第三章
Tatiya pariccheda
第一次法结集
Paṭhamadhammasaṃgīti
五眼胜者,与四十五种无等者等无差别;
安住之后,以一切方式成办世间一切所作;
Pañcanetto jino pañca-cattālīsasamā’samo; Ṭhatvā sabbāni kiccāni, katvā lokassa sabbathā.
在拘尸那罗庄严的双娑罗树间;
在毗舍佉月圆之日,他——世间的明灯——已般涅槃。
Kusinārāyayamaka-sālānamantare vare; Vesākhapuṇṇamāyaṃ so, dīpo lokassa nibbuto.
不可计数的比丘们聚集在那里;
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,以及诸天也是如此。
Saṅkhyāpathamatikkantā, bhikkhū tattha samāgatā; Khattiyā brāhmaṇā vassā, suddhā devā tatheva ca.
当时有七十万比丘,其中上首比丘们
那时,大迦叶长老即为僧团上座
Sattasatasahassāni, tesu pāmokkhabhikkhavo; Thero mahākassapova, saṅghatthero tadā ahu.
处理完导师的遗体与舍利事宜后
这位大长老期望导师的法久住。
Satthusarīrasārīra-dhātukiccāni kāriya; Icchanto so mahāthero, satthu dhammaciraṭṭhitiṃ.
于世尊、世间主、十力者入般涅槃七日之时;
忆持佛陀关于须跋陀恶语之教言。
Lokanāthe dasabale, sattāhaparinibbute; Dubbhāsitaṃ subhaddassa, buddhassa vacanaṃ saraṃ.
忆持袈裟之施,及如法安置圆满;
为安立正法,牟尼所作之摄受;
Saraṃ cīvaradānañca, samatte ṭhapanaṃ tathā; Saddhammaṭhapanatthāya, muninā’nuggahaṃ kataṃ.
Kātuṃ saddhammasaṃgītiṃ, sambuddhānamate yati; Navaṅgasāsanadhare, sabbaṅgasamupāgate.
五百漏尽大比丘,最为殊胜,
为阿难长老故,缺一而结集。
Bhikkhū pañcasateyeva, mahākhīṇāsave vare; Sammanni ekenūne tu, ānandattherakāraṇā.
那时,阿难长老亦为比丘们所劝请;
欲作结集,若无他,则不能成办。
Puna ānandattherā’pi, bhikkhūhi abhiyācito; Sammanni kātuṃ saṃgītiṃ, sā na sakkā hi taṃ vinā.
Sādhukīḷanasattāhaṃ, sattāhaṃ dhātubhājanaṃ; Iccaddhamāsaṃ khepetvā, sabbalokānukampakā.
于王舍城度雨安居已,我们将作法的结集;
并决定:‘此处不应由他人居住。’
Vassaṃ vasaṃ rājagahe, kassāma dhammasaṅgahaṃ; Nāññehi tatta vatthabba-miti katvāna nicchayaṃ.
Sokāturaṃ tattha tattha, assāsento mahājanaṃ; Jambudīpamhi te therā, vicaritvāna cārikaṃ.
Āsaḷhisukkapakkhamhi, sukkapakkhaṭhitatthikā; Upāgamuṃ rājagahaṃ, sampannacatupaccayaṃ.
大迦叶等长老便在那里入雨安居;
这些长老具足坚稳的功德,通达正自觉者的教法。
Tattheva vassūpagatā, te mahākassapādayo; Therā thiraguṇūpetā, sambuddhamatakovidā.
于雨季的第一个月,在所有坐卧处,
他们禀明阿阇世王后,进行了修葺。
Vassānaṃ paṭhamaṃ māsaṃ, sabbasenāsanesu’pi; Kāresuṃ paṭisaṅkhāraṃ, vatvānā’jātasattuno.
精舍的修葺完成后,国王说:
现在,我们将举行法之结集。
Vihārapaṭisaṅkhāre, niṭṭhite ahu bhūpati; Idāni dhammasaṃgītiṃ, karissāmi mayaṃ iti.
当被问及“应如何做”时,他们便指示了坐席等安排;
在问过“国王在何处?”之后,他便被他们带到了所说之处。
Kattabbaṃ kintipuṭṭhassa, nisajjaṭhānamādisuṃ; Rājā katthāti pucchitvā, vuttaṭhānamhi tehi so.
他在毗婆罗山旁,迅速命人建造了厅堂;
于七叶窟洞口,造了一座美妙如天宫的厅堂。
Sīghaṃ vebhāraselassa, passe kāresi maṇḍapaṃ; Sattapaṇṇiguhādvāre, rammaṃ devasabhopamaṃ.
Sabbathā maṇḍayitvā taṃ, attharāpesi tattha so; Bhikkhūnaṃ gaṇanāyeva, anagghattharaṇāni ca.
依南侧而设,面朝北的最胜座;
那里有一张铺设善巧、极为贵重的长老座。
Nissāya dakkhiṇaṃ bhāgaṃ, uttarāmukhamuttamaṃ; Therāsanaṃ supaññattaṃ, āsi tattha mahārahaṃ.
