第二十章
Vīsatima pariccheda
在第十八年,法阿育王在位时;
在大云林园中,大菩提树安住着。
Aṭṭhārasamhi vassamhi, dhammāsokassa rājino; Mahāmeghavanārāme, mahābodhi patiṭṭhati.
十二年后,那位国王的王后;
那位亲爱的无伪友,是正觉者的虔诚信徒,她去世了。
Tato dvādasame vasse, mahesī tassa rājino; Piyā asandhīmittā sā, matā sambuddhamāmakā.
第四年时,法阿育大王,册立提舍拉迦为后;
此人心术不正,位居中宫。
Tato catutthe vassamhi, dhammāsoko mahīpati; Tissarakkha mahesitte, ṭhapesi visamāsayaṃ.
Tato tu tatiye vasse, sābālā rūpamāninī; ‘‘Mayāpi ca ayaṃ rājā, mahābodhiṃ ma māyati’’.
如是嗔怒所伏,自造损害;
以曼度迦刺之结,彼毁害了大菩提。
Iti kodhavasaṃ gantvā, attano’nattha kārikā; Maṇḍukaṇṭakayogena, mahābodhi maghā tayi.
其后第四年,法阿育王,大名远播;
终归无常,共历三十七载。
Tato ca tutthevassamhi, dhammā soko mahāyaso; Anicca tāva saṃpatto, sattatiṃsasamā ime.
天爱帝须王呢,他乐于法的功德。
在大寺和支提山,也同样兴建了新工程。
Devānaṃ piyatisso tu, rājā dhammaguṇe rato; Mahāvihāre navakammaṃ, tathā cetiyapabbate.
在塔园完成新建工程后,他如法
向那位令岛生信、善巧问答的长老请益。
Thūpārāme navakammaṃ, niṭṭhāpetvā yathārahaṃ; Dīpappasādakaṃ theraṃ, pucchi pucchitakovidaṃ.
尊者,我要在这里建造许多寺院。
我们要怎样才能得到舍利,把它们安放在塔中呢?
Kārāpessamahaṃ bhante, vihāresu bahū idha; Patiṭṭhāpetuṃ thūpesu, kathaṃ lacchāma dhātuyo.
盈满正觉者之钵,苏摩那持来此处;
大王,支提山上安放着舍利。
Sambuddhapattaṃ pūretvā, sumanenā’haṭā idha; Cetiyapabbate rāja, ṭhapitā atthi dhātuyo.
把那些舍利放在象背上,带到这里来。
他这样被吩咐之后,就照样把舍利带来了。
Hatthikkhandhe ṭhapetvā tā, dhātuyo idha āhara; Iti vutto satherena, tathā āhari dhātuyo.
建好精舍后,在每隔一由旬的地点;
他将舍利如法安放在那里的塔中。
Vihāre kārayitvāna, ṭhāne yojanayojane; Dhātuyo tattha thūpesu, nidhāpesi yathārahaṃ.
而将正觉者用过的钵,安放在一座庄严的王室宅邸里;
安放好之后,他时时刻刻用各种各样的供品来供养。
Sambuddhabhuttapattaṃ tu, rājavatthughare subhe; Ṭhapayitvāna pūjesi, nānāpūjāhi sabbadā.
五百位自在者,在大长老跟前;
在出家居住之处,他成了伊娑罗沙门。
Pañcasatehi’ssareti, mahātherassa santike; Pabbajjavasitaṭhāne, issarasamaṇako ahu.
经过五百年,在大长老面前;
在出家修行的地方,同样也有吠舍山寺。
Pañcasatehi vassehi, mahātherassa santike; Pabbajjavasitaṭhāne, tathā vassagiri ahu.
凡是那位大长老玛欣德住过的洞窟,
在所有山间住处中,那座就是玛欣德窟。
Yā yā mahāmahindena, therena vasitā guhā; Sapabbatavihāresu, sā mahindaguhā ahu.
