第十九章
Ekūnavīsatima pariccheda
为守护大菩提树,赐予十八辆战车——
赐予天族与八位大臣的家族。
Mahābodhirakkhaṇatthaṃ , aṭṭhārasa rathe sabho; Devakulāni datvāna, aṭṭhāmaccā kulāni ca.
八个婆罗门家族,以及八个吠舍家族;
牧牛者、猎人、织工的家族。
Aṭṭha brāhmaṇakulāni, aṭṭha vassakulāni ca; Gopakānaṃ taracchānaṃ, kuliṅgānaṃ kulāni ca.
同样地,还有织工与陶匠等诸家族;
以及所有军阵将士,乃至龙众与诸夜叉。
Tatheva pesakārānaṃ, kumbhakārānameva ca; Sabbe sañcāpi senīnaṃ, nāgayakkhānameva ca.
施与了八组金瓶,此施与者具足敬意;
将大菩提树奉置于恒河上那艘庄严的船中。
Hemasajjughaṭeceva, datvā aṭṭhaṭṭha mānado; Āropetvā mahābodhiṃ, nāvaṃ gaṅgāya bhūsitaṃ.
僧伽蜜多长老尼,与十一位比丘尼一起;
同样让以阿利陀为首的她们登上船。
Saṅghamitta mahātherī, sahe kadasa bhikkhuniṃ; Tathevā’ropayitvāna, ariṭṭhapamukhepi ca.
出离城邑后,以种种方式驱散疑惑;
抵达多摩梨帝,仅七日之间,那位大地之主。
Nagarā nikkhamitvāna, viñjāṭavimaticcaso; Tāmalitthiṃ anuppatto, sattāhene’va bhūpati.
阿库拉王供养,天、龙、人亦供养;
他们供养大菩提树,七日之间便到达。
Accuḷā rāhi pūjāyi, devānāgānarāpi ca; Mahābodhiṃ pūjayantā, sattāhena’vupāgamuṃ.
在大海岸边,大地之主将那大菩提树
安立之后,他又以盛大的王权供养。
Mahāsamuddatīramhi, mahābodhiṃ mahīpati; Ṭhapāpetvāna pūjesi, mahārajjena so puna.
大菩提树于大王国中,如灌顶般赐予所欲;
于白半月的阿耆沙罗星宿日,即初一日。
Mahābodhiṃ mahārajje, abhisiñcīyakāmado; Aggasira sukkapakkhe, dine pāṭipade tato.
正是由他们以八乘八之阵,将大菩提树举起;
于娑罗树根处,由舍利族的族人所供施。
Uccāretuṃ mahābodhiṃ, tehiyeva’ṭṭha aṭṭhahi; Sālamūlamhi dinnehi, dhātuggatakulehi so.
他将大菩提树高举,彼处水深仅没至颈;
乘船而入,妥善安立。
Ukkhipitvā mahābodhiṃ, galamattaṃ jalaṃ tahiṃ; Ogāhetvā sanāvāya, patiṭṭhāpayi sādhukaṃ.
将那位大长老尼连同沙弥尼一起安置在船上后,
对大臣摩诃利叱说了这番话:
Nāvaṃ āropayitvā taṃ, mahātheriṃ satherikaṃ; Mahāriṭṭhaṃ mahāmaccaṃ, idaṃ vacanamabravi.
我曾以王权,三次恭敬供养大菩提树;
愿我的盟友国王,也以王权如此供养它。
‘‘Ahaṃ rajjena tikkhattuṃ, mahābodhimapūjayiṃ; Eva mevā’bhi pūjetu, rājā rajjena me sakhā’’.
大王说完这番话,合掌立于岸边;
目送大菩提树远去,他忍住了泪水。
Idaṃ vatvā mahārājā, tīre pañjaliko ṭhito; Gacchamānaṃ mahābodhiṃ, passaṃ assūnivattayi.
因与大菩提树离别,
法之忧伤,与忧伤者同在;
悲泣、哀叹后,
他回到了自己的都城。
Mahābodhi viyogena, Dhammā soko sasokavā; Kannitvā paridevitvā, Agamāsi sakaṃ puraṃ.
