第三十九章
Ekūnatiṃsatima pariccheda
资粮既已如是圆满,于卫塞月满月日;
时值卫塞星宿之际,开始兴建大塔。
Evaṃ samatte sambhāre, vesākhapuṇṇamāsīyaṃ; Patte visākhanakkhatte, mahāthūpatthamārabhi.
运来此处准备建塔之后,随即开掘塔基之地;
六十肘高的护地王,为令其坚固而多方努力。
Hāretvāna tahiṃ thūpaṃ, thūpaṭhānamakhāṇayi; Satthahattho mahīpālo, thirī kātuṃ manekadhā.
Yodhehi āharāpetvā, guḷapāsāṇake tahiṃ; Kūṭehi āhanāpetvā, pāsāṇe cuṇṇite atha.
Cammavanaddha pādehi, mahāhatthīhi maddayi; Bhūmiyā thirībhāvatthaṃ, atthānatthavicakkhaṇo.
于伽蓝瀑水注空之处,恒令细浆渗透湿漉;
微细之泥浆,周遍方圆三十由旬。
Ākāsa gaṅgāpatita-ṭṭhāne satatatintake; Mattikā sukhumā tattha, samantā tiṃ sayojane.
此如奶油之黏土,称作极细妙者;
诸漏尽沙弥,由彼处取来黏土。
Navanīta mattikā’tesā, sukhumattā papuccati; Khīṇāsavā sāmaṇerā, mattikā āharuṃ tato.
他命人于石板地面上敷设黏土;
他命人铺敷砖块,周边围以黏土。
Mattikā attharāpesi, tattha pāsāṇakoṭṭime; Iṭṭhakā attharāpesi, mattiko pariissaro.
其上覆以螺贝粉般的白灰,再往上则为朱砂;
其上布有铁网,再往上则为碎石。
Tasso parikharasudhaṃ, kuruvindaṃ tatopari; Tasso pariayojālaṃ, marumbantu tatoparaṃ.
沙弥们从雪山采来了殊妙的香物;
国王命人铺敷地面,更于其上,铺设水晶。
Āhaṭaṃ sāmaṇerehi, himavantā sugandhakaṃ; Santharāpesi bhūmindo, phaḷikantu tatopari.
Sīlāyo santharāpesiccha phaḷikasantharo pari; Sabbattha mattikākicce, navanītavhayā ahu.
取迦毗陀树的树脂,与罗娑水相混合;
铁板厚达八指,安于石板之上。
Niyyāsena kapiṭṭhassa, sannitena rasodake; Aṭṭhaṅgulaṃ bahalaetā, lohapaṭṭaṃ sīlopari.
心如雄黄与雌黄所研磨之液,从此之后;
七指宽、如银板般的布,由车尊铺设开来。
Manosilāyatilate-lasannitāya tato pari; Sattaṅgulaṃ sajjupaṭṭaṃ, santharesi rathesabho.
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhāne evaṃ mahīpati; Kāretvā parikammāni, vippasannena cetasā.
于阿沙荼月白半月的第十四日;
召集比丘僧团集会后,宣说了这番话语。
Āsaḷhī sukkapakkhassa, divasamhi catuddase; Kāretvā bhikkhusaṅghassa, sannipātamidaṃ vadi.
为大塔之顶,诸尊者,此吉祥砖;
明日我将安立于此,愿全体僧团齐集。
Mahācetiya matthāya, bhadantāmaṅgaliṭṭhakaṃ; Patiṭṭhāpessaṃ sve ettha, sabbo saṅgho sametuno.
以供养佛之仪轨,为大众谋利益者;
“大众”即布萨日的持戒者,手持香花等物。
Buddha pūjā payogena, mahājanahītatthiko; ‘‘Mahājano’ posathiko, gandhamālādigaṇhiya.
