第二十二章
Bāvīsatima pariccheda
伽摩尼王子传
Gāmaṇikumāra suti
杀害了伊拉罗后,杜多伽摩尼成为了国王;
这是为了阐明其义而作的渐次解说。
Eḷāraṃ ghātayitvāna, rājā’hu duṭṭhagāmaṇi; Tadattha dīpanatthāya, anupubbakathā ayaṃ.
Devānaṃ piyatissassa, rañño dutiyabhātiko; Uparājā mahānāgo, nāmānu bhātuno piyo.
国王那位有子的王妃,愚痴而贪求王位;
为了杀害副王,杀心相续不断。
Rañño devī saputtassa, bālā rajjābhikāmini; Uparājavadhatthāya, jātacittā nirantaraṃ.
她派人传令,令其建造名为塔拉遮那的水池;
他将毒药混入芒果,置于芒果堆顶。
Vāpiṃ taracchanāmaṃ sā, kārāpentassa pāhiṇi; Ambaṃ visena yojetvā, ṭhapetvā ambamatthake.
她那与副王同住的年幼之子,
容器打开之时,便吃了那芒果而死。
Tassā putto sahagato, uparājena bālako; Bhājane vivaṭeyeva, taṃ ambaṃ khādiyā’mari.
副王便在此处,率妻儿、军队与车乘同在;
他保护了自身,朝着罗诃那的方向而去。
Uparājā tatoyeva, sadāra bala vāhano; Rakkhihuṃ sakamattānaṃ, rohaṇā’bhimukho agā.
在杖林寺中,他的王后怀有身孕;
她生下了一个儿子,他为儿子取名为巴突。
Yaṭṭhālaya vihārasmiṃ, mahesī tassa gabbhinī; Puttaṃ janesi so tassa, bhātu nāma makārayi.
于是,他前往罗诃那,
成为整个罗诃那的君主;
大福德者,住于大村,
这位刹帝利统治着王国。
Tato gantvā rohaṇaṃ so, Issaro rohaṇe’khilo; Mahā bhāgo mahā gāme, Rajjaṃ kāresi khattiyo.
他建造了以自己名字命名的龙大寺,
又建造了许多像上坎达罗迦等精舍。
Kāresi so nāgamahā-vihāraṃ sakanāmakaṃ; Uddhakandarakādī ca, pihāre kārayī bahū.
杖林寺的建造者去世之后,他的儿子继而;
亲手执掌王国,他的儿子无畏也是如此。
Yaṭṭhālaya katisso so, tassa putto tadaccaye; Hattheva rajjaṃ kāresi, tassa putto’bhayo tathā.
瞿塔巴耶之子“乌鸦色提须”闻名于世;
他去世后,那位刹帝利便在那里执掌了王权。
Goṭṭhābhayasuto kāka-vaṇṇatissoti vissuho; Tadaccaye tattha rajjaṃ, so akāresi khattiyo.
那位国王的王后名为毗诃罗提毗;
她是具足信心的国王之女,贤良而具信。
Vihāradevi nāmā’si, mahesī tassa rājino; Saddhassa saddhāsampannā, dhītā kalyāṇi rājino.
Kalyāṇiyaṃ narindo hi, tisso nāmāsi khattiyo; Devisaññogajanita-ko potassa kaniṭṭhako.
Bhīto tato palāyitvā, ayyauttiya nāmako; Aññattha vasi so deso, tena taṃ nāmako ahu.
他将密信交给一位着比丘衣的人,令他前往;
他来到王后那里,站在王宫门前,默然不语。
Datvā rahassalekhaṃ so, bhikkhuvesadharaṃ naraṃ; Pāhesi deviyā gantvā, rājadvāre ṭhito tuso.
阿拉汉常于王宫中受供养而食;
他被长老认出后,来到了国王的住处。
Rāja gehe arahatā, bhuñjamānena sabbadā; Aññāyamāno therena, rañño gharamupāgami.
与长老一同用餐后,恰逢国王离去之时;
在王妃的注视下,他将信函掷落于地。
Therena saddhiṃ bhuñjitvā, rañño saha viniggame; Pātesi bhūmiyaṃ lekhaṃ, pekkhamānāya deviyā.
因那声音,国王转过身来,回头望去;
知悉书信内容后,国王心生嗔怒,对长老起了恶意。
Saddena tena rājānaṃ, nivattitvā vilokayaṃ; Ñatvāna lekhasandesaṃ, kuddho therassa dummati.