承载着大菩提树的船,驶入了海洋;
方圆一由旬的海浪,在大海中便平息下来。
Mahābodhi samāruḷhā, nāvāpakkhandhī toyadhiṃ; Samantā yojane vicī, sannisīdi mahaṇṇave.
Pupphiṃsu pañcavaṇṇāni, padumāni samantato; Antalikkhe pavajjiṃsu, aneka tūriyāni ca.
众多天女,行种种供养;
为迎取大菩提树,诸龙示现神通变化。
Devatāhi anekāhi, pūjā’nekā pavattitā; Gahetuñca mahābodhi, nāgā’kāsuṃ vikubbanaṃ.
僧伽蜜多长老尼,已至神通之彼岸;
她化作金翅鸟形,令诸大龙惊惧。
Saṅghamittā mahātheri, abhiññābalapāragā; Supaṇṇarūpā hutvāna, te tāsesi mahorage.
那些受惊的大龙,向长老尼恳求;
于是,便带领她前往大菩提树,那龙之居所。
Te tāsitā mahātheriṃ, yācitvāna mahoragā; Nayitvāna mahābemadhiṃ, bhujaṅgabhavanaṃ tato.
以龙王之威权,七日间作种种供养;
供养之后,他们将其迎来,安奉于此船上。
Sattāhaṃ nāgarajjena, pūjāhi vividhāhi ca; Pūjayitvāna ānetvā, nāvāyaṃ ṭhapayiṃsu te.
Tadaheva mahābodhi, jambukolamidhagamā; Devānaṃpiyatisso tu, rājā lokahite rato.
沙弥苏摩那,昔曾闻此经;
自末伽始罗等日始,便持语恭敬;
Sumanā sāmaṇeramhā, pubbe sutatadāgamo; Maggasirādidinagho, pabhuti vacasādaro.
从北门直至阎浮果罗大路,
庄严整条通途,一心向大菩提;
Uttaradvārato yāva, jambukolaṃ mahāpathaṃ; Vibhūsayitvā sakalaṃ, mahābodhigatāsayo.
于大海中海会堂处,挺然而立;
以大长老神通之力,遥见大菩提树正从天际而来。
Samuddāsanasālāya, ṭhāne ṭhatvā mahaṇṇave; Āgacchantaṃ mahābodhiṃ, mahātheriddhiyā’ddasa.
Tasmiṃṭhāne katā sālā, pakā setuṃ tamabbhutaṃ; Samuddāsanasālāti, nāmenā‘si’dha pākaṭā.
Mahātherānubhāvena, saddhiṃ therehi tehi ca; Tadaheva’gamā rājā, jambukolaṃ sa senako.
Mahābodhā gamepīti-vegenu’nno udānayaṃ; Galappamāṇaṃ salilaṃ, vigāhetvā suviggaho.
他与十六家族一道,以头顶迎来大菩提树;
迎请后,于吉时安置在庄严的亭榭中;
Mahābodhiṃ soḷasahi, kulehi saha muddhanā; Ādāyo’ropayitvāna, velāyaṃ maṇḍape subhe.
兰卡之主将其安立,以兰卡王权作供养;
他将自己的王权完全交付给十六个家族。
Ṭhapayitvāna laṃkindo, laṃkārajjena pūjayi; Soḷasannaṃ samappetvā, kulānaṃ rajjamattano.
他亲自立于守门人之位,持续三日;
就在那里,人主举行了种种供养。
Sayaṃ dovārikaṭhāne, ṭhatvāna divase tayo; Tattheva pūjaṃ kāresi, vividhaṃ manujādhipo.
第十日,将大菩提树安置于妙丽的车乘上;
人主迎请而来,令那树王得以安立;
Mahābodhiṃ dasamiyaṃ, āropetvā rathesubhe; Ānayanto manussindo, dumindaṃ taṃ ṭhapāpayi.
Pācinassa vihārassa, ṭhāne ṭhānavicakkhaṇo; Pātarāsaṃ pavattesi, sasaṅghassa janassa so.
