite atha.
以裹着皮革之足的大公象踩踏。
以智慧辨别有益与无益,使大地变得坚实。
Cammavanaddha pādehi, mahāhatthīhi maddayi; Bhūmiyā thirībhāvatthaṃ, atthānatthavicakkhaṇo.
在天空恒河落水处,恒常潮湿浸润之处。
那里的陶土很细,周围方圆三十由旬。
Ākāsa gaṅgāpatita-ṭṭhāne satatatintake; Mattikā sukhumā tattha, samantā tiṃ sayojane.
这些就像生酥一样的陶土,因为质地细腻,所以被称为生酥土。
诸漏已尽的沙弥们,从那里取来了陶土。
Navanīta mattikā’tesā, sukhumattā papuccati; Khīṇāsavā sāmaṇerā, mattikā āharuṃ tato.
他让人铺上陶土,在那里的石台上。
他让人铺上砖块,并围以黏土围墙。
Mattikā attharāpesi, tattha pāsāṇakoṭṭime; Iṭṭhakā attharāpesi, mattiko pariissaro.
它的上面有一层白灰,上面再铺一层金刚砂。
它的上方有一层铁网,再往上则是碎石。
Tasso parikharasudhaṃ, kuruvindaṃ tatopari; Tasso pariayojālaṃ, marumbantu tatoparaṃ.
沙弥们从雪山带来了香气芬芳的东西。
国王让人铺好地面,又在上面铺了水晶。
Āhaṭaṃ sāmaṇerehi, himavantā sugandhakaṃ; Santharāpesi bhūmindo, phaḷikantu tatopari.
他令人铺设石板,其上以水晶为面;
凡一切需用黏土之工处,所用皆名“如酥”之泥浆。
Sīlāyo santharāpesiccha phaḷikasantharo pari; Sabbattha mattikākicce, navanītavhayā ahu.
把卡毗陀树的树脂榨取出来,和香水混合在一起;
八指厚的铁板,放在石板上。
Niyyāsena kapiṭṭhassa, sannitena rasodake; Aṭṭhaṅgulaṃ bahalaetā, lohapaṭṭaṃ sīlopari.
雄黄与芝麻油研磨成的液体,在其之上;
车王把一块七指宽的银板铺开了。
Manosilāyatilate-lasannitāya tato pari; Sattaṅgulaṃ sajjupaṭṭaṃ, santharesi rathesabho.
大地之主就在大塔奠基之处,
做完各种准备工作后,以清净明澈的心。
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhāne evaṃ mahīpati; Kāretvā parikammāni, vippasannena cetasā.
阿沙荼月白分第十四日,
召集比丘僧众后,说了这番话。
Āsaḷhī sukkapakkhassa, divasamhi catuddase; Kāretvā bhikkhusaṅghassa, sannipātamidaṃ vadi.
为建大塔故,尊者们,吉祥基石我明日将安立于此;
愿僧团大众,一时咸集。
Mahācetiya matthāya, bhadantāmaṅgaliṭṭhakaṃ; Patiṭṭhāpessaṃ sve ettha, sabbo saṅgho sametuno.
Buddha pūjā payogena, mahājanahītatthiko; ‘‘Mahājano’ posathiko, gandhamālādigaṇhiya.
愿大塔的奠基仪式明天举行。”
他派大臣们去装饰塔址。
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhānaṃ yātu suve’’iti; Cetiya ṭhāna bhūsāya, amacce ca niyojayi.
奉国王之命,心怀对牟尼圣者的敬爱;
他们以种种方式,将那处胜地装饰得庄严殊妙。
Āṇāpitā narindena, munino piyagāravā; Anekehi pakārehi, te taṃ ṭhānamalaṅkaruṃ.
整座城邑,以及来到这里的那条道路;
国王用各种方式装饰了。
Nagaraṃ sakalañceva, maggañceva idhāgataṃ; Anekehi pakārehi, alaṅkārayi bhūpati.
清晨,他让人在城的四门安置;
又安置浴者与浴师,以及少者与多者亦复如是。
Pabhāte ca catudvāre, nagarassa ṭhapāpayi; Nahāpite nahāpake ca, appake ca bahūtathā.
