第二十四章
Catuvīsatima pariccheda
两兄弟之战
Dvebhātikayuddhaṃ
他精通象术、善于持弓,
那时,那位伽摩尼王子住在大城中。
Hatthassa tharukammassa, kusalo katupāsano; So gāmaṇirājasuto, mahāgāme vasī tadā.
国王让提萨王子住在迪伽瓦比;
为了守护那军队强盛、车乘具足的国土
Rājā rājasutaṃ tissaṃ, dīghavāpimhi vāsayi; Ārakkhituṃ janapadaṃ, sampanna balavāhanaṃ.
王子在伽摩尼时,检阅自己的军力;
“我将与达米罗人交战”,他遣人禀告父王。
Kumāro gāmaṇikāle, sampassanto balaṃ sakaṃ; ‘‘Yujjhissaṃ damiḷehī’’ti, piturañño kathāpayī.
Rājā taṃ anurakkhanto, ‘‘oragaṅgaṃ alaṃ’’ iti; Vāresi yāvatatiyaṃ, so tatheva kathāpayī.
Pitā me puriso honto, ne’vaṃ vakkhati teni’daṃ; Pilandhatūti pesesi, itthālaṅkāramassa so.
国王对他发怒,说:‘你们去打造一条金锁链;’
‘我要用那条锁链绑住他,因为除此之外,实在没有别的办法看住他。’
Rājā’ha tassa kujjhitvā, ‘‘karotha hemasaṅkhaliṃ; Tāya taṃ bandhayissāmi, nā’ññathā rakkhiyo hi so.
他逃往摩罗耶山之后,又因对父亲心生恼怒,返归父亲住处;
正因对父亲的恶逆,众人遂称他为杜塔伽摩尼。
Palāyitvāna malayaṃ, kujjhitvā pituno agā; Duṭṭhattāyeva pitari, āhu taṃ duṭṭhagāmaṇi.
国王于是开始建造大吉祥佛塔;
佛塔建成后,那位大地之主召集了僧团。
Rājā’tha ārabhī kātuṃ, mahāmaṅgalacetiyaṃ; Niṭṭhite cetiye saṅghaṃ, sannipātayi bhūpati.
来自质多罗山的比丘有一万二千位;
从其他各处,也都各有一万二千位比丘聚集而来。
Dvādasā’suṃ sahassāni, bhikkhū cittalapabbatā; Tato tato dvādaseva, sahassāni samāgamuṃ.
国王在僧团面前,举行了佛塔的庆典后,
召集了所有的战士,那时让他们立下了誓言。
Katvāna cetiyamahaṃ, rājā saṅghassa sammukhā; Sabbe yodhe samānetvā, kāresi sapathaṃ tadā.
‘我们绝不前往儿子们争斗之处’,他们如此说道;
众人共立盟誓,因而那场战事未曾发生。
‘‘Puttānaṃ kalahaṭṭhānaṃ, na gacchissāma no’’iti; Akaṃsu sapathaṃ sabbe, taṃ yuddhaṃ tena nāgamuṃ.
这位国王建造了六十四座寺院;
在此驻立同样的年数,之后便逝去了。
Catusaṭṭhi vihāre so, kārāpetvā mahīpati; Tattakāneva vassāni, ṭhatvā maritahiṃ tadā.
王后带着国王的遗体,乘上带篷的车;
将其运至提萨大园,并向僧团禀报。
Rañño sarīraṃ gāhetvā, channayānena rājini; Netvā tissa mahārāmaṃ, taṃ saṅghassa nivedayi.
提萨王子听闻此事,从长池赶来;
他亲自恭敬地料理了父亲的后事。
Sutvā tissakumāro taṃ, āgantvā dīghavāpito; Sarīrakiccaṃ kāretvā, sakkaccaṃ pituno sayaṃ.
大力者带着母亲与象宝甘度拉,
因畏惧兄弟,他迅速从长池离去。
Mātaraṃ kaṇḍulaṃ hatthiṃ, ādiyitvā mahabbalo; Bhātubhayā dīghavāpiṃ, agamāsi lahuṃ tato.
为向杜陀伽摩尼禀报此事,
忠诚的大臣们聚集一处,交付信件后便遣使出发。
Taṃ pavattiṃ nivedetuṃ, duṭṭhagāmaṇi santikaṃ; Lekhaṃ datvā visajjesuṃ, saccemaccā samāgatā.
他来到古塔哈拉,在那处放出密探;
抵达大村后,他自行灌顶为王。
So guttahālamāgantvā, tattha cāre visajjiya; Mahāgāmamupagantvā, sayaṃ rajje’bhisecayi.
Mātatthaṃ kaṇḍūlatthañca, bhātulekhaṃ visajjayi; Aladdhā yāvatatiyaṃ, yuddhāya samupāgami.
Ahu dvinnaṃ mahāyuddhaṃ, cūḷaṅgaṇiyapiṭṭhiyaṃ; Tattha nekasahassāni, patiṃsu rājino narā.