他出于愤怒,命人杀死那位长老和那人;
将他们投入海中,天神因此愤怒。
Theraṃ taṃ purisaṃ tañca, mārāpetvāna kodhasā; Samuddasmiṃ khipāpesi, kujjhitvā tena devatā.
海水漫溢,国王听闻后,便遣使者前往该地;
献上自己的女儿,名曰天女,容颜端丽;
Samuddeno’ttharā pesuṃ, taṃ desaṃ sotubhūpati; Attano dhītaraṃ yuddhaṃ, deviṃ nāma surupiniṃ.
写下“国王之女”后,迅速放入金匣;
令她安坐其中,就这样放入海中,任其漂流。
Likhitvā rājadhītāti, sovaṇṇakkhaliyā lahuṃ; Nisīdāpiya tattheva, samuddasmiṃ vissajjayi.
那时,兰卡的大地之主——名为迦迦凡那的国王接纳了她;
为她灌顶,她因此得名“毗诃罗”。
Okkantaṃ taṃ tato laṃke-kākavaṇṇo mahīpati; Abhisecayi tenā’si, vihāropapadavhayā.
还有提萨大寺,以及质多罗山;
伽弥塔瓦利寺、库塔利寺,以及诸如此类的寺院。
Tissa mahāvihārañca, tathā cittalapabbataṃ; Gamitthavāliṃ kuṭāliṃ, vihāre evamādike.
以对三宝的净信,令心得安稳后,
那时,他以四种资具奉侍僧团。
Kāretvā supasannena, manasāratanattaye; Upaṭṭhahi tadā saṅghaṃ, paccayehi catūhi so.
在拘吒山的寺院,他具足戒行;
那时,他是一位沙弥,常行种种善行。
Koṭipabbata nāmamhi, vihāre sīlavattimā; Tadā ahu sāmaṇero, nānāpuññakaro sadā.
Sukhenārohaṇatthāya, akāsa cetiyaṅgaṇe; Ṭhapesi tīṇi pāsāṇe, pāsāṇa phalakāni so.
他布施饮水,并为僧团履行义务;
他恒常为疲惫之人,觉悟甚为广大。
Adā pānīya dānañca, vattaṃ saṅghassa cā’kari; Sadā kilantakāyassa, tassā’bodho mahā ahu.
用轿舆载运后,知恩的比丘们
在石板卧处院落、提萨园中,随侍奉事。
Sivikāya kamānetvā, bhikkhavo katavedino; Silāpassaya pariveṇe, tissārāme upaṭṭhahuṃ.
她常以天女之姿,安住于如王宫般庄严的精舍;
于食前,向具律仪之僧团施与大布施。
Sadā vihāradevīsā, rājagehe susaṅkhate; Purebhattaṃ mahādānaṃ, datvā saṅghassa saññatā.
Pacchābhattaṃ gandhamālaṃ, bhesajjavasanāni ca; Gāhayitvā gatā’rāmaṃ, sakkaroti yathārahaṃ.
Tadā tatheva katvā sā, saṅghattherassa santike; Nisīdi dhammaṃ desento, thero taṃ idha mabravi.
你们以此善业,已获得此大成就,
如今于善业中,亦应唯行不放逸。
‘‘Mahāsampatti tumhehi, laddhā’yaṃ puññakammunā; Appamādo’va kātabbo, puññakamme idānipi’’.
众人这样说时,她却说:‘这算什么成就?’
“我们无有子女,这便是我们的无子成就。”
Evaṃ vutte tu sā āha, ‘‘kiṃ sampatti ayaṃ idha; Yesaṃ no dārakā natthi, vañjhāsampatti tena no’’.
具足六神通的大长老,观察得子之利后,
说道:“女居士,请看那位病沙弥。”
Chaḷabhiñño mahāthero, puttalābhamavekkhiya; ‘‘Gilānaṃ sāmaṇeraṃ taṃ, passadevī’’ti abravi.
她前往临终之处,告诉那沙弥:
“请你发愿成为我的儿子,因为我们的成就实在广大。”
Sā gantvā’sanna maraṇaṃ, sāmaṇeramavoca taṃ; ‘‘Patthehi mama puttattaṃ, sampattī mahatī hi no’’.