衣服、香与花环,以及种种甘美食物;
大地之主为大众之利,乐于大众之福祉。
Vatthāni gandhamālā ca, annāni madhurāni ca; Mahājanatthaṃ bhūmindo, mahājanahite rato.
这些东西都已经准备好了,随自己的喜好取用之后,
城镇居民和乡下人也都去了塔庙那里。
Paṭiyattāni etāni, sādiyitvā yathāruci; Porājānapadāceva thūpaṭhānamupāgamuṃ.
许多精心装饰的侍从,按各自的位置依次排列;
国王受大臣们的保护,就照常待在自己的位置上。
Sumaṇḍitehi nekehi, ṭhānantara vidhānato; Ārakkhito amaccehi, yathāṭhānaṃ mahīpati.
众多严妆如天女的舞女簇拥着他,
他亦装扮华丽、光彩照人。
Sumaṇḍitāhi nekāhi, devakaññūpamāhi ca; Nāṭakīhi paribbuḷho, sumaṇḍita passādhito.
被四万人众围绕簇拥着,
各种乐器齐声奏响,他像天王一样气派华丽。
Cattālīsa sahassehi, narehi parivārito; Nānā tūriya saṅghuṭṭho, devarāja vilāsavā.
明辨应行不应行,
日暮来至大塔奠基处,普令大众悉欢喜。
Mahāthūpa patiṭṭhānaṃ, ṭhānāṭhāna vicakkhaṇo; Aparaṇhe upāgañchi, nandayanto mahājanaṃ.
他赠予了一千零八件衣服。
包扎好的物品放在中间,四周也是这样。
Aṭṭhuttarasahassaṃ so, sāṭakāniṭṭhapāpiya; Puṭabaddhāni majjhamhi, catupasse tato pana.
大王将无数布料堆成堆;
又令人用蜂蜜、酥油、糖等物,为求吉祥而安置。
Vatthāni rāsīṃkāresi, aenakāni mahīpati; Madhusappi guḷādīhi ca, maṅgalatthaṃ ṭhapāpayi.
诸方众比丘,尚且来集此;
此处岛上僧,其来何须言。
Nānādesehipā’gañchuṃ, bahavo bhikkhavo idha; Idha dīpaṭṭhasaṅghassa, kā kathāva idhāgame.
长老率八万比丘,来至王舍城之侧;
因达古达,统摄大僧团者。
Thero’ sīti sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā; Rājagahassa sāmantā, indagutto mahāgaṇī.
法军大长老带领一万二千位比丘,
从仙人堕处来到塔庙之地。
Sahassāni’sipatanā, bhikkhūnaṃ dvādasā’diya; Dhammaseno mahāthero, cetiyaṭhānamāgamā.
带着六万名比丘,来到了这里;
喜见大长老,从祇园精舍而来。
Saṭṭhibhikkhusahassāni, ādāya idhamāgamā; Pīyadassī mahāthero, jetārāma vihārato.
佛护长老从毗舍离的大林而来,
带着一万八千位比丘一起来。
Vesālī mahāvanato, theroru buddharakkhito; Aṭṭhārasa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
从憍赏弥的科斯达来的丹玛·拉奇达长老;
带着三万位比丘,来到了这里。
Kosambī ghositārāmā, theroru dhammarakkhito; Tiṃsabhikkhusahassāni, ādāya idha āgamā.
长老从南山带领优禅尼比丘众前来,
桑卡拉奇达长老有四万。
Ādāyujjenīyaṃ thero, dakkhiṇa girito yati; Cattārīsa sahassāni, agoru saṅgharakkhito.
率十万比丘、六万比丘,
于花城阿育园中,长老名曰密提尼。
Bhikkhūnaṃ satasahassaṃ, saṭṭhasahassāni cā’diya; Pupphapure’sokarāmā, thero mittiṇṇa nāmako.
二十八万。
长老优底诺带着比丘们,从迦湿弥罗地区。
Duve satasahassāni, sahassāni asīti ca; Bhikkhū gahetvānu’ttiṇṇo, thero kasmiramaṇḍalā.
