第二十三品
Tevīsatima pariccheda
具有力相之形色者,
且具光热与速行之德
成为最上者后,身相广大
且彼为患疥癣之象
Balalakkhaṇarūpeti , Tejojavaguṇehi ca; Aggo hutvā mahākāyo, So ca kaṇḍūlavāraṇo.
欢喜友、天无垢、大闻、牛栏红;
长老子无畏、持养,及竹善,亦复如是。
Nandīmitto suranimilo, mahāsoṇo goṭṭhayimbaro; Theraputtābhayo bharaṇo, veḷusumano tatheva ca.
跛提婆、触提婆,及得牛王;
这十位大勇士,是她那具大威力者。
Khañjadevo phussadevo, labhiyya vasabhopi ca; Ete dasa mahāyodhā, tassā’hesuṃ mahabbalā.
埃拉罗王有一位将军,名为密多;
他的业作村,坐落在东分王国。
Ahu eḷārarājassa, mitto nāma camūpati; Tassa kammantagāmamhi, pācīnakhaṇḍarājiyā.
在质多山附近,有他姐妹之子;
他的密处藏于衣中,犹如舅父之名。
Cittapabbatasāmantā, ahu bhaginiyā suto; Kosohitavatthaguyho, mātulasseva nāmato.
那幼小的孩童,即使远远地爬行,
他们用皮带绑住母狗难提的腰,将她拴在臼上。
Dūrampi parisappantaṃ, daharaṃ taṃ kumārakaṃ; Ābajjha nandiyā kaṭyaṃ, nisadamhi abandhisu.
它拖拽着臼,在地上匍匐爬行时,
每当它试图跨过门槛,便从各处遭到驱赶。
Nisadaṃ kaḍḍhato tassa, bhūmiyaṃ parisappato; Ummārātikkame nandi, sā chajjati yato tato.
Nandimittoti ñāyittha, dasanāgabalo ahu; Vuddho nagaramāgamma, so upaṭṭhāsi mātulaṃ.
Thūpādīsu asakkāraṃ, karonto damiḷe tadā; Ūruṃ akkammapādena, hatthena itaraṃ tuso.
那大力者一把抓住,撕裂之后,将尸体弃置户外;
天人将那具被弃的尸体隐匿无踪。
Gahetvā sampadāletvā, bahikkhapatiṃ thāmavā; Devā antaradhāpenti, tena khittaṃ kaḷevaraṃ.
Damiḷānaṃ khayaṃ disvā, rañño ārocayiṃ sutaṃ; ‘‘Sahoṭṭaṃ gaṇhathetaṃ’’ti, vuttaṃ kātuṃ na sakkhisuṃ.
欢喜友尊者这样想:“即便我如此行事,于我……”
那只是众生的灭尽,绝不会有教法的光耀。
Cintesi nandimitto so, ‘‘evampi karato mama; Janakkhayo kevalañhi, natthi sāsanajotanaṃ.
罗诃那有刹帝利,于三宝具足净信;
在那里侍奉国王后,擒获了所有的达米勒人。
Rohaṇe khattiyā santi, pasannaṃ ratanattaye; Tattha katvā rājasevaṃ, gaṇhitvā damiḷe’khile.
Rajjaṃ datvā khattiyānaṃ, jotessaṃ buddhasāsanaṃ’’; Iti gantvā gāmaṇissa, taṃ kumārassa sāvayi.
Mātuyā mantayitvā so, sakkāraṃ tassa kārayi; Sakkato nandimitto so, yodho vasi tadantike.
迦迦跋那·提沙王,为永远抵御达米勒人,
在大恒河的一切渡口设置了守卫。
Kākavaṇṇo tissarājā, vāretuṃ damiḷisadā; Mahāgaṅgāya titthesu, rakkhaṃ sabbesu kārayi.
Ahu dīghābhayo nāma, rañño’ñña bhariyā suto; Kacchakatitthe gaṅgāya, tena rakkhamakārayi.