知道他不愿意后,那大善妙女神为了此事,
令作花供养后,善慧又再恳求。
Na icchatīti ñatvāna, tadatthaṃ mahatiṃ subhaṃ; Pupphapūjaṃ kārayitvā, puna yāci sumedhasā.
对于如此不情愿的他,她通达利益与方便,
以种种药物、衣物布施僧团后,复作恳求。
Evampa’nicchamānassa, atthāyu’pāyakovidā; Nānā bhesajja vatthāni, saṅghe datvā’tha yācitaṃ.
他发愿投生王族,她则以种种方式庄严其处,
庄严、礼敬之后,便登上车乘出发。
Patthesi so rājakulaṃ, sā taṃ ṭhānaṃ anekadhā; Alaṅkaritvā vanditvā, yānamāruyha pakkami.
Tato cuto sāmaṇero, gacchamānāya deviyā; Tassā kucchimhi nibbatti, taṃ jāniya nivattisā.
向国王传达了讯息之后,复随国王一同归来;
色身之事办理完毕后,两位沙弥皆受教诫。
Rañño taṃ sāsanaṃ datvā, raññā saha punā’gamā; Sarīrakiccaṃ kāretvā, sāmaṇerassu’bhopite.
他们便安住在那精舍院内,内心安宁;
恒常为比丘僧团举办大布施。
Tasmiṃyeva pariveṇe, vasantā santamānasā; Mahādānaṃ pavattesuṃ, bhikkhusaṅghassa sabbadā.
Tasse’vaṃ dohaḷo āhi, mahā puññāya mātuyā; ‘‘Usabhamattaṃ madhugaṇḍaṃ, katvā ussīsake sayaṃ.
在清净的卧榻上,左侧而卧;
供养一万二千位比丘后所余之食。
Vāmetarena passena, nipannāsayane subhe; Dvādasannaṃ sahassānaṃ, bhikkhūnaṃ dinnasesakaṃ.
Madhuṃ bhuñjitukāmā’si, atha eḷāra rājino; Yodhāna maggayodhassa, sīsacchinnāsidevanaṃ.
站在那头颅上,想要显现;
正对阿努拉德城前方,那莲花田处。
Tasseva sīse ṭhatvāna, pātuñceva akāmayi; Anurādha purasseva, uppalakkhettato pana.
为佩戴那由人献上、尚未枯萎的莲花花环;
关于此事,王后对国王说;于是国王便询问了占相师。
Ānītuppalamālañca, amilā taṃ pilandhituṃ; Taṃ devī rājino āha, nemitte pucchi bhūpati.
占相师们听后便说:‘天女之子应处死;
征服达弥罗人,统一王国后,将使教法光耀。’
Taṃ sutvā āhu nemittā, ‘‘deviputto nighātiya; Damiḷe katve’karajjaṃ, sāsanaṃ jotayissati’’.
Edisaṃ madhugaṇḍaṃ so, dasseti tassa īdisiṃ; Sampattiṃ deti rājā’’ti, ghosāpesi mahīpati.
在牛棚海之滨,有一倒置的满蜜容器;
认出是船后,国土中的男子禀告了国王。
Goṭṭhasamuddavelante, madhupuṇṇaṃ nikujjitaṃ; Nāvaṃ ñatvāna ācikkhi, rañño janapade naro.
国王将王后带到那精心布置的华盖之下;
随其所愿,令她享用那蜜。
Rājā deviṃ tahiṃ netvā, maṇḍapamhi susaṅkhate; Yathicchithaṃ tāya madhuṃ, paribhogamakārayi.
为满足她其余的孕期渴望,大地之主……
派遣了名叫卫卢苏摩那的勇士前往那里。
Itare dohaḷe tassā, sampādetuṃ mahīpati; Veḷusumana nāmaṃ taṃ, yodhaṃ tattha niyojayi.
他抵达阿努罗陀城,对国王的吉祥马——
与牧马人结交,时常为他办事。
So’nurādhapuraṃ gantvā, rañño maṅgalavājino; Gopakena akā mettiṃ, tassa kiccañca sabbadā.
见他已得信任,清晨他便献上莲花;
在迦昙波河岸,他将其安放,全无畏惧;
Tassa vissattha taṃ ñatvā, pātova uppalāna’siṃ; Kadambanadiyā tīre, ṭhapetvāna asaṅkito.