第一是大寺,第二是支提寺;
第三是塔园,以塔为前导,美妙庄严。
Mahāvihāraṃ paṭhamaṃ, dutiyaṃ cetiyavhayaṃ; Thūpārāmaṃ tu tatiyaṃ, thūpapubbaṅgamaṃ subhaṃ.
第四,则是大菩提(树)的建立;
第五,则是堪受起塔供奉者之妥善安立。
Catutthaṃ tu mahābodhi-patiṭṭhāpanameva ca; Thūpaṭhānīyabhūtassa, pañcamaṃ pana sādhukaṃ.
Mahācetiyaṭhānamhi, silāthūpassa cāruno; Sambuddhagīvādhātussa, patiṭṭhāpanameva ca.
第六是伊萨罗沙门,第七是帝萨池。
第八座是第一塔,第九座名叫雨山。
Issarasamaṇaṃ chaṭṭhaṃ, tissavāpintusattamaṃ; Aṭṭhamaṃ paṭhamaṃ thūpaṃ, navamaṃ vassagirivhayaṃ.
名叫近事女的悦意之处,同样还有名叫象柱的地方;
这两处是让比丘尼安住的比丘尼住所。
Upāsikāvhayaṃ rammaṃ, tathā hatthāḷhakavhayaṃ; Bhikkhunupassake dve’me, bhikkhunī phāsukāraṇā.
到了手柱处下来后,就走进比丘尼的住处;
为了领取食物,和比丘僧团一起前往;
Hatthāḷhake osaritvā, bhikkhunīnaṃ upassaye; Gantvāna bhikkhusaṅghena, bhattaggahaṇakāraṇā.
那座名叫大帕利卡那的施食堂,提供汤食,
一切器具都齐备,侍从也都圆满无缺。
Hattasālaṃ sūpahāraṃ, mahāpāḷikanāmakaṃ; Sabbupakaraṇūpetaṃ, sampattaparicārikaṃ.
如是施千僧,资具悉殊胜;
自恣日之供,岁岁亦如是。
Tathā bhikkhusahassassa, saparikkhāramuttamaṃ; Pavāraṇāya dānañca, anuvassakameva ca.
在龙岛的阎浮拘罗精舍,就在那个码头边;
帝萨大寺,以及东园精舍。
Nāgadīpe jambukola-vihāraṃ ta mhipaṭṭane; Tissamahāvihārañca, pācīnārāma meva ca.
就这样,这些是那位希求楞伽岛人民利益者的行为。
那位迭瓦南毕亚·帝萨,是兰卡岛上福慧具足的君王。
Iti etāni kammāni, laṃkājanahitatthiko; Devānaṃpiyatisso so, laṃkindo puññapaññavā.
就在第一个雨安居那年,这位喜爱美德的人便让人建造了。
他一生都在累积许多功德之业。
Paṭhameyeva vassamhi, kārāpesi guṇappiyo; Yāva jīvantunekāni, puññakammāni ācini.
此岛安立,立于彼王所治境;
彼王治国,君临四十载。
Ayaṃ dīpo ahu ṭhito, vijite tassa rājino; Vassāni cattālīsaṃ so, rājā rajjamakārayi.
他去世后,其弟伍帝亚,声名远播;
王子将那无嗣者的王国妥善治理。
Tassa’cca ye taṃ kaniṭṭho, uttiyo iti vissuto; Rājaputto aputtaṃ taṃ, rajjaṃ kāresi sādhukaṃ.
大马欣德长老,于胜者之无上教法,
教理修行与证悟,悉皆善巧通达。
Mahāmahindatthero tu, jinasāsanamuttamaṃ; Pariyattiṃ paṭipattiṃ, paṭivedhañca sādhukaṃ.
于兰卡岛弘法已,兰卡岛之大僧伽;
兰卡誉称如师佛,广作兰卡之利益。
Laṃkādīpamhi dīpetvā, laṃkādīpo mahāgaṇi; Laṃkāyaso satthu kappo, katvā laṃkāhitaṃ bahuṃ.