他为了建立防护,在方圆两由旬的范围内;
从各大族中,各遣一子前往彼处。
So rakkhākaraṇatthāya, samantā yojanadvaye; Mahākulamhā ekekaṃ, puttaṃ āṇāpayi tahiṃ.
在拘提瓦罗国的康达卡维提卡村,
有一位育有七子的家主,名为僧诃,他是首领。
Koṭṭhivāle janapade, gāme khaṇḍakaviṭṭhike; Sattaputto kulapati, saṅgho nāmā’si issaro.
他也曾遣使前往,那位王子乃是志求法义之人;
第七位王子名为尼弥罗,据说具足十象之力。
Tassāpi dhūtaṃ pāhesi, rājaputto sutatthiko; Sattamo nimilo nāma, dasahatthibalo suto.
因他不事劳作、懈怠成性,六位兄弟皆出言讥嫌;
他们赞同他离去,父母却未赞同。
Tassa akammasīlattā, khīyantā chapi bhātaro; Rocayuṃ tassa gamanaṃ, na tu mātā pitā pana.
对其他兄弟心怀忿怒,于清晨便行了三由旬;
到达善聚处后,并未见到王子。
Kujjhitvā sesabhātūnaṃ, pātoyeva tiyojanaṃ; Gantvā suraggameyeva, rājaputtaṃ apassiso.
为了考察他,便派他到远方办理事务;
在支提山附近的门陀罗村。
So taṃ vimaṃsanatthāya, dūre kicce niyojayi; Cetiya pabbatā sanne, dvāra maṇḍalagāmake.
有位名为军达罗的婆罗门,是我的朋友,精通明咒;
大海彼岸,有货物存放在他那里。
Brāhmaṇo kuṇḍalo nāma, vijja te me sahāyako; Samuddapāre bhaṇḍāni, tassa vijjanti santike.
你去那里,将他给的货物带回来;
如此说后,让他用餐,交付书信后便打发他出发。
Gantvā taṃ tena dinnāni, bhaṇḍakāni idhā’hara; Iti vatvāna bhojetvā, lekhaṃ datvā vissajjayi.
Tato nava yojanañhi, anurādhapuraṃ idaṃ; Pubbaṇheyeva gantvāna, so taṃ brāhmaṇa maddasa.
‘‘Nhatvā vāpiyaṃ tāta, ehī’’ti āha brāhmaṇo; Idhā’nāgata pubbattā, nhatvāna tissavāpiyaṃ.
礼敬大菩提树,又礼敬塔园中的支提;
进入城中,遍观整座城市。
Mahābodhiñca pūjetvā, thūpārāme ca cetiyaṃ; Nagaraṃ pavisitvāna, passitvā sakalaṃ puraṃ.
他从市集取了香,随后由北门而出;
走出青莲田后,便采下那些青莲花。
Āpaṇā gandhamādāya, uttara dvārato tato; Nikkhammuppala khettamhā, gahetvā uppalāni ca.
他走近那位婆罗门,被问往何处去时,他这样回答;
听闻此言,那位婆罗门便得知了他先前到来的缘由。
Upāgami brāhmaṇaṃ taṃ, puṭṭho tenā’ha so gatiṃ; Sutvā so brāhmaṇo tassa, pubbāgamamidhāgamaṃ.
他惊愕地如此思惟:‘此人应是智者;’
若追踪者得知,定会亲手将他抓获。
Vimhito cintayī evaṃ, ‘‘purisā jānīyo ayaṃ; Sace jāneyya eḷāro, imaṃ hatthe karissati.
因此,他不应住在这达米拉人附近;
只应住在王子父亲的近前。
Tasmā’yaṃ damiḷā’sanne, vāsetuṃ neva arahati; Rājaputtassa pituno, santike vāsamarahati’’.
Eva mevaṃ likhitvāna, lekhaṃ tassa samappayi; Puṇṇavaḍḍhana vatthāni, paṇṇākāre bahūpi ca.