他牵过马,登上马背,手持莲花;
表明身份之后,他便策马疾驰而去。
Assaṃ netvā tamāruyha, gaṇhitvāna uppalāna’siṃ; Nivedayitvāna attānaṃ, assavegena pakkami.
国王听闻后,为捉拿他,便派遣了大勇士们;
他第二次登上那匹已调伏并洗刷干净的马。
Sutvā rājā gahetuṃ taṃ, mahā yodhānapesayi; Dutiyaṃ sammathaṃ assaṃ, āruyha sonudhāpitaṃ.
他藏身丛林,端坐于马背之上;
当他进入时,有人自背后伸出双臂,将他捆绑。
So gumbanissito assa-piṭṭheyeva nisīdiya; Entassa piṭṭhito tassa, ubbayhā’siṃ pasārayi.
当那骑马疾驰者到来时,他斩下其首级,双手各执一端;
他提着头颅,于傍晚时分来到一座大村庄。
Assavegenayantassa, sīsaṃ chijja ubhohaye; Sīsañcā’dāya sāyaṃ so, mahāgāmamupāgami.
那位王后依其妊娠之渴望,随其所喜而享用;
国王命人为那位勇士举办了恰如其分的礼敬。
Dohaḷe te ca sā devī, paribhuñji yathāruci; Rājā yodhassa sakkāraṃ, kārāpesi yathārahaṃ.
Sā devī samaye dhaññaṃ, janayī puttamuttamaṃ; Mahārājakule tasmiṃ, ānando ca mahā ahu.
Tassa puññānubhāvena, tadaheva upāgamuṃ; Nānāratanasampuṇṇā, sattanāvā tato tato.
正是凭借他的福力,从六牙象族带来了一头象;
带来了一头幼象,安置在此便离去了。
Tasseva puññatejena, chaddantakulato karī; Hatthicchāpaṃ āharitvā, ṭhapetvā idha pakkami.
在提陀沙罗池岸边,看见它立于灌木丛中;
渔夫甘杜罗立即将此事禀告了国王。
Taṃ titthasaratīramhi, disvā gumbantare ṭhitaṃ; Kaṇḍulavho bālisiko, rañño ācikkhi tāvade.
国王遣师前往,将他带回后予以养育;
他被称为‘甘杜罗’,因他曾被甘杜罗所见的缘故。
Pesetvā’cariye rājā, tamāṇāpiya posayi; Kaṇḍulo iti ñāyittha, diṭṭhattā kaṇḍulena so.
‘满载金器等的船只已抵达此处’;
他们如此禀报国王,国王便命人将它们取来。
‘‘Suvaṇṇabhājanādīnaṃ , puṇṇā nāvā idhāgatā’’; Iti rañño nivedasuṃ, rājā tānā’harāpayi.
在为王子举行命名礼的吉祥庆典上,这位君主,
邀请了由一万二千位比丘组成的僧团。
Puttassa nāmakaraṇe, maṅgalamhi mahīpati; Dvādasa sahassasaṅkhaṃ, bhikkhusaṅghaṃ nimantiya.
他这样思惟:‘如果我这儿子,在整个楞伽岛上……'
掌握王权之后,将令正自觉者的教法光耀。
Evaṃ cintesi ‘‘yadime, putto laṃkātale’khile; Rajjaṃ gahetvā sambuddha-sāsanaṃ jotayissati.
并愿一千零八位比丘进入;
愿他们全都持钵向上,披覆袈裟。
Aṭṭhuttarasahassañca, bhikkhavo pavisantu ca; Sabbe te uddhapattañca, cīvaraṃ pārapantu ca.
愿他们首先将右脚,跨过门槛而安放;
愿他们请出那饰有一顶华盖的法座。
Paṭhamaṃ dakkhiṇaṃ pādaṃ, ummāranto ṭhapentu ca; Ekacchattayutaṃ dhamma-karaṇaṃ nīharantu ca.
愿名为乔达摩的长老,接纳这位幼子;
“愿他授予皈依与学处。”一切便如此发生。
Gotamo nāma thero ca, patiggaṇhātu puttakaṃ; So ca saraṇasikkhā yo, detu’’ sabbaṃ tathā ahu.
看见这一切瑞相,君主满心欢喜,
向僧团供养了乳粥,便为王子取了名字。
Sabbaṃ nimittaṃ disvāna, tuṭṭhacitto mahīpati; Datvā saṅghassa pāyāsaṃ, nāmaṃ puttassa kārayi.