Cattārīsata sahassāni, sahassāni ca saṭṭhi ca; Bhikkhū pallavabhogamhā, mahādevo mahāmatī.
从臾那城阿腊散陀来的,臾那族的大护法;
长老带着三万位比丘,一起来到了。
Yonanagarā’lasandāso, yona mahādhammarakkhito; Thero tiṃsa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
长老优陀罗从荒林离转处的坐卧具而来,
带着六万名比丘来到了。
Vañjhāṭavivattaniyā, senāsanā tu uttaro; Thero saṭṭhisahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
心护大长老从菩提道场的住处
带领三万比丘来到这里。
Cittagutto mahāthero, bodhimaṇḍavihārato; Tiṃsa bhikkhusahassāni, ādiyitvā idhāgamā.
参达·古达大长老,从林居之地而来;
他带领八万名修道者来到这里。
Candagutto mahāthero, vanavāsapadesato; Āgāsīti sahassāni, ādiyitvā yatī idha.
日护大长老从克拉沙精舍而来。
带着九万六千名比丘一起来到。
Sūriyaguttomahāthero, kelāsamhā vihārato; Channavuti sahassāni, bhikkhūādāya āgamā.
对于住在岛上的比丘们,以及从各处前来的一切比丘,
古人们没有说过它的数量界限。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsinaṃ, āgatānañca sabbaso; Gaṇanāya paricchedo, porāṇehi na bhāsito.
所有聚在一起的比丘,在那场集会中;
已说的正是那些漏尽者,他们共有九十六俱胝。
Samāgatānaṃ sabbesaṃ, bhikkhunaṃ taṃ samāgame; Vuttā khīṇāsavāyeva, te channavutikoṭiyo.
诸比丘如法围绕大塔之处,
于中间留出空地,为国王而站立。
Te mahācetiyaṭhānaṃ, parivāretvā yathārahaṃ; Majjhe ṭhapetvā okāsaṃ, rañño aṭṭhaṃsu bhikkhavo.
国王到了那里,看见比丘僧团就这样安住着;
以清净心看见之后,满心欢喜地顶礼。
Pavisitvā tahiṃ rājā, bhikkhusaṅghaṃ tathā ṭhitaṃ; Disvā pasannacittena, vanditvā haṭṭhamānaso.
用香和花环供养之后,又行了三圈右绕之礼;
走进满瓶坛场的中央,一切吉祥。
Gandhamālāhi pūjetvā, katvāna tipadakkhiṇaṃ; Majjhe puṇṇaghaṭaṭhānaṃ, pavisitvā samaṅgalaṃ.
系在金柱上、不停旋转的杖杆;
银所造而纯净,由净喜之力而生起。
Suvaṇṇakhīle paṭimukkaṃ, paribbhamanadaṇḍakaṃ; Rājatena kataṃ suddhaṃ, suddhapīti balodayo.
由装扮整齐的善生大臣使其取过后,
以殊胜吉祥为本质,以真实与繁荣为归宿。
Gāhayitvā amaccena, maṇḍitena sujātinā; Abhimaṅgalabhūtena, bhūtabhūtiparāyaṇo.
他下定决心要建造一座宏伟的塔院;
他已着手让人在平整好的地面上把它旋转起来。
Mahantaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, kāretuṃ katanicchayo; Bhamāpayitu māraddho, parikammita bhūmiyaṃ.
有一位名叫悉达多的大长老,拥有大神通。
国王这样做时,具远见者阻止了他。
Siddhattho nāma nāmena, mahāthero mahiddhiko; Tathākarontaṃ rājānaṃ, dīghadassī nivārayi.
这位国王将会建造这么巨大的一座塔;
塔还没建好,他就会死去。
‘‘Evaṃ mahantaṃ thūpañca, ayaṃ rājā’rabhissati; Thūpe aniṭṭhiteyeva, maraṇaṃ assa hessati.
Bhavissati mahanto ca, thūpoduppaṭisaṅkharo; Iti so nāgataṃ passaṃ, mahantattaṃ nivārayi.
