第一次法的结集
Paṭhamadhammasaṃgīti
具足五眼的胜者,四十五年无与伦比;
安住之后,以一切方式完成了世间的一切事务。
Pañcanetto jino pañca-cattālīsasamā’samo; Ṭhatvā sabbāni kiccāni, katvā lokassa sabbathā.
在拘尸那罗那两棵殊胜的娑罗树之间;
在毗舍佉月的月圆之夜,他——世间的那盏明灯——已经寂灭。
Kusinārāyayamaka-sālānamantare vare; Vesākhapuṇṇamāyaṃ so, dīpo lokassa nibbuto.
比丘们聚集在那里,数量已经多到无法计算。
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,还有天人也是如此。
Saṅkhyāpathamatikkantā, bhikkhū tattha samāgatā; Khattiyā brāhmaṇā vassā, suddhā devā tatheva ca.
在他们之中,有七十万上首比丘。
那时,大迦叶长老就是僧团的上座。
Sattasatasahassāni, tesu pāmokkhabhikkhavo; Thero mahākassapova, saṅghatthero tadā ahu.
处理导师遗体、舍利与遗骸的事务,
那位大长老希望导师的法能长久住世。
Satthusarīrasārīra-dhātukiccāni kāriya; Icchanto so mahāthero, satthu dhammaciraṭṭhitiṃ.
当世间守护者、具足十力的佛陀入般涅槃七天之后,
苏跋达的恶语,以及佛陀的教言,大迦叶都忆念着。
Lokanāthe dasabale, sattāhaparinibbute; Dubbhāsitaṃ subhaddassa, buddhassa vacanaṃ saraṃ.
忆持和施衣,以及平等安置;
为了安立正法,牟尼给予了护持。
Saraṃ cīvaradānañca, samatte ṭhapanaṃ tathā; Saddhammaṭhapanatthāya, muninā’nuggahaṃ kataṃ.
为结集正法,行者随顺正觉者之意,
受持九分教法、具足一切支分,同集一处。
Kātuṃ saddhammasaṃgītiṃ, sambuddhānamate yati; Navaṅgasāsanadhare, sabbaṅgasamupāgate.
五百位比丘,都是已断尽烦恼的殊胜阿拉汉,
此外,因为阿难长老的缘故,选定了少一位的比丘。
Bhikkhū pañcasateyeva, mahākhīṇāsave vare; Sammanni ekenūne tu, ānandattherakāraṇā.
阿难长老亦复然,被诸比丘殷勤劝请;
允诺共成此结集,若无其人结集难成。
Puna ānandattherā’pi, bhikkhūhi abhiyācito; Sammanni kātuṃ saṃgītiṃ, sā na sakkā hi taṃ vinā.
善巧游戏了七天,分配舍利也用了七天。
就这样过了半个月后,怜悯一切世间者。
Sādhukīḷanasattāhaṃ, sattāhaṃ dhātubhājanaṃ; Iccaddhamāsaṃ khepetvā, sabbalokānukampakā.
我们将在王舍城度过雨安居,我们将结集法义;
他们下定决心:“不该由别人住在这里。”
Vassaṃ vasaṃ rājagahe, kassāma dhammasaṅgahaṃ; Nāññehi tatta vatthabba-miti katvāna nicchayaṃ.
Sokāturaṃ tattha tattha, assāsento mahājanaṃ; Jambudīpamhi te therā, vicaritvāna cārikaṃ.
阿沙荼月白半月时,欲于白半月安住之求住者;
齐来四事供养具足之王舍城。
Āsaḷhisukkapakkhamhi, sukkapakkhaṭhitatthikā; Upāgamuṃ rājagahaṃ, sampannacatupaccayaṃ.
大迦叶等人就在那里入了雨安居。
长老们具足稳固的功德,善巧通达正自觉者的教法。
Tattheva vassūpagatā, te mahākassapādayo; Therā thiraguṇūpetā, sambuddhamatakovidā.
雨季首月,一切住处中;
禀白阿阇世后,悉令兴修葺。
Vassānaṃ paṭhamaṃ māsaṃ, sabbasenāsanesu’pi; Kāresuṃ paṭisaṅkhāraṃ, vatvānā’jātasattuno.
精舍修缮完成时,国王[心想]:
我们现在要结集法。
Vihārapaṭisaṅkhāre, niṭṭhite ahu bhūpati; Idāni dhammasaṃgītiṃ, karissāmi mayaṃ iti.
被问“应作何事”者,众为指其坐处;
王既问“在何处”,即于众所示之处。
Kattabbaṃ kintipuṭṭhassa, nisajjaṭhānamādisuṃ; Rājā katthāti pucchitvā, vuttaṭhānamhi tehi so.
他迅速让人在毗婆罗山旁,
七叶窟门口,建了一座可爱的亭子,宛如天宫。
Sīghaṃ vebhāraselassa, passe kāresi maṇḍapaṃ; Sattapaṇṇiguhādvāre, rammaṃ devasabhopamaṃ.
他以种种方式严饰了那处后,便在那里铺开;
按比丘的人数,铺开无价的敷具。
Sabbathā maṇḍayitvā taṃ, attharāpesi tattha so; Bhikkhūnaṃ gaṇanāyeva, anagghattharaṇāni ca.
靠着南边,面向北方,这是最殊胜的座位。
那里有一张给长老们铺设得很妥当、极为尊贵的座位。
Nissāya dakkhiṇaṃ bhāgaṃ, uttarāmukhamuttamaṃ; Therāsanaṃ supaññattaṃ, āsi tattha mahārahaṃ.