供养给他并款待饮食之后,便送他前往朋友之处;
他来到增长之荫,即王子所在之处。
Datvā taṃ bhojayitvā ca, pesesī sakhisantikaṃ; So vaḍḍhamānacchāyāyaṃ, gatvā rājasutanti kaṃ.
Lekhañca paṇṇākāre ca, rājaputtassa appayi; Tuṭṭho āha ‘‘sahassena, pasādetha ima’’nti so.
Issaṃ kariṃsu tassa’ññe, rājaputtassa sevakā; So taṃ dasasahassena, pasādāpesi dārakaṃ.
令人剃除他的头发后,又令他在恒河中沐浴;
赠予增福一对衣袍与美丽的香花鬘;
为那俊美之人更衣、涂香、加以装饰。
Tassa kesaṃ likhāpetvā, gaṅgāyeva nahāpiya; Puṇṇavaḍḍhana vatthayugaṃ, gandhamālañca sundaraṃ; Acchādetvā vilimpetvā, maṇḍayitvā surūpakaṃ.
Sīsaṃ dukūlapaṭṭena, veṭhayitvā upānayuṃ; Attano parihārena, bhattaṃ tassa adāpayi.
自己那价值一万的华美床榻;
那位刹帝利将床榻赏赐给了那名战士,供他安卧。
Attano dasasahassa-agghanasayanaṃ subhaṃ; Sayanatthaṃ adāpesi, tassa yodhassa khattiyo.
他把所有东西聚在一处,带到父母身边;
母亲给了万钱,父亲给了床具。
So sabbaṃ ekato katvā, netvā mātāpitantikaṃ; Mātuyā dasasahassaṃ, sayanaṃ pituno adā.
就在当夜到来后,他指示了守护之处;
清晨,王子听闻此事,满心欢喜。
Taṃyeva rattiṃ āgantvā, rakkhaṭhāne addassayi; Pabhāte rājaputto taṃ, sutvā tuṭṭhamano ahu.
Datvā paricchadaṃ tassa, parivārajanaṃ tathā; Datvā dasasahassānī, pesesi pitusantikaṃ.
勇士携一万钱,前往父母所在之处;
施与他们之后,三位肤色乌黑的国王前来。
Yodho dasasahassāni, netvā mātāpitantikaṃ; Tesaṃ datvā kākavaṇṇa-tisso rājā mupāgami.
So gāmaṇikumārassa, tamappesi mahīpati; Sakkato suranimilo, yodho vasi tadantike.
在库图姆巴里卡尼卡,
在洪达里瓦比村;
是蒂萨的第八子,
他名为索那。
Kuṭumbarikaṇṇikāyaṃ, Hundarīvāpi gāmake; Tisassa aṭṭhamo putto, Ahosi soṇa nāmako.
便在七岁时,他拔起棕榈树;
十岁时,他已是拔起棕榈树的大力士。
Sattavassikakālepi, tālagacche aluñci so; Dasa vassikakālamhi, tāle luñcimahabbalo.
那时,这位大索那
拥有十象之力;
国王听闻此事,
将他从父亲身边带走。
Kāle na so mahāsoṇo, Dasa hatthi balo ahu; Rājā taṃ tādisaṃ sutvā, Gahetvā pitusantikā.
出于养育的目的,将村长之子交付予他;
因此,那位受人恭敬的勇士便住在他的身边。
Gāmaṇissa kumārassa, adāsi posanatthiko; Tena so laddhasakkāro, yodho vasi tadantike.
于山国中的尼切拉维提卡村;
他具足十头大象之力,乃大龙之亲子。
Girināme janapade, gāme nicchelaviṭṭhike; Dasahatthibalo āsi, mahānāgassa atrajo.
因身量矮小,故被称为果塔卡;
他的六位兄长便对他嘲弄戏笑;
Lakuṇṭakasarīrattā, ahu goṭṭhaka nāmako; Karonti keḷiparihāsaṃ, tassa jeṭṭhā cha bhātaro.