由于僧团准许,也出于对长老的敬重;
就算想做大事,也要先听取长老的话再动手。
Saṅghassa ca anuññāya, thero sambhāvanāyaca; Mahantaṃ kattukāmo’pi, gaṇhitvā therabhāsitaṃ.
奉长老之教,国王为他营建中等的塔院,
聚砖砌成。
Therassa upadesena, tassa rājā akārayi; Majjhimaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, patiṭṭhāpetumiṭṭhikā.
金銀罐各八,安置於中央;
彼具勤勇者,周匝而圍繞。
Sovaṇṇarajate ceva, ghaṭe majjheṭṭhapāpayi; Aṭṭhaṭṭha aṭṭhitussāho, parivāriya te pana.
又让人放置了一千零八只新罐;
一百零八、一百零八,而衣物则为百件。
Aṭṭhuttarasahassañca, ṭhapāpesi nave ghaṭe; Aṭṭhuttare aṭṭhuttare, vatthānaṃ tu sate pana.
他命那位受任命、以种种方式庄严的大臣,
将八块最胜之砖一一分置。
Iṭṭhikāpavarā aṭṭha, ṭhapāpesi visuṃ visuṃ; Sammatena amaccena, bhūsitena anekadhā.
然后取来一块,于种种吉祥所成之处;
在东方那一侧,先安下第一块吉祥砖。
Tato ekaṃ gāhayitvā, nānāmaṅgalasaṅkhate; Puritthimadisābhāge, paṭhamaṃ maṅgalitthikaṃ.
恭敬地安置于悦意的香泥中;
当素馨花(jātisumana)之花在那里受到供养时。
Patiṭṭhāpesi sakkaccaṃ, manuññe gandhakaddame; Jātisumana pupphesu, pūjitesu tahiṃ pana.
大地震动,其余众生也以七(种方式)而震动;
他以众人安立,并令作诸吉祥仪式。
Ahosi puthavīkampo, sesā sattāpi sattahi; Pattiṭṭhāpesa’ maccehi, maṅgalāni ca kārayi.
就这样,在阿沙荼月的白分被认定之时,
在第十五天的伍波萨他日,他让人安放了奠基石。
Evaṃ asāḷhamāsassa, sukkapakkhe’bhisammate; Uposathe pannarase, patiṭṭhāpesi iṭṭhikā.
在那里,四方安住着无漏的大长老们;
他礼拜、供养之后,次第地极为喜悦。
Catuddisaṃ ṭhite tattha, mahāthere anāsave; Vanditvā pūjayitvā ca, suppatito kamena so.
前往东北方,去见那位无漏的喜见者;
向大长老行礼之后,就站在他面前。
Pubbuttaraṃ disaṃ gantvā, piyadassiṃ anāsavaṃ; Vanditvāna mahātheraṃ, aṭṭhāsi tassa santike.
在那里,他增长着吉祥,为他说了法;
那位长老的开示,给大众带来了真实的利益。
Maṅgalaṃ tattha vaḍḍhento, tassa dhammamabhāsiso; Therassa desanā tassa, janassā’hosi sātthikā.
Cattālīsasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu; Cattālīsasahassānaṃ, sotāpattiphalaṃ ahu.
一千人证得一来果,同样数量的人证得不来果;
那里有一千位在家人证得阿拉汉果。
Sahassaṃ sakadāgāmi, anāgāmi ca tattakā; Sahassaṃyeva arahanto, tattha’hesuṃ gihījanā.
一万八千比丘众,以及比丘尼;
整整一万四千众,皆安住阿拉汉果。
Aṭṭhārasasahassāni, bhikkhūbhikkhuniyo pana; Cuddaseva sahassāni, arahatte patiṭṭhayuṃ.
对三宝怀有如此清净信心之人,
以舍离、以心解脱、以智而了知彼。
明白了“世间利益的成就是至高的”之后,
应当乐于与信等功德相应。
Evampapasannamatimā ratanattayamhi, Cāgāmimuttamanasājanatāhi tena; Lokatthasiddhi paramā bhavatīti ñatvā, Saddhādinekaguṇayoga ratiṃ kareyyāti.