国王与提沙阿摩差,以及伐罗伐迪古突尼迦,
唯此三人得以脱走,王子则紧追不舍。
Rājā ca tissāmacco ca, vaḷavādīghutunikā; Tayoyeva palāyiṃsu, kumāro anubandhite.
Ubhinnamantare bhikkhū, mantayiṃsu mahīdharaṃ; Taṃ disvā ‘‘bhikkhusaṅghassa, kammaṃ’’ iti nivatti so.
Kappakandaranajjāso, javamālititthamāgato; Rājā’ha tissamaccaṃ taṃ, ‘‘chātajjhattā mayaṃ’’iti.
Suvaṇṇasarake khitta-bhattaṃ nīharitassa so; Saṅghe datvā bhuñjanato, kāretvā catubhāgakaṃ.
“喧闹之时正是时宜”,他这样说;
提萨适时地发出三次喧闹声。
‘‘Ghosehi kāla’’miccā’ha, Tisso kālamaghosayi; Suṇitvā dibbasotena, Rañño sakkhāya dāyako.
长老毗央古住于岛上,派遣长老前往那里;
他——家主提萨,从空中来到此处。
Thero piyaṅgu dīpaṭṭho, theraṃ tattha niyojayi; Tissaṃ kuṭumbikasutaṃ, so tattha nabhasā’gamā.
Tassa tisso karāpatta-ādāyā’dāsi rājino; Saṅghassa bhāgaṃ sambhāgaṃ, rājā patte khipāpayi.
提萨投入自己那份,母马也投入自己那份;
提萨将那非所欲之份投入钵中。
Sambhāgaṃ khipi tisso ca, sambhāgaṃ vaḷavāpi ca; Na icchitassābhāgañca, tisso pattamhi pakkhipi.
Bhattassa puṇṇapattaṃ taṃ, adātherassa bhūpati; Adā gotamatherassa, so gantvā nabhasā lahuṃ.
在比丘们用餐时,他按一口之量进行布施;
他施予五百比丘,那位长老由此获得了最后一份食物。
Bhikkhūnaṃ bhuñjamānānaṃ, datvā ālopabhāgaso; Pañcasatānaṃ so thero, laddhehi tu tadantikā.
将钵按份额装满后,抛向空中献给国王;
见国王已过世,三位勇士便上前扶住国王。
Bhāgehi pattaṃ pūretvā, ākāse khipi rājino; Disvā’ gataṃ gahetvā taṃ, tisso bhojisi bhūpatiṃ.
自己吃完后,也让母马吃了;
以钵为枕,国王安放此钵,历时七日。
Bhuñjitvāna sayañjāpi, vaḷavañca abhojayi; Sattāhaṃ cumbaṭaṃ katvā, rājā pattaṃ visajjayi.
他前往大村后,再度征召大军;
率领六万军队奔赴战场,与诸兄弟并肩作战。
Gantvāna so mahāgāmaṃ, samādāya balaṃ puna; Saṭṭhisahassaṃ yuddhāya, gantvā yujjhi sabhātarā.
国王策马绕行,三头大象峙立;
那时,两位兄弟在战场上相遇,正在交战。
Rājā vaḷavamāruyha, tisso kaṇḍūla hatthinaṃ; Dve bhātaro samāgañchuṃ, yujjhamānā raṇe tadā.
国王绕行后,形成了母马圆阵;
即便如此,未见缺口,仍决意纵身跃过。
Rājā kariṃ karitva’nto, vaḷavāmaṇḍalaṃ akā; Tathāpi chiddaṃ no disvā, laṅghā petuṃ matiṃakā.
越过母马,又越过象,兄弟腾身于上方;
他掷出刺棒,如同被撕裂的背脊之皮一般。
Vaḷavaṃ laṅghayitvāna, hatthinaṃ bhātiko’pari; Tomaraṃ khipi cammaṃva, yathā chijjati piṭṭhiyaṃ.
那位王子的敌人成千上万,
在战斗中奋力拼杀而倒下,并击破了那支强大的军队。
Anekāni sahassāni, kumārassa narātahiṃ; Patiṃsu yuddhe yujjhantā, bhijja ceva mahabbalaṃ.
‘因为骑者有所不足,那女人便越过了我。’
它愤怒地摇晃着背上的骑者,来到一棵树下。
‘‘Ārohakassa vekallā, itthī maṃ laṅghayī’’iti; Kuddhokarī taṃ cālento, rukkhameka mupāgami.
Kumāro āruhī rukkhaṃ, hatthī sāmimupāgami; Tamāruyha palāyantaṃ, kumāro manubandhi so.
他进入精舍后,大长老便入了房间;
王子因对兄弟们的畏惧,而卧于床下。
Pavisitvā vihāraṃ so, mahāthera gharaṃgato; Nipajjaheṭṭhā mañcassa, kumāro bhātunobhayā.
大长老将袈裟展开,铺在了床上;
国王紧随其后走来,问道:‘帝须在哪里?’