他们去往豆田处,砍伐了大森林;
将他的那份另行放好后,便去向他禀报。
Te gantvā māsakhettatthaṃ, koṭṭayitvā mahāvanaṃ; Tassa bhāgaṃ ṭhapetvāna, gantvā tassa nivedayuṃ.
他来到那棵名为因跋罗的树下,即刻;
拔除草木,整平地面后,便前去报告。
So gantvā taṃ khaṇaṃyeva, rukkhe imbarasaññite; Luñcitvāna samaṃ katvā, bhūmiṃ gantvā nivedayi.
他的兄弟们来到那里,看见那令人惊奇的劳作;
一边称叹他的劳作,一边来到他身边。
Gantvāna bhātaro tassa, disvā kammanta mabbhutaṃ; Tassa kammaṃ kittayantā, āgacchiṃsu tadantikaṃ.
Tadupādāya so āsi, goṭṭhayimbaranāmako; Tatheva rājā pāhesi, tambi gāmaṇisantikaṃ.
拘胝山附近,称誉村中有位主宰者,
名为罗诃那的家主,生了一个儿子,
Koṭipabbatasāmantā, kittigāmamhi issaro; Rohaṇo nāma gahapati, jātaṃ puttakamattano.
Samāna nāmaṃ kāresi, goṭṭhakāhayarājino; Dārako so balī āsi, dasadvādasavassiko.
那些石头,纵是四五人也无法抬起;
那时,他一边嬉戏,一边掷出去,就像抛他的玩具球一般。
Asakkuṇeyyapāsāṇe, uddhattuṃ catupañcahi; Kīḷamāno khipi tadā, so kīḷāguḷake viya.
在他十六岁那年,父亲为他制作了一根棍棒;
这根棍棒周长三十八指,长十六肘。
Tassa soḷasavassassa, pitā gadamakārayi; Aṭṭhatiṃsaṅgulavaṭṭaṃ, soḷasahatthadīghakaṃ.
黑色椰子果
她用那根棍棒击打它们的树干;
用那根棍棒将它们打落后,
那人便因此出了名。
Kālānaṃ nāḷikerānaṃ, Khandhe āhacca tāya so; Te pātayitvā teneva, Yo dho so pākaṭo ahu.
Tatheva rājā pāhesi, tampi gāmaṇisantike; Upaṭṭhāko mahāsumma-therassā’si pitā pana.
那位居士听闻了大苏马长老的法之后,
已证须陀洹果,住拘罗毗山寺。
So mahāsummatherassa, dhammaṃ sutvā kuṭumbiko; Sotāpattiphalaṃ patto, vihāre koḷapabbate.
听闻后心生悚惧,向国王禀告;
将家产交付儿子后,在长老座下出家。
Sotu sañjātasaṃvego, ārocetvāna rājino; Datvā kuṭumbaṃ puttassa, pabbaji therasantike.
Bhāvanaṃ anuyuñjitvā, arahattamapāpuṇi; Putto tena’ssa paññāyi, theraputtābhayo iti.
Kappakandaragāmamhi, kumārassa suto ahu; Bharaṇo nāma so kāle, dasadvādasavassike.
与孩童们到林中,追赶众多野兔;
以脚踢打后,撕作两段掷于地上。
Dārakehi vanaṃ gantvā’-nubandhitvā sase bahū; Pādena paharitvāna, dvikhaṇḍaṃ bhūmiyaṃ khipi.
他十六岁那年,与村民们一同进入森林;
同样地,他轻易击倒鹿、羚羊与野猪。
Gāmikehi vanaṃ gantvā, soḷasavassiko pana; Tatheva pātesi lahuṃ, miga gokaṇṇasūkare.
那位巴兰,是位大勇士,
因此那事便广为人知了
国王也让他住在那里
那也在村长近旁
Bharaṇo so mahāyodho, Teneva pākaṭo ahu; Tatheva rājā vāsesi, Tampi gāmaṇisantike.