在此处,这是大玛欣德长老依十力(佛陀)所作之事;
他向那位国王详尽无余地讲述了降伏龙王之事。
Mahāmahindathere’ttha, kataṃ dasabalena taṃ; Kathesi nāgadamanaṃ, rañño tassa asesato.
长老闻后,便令于各处设立标记;
于世尊以坐卧等曾受用之处;
Therassa sutvā kāretvā, saññāṇāni tahiṃ tahiṃ; Paribhuttesu ṭhānesu, nisajjādīhi satthunā.
Tivakkassa brāhmaṇassa, gāmadvāre ca bhūpati; Ṭhapāpetvā mahābodhiṃ, ṭhānesu tesu tesu ca.
在铺满洁净细沙的地面,簇拥着种种鲜花;
在悬挂旗帜的道路上,以花环作庄严。
Suddhavāluka santhāre, nānāpupphasamākule; Paggahitadhaje magge, pupphagghikavibhūsite.
供养大菩提树,昼夜无有懈怠;
于十四日,从阿努拉德普勒与普兰提迦迎请而来;
Mahābodhiṃ pūjayanto, rattindiva matandito; Ānayitvā cuddasiyaṃ, anurādha purantikaṃ.
Vaḍḍhamānakacchāyāya, puraṃ sādhu vibhūsitaṃ; Uttarena ca dvārena, pūjayanto pavesiya.
Dakkhiṇena ca dvārena, nikkhamitvā pavesiya; Mahā meghavanārāmaṃ, catubuddhanisevitaṃ.
以悦意之语,善巧组成章句;
将前菩提道场,引入此怡人之境。
Sumanasseva vacasā, padesaṃ sādhusaṅkhataṃ; Pubbabodhiṭhitaṭṭhānaṃ, upanetvā manoramaṃ.
国王从十六个庄严之家族,
放下大菩提树,将其安立之后,便放手舍离。
Kulehi so soḷasahi, rājā laṅkāradhārihi; Oropetvā mahābodhiṃ, patiṭṭhā petu mossajji.
从手中放出仅一臂长的光芒,升至八十肘尺的高空;
上升停住后,放出六色美妙光芒。
Hatthato muttamattasā, asītiratanaṃ nabhaṃ; Uggantvāna ṭhitā muñci, chabbaṇṇā rasmiyo subhā.
普照岛屿后,触及梵天界便停住;
直至日落,那些悦目的光芒持续相续。
Dīpe patthariyā’hacca, brahmalokaṃ ṭhitā ahu; Sūriyatthaṅgamanāyāva, rasmiyo tā manoramā.
一万位男子,于神变中生起净信;
修观后,证得阿拉汉果,于此出家。
Purisā dasasahassāni, pasannā pāṭihāriye; Vipassitvānā’rahatthaṃ, patvāna idha pabbajuṃ.
大菩提树被请下后,于日落时分;
于罗希尼河畔安立时,大地震动。
Orohitvā mahābodhi, sūriyatthaṅgame tato; Rohiṇiyā patiṭṭhāsi, mahiyaṃ kampi medinī.
那些根株向上长出后,从锅口边缘
缠绕着那口锅,向下扎入大地。
Mūlāni tāni uggantvā, kaṭāhamukhavaṭṭito; Vinandhantā kaṭāhaṃ taṃ, otariṃsu mahītalaṃ.
大菩提树巍然安立,大众咸来云集;
以香、花等作供养,从四面八方礼敬。
Patiṭṭhitaṃ mahābodhiṃ, janā sabbe samagatā; Gandhamālādi pūjāhi, pūjayiṃsu samantato.
大云降雨,夹着冰雹,从四方而来;
那些浓密清凉的云,遮蔽了大菩提树。
Mahāmegho pavassittha, himagabbhā samantato; Mahābodhiṃ chādayiṃsu, sītalāni ghanāni ca.
七日之间,大菩提树隐没不现;
置身冰雪,他安然端坐,令众人生起净信。
Sattāhāni mahābodhiṃ, tahiṃyeva adassanā; Himagabbhe sannisīdi, pasādajananī jane.
七日既过,诸云悉皆消散;
大菩提树得以亲见,六色光芒亦得亲睹。
Sattāhā tikkame meghā, sabbe apagamiṃsu te; Mahābodhi ca dissittha, chabbaṇṇā raṃsiyopi ca.