“愿大塔奠基之处明日得以成就”如是说;
并委派大臣们庄严塔址之地。
Mahāthūpa patiṭṭhāna-ṭhānaṃ yātu suve’’iti; Cetiya ṭhāna bhūsāya, amacce ca niyojayi.
人主出于对圣者的敬意,下令建造;
他们以种种庄严,装饰此圣地。
Āṇāpitā narindena, munino piyagāravā; Anekehi pakārehi, te taṃ ṭhānamalaṅkaruṃ.
整座城邑以及通往此处的道路,
国王以种种方式装饰了他。
Nagaraṃ sakalañceva, maggañceva idhāgataṃ; Anekehi pakārehi, alaṅkārayi bhūpati.
Pabhāte ca catudvāre, nagarassa ṭhapāpayi; Nahāpite nahāpake ca, appake ca bahūtathā.
备有布匹、香花鬘与甘美的饮食;
国王为人民谋福祉,致力于大众的福利。
Vatthāni gandhamālā ca, annāni madhurāni ca; Mahājanatthaṃ bhūmindo, mahājanahite rato.
这些物品皆已备好,各随所喜取用后,
城镇居民与乡民们便纷纷前往塔庙礼拜。
Paṭiyattāni etāni, sādiyitvā yathāruci; Porājānapadāceva thūpaṭhānamupāgamuṃ.
众多盛装随从,各依其位次排列;
国王由大臣们各依其位妥善护卫。
Sumaṇḍitehi nekehi, ṭhānantara vidhānato; Ārakkhito amaccehi, yathāṭhānaṃ mahīpati.
众多天女般盛装打扮的女子们,
他由舞女环绕,妙饰庄严,
Sumaṇḍitāhi nekāhi, devakaññūpamāhi ca; Nāṭakīhi paribbuḷho, sumaṇḍita passādhito.
Cattālīsa sahassehi, narehi parivārito; Nānā tūriya saṅghuṭṭho, devarāja vilāsavā.
Mahāthūpa patiṭṭhānaṃ, ṭhānāṭhāna vicakkhaṇo; Aparaṇhe upāgañchi, nandayanto mahājanaṃ.
他令人铺设一千零八匹布,
中间堆放包扎好的物品,四周也是如此安放。
Aṭṭhuttarasahassaṃ so, sāṭakāniṭṭhapāpiya; Puṭabaddhāni majjhamhi, catupasse tato pana.
Vatthāni rāsīṃkāresi, aenakāni mahīpati; Madhusappi guḷādīhi ca, maṅgalatthaṃ ṭhapāpayi.
众多比丘从各处来到这里,
此岛上的僧团,更不待言了。
Nānādesehipā’gañchuṃ, bahavo bhikkhavo idha; Idha dīpaṭṭhasaṅghassa, kā kathāva idhāgame.
Thero’ sīti sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā; Rājagahassa sāmantā, indagutto mahāgaṇī.
Sahassāni’sipatanā, bhikkhūnaṃ dvādasā’diya; Dhammaseno mahāthero, cetiyaṭhānamāgamā.
领六万比丘,来到此处;
大长老喜见,从祇园精舍而来。
Saṭṭhibhikkhusahassāni, ādāya idhamāgamā; Pīyadassī mahāthero, jetārāma vihārato.
从毘舍离大林,佛护长老而来;
率领一万八千比丘前来。
Vesālī mahāvanato, theroru buddharakkhito; Aṭṭhārasa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
从憍赏弥的瞿师罗园,法护长老而来;
率领三万比丘,来到此处。
Kosambī ghositārāmā, theroru dhammarakkhito; Tiṃsabhikkhusahassāni, ādāya idha āgamā.
来自南方山的长老,率领比丘众前来;
僧护长老率领四万比丘而来。
Ādāyujjenīyaṃ thero, dakkhiṇa girito yati; Cattārīsa sahassāni, agoru saṅgharakkhito.