在山村的聚落中,有一座名为居士院村的村庄;
那里有一头名叫居士首领的公牛,受到众人公认。
Girigāme janapade, kuṭumbiyaṅgaṇagāmake; Kuṭumpivasabho nāma, ahosi tattha sammato.
他的聚落是维卢,苏曼那是山居者;
当友伴的儿子出生时,他们便带着礼物前去。
Veḷo janapado tassa, sumano giribhojako; Sahāyassa sute jāte, paṇṇākārapurassarā.
两人前往,为那孩子起了各自的名字;
山居者将那位老人留住在自己家中。
Gantvā ubho sakaṃ nāmaṃ, dārakassa akārayuṃ; Taṃ vuddhaṃ attano gehe, vāsesi siribhojako.
Tasse’ko sindhavo posaṃ, kañcinā rohituṃ adā; Disvā tu veḷusumanaṃ, ayaṃ arohako mama.
他思惟:“这正相称,”
他欣然发出笑声;
供养者知道这事后,说道:“那……
‘骑上去吧’他对他说。
Anurūpo’ti cintetvā, Pahaṭṭho hesitaṃ akā; Taṃ ñatvā bhojako ‘‘assaṃ, Ārohā’’ti tamāhaso.
他骑上那匹马,令它在圈场内急速奔驰;
整个圈场中,那匹马看似浑然一体,令人无法分辨;
So assaṃ āruhitvā taṃ, sīghaṃ dhāvayi maṇḍale; Maṇḍale sakale asso, ekābaddho adissi so.
Nisīdi dhāvato ca’ssa, vassahāro’va piṭṭhiyaṃ; Mocetipi uttariyaṃ, bandhatipi anādaro.
见已,在座大众齐声欢呼:
那位山主施主给了他十万钱。
Taṃ disvā parisā sabbā, ukkuṭṭhiṃ sampavattayi; Datvā dasasahassāni, tassa so giribhojako.
“此物堪配国王!”他心中欢喜,将它献给了国王;
国王将那竹荫花放在自己身边。
Rājānucchaviko’yaṃti, haṭṭho rañño adāsi taṃ; Rājā taṃ veḷusumanaṃ, attanoyeva santike.
为他举行了恭敬的供养后,便请他安住,致以崇高的敬意。
Kāretvā tassa sakkāraṃ, vāsesi bahumānayaṃ; Nakulanagarakaṇṇikāyaṃ, gāme mahinda doṇike.
无畏者的幼子,名为天,力大无比;
然而因略跛,人们称他为跛天。
Abhayassa’ntime putto, devonāmā’si thāmavā; Īsakaṃ pana khañjattā, khañjadevoti taṃ viduṃ.
那时,他与村民一同前去猎鹿;
他追踪水牛,每当大水牛起身之时。
Migamaṃ gāmavāsīhi, saha gantvāna so tadā; Mahise anubandhitvā, mahante uṭṭhituṭṭhite.
他用手抓住水牛的脚,抡转后摔过头顶;
那位青年将它们的骨头在地上碾碎。
Hatthena pāde gaṇhitvā, bhametvā sīsamatthake; Asumha bhūmiṃ cuṇṇeti, tesaṃ aṭṭhīni māṇavo.
国王听闻此事后,便召来跛天;
将他带来后,安置在村长近旁安住。
Taṃ pavattiṃ suṇitvāva, khañjadevaṃ mahīpati; Vāsesi āharāpetvā, gāmaṇisse’va santike.
在质多罗山附近,有一座名为迦毗提那的村庄;
优波罗有一子,名为触天。
Cittalapabbatā’sanne, gāme kapiṭṭhanāmake; Uppalassa suto āsi, phussadevoti nāmako.
Gantvā saha kumārehi, vihāraṃ so kumārako; Bodhiyā pūjitaṃ saṅkhaṃ, ādāya dhamithāmasā.
Asanīpātasaddova, saddo tassa mahā ahu; Ummattā viya āsuṃ te, bhītā sabbepi dārakā.