伍帝亚王御世第八年,
雨安居期中,戒腊六十,住止支提山。
Tassa uttiyarājassa, jayavassamhi aṭṭhame; Antovassaṃ saṭṭhivasso, cetiyapabbate vasaṃ.
阿沙逾月白分第八日,
大导师于斯般涅槃,是日即以此得名。
Assayujassa māsassa, sukkapakkhaṭhame dine; Parinibbāyite netaṃ, dinaṃ tannāmakaṃ ahu.
玛欣德尊者涅槃后的第八天,
因此,这一天就被称为“第八日”。
[Nibbutassa mahindassa, aṭṭhamiyaṃ dine pana, Tena taṃ divasaṃ nāma, aṭṭhamiyāti sammataṃ.]
伍帝亚王听了这话,被忧愁之箭深深刺伤;
到了之后,向长老顶礼,又用种种方式哭了很多。
Taṃ sutvā uttiyo rājā, sokasallasamappito; Gantvāna theraṃ vanditvā kanditvā bahudhā bahuṃ.
香油香气灌注,盛满黄金之槽;
令长老遗体安放后,那槽被善加洒净。
Āsittagandhatelāya, bahuṃ sovaṇṇadoṇiyā; Theradebhaṃ khipāpetvā, taṃ doṇiṃ sādhuphussitaṃ.
安置遗体于装饰华美的黄金尖顶殿中,
令人执取此尖顶殿,而行胜妙欢庆。
Sovaṇṇakūṭāgāramhi, ṭhapāpetvā alaṅkate; Kūṭāgāraṃ gāhayitvā, kārento sādhukīḷitaṃ.
还有浩浩荡荡的人群,从四面八方涌来;
还以庞大的军队,举行供养仪式。
Mahatā ca janoghena, āgatenatato tato; Mahatā ca baloghena, kārento pūjanāvidhiṃ.
用装饰过的道路,进入装饰得琳琅满目的城市;
把他带进城里,让他游遍王家的街道。
Alaṅkatena maggena, bahudhā’laṅkataṃ puraṃ; Ānayitvāna nagare, cāretvā rājavīthiyo.
把他们带到大寺,在这里的问题芒果园中;
让人建好尖顶殿堂后,那位大地之主在那里待了整整七天。
Mahāvihāraṃ ānetvā, ettha pañhambamāḷake; Kuṭāgāraṃ ṭhapāpetvā, sattāhaṃ so mahīpati.
用拱门、幢幡和鲜花,还有装满香料的宝瓶;
精舍以及四周,庄严的范围达三由旬。
Toraṇaddhajapupphehi, gandhapuṇṇaghaṭehi ca; Vihārañca samantā ca, maṇḍihaṃ yojanattayaṃ.
因国王威神之力,全岛悉成庄严;
赖诸天神威神之力,亦复如是庄严。
Ahu rājānubhāvena, dīpantu sakalaṃ pana; Ānubhāvena devānaṃ, tathevā’laṅkataṃ ahu.
他做了各种供养之后,那位大地之主在整整七天里;
在东方区域,长老们的已结围场。
Nānāpūjaṃ kārayitvā, sattāhaṃ so mahīpati; Puratthimadisābhāge, therānaṃ baddhamāḷake.
让人搭好香堆之后,又向右绕大塔而行;
他做着,把那座令人心旷神怡的尖顶楼阁带到那里。
Kāretvā gandhacitakaṃ, mahāthūpaṃ padakkhiṇaṃ; Karonto tattha netvā taṃ, kūṭāgāraṃ manoramaṃ.
把他安放到柴堆上之后,做了最后的供养。
在这里也让人建了佛塔,把舍利取来之后安置其中。
Citakamhi ṭhapāpetvā, sakkāraṃ antimaṃ akā; Cetiyañcettha kāresi, gāhā petvāna dhātuyo.