比丘十万、六万等;
在花城无忧园,有一位名为密提尼的长老。
Bhikkhūnaṃ satasahassaṃ, saṭṭhasahassāni cā’diya; Pupphapure’sokarāmā, thero mittiṇṇa nāmako.
Duve satasahassāni, sahassāni asīti ca; Bhikkhū gahetvānu’ttiṇṇo, thero kasmiramaṇḍalā.
Cattārīsata sahassāni, sahassāni ca saṭṭhi ca; Bhikkhū pallavabhogamhā, mahādevo mahāmatī.
从臾那城阿腊散陀,来了臾那大护法
长老带领着三万比丘,一同前来
Yonanagarā’lasandāso, yona mahādhammarakkhito; Thero tiṃsa sahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
Vañjhāṭavivattaniyā, senāsanā tu uttaro; Thero saṭṭhisahassāni, bhikkhū ādāya āgamā.
Cittagutto mahāthero, bodhimaṇḍavihārato; Tiṃsa bhikkhusahassāni, ādiyitvā idhāgamā.
月藏大长老,来自林野住处;
率领八千行者,来到此处。
Candagutto mahāthero, vanavāsapadesato; Āgāsīti sahassāni, ādiyitvā yatī idha.
Sūriyaguttomahāthero, kelāsamhā vihārato; Channavuti sahassāni, bhikkhūādāya āgamā.
对于岛居比丘与一切前来者,
其数量之界限,古德未曾宣说。
Bhikkhūnaṃ dīpavāsinaṃ, āgatānañca sabbaso; Gaṇanāya paricchedo, porāṇehi na bhāsito.
在那集会中,一切比丘皆已聚集;
所说的唯是漏尽者,其数九十六俱胝。
Samāgatānaṃ sabbesaṃ, bhikkhunaṃ taṃ samāgame; Vuttā khīṇāsavāyeva, te channavutikoṭiyo.
他们如法围绕着大塔,
比丘们在中央留出空间,恭敬站立。
Te mahācetiyaṭhānaṃ, parivāretvā yathārahaṃ; Majjhe ṭhapetvā okāsaṃ, rañño aṭṭhaṃsu bhikkhavo.
国王进入其内,见比丘僧团如此站立;
见后心生净信,满怀欢喜而作礼。
Pavisitvā tahiṃ rājā, bhikkhusaṅghaṃ tathā ṭhitaṃ; Disvā pasannacittena, vanditvā haṭṭhamānaso.
以香与花环供养后,行右绕三匝之礼;
进入满瓶坛场中央,一切吉祥。
Gandhamālāhi pūjetvā, katvāna tipadakkhiṇaṃ; Majjhe puṇṇaghaṭaṭhānaṃ, pavisitvā samaṅgalaṃ.
系于金柱之上,旋转的杖杆;
以银制成,清净无染,由净信之力而得兴盛。
Suvaṇṇakhīle paṭimukkaṃ, paribbhamanadaṇḍakaṃ; Rājatena kataṃ suddhaṃ, suddhapīti balodayo.
由善生、庄严之大臣执持后;
成为大吉祥者,以真实之繁荣为依归。
Gāhayitvā amaccena, maṇḍitena sujātinā; Abhimaṅgalabhūtena, bhūtabhūtiparāyaṇo.
决心建造一座广大的塔院;
于已平整之地,着手令其周匝旋转。
Mahantaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, kāretuṃ katanicchayo; Bhamāpayitu māraddho, parikammita bhūmiyaṃ.
有位大长老名曰悉达多,具大神通;
具远见者阻止了正在这样做的国王。
Siddhattho nāma nāmena, mahāthero mahiddhiko; Tathākarontaṃ rājānaṃ, dīghadassī nivārayi.
‘这位国王将着手建造如此巨大的塔;
塔尚未落成,他必定会死去。’
‘‘Evaṃ mahantaṃ thūpañca, ayaṃ rājā’rabhissati; Thūpe aniṭṭhiteyeva, maraṇaṃ assa hessati.