Tena so āsi ummāda-phussa devoti pākaṭo; Dhanusippaṃ akāresi, tassa vaṃsāgataṃ pitā.
同样地,有满载沙子的货车,以及绑缚百张弓弦的装置。
Saddavedhi vijjuvedhī, vālavedhī ca so ahu; Vālukāpuṇṇasakaṭaṃ, baddhadhammasataṃ tathā.
Asano dumbaramayaṃ, aṭṭhasoḷasaaṅgulaṃ; Tathā ayo lohamayaṃ, paṭṭaṃdi caturaṅgali.
在陆地上,它能行至八牛呼之远;在水中,则仅及一牛呼之地。
Nibbedhayatikaṇṇena, kaṇḍo tena visajjito; Thale aṭṭhusabhaṃ yāti, jale tu usabhaṃ pana.
Taṃ suṇitvā mahārājā, pavattiṃ pitusantikā; Tampi āṇāpayitvāna, gāmaṇimhi avāsayi.
在称衡城附近的毗诃罗婆毗村;
末吒居士之子,名为瓦萨巴。
Tulādhāranagāsanne, vihāravāpi gāmake; Mattakuṭumbissa suto, ahu vasabhanāmako.
Taṃ sujātasarīrattā, labhiya vasabhaṃ viduṃ; So vīsativassuddesamhi, mahākāyabalo ahu.
他带了几个人,就开始了;
那位大力士为了田地,建造了大水池。
Ādāya so katipayo, puriseyeva ārabhi; Khettatthiko mahāvāpiṃ, karonto taṃ mahabbalo.
即使是要用十人或十二人才能抬起的重担,
他搬运土块,很快便完成了那座水池。
Dasahi dvādasahi vā, vahitabbe dhurehipi; Vahanto paṃsupiṇḍe so, lahuṃ vāpiṃ samāpayi.
Tena so pākaṭo āsi, tampi ādāya bhūmipo; Datvā taṃ tassa sakkāraṃ, gāmaṇissa adāsi taṃ.
名为Vasabhodakavāra的田地,是如何变得声名远播的呢?
Vasabhodakavāroti, kaṃ khettaṃ pākaṭaṃ ahu; Evaṃ labhiyāvasabho, vasi gāmaṇisantike.
Mahāyodhānametesaṃ, dasannampi mahipati; Puttassa sakkārasamaṃ, sakkāraṃ kārayi tadā.
他召集了大战士们,并召集了十位国王;
他宣告:‘你们每人,各寻十名战士。’
Āmantetvā mahāyodhe, dasāpi ca disampati; ‘‘Yodhe dasadase’keko, esathā’ti udāhari.
他们便如此征集了那些战士,国王便对这些战士说:
同样是为了寻找他的那千名战士。
Te tathevā’nayuṃ yodhe, tesampāha mahīpati; Tassa yodhasahassāpi, tatheva pariyesituṃ.
他们便如此带领了那些战士,国王我对他们说道:
同样是为了寻找另外那千名战士。
Tathā tepā’nayuṃ yodhe, tesampāhaṃ mahīpati; Punayodhasahassassa, tatheva pariyesituṃ.
他们如此带领那些战士,他们全军便会合一处;
如此,战士一万又一千、一百一十人。
Tathā tepā’nayuṃ yodhe, sabbe sampiṇḍitā tu te; Ekādasasahassāni, yodhāsataṃ tathā dasa.
Sabbe te laddhasakkārā, bhūmipālena sabbadā; Gāmaṇiṃ rājaputtaṃ taṃ, vasiṃsu parivāriya.
如是,由善行所生的稀有之事,
有智慧的人听闻之后,便成为希求安乐者;
他远离不善之道,
应于一切时乐于善道。
Iti sucaritajātabbhutaṃ, Suṇiya naro matimā sukhattiko; Akusalapathato parammukho, Kusalapathe’bhirameyya sabbadāti.