大玛欣德长老与僧伽蜜多比丘尼,
他们都与各自的随众一同来到那里,国王也与他的随众一同前来。
Mahāmahindattheroca, saṅghamittā ca bhikkhunī; Tatthā’gañchuṃsaparisā, rājā saparisopi ca.
迦札村的刹帝利,檀陀村的刹帝利;
婆罗门提瓦卡,以及岛上诸居民。
Khattiyā kājaraggāme, candanaggāma khattiyā; Tivakka brāhmaṇo ceva, dīpavāsī janāpi ca.
Devānubhāvenā’gañchuṃ, mahābodhi mahussukkā; Mahāsamāgame tasmiṃ, pāṭihāriyavimhite.
东枝上有一枝成熟而无损的果实,众所共见;
长老接住那坠落的枝条,交给国王去栽种。
Pakkaṃ pācinasākhāya, pekkhataṃ pakka’makkhataṃ; Thero patantamādāya, ropetuṃ rājino adā.
置于盛满混合香粉的金盆之中;
就在那大座之处,安放好了那枝条——种植之主将它栽下。
Paṃsūnaṃ gandhamissānaṃ, puṇṇe soṇṇa kaṭāhake; Mahāsanassa ṭhāne taṃ, ṭhapitaṃ ropa’yissaro.
就在众人注视之间,便有八枝嫩芽破土而出;
八株幼菩提树生起,各高四肘。
Pekkhataṃyeva sabbesaṃ, uggantvā aṭṭha aṅkurā; Jāyiṃsu bodhitaruṇā, aṭṭhaṃsu catuhatthakā.
国王见这些幼菩提树,心生惊异;
以白伞盖作礼,并行灌顶之供。
Rājā te bodhitaruṇe, disvā vimhitamānaso; Setacchattena pūjesi, abhisekamadāsi ca.
在阎浮洲的帕塔纳港安置了八株菩提树苗;
那时,在大菩提树所在之处,船只靠岸登陆。
Patiṭṭhāpesi aṭṭhannaṃ, jambukolamhi paṭṭane; Mahābodhi ṭhita ṭhāne, nāvāyo rohane tadā.
在提瓦迦婆罗门村及佛塔园中亦然;
在伊萨罗沙门园的第一座塔庙庭院,
Tivakkabrāhmaṇagāme, thūpārāme tatheva ca; Issarasamaṇārāme, paṭhame cetiyaṅgaṇe.
在支提山园,以及在迦迦罗村;
在旃檀村,各安置一株菩提树苗。
Cetiya pabbatā rāme, tathā kājaragāmake; Candanagāmake cāti, ekekaṃ bodhilaṭṭhikaṃ.
其余四株从幼苗生出,共成三十二株菩提树苗;
遍布一由旬之地,在诸方寺院中;
Sesā catupakkajātā, dvattiṃsa bodhilaṭṭhiyo; Samantā yojanaṭhāne, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
为利益岛民而安立;
于大菩提树王之下,以正自觉者之威德力。
Dīpāvāsī janasseva, hitatthāya patiṭṭhite; Mahābodhi dumindamhi, sammāsambuddha tejasā.
Anulāsāsa parisā, saṅghamittāya theriyā; Santike pabbajitvāna, arahattamapāpuṇi.
Ariṭṭho so pañcasata-parivāro ca khattiyo; Therantike pabbajitvā, arahattamapāpuṇi.
Yāni seṭṭhikulāna’ṭṭha-mahābodhimidhāharuṃ; Bodhāharakulānīti, tāni tena pavuccare.
名为“优婆夷寺”者,即是那众所周知的比丘尼净舍;
大长老尼僧伽蜜多,与僧团共住于此。
Upāsikā vihāroti, ñāte bhikkhunupassaye; Sasaṅghā saṅghamittā sā, mahātherī tahiṃ vasi.
他命人在彼处建造了以三处居舍为首的屋宅;
于十二处屋宅之中,他命人将柱立于一处大宅内。
Agārattayapāmokkhe , agāre tattha kārayi; Dvādasa tesu ekasmiṃ, mahāgāre ṭhapāpayi.