取了一半舍利之后,又在支提山;
这位刹帝利在所有的寺院里都让人建了塔。
Upaḍḍhadhātuṃ gāhetvā, cetiye pabbatepi ca; Sabbesu ca vihāresu, thūpe kāresi khattiyo.
那是仙人舍弃肉身之处,对他而言即是;
因怀极大敬意,此处被称为仙人地院。
Isino dehanikkhepa-kataṭhānañhi tassa taṃ; Vuccate bahumānena, isibhūmaṅganaṃ iti.
从那时起,周围三由旬内诸圣者的遗体被带来,
就在那个地方焚烧。
Tato pabhutya’riyānaṃ, samantā yojanattaye; Sarīraṃ āharitvāna, tamhi desamhi ḍayhati.
僧伽蜜多是大长老尼,拥有大神通和大智慧;
做了教法职责,也做了许多利益世间的事。
Saṅghamittā mahātherī, mahā’bhiññā mahāmatī; Katvā sāsanakiccāni, tathā lokahitaṃ bahuṃ.
她戒腊五十九,正值伍帝亚王时;
在第九个雨安居时,于安稳的象耳精舍。
Ekūnasaṭṭhivassā sā, uttiyasse’va rājino; Vassamhi navame kheme, hatthāḷhakaupassaye.
她住在那里,证入了般涅槃,国王也为她办了(后事);
就像对待长老一样,整整七天,以最上的礼敬与供养。
Vasantī parinibbāyī, rājā tassāpi kārayi; Therassa viya sattāhaṃ, pūjāsakkāra muttamaṃ.
整个兰卡岛都装饰得庄严华丽,就像为长老那样。
长老尼的遗体被安放在尖顶殿堂里,过了七天。
Sabbā alaṅkatā laṃkā, therassa viya āsi ca; Kūṭāgāragataṃ theri-dehaṃ sattadinaccaye.
Nikkhāmetvāna nagaraṃ, thūparāma puratthato; Cittasālā samīpamhi, mahābodhipa dassaye.
(国王)在长老尼曾住之处举行了火葬仪式。
那位大地之主伍帝亚也在那里建了一座佛塔。
Theriyā vuṭṭhaṭhānamhi, aggikicca makārayi; Thūpañca tattha kāresi, uttiyo so mahīpati.
那五位大长老,还有以阿利塔长老为首的那些长老;
同样,还有成千上万已经断尽烦恼的比丘。
Pañcāpi te mahātherā, therāriṭṭhādayopi ca; Tathā’neka sahassāni, bhikkhu khīṇāsavāpi ca.
僧伽蜜多等人,以及那十二位长老尼,
还有成千上万位诸漏已尽的比丘尼。
Saṅghamittā pabhutiyo, tā ca dvādasatheriyo; Khīṇāsavā bhikkhuniyo, sahassāni bahūni ca.
多闻大智,善达律等圣教;
适时明照,终为无常所伏。
Bahussutā mahāpaññā, vinayādijānāgamaṃ; Jotayitvāna kālena, payātā’niccatāvasaṃ.
这位名叫伍帝亚的国王,统治了十年王位。
无常性就是这样,它会摧毁整个世间。
Dasavassāni so rājā, rajjaṃ kāresi uttiyo; Evaṃ aniccatā esā, sabbalokavināsinī.
此极鲁莽、极强横,人莫能遮止;
虽知诸有之无常,仍唯厌离。
厌离者不于恶行持离,亦不于善行欣喜;
彼大痴网之力,纵智者亦遭迷乱。
Taṃ etaṃ atisāhasaṃ atibalaṃ na vāriyaṃ naro; Jānantopi aniccataṃ bhavagate nibbindateneva ca; Nibbindo viratiṃ ratiṃ na kurute pāpehi puññehi ca; Tasse’sāatimohajālabalatājānampi sammuyhatīti.