Bhavissati mahanto ca, thūpoduppaṭisaṅkharo; Iti so nāgataṃ passaṃ, mahantattaṃ nivārayi.
Saṅghassa ca anuññāya, thero sambhāvanāyaca; Mahantaṃ kattukāmo’pi, gaṇhitvā therabhāsitaṃ.
Therassa upadesena, tassa rājā akārayi; Majjhimaṃ cetiyāvaṭṭaṃ, patiṭṭhāpetumiṭṭhikā.
他令人将金罐与银罐置放于中央;
随后以八只为一组,精勤不懈地围绕它们;
Sovaṇṇarajate ceva, ghaṭe majjheṭṭhapāpayi; Aṭṭhaṭṭha aṭṭhitussāho, parivāriya te pana.
又令人放置了一千零八只新罐;
每八只罐,配以八百件布匹。
Aṭṭhuttarasahassañca, ṭhapāpesi nave ghaṭe; Aṭṭhuttare aṭṭhuttare, vatthānaṃ tu sate pana.
他令人将八块最上等的砖一一分别放置;
由那位受认可的大臣以种种方式加以装饰。
Iṭṭhikāpavarā aṭṭha, ṭhapāpesi visuṃ visuṃ; Sammatena amaccena, bhūsitena anekadhā.
然后取来一块砖,以种种吉祥物作庄严;
于东方方位,先安放第一块吉祥砖;
Tato ekaṃ gāhayitvā, nānāmaṅgalasaṅkhate; Puritthimadisābhāge, paṭhamaṃ maṅgalitthikaṃ.
恭敬地安置在令人愉悦的香泥中;
并以素馨花于彼处作供养。
Patiṭṭhāpesi sakkaccaṃ, manuññe gandhakaddame; Jātisumana pupphesu, pūjitesu tahiṃ pana.
大地震动,其余众生亦随之震动;
由众人安置,并令作诸吉祥。
Ahosi puthavīkampo, sesā sattāpi sattahi; Pattiṭṭhāpesa’ maccehi, maṅgalāni ca kārayi.
Evaṃ asāḷhamāsassa, sukkapakkhe’bhisammate; Uposathe pannarase, patiṭṭhāpesi iṭṭhikā.
在那里,四方站立着无漏大长老;
他依次顶礼、供养后,满心欢喜。
Catuddisaṃ ṭhite tattha, mahāthere anāsave; Vanditvā pūjayitvā ca, suppatito kamena so.
前往东北方,向无漏的喜见长老,
顶礼大长老后,立于其身旁。
Pubbuttaraṃ disaṃ gantvā, piyadassiṃ anāsavaṃ; Vanditvāna mahātheraṃ, aṭṭhāsi tassa santike.
在那里,他令吉祥增长,并为他说法;
那位长老的说法,给那个大众带来了利益;
Maṅgalaṃ tattha vaḍḍhento, tassa dhammamabhāsiso; Therassa desanā tassa, janassā’hosi sātthikā.
Cattālīsasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu; Cattālīsasahassānaṃ, sotāpattiphalaṃ ahu.
一千人证斯陀含果,阿那含果亦同此数;
在家人中亦有一千人证得阿拉汉果。
Sahassaṃ sakadāgāmi, anāgāmi ca tattakā; Sahassaṃyeva arahanto, tattha’hesuṃ gihījanā.
Aṭṭhārasasahassāni, bhikkhūbhikkhuniyo pana; Cuddaseva sahassāni, arahatte patiṭṭhayuṃ.
以如是净信之心,于三宝中,
由他及诸具足舍离、心意解脱之人;
了知如此则能成就最上世间利益,
当乐修与信等诸功德相应之行。
Evampapasannamatimā ratanattayamhi, Cāgāmimuttamanasājanatāhi tena; Lokatthasiddhi paramā bhavatīti ñatvā, Saddhādinekaguṇayoga ratiṃ kareyyāti.