第十八章
Aṭṭhārasama pariccheda
大菩提树的迎请
Mahābodhiggahaṇo
为迎请大菩提树与长老尼,
王于自宫忆念长老所言。
Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati; Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.
雨安居中一日,坐于长老近前;
与诸大臣共议,自己的外甥。
Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike; Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.
为了把名叫阿利塔的大臣安排去办那件事;
商量之后把人叫来,说了这番话。
Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ , tasmiṃ kamme niyojituṃ; Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
你将能够从法阿育王那里……
为了把大菩提树和僧伽蜜多长老尼迎请到这里。
Tā sakkhissasi....., dhammāsokassa santikā; Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.
陛下,我能从那里将那两位带来;
若我来到此地得以出家,尊者。
Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato; Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.
国王说完“但愿如此”,就把他派到了那里。
他接过长老和国王的教令,然后顶礼。
Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi; So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.
在阿沙尤迦月的白分第二天,他离开了。
他带着随从,在阎浮拘罗的码头登上船。
Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani; Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.
将大海造作之后,凭借长老的决意之力;
就在他出发的那天,他就来到了令人心生欢喜的华氏城。
Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato; Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.
那时,阿奴喇王妃和五百名少女一起;
和五百名后宫女子一起。
Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca; Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.
受持十戒,穿着袈裟,清净无染。
想出家但还没受具足戒的女众,正盼着长老尼的到来。
Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci; Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.
在城里一个让人欢喜的地方,在比丘尼的住处;
国王下令建好后,这位持戒严谨的修行者就住了进去。
Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye; Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.
此比丘尼住处,为诸女居士所称;
号近事女精舍,由斯扬名楞伽岛。
Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo; Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.
法阿育王之外甥,玛哈阿利塔是其名;
既呈国王所遣信,乃宣长老所嘱言。
Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino; Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.
大王(王中之象)啊,你朋友国王的弟妇;
渴望出家的人,始终安住在自我约束中。
Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara; Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.
派那位僧伽蜜多比丘尼去,让她度人出家。
与她一起的,还有大菩提树的南枝。
Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya; Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.
长老尼亦说此义,即长老所说;
彼长老尼至父处,以长老之语相告。
Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ; Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.
国王说:女儿啊,我见不到你,我该怎么办?
我要消除因与儿子和自我分离而生起的悲伤。
Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ; Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.
大王,她对我说道:兄长之语为尊;
当摈者众,我须随彼前往彼处。
Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu; Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.
大菩提树不应以刀斧砍伐。
国王心里琢磨:“我该怎么把树枝弄下来呢?”
‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā; Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.
大臣大天去世后,
他邀请比丘僧团,供养饮食,然后问国王。
Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so; Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.
尊者,大菩提树是否应送往楞伽?
摩嘎离之子长老答道:“应当送去。”
Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti; Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.
已用五眼完成五种大决意。
他向国王说了话,国王听了那话后,心生欢喜。
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā; Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.
七由旬长途,通往大菩提;
悉心令扫净,种种严饰之。
Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ; Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.
他令人取出黄金,为打造钵盂;
毗首羯磨也来了,化作持秤之形。
Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca; Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.
‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ; ‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.
拿起黄金,用手擦拭;
就在那个当下化现出钵,然后离开了。
Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya; Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.
Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato; Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.
口周如幼象鼻之量。
国王命人取来它,那如朝日般光彩。
Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ; Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.
长七由旬,宽一由旬;
带着四支军队和大比丘僧团。
Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ; Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.
来到大菩提树前,它装饰着种种华丽的饰物;
那菩提树点缀着各种宝石,挂满了五彩缤纷的旗帜和花环。
Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ; Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.
各种花朵散落交织,各种乐器奏出乐声;
用军队团团围住,又用布幔围了起来。
Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ , nānāturiyaghositaṃ; Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.
以一千位大长老为首的广大僧团;
还有一千多位已经完成灌顶仪式的国王。
Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe; Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.
围绕自己身边安排随从,也好好守护大菩提树;
他抬头凝望大菩提树,双手合掌举起来致敬。
Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ; Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
除了南枝上四肘长的一段
和树干,那些枝条都消失不见了。
Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ; Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati; ‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.
国王在大王位上为大菩提树举行了灌顶。
用各种花等物品供养大菩提树之后,再向右绕行致敬。
Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati; Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.