厅堂中央,面朝东方的无上之座;
善设之法座,堪配善逝。
Tasmiṃ maṇḍapamajjhasmiṃ, puratthamukhamuttamaṃ; Dhammāsanaṃ supaññattaṃ, ahosi sugatārahaṃ.
Rājā’rocayi therānaṃ, kammaṃ no niṭṭhitaṃ iti; Te therā theramānanda-mānandakaramabravuṃ.
Sve sannipāto ānanda, sekhena gamanaṃ tahiṃ; Na yuttante sadatthe tvaṃ, appamatto tato bhava.
长老被如此教诫后,便策励均等精进;
从行住坐卧的威仪中解脱,证得了阿拉汉果。
Iccevaṃ codito thero, katvāna vīriyaṃ samaṃ; Iriyāpathato muttaṃ, arahattamapāpuṇi.
在雨季第二个月的第二日,
在那座美丽的亭榭中,诸长老聚集一处。
Vassānaṃ dutiye māse, dutiye divase pana; Rucire maṇḍape tasmiṃ, therā sannipatiṃsu te.
预留了阿难长老的适宜座位后,
诸阿拉汉便依位次安坐于座上。
Ṭhapetvā’nandattherassa, anucchavikamāsanaṃ; Āsanesu nisīdiṃsu, arahanto yathārahaṃ.
那位长老为了向他们昭示自己已证阿拉汉,并未从彼处现身前来;
然而,当被一些人问起“阿难长老在哪里”时,
Thero’rahattapattiṃ so, ñāpetuṃ tehi nāgamā; Kuhiṃ ānandatthero’ti, vuccamāne tu kehici.
他从大地中涌出,或经由光路而去;
阿难长老在为自己铺设的座位上坐下。
Nimmujjitvā pathaviyā, gantvā jotipathena vā; Nisīdi thero ānando, attano ṭhapitāsane.
优波离长老于律藏,及余诸法悉无遗余;
他们推举阿难长老,一切长老皆为能荷法担者。
Upālithero vinaye, sesadhamme asesake; Ānandattheramakaruṃ, sabbe therā dhurandhare.
大长老们为自身故,亲自询问戒律;
并一致推举优波离长老,来解答此戒律。
Mahāthero sakattānaṃ, vinayaṃ pucchituṃ sayaṃ; Sammannu’pālithero ca, vissajjetuṃ tameva tu.
他坐于长老座上,询问了该戒律;
他坐于法座之上,解答了同样的这部律。
Therāsane nisīditvā, vinayaṃ tamapucchi so; Dhammāsane nisīditvā, vissajjesi tameva so.
他们依知律者之道,依次解答;
所有精通律要的导师,一同诵习了律藏。
Vinayaññūnamaggena, vissajjitakamena te; Sabbe sajjhāyamakaruṃ, vinayaṃ nayakovidā.
多闻等中最上者,大仙库藏的守护者;
推举自己之后,长老请问了法。
Aggaṃ bahussutādīnaṃ, kosārakkhaṃ mahesino; Sammannitvāna attānaṃ, thero dhammamapucchi so.
同样地,推举自己后,亲自登上了法座;
阿难长老无遗余地开示了那法。
Tathā sammanniya’ttānaṃ, dhammāsanāgato sayaṃ; Vissajjesi tamānanda-tthero dhammamasesato.
毗提诃牟尼所宣说的法,依他开示的次第,由结集者诵出。
Vedehamuninā tena, vissajjitakamena te; Sabbe sajjhāyamakaruṃ, dhammaṃ dhammatthakovidā.
Evaṃ sattahi māsehi, dhammasaṃgīti niṭṭhitā; Sabbalokahitatthāya, sabbalokahi tehi sā.
Mahākassapatherena, idaṃ sugatasāsanaṃ; Pañcavassasahassāni, samatthaṃ vattane kataṃ.
生起极大欢喜,大地如持水器般震动,
结集圆满之际,大地六种震动。
Atīva jātapāmojjā, sandhārakajalantikā; Saṃgītipariyosāne, chaddhākampi mahāmahī.
Acchariyāni cā’hesuṃ, lokenekāninekadhā; Thereheva katattā ca, theriyāyaṃ paramparā.
Paṭhamaṃ saṅgahaṃ katvā, sabbalokahitaṃ bahuṃ; Te yāvatāyukaṃ ṭhatvā, therā sabbepi nibbutā.
那些长老以智慧之灯,驱散了黑暗,
是破除世间黑暗的巨大明灯。
他们被死亡的可怖大风所吹灭,
因此,智者应当舍弃对生命的骄慢。
Therā’pi te matipadīpahatandhakārā, Lokandhakārahananamhi mahāpadīpā; Nibbāpitā maraṇaghoramahānilena, Tenāpi jīvitamadaṃ matimā jaheyyāti.