在那座厅堂的正中央,有一个面朝东方的最上等座位;
法座铺设得极为妥当,配得上善逝。
Tasmiṃ maṇḍapamajjhasmiṃ, puratthamukhamuttamaṃ; Dhammāsanaṃ supaññattaṃ, ahosi sugatārahaṃ.
国王告诉长老们:“我们的工作已经完成了。”
那些长老对阿难尊者说了让阿难尊者欢喜的话。
Rājā’rocayi therānaṃ, kammaṃ no niṭṭhitaṃ iti; Te therā theramānanda-mānandakaramabravuṃ.
阿难,明日有集会,以有学之身去那里实非所宜;
是故你应为自身真利而住于不放逸。
Sve sannipāto ānanda, sekhena gamanaṃ tahiṃ; Na yuttante sadatthe tvaṃ, appamatto tato bhava.
长老被这样一劝,就提起平稳的精进。
从行住坐卧的姿态中解脱出来,证得了阿拉汉果。
Iccevaṃ codito thero, katvāna vīriyaṃ samaṃ; Iriyāpathato muttaṃ, arahattamapāpuṇi.
在雨季的第二个月,又在第二天;
那些长老们聚集在那座美丽的亭阁里。
Vassānaṃ dutiye māse, dutiye divase pana; Rucire maṇḍape tasmiṃ, therā sannipatiṃsu te.
为阿难长老预留了合适的座位,
阿拉汉们按各自的位次坐在座位上。
Ṭhapetvā’nandattherassa, anucchavikamāsanaṃ; Āsanesu nisīdiṃsu, arahanto yathārahaṃ.
那位长老为了向他们表明自己已经证得阿拉汉果,没有同他们一起前来。
当有些人问起“阿难长老在哪里”时,
Thero’rahattapattiṃ so, ñāpetuṃ tehi nāgamā; Kuhiṃ ānandatthero’ti, vuccamāne tu kehici.
潜入大地之后,或者经由光道前去;
阿难长老在为他铺好的座位上坐了下来。
Nimmujjitvā pathaviyā, gantvā jotipathena vā; Nisīdi thero ānando, attano ṭhapitāsane.
优波离长老司律藏,阿难长老司其余一切法;
诸长老共举二人为能承担法担者。
Upālithero vinaye, sesadhamme asesake; Ānandattheramakaruṃ, sabbe therā dhurandhare.
大长老自己亲自询问戒律,为了自己;
优波离长老也被推举,让他来解答这个问题。
Mahāthero sakattānaṃ, vinayaṃ pucchituṃ sayaṃ; Sammannu’pālithero ca, vissajjetuṃ tameva tu.
坐在长老座上,他向那人问了律;
坐在法座上,他就此作了回答。
Therāsane nisīditvā, vinayaṃ tamapucchi so; Dhammāsane nisīditvā, vissajjesi tameva so.
依通晓律者之道,按解答之次第;
诸精通义理者,皆诵习律藏。
Vinayaññūnamaggena, vissajjitakamena te; Sabbe sajjhāyamakaruṃ, vinayaṃ nayakovidā.
多闻者等中之至高,大仙的法藏守护者;
那位长老自任之后,便向他请问法义。
Aggaṃ bahussutādīnaṃ, kosārakkhaṃ mahesino; Sammannitvāna attānaṃ, thero dhammamapucchi so.
同样地,推举自己之后,他亲自来到法座。
阿难长老毫无遗漏地宣说了那法。
Tathā sammanniya’ttānaṃ, dhammāsanāgato sayaṃ; Vissajjesi tamānanda-tthero dhammamasesato.
依那位韦迭哈目尼(Vedehamuni)所答辩的次第,他们……
所有精通法义的人,都诵习了法。
Vedehamuninā tena, vissajjitakamena te; Sabbe sajjhāyamakaruṃ, dhammaṃ dhammatthakovidā.
就这样,花了七个月,法的结集完成了。
为了利益一切世间,他们完成了这件利益一切世间的事。
Evaṃ sattahi māsehi, dhammasaṃgīti niṭṭhitā; Sabbalokahitatthāya, sabbalokahi tehi sā.
大迦叶尊者护持了这善逝的教法。
被做成能够运转五千年。
Mahākassapatherena, idaṃ sugatasāsanaṃ; Pañcavassasahassāni, samatthaṃ vattane kataṃ.
欢喜至极,持水界之大地;
结集圆满终时,大地六次震动。
Atīva jātapāmojjā, sandhārakajalantikā; Saṃgītipariyosāne, chaddhākampi mahāmahī.
而且,在世间出现了种种不可思议的稀有之事。
正因为那些长老们已经做了(该做的事),所以才有这上座部的代代传承。
Acchariyāni cā’hesuṃ, lokenekāninekadhā; Thereheva katattā ca, theriyāyaṃ paramparā.
先做了第一次结集,广泛利益一切世间。
他们住满寿命后,所有长老也都寂灭了。
Paṭhamaṃ saṅgahaṃ katvā, sabbalokahitaṃ bahuṃ; Te yāvatāyukaṃ ṭhatvā, therā sabbepi nibbutā.
那些长老也用智慧之灯驱散了黑暗,
驱散世间黑暗的伟大的明灯;
被死亡那可怕的大风吹灭了。
因此,有智慧的人也该舍弃对生命的骄傲。
Therā’pi te matipadīpahatandhakārā, Lokandhakārahananamhi mahāpadīpā; Nibbāpitā maraṇaghoramahānilena, Tenāpi jīvitamadaṃ matimā jaheyyāti.