在八个地方做完礼敬,礼拜之后合掌,
在镶嵌黄金、以各种宝石装饰的座椅上。
Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī; Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.
在易于攀登的高处,直到清净之地,安置那金盆;
安置好后,爬上树去取最好的枝。
Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ; Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.
以金笔蘸取雄黄,
于树枝上画线,如是而发真实誓愿。
Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ; Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.
如果大菩提树要从这里去兰卡岛,
如果我对佛陀的教法已没有疑惑。
‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā; Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.
大菩提树之南枝,殊妙庄严;
愿自断而落,安立于此金盆。
Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā; Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.
划线之处,大菩提自断而落;
香泥满盆,卓然独立其上。
Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā; Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.
基准线之上,每隔三指宽;
人主以雄黄,画线环绕之。
Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule; Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.
从第一条线长出粗根,从其余各线则长出细根。
出去之后,十个十个地化作网状,纷纷落下。
Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu; Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.
看到这个神通变化后,国王欢喜得不得了;
国王就在那里发出欢呼,周围的大众也跟着欢呼。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito; Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.
比丘僧团满心欢喜,发出赞叹,感到喜悦。
成千上万次挥动衣角,从四面八方纷纷扬起。
Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi; Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.
如是百根俱足,她立于香泥中;
大菩提树卓然而立,令诸大众心生净信。
Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame; Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.
它的树干有十肘高,五条枝干令人愉悦;
四手高,四手高,装饰着五个果实。
Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā; Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.
千条旁枝,其枝亦千;
大菩提树如是而立,悦目含光,妙美庄严。
Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca; Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.
在大菩提树安立于花盆中的那一刹那,大地
大地震动了,种种神通变化也各式各样地出现了。
Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī; Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.
天界和人间的一切乐器,自己就发出声响;
他对天众与梵众也发出赞叹的欢呼声。
Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca; Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.
还有云、兽、鸟、夜叉等发出的叫声;
随着那些叫声和大地震动,响起了一片巨大的喧哗。
Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca; Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.
菩提叶果放妙光,六色晃耀极庄严;
诸光既出遍轮围,一切世界皆严饰。
Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā; Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.
大菩提从车上腾起,升入空中;
立于雪云之怀,七日不见。
Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ; Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.
国王从座榻上下来,在那里住了七天。
他常常以各种方式做大菩提供养。
Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ; Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.
往昔彼七日中,一切雪山之众;
进入大菩提,一切光芒亦复如是。
Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā; Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.
以纯净的星宿安立,住立于车上;
对一切大众来说,大菩提是令人心生喜悦的。
Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā; Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.
现起种种神变时,大菩提树降地面;
令诸大众咸惊叹。
Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye; Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.
他再次被那些各种各样的神通变化所满足。
大王用盛大的王权仪式供养大菩提。
Pāṭihirehi’nekehi , tehi so pīṇito puna; Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.
用盛大的王权灌顶仪式礼敬大菩提树,并作供养;
他用种种供养,在那里又住了整整七天。
Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ; Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.
在阿沙尤迦月的白分,第十五伍波萨他日;
他迎取了大菩提树,过了两周(十四天)之后,从那时起。
Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe; Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.
在阿沙尤阇月的黑分十四日伍波萨他日,
这位车中之王把大菩提安放在庄严的车上。
Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe; Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.
就在当天供养之后,把他迎请到自己的城里;
用各种方式装饰好,又让人搭起了一座漂亮的亭子。
Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ; Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.
在羯提迦月白分的第一天,就在那里;
在大娑罗树根旁,向着东方,那庄严吉祥的地方,安置大菩提树苗。
Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ; Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.
安置既毕,日日广修供养;
自受取之日数起,十有七日,客居异地,凡九芽。
Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine; Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.
菩提幼苗一时俱生,为此而有众多人王;
心满欢喜,复以王位供养大菩提。
Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo; Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.
大王在登基灌顶之后,大菩提树,大主;
他还让人用各种方式对大菩提树作了供养。
Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro; Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.
就这样,在库苏玛城里,带着音声与光芒的。
以种种美丽旗帜装饰、宽广辽阔的
对具殊胜美丽大腿者的菩提供养,
使天人与人类的心生欢喜绽放。
Iti kusumapure saresaraṃsā, Bahuvidhacārudhajākulāvisālā; Surucirapavaroru bodhipūjā, Marunaracittavikāsinī ahosīti.