Pasārayi mahāthero, cīvaraṃ tattha mañcake; Rājā anupadaṃ gantvā, ‘‘kuhiṃ tisso’’ti pucchatha.
长老对他说:‘大王,在那床上’;
国王知道那是下铺床后,便从那里出来。
‘‘Mañce tattha mahārāja’’, iti thero avoca taṃ; Heṭṭhā mañceti jānitvā, tato nikkhamma bhūpati.
他在精舍四周,安排了守护;
让他卧于五支床上,再将上衣覆盖其上;
Samantato vihārassa, rakkhaṃ kārayi taṃ pana; Pañcakamhi nipajjetvā, datvā upari cīvaraṃ.
四位年轻比丘,捉持床脚;
遵照已故比丘尼的规矩,将童子抬到屋外。
Mañcapādesu gaṇhitvā, cattāro daharā yatī; Matabhikkhuniyāmena, kumāraṃ bahi nīharuṃ.
国王得知他正被带走,便说:“不要在这里,”
“提沙啊!你身为家神之首,就此出发吧。”
Nīyamānantu taṃ ñatvā, idha māha mahīpati; ‘‘Tissa tvaṃ kuladevatānaṃ, sīse hutvāna niyyāsi.
我对家族诸神,并无强取之事;
愿你也能时常忆念家族诸神的功德。
Balakkārena gahaṇaṃ, kuladevehi natthi me; Guṇaṃ tvaṃ kuladevānaṃ, sareyyāsi kadācipi’’.
Tatoyeva mahāgāmaṃ, agamāsi mahīpati; Āṇāpesi ca tattheva, mātaraṃ mātugāravo.
他年八十六,一心住于法;
这位大地之主,又令建造了八十六座精舍。
[Vassāni aṭṭhasaṭṭhiṃso, aṭṭhā dhammaṭṭhamānaso; Aṭṭhasaṭṭhivihāre ca, kārāpesi mahīpati.]
他被比丘们逐出,又听闻帝须王之事,
于是前往长池,犹如另一人。
Nikkhāmito so bhikkhūhi, tissorāja suto pana; Dīghavāpiṃ tatoyeva, agama’ññataro viya.
王子对瞿达伽陀长老、帝须长老如此说:
尊者,我犯有过失,我将向兄弟乞求宽恕。
Kumāro godhagattassa, tissatherassa āha so; ‘‘Sāparādho ahaṃ bhante, khamāpessāmi bhātaraṃ.
侍者们为提须与五百人服务;
他带领比丘们,长老便前往国王处。
Veyyāvaccakarā kāraṃ, tissaṃ pañcasatāni ca; Bhikkhunamādiyitvā so, thero rāja mupāgami.
安置好王子后,长老登上阶梯顶端;
具信者与僧团一同进入,请大地之主就座。
Rājaputtaṃ ṭhapetvāna, thero sopāna matthake; Sasaṅgho pāvisi saddho, nisīdāviya bhūmipo.
长老奉上粥等,他持钵而行;
“为何被说?”他对提须说,“未取便去了。”
Upānayī yāguādiṃ, thero pattaṃ vidhesiso; ‘‘Kinti vutto’bravi tissaṃ, ādāya agatā’’iti.
当被问“盗贼在何处?”时,他指出了所在之处;
住处女神前往后,将儿子隐藏了起来。
‘‘Kuhiṃ coro’’ti vutto ca, ṭhitaṭhānaṃ nivedayi; Vihāradevī gantvāna, chādiyaṭhāsi puttaka.
王啊,我已认识长老,
如今我们不再是奴仆;
请派遣沙弥。
Rājā’ha theraṃ ‘‘ñāto vo, Dāsabhāvo idāni no; Sāmaṇeraṃ pesayetha, Tumhe me sattavassikaṃ.
Janakkhayaṃ vināyeva, kalaho na bhaveyya no; Rājā saṅghassa doseso, bhaṃghe daṇḍaṃ karissati.
他说道:“你们应作之事,”
即是接受粥等供养;
将其供奉给比丘僧团之后,
召集兄弟之后。
Hessatā’gatakiccā vo, Yāgādiṃ gaṇhāthāti so; Datvā taṃ bhikkhusaṅghassa, Pakkositvāna bhātaraṃ.
就在那僧团之中,他与兄弟一同坐下;
共食一器,比丘便以此方式化解了僧团的纷争。
Tattheva saṅghamajjhamhi, nisinno bhātarā saha; Bhuñjitvā ekatoyeva, bhikkhu saṅghaṃ visajjayi.
为了从事农作,他便派提舍前往那里;
他本人也命人击鼓,以开展农作。
Sassakammāni kāretuṃ, tissaṃ tattheva pāhiṇi; Sayampi bheriṃ cāretvā, sassakammāni kārayi.
如此,便是这充满种种分别的敌意,
众多善士也能令之平息。
Iti veramanekavikappacitaṃ, Samayanti bahuṃ api sappurisaṃ; Iti cintiya kohi naro matimā, Na bhaveyya paresu susanta manoti.