在大村中,将首领之位与父亲之名合而为一;
二者合一,取名为“无畏村长”。
Mahāgāme nāyakattaṃ, pitunāmañca ekato; Ubho katvāna ekajjhaṃ, gāmaṇiabhayo iti.
进入大村后,到了第九天;
他与王后交合,她由此怀了孕。
Mahāgāmaṃ pavisitvā, navame divase tato; Saṅgamaṃ deviyā kāsi, tena gabbhamagaṇhi sā.
Kāle jātaṃ sutaṃ rājā, tissanāmaṃ akārayi; Mahatā parihārena, ubhato vaḍḍhiṃsu dārakā.
于入米吉祥的时刻,二人皆怀恭敬;
令供养乳粥给五百位比丘。
Sitthappavesamaṅgala-kāle dvinnampi sādaro; Bhikkhusatānaṃ pañcanaṃ, dāpayitvāna pāyasaṃ.
当比丘们食用过半时,国王与王后取来少许;
国王与王后一同,以金匙盛食。
Tehi upaḍḍhe bhuttamhi, gahetvā thokathokakaṃ; Sovaṇṇasarakene’saṃ, deviyā saha bhūpati.
孩子们啊,若你们舍弃正自觉者的教法,
“不要让腹中食物腐朽”,这是给你们的赠言。
‘‘Sambuddhasāsanaṃ tumhe, yadi chaḍḍetha puttakā; Mā jīratu kucchigataṃ, idaṃ vo’’ti apāpayi.
两位王子领会了那番话的义理,
他们享用那乳粥,满心欢喜,如得甘露。
Viññāya bhāsitatthaṃ te, ubho rājakumārakā; Pāyāsaṃ taṃ abhuñjiṃsu, tuṭṭhacittā’mataṃ viya.
到了第十至第十二年,为考验他们,
同样地,供养比丘们之后,他们那里剩下的食物。
Dasa dvādasavassesu, tesu vīmaṃsanatthiko; Tatheva bhikkhū bhojetvā, tesaṃ ucchiṭṭhamodanaṃ.
用浅盘盛来,置于他们近前;
分成三份之后,大地的君王便在此说道:
Gāhayitvā taṭṭakena, ṭhapāpetvā tadantike; Tibhāgaṃ kārayitvāna, idha māha mahīpati.
心中思惟:“我们不会……”,便说:“请享用这一份吧。”
‘‘Kuladevatānaṃ no tātā, bhikkhūnaṃ vimukhā mayaṃ; Na hessāmā’’ti cintetvā, bhāgaṃ bhuñjathi’manti ca.
思惟“我们定将存活”后,便说道:“请享用这一份吧。”
‘‘Dve bhātaro mayaṃ niccaṃ, aññamaññamadūbhakā; Bhavissāmā’’ti cintetvā, bhāgaṃ bhuñjithi’manti ca.
“我们不会与达弥罗人交战。”如此说后,又道:“请享用此。”
Amataṃ viya bhuñjiṃsu, te dve bhāge ubhopi ca; ‘‘Na yujjhissāma damiḷehi’’, iti bhuñjathi’maṃ iti.
Evaṃ vuttetu tisso so, pāṇinā khipi bhojanaṃ; Gāmaṇibhattapiṇḍaṃ tu, khipitvā sayanaṃ gato.
Saṃkucitvā hatthapādaṃ, nipajji sayena sayaṃ; Devī gantvā tosayantī, gāmaṇiṃ etadabravi.
Pasāritaṅgo sayane, kiṃ nasesi sukhaṃ suta; ‘‘Gaṅgāpāramhi damīḷā, ito goṭṭhamahodadhi.
Kathaṃ pasāritaṅgo’haṃ, nipajjāmī’ti so bravi; Sutvāna tassādhippāyaṃ, tuṇhī āsi mahīpati.
So kamenā’bhivaḍḍhanto, ahu soḷasavassiko; Puññavā yasavā dhīmā, tejo balaparakkamo.
众生的趣处,确有动摇与不动之分,
他们凭借福德,到达如其所愿的趣处。
如是思惟已,常怀大敬重者,
于福德之聚,应作有智者。
Calācalāyaṃ gatiyañhi pāṇino, Upenti puññena yathāruciṃ gatiṃ; Itīti mantetvā satataṃ mahādaro, Bhaveyya puññapacayamhi buddhimāti.