作为大菩提之顶首,犹如船泊于新井之畔;
我所亲爱者中,有一处不燃之地,彼处有三;
Mahābodhisametāya, nāvāya kūpayaṭṭhikaṃ; Ekasmiṃ piya mekasmiṃ, arittaṃ tehi teviduṃ.
即使其他部派兴起时,他们的十二处房舍也依然存在;
比丘尼们一直使用着象房。
Jāte aññanikāyepi, agārā dvādasāpi te; Hatthāḷaka bhikkhunīhi, vaḷañjayiṃsu sabbadā.
国王的吉祥象,随心漫步,安适自在;
在城的一侧,清凉的山涧之中。
Rañño maṅgalahatthi so, vicaranto yathāsukhaṃ; Purassa ekapassamhi, kandarantamhi sītale.
在卡丹巴花丛中,它觅食后停立;
得知那头大象乐在其中,他们便在那里造了一个水槽。
Kadambapupphagumbante, aṭṭhāsi gocaraṃ caraṃ; Hatthiṃ tattharataṃ ñatvā, akaṃsu tattha āḷhakaṃ.
Atheka divasaṃ hatthī, nagaṇhi kabaḷāni so; Dīpappasādakaṃ theraṃ, rājā so pucchitaṃ mataṃ.
Kadambapupphagumbasmiṃ, thūpassa karaṇaṃ karī; Icchatīti mahāthero, mahārājassa abravi.
Sadhātukaṃ tattha thūpaṃ, thūpassa gharameva ca; Khippaṃ rājā akāresi, niccaṃ janahiterato.
僧伽蜜多长老尼,好乐空寂住处;
因其所住寺院,嘈杂拥挤。
Saṅghamittā mahātherī, suññāgārābhilāsinī; Ākiṇṇattā vihārassa, vussamānassa tassa sā.
她志求教法的增长,并为诸比丘尼众的利益;
这位明智者渴望另一处比丘尼的住处。
Vuddhatthinī sāsanassa, bhikkhunīnaṃ hitāya ca; Bhikkhunupassayaṃ aññaṃ, icchamānā vicakkhaṇā.
前往彼塔寺后,她尽享远离之乐;
她善巧于静处安住,清净无染,度过了日间时分。
Gantvā cetiyagehaṃ taṃ, pavivekasukhaṃ bhusaṃ; Divāvihāraṃ kappesi, vihārakusalā’malā.
国王为礼敬长老尼,前往比丘尼的住处;
到了之后,听闻她已抵达那里,便又前往彼处礼敬。
Theriyā vandanatthāya, rājā bhikkhunupassayaṃ; Gantvā tattha gataṃ sutvā, gantvāna tattha vandiya.
Sammoditvā tāya saddhiṃ, tatthāgamanakāraṇaṃ; Tassā ñatvā adhippāyaṃ, adhippāya vidū vidū.
Samantā thūpagehassa, rammaṃ bhikkhunupassayaṃ; Devānaṃpiyatisso so, mahārājā akārayi.
在哈塔拉卡近旁,建造了比丘尼住处;
由此,它便以‘哈塔拉卡寺’之名而闻名。
Hatthāḷhakasamīpamhi , kato bhikkhunupassayo; Hatthāḷhakavihāroti, vissuto āsi tena so.
那位名为善友的僧伽蜜多,是大长老尼,具大智慧;
她便在那宜人的比丘尼精舍中住了下来。
Sumittā saṅghamittā sā, mahātherī mahāmatī; Tasmiñhi vāsaṃ kappesi, ramme bhikkhunupassaye.
如是,为利益世间、为增长教法,
他正清净此大菩提树王,
在悦意的楞伽岛上,宜人的大云林中,
他具足种种神通变化,速疾入灭。
Evaṃ laṃkā lokahitaṃ sāsanavuddhiṃ; Saṃsodhento esa mahābodhi dumindo; Laṃkādīpe ramme mahāmeghavanasmiṃ, Aṭṭhā sīghaṃ kālamanekabbhūtayuttoti.