第十八章
Aṭṭhārasama pariccheda
大菩提树之迎请
Mahābodhiggahaṇo
为迎请大菩提树与长老尼,那位国王;
在自己的家中,忆念着长老的言教。
Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati; Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.
在雨安居中的一天,他坐于长老跟前;
与大臣们商议之后,关于自己的外甥一事。
Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike; Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.
为派遣名为阿利陀的大臣去承办此事;
商议并召唤后,说出了这番话。
Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ , tasmiṃ kamme niyojituṃ; Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
你当能……从法阿育王那里,
将大菩提树与僧伽蜜多长老尼迎请至此。
Tā sakkhissasi....., dhammāsokassa santikā; Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.
Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato; Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.
Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi; So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.
Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani; Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.
由于长老的决意之力,他显现大神通后;
就在出发当天,便抵达了可爱的花城。
Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato; Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.
那时,阿努拉王妃与五百名侍女一同;
与五百名后宫妇女一同。
Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca; Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.
这些求愿出家、尚未受具足戒者,正期盼着长老尼的到来。
Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci; Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.
在城中一处宜人的比丘尼寺院里,
由国王敕建,这位善持戒者便安住其中。
Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye; Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.
居士们称此(住处)为比丘尼住处;
由此,它在楞伽岛上以‘居士寺’之名而著称。
Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo; Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.
法阿育王的外甥,名为大阿利陀;
他呈上国王的谕令后,便转述了长老的嘱托。
Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino; Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.
王啊,您这位王中之象,乃是同伴的堂兄弟;
她渴望出家,恒常安住于自制之中。
Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara; Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.
Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya; Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.
Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ; Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.
国王说:“母亲啊,我见不到您,又如何能……”
我将消除因与子孙离别而生起的悲伤。”
Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ; Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.
她对我说:‘大王,请敬重我兄弟的言语’
应被流放者众多,因此我必须前往那里。
Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu; Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.
‘杀害老师者不配拥有大菩提树。’
国王思惟:“我如何能取树枝呢?”
‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā; Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.
他依从名为大天的大臣之意,
邀请比丘僧团,供养饮食后,询问了国王。
Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so; Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.
Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti; Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā; Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.
那条通往大菩提树的道路,长七由旬;
恭敬地令人清扫后,以种种方式加以庄严。
Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ; Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.
命人取出黄金,用以锻造钵盂;
毗首羯磨现前,手持秤杆与底座。
Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca; Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.
“此钵,当依何等尺寸而造?”被这样问道;
他如此答道:“你自己知道量的分寸,那就由你来做吧。”
‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ; ‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.
Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya; Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.
Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato; Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.
口缘如幼象鼻端,
国王将它紧握,那是愚人与天神所共有的。
Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ; Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.
Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ; Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.
走近饰以种种华丽装饰的大菩提树
那棵大菩提树饰以各种宝石,悬挂着各式各样的旗帜花环。
Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ; Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.
散落着各种花朵,回响着各种乐器之声;
以军队环绕护卫,并以布幔围起。
Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ , nānāturiyaghositaṃ; Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.
以一千位大长老为首的广大僧团;
以及一千多位已灌顶的国王。
Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe; Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.
他由随从簇拥着,恭敬地绕行大菩提树;
合掌致敬,凝望大菩提树。
Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ; Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
其南侧的枝干,长约四肘;
除了树墩与四肘长的枝干,其余枝条皆隐没不见。
Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ; Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.
大地之主目睹此神变,满心欢喜;
他宣称:“我当以王权供养大菩提树。”
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati; ‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.
Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati; Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.
于八处顶礼,并合掌敬拜后,
于镀金并饰以种种珍宝的台座上。
Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī; Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.
自其顶端以至纯净之处,那个金盆;
安置停当后,便登上树,去摘取那最上的枝干。
Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ; Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.
以金笔蘸取雄黄后,
于枝干上书写后,便作如是真实誓言。
Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ; Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.
“若我应从此大菩提树,前往楞伽岛,”
若我于佛陀的教法中已无疑惑。
‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā; Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.
愿大菩提树南侧的吉祥枝干,自行
截断后,安立于此金盆中。
Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā; Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.
Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā; Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.
Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule; Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.
先取粗大的根,随后再取细小的;
一一伸出十支,交结成网状。
Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu; Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.
见此神变,国王极为欢喜;
国王便在那里发出欢呼,周围的大众也一同欢呼。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito; Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.
Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi; Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.
如此,以百数之根,在那芳香的泥团中,
大菩提树巍然安立,令大众心生净信。
Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame; Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.
其树干高十手,五根枝条,令人心悦神怡;
每枝长四手,缀以十枚半果实为庄严。
Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā; Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.
其枝条有千数,他们枝条如是安住;
这棵大菩提树,具足令心悦意的庄严。
Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca; Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.
当大菩提树安立于大地的那一刻,
大地为之震动,种种神变俱现。
Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī; Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.
天界与人间的乐器,自己发出声响;
以及诸天与梵众的善哉欢呼声。
Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca; Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.
Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca; Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.
菩提树的叶与果,放出绚丽的六色光芒;
光芒放射而出,遍满整个轮围世界,令其全然庄严。
Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā; Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.
大菩提树从车上腾起,升入空中;
隐没于雪山深处,七日不现。
Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ; Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.
Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ; Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.
于过去的那七日中,一切雪山之人;
皆入大菩提,一切光明亦悉入。
Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā; Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.
以纯净白米所祭祀,安立于车上;
为一切广大民众,这令人心生喜悦的大菩提;
Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā; Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.
大菩提示现种种神变之时;
从地面升腾而起,令大众惊叹。
Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye; Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.
以此种种神变,他复得满足;
大王以王者盛仪,供养大菩提。
Pāṭihirehi’nekehi , tehi so pīṇito puna; Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.
以盛大的灌顶礼敬大菩提树,并作供养;
以种种供养,他仍在那里住了七日。
Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ; Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.
在阿湿缚庾阇月的白分,十五布萨日;
此后,历经十四天,他证得了大菩提。
Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe; Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.
于頞湿缚庾闍月的黑分,十四日布萨之日;
这位车中尊将大菩提安奉于吉祥之车上。
Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe; Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.
即于当日供养后,迎请至自己的都城;
令造吉祥殿堂,以种种方式庄严装饰。
Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ; Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.
于羯提迦月白分之第一日,在那里,
于大娑罗树根下,礼敬朝东之吉祥大菩提;
Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ; Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.
令人妥善安置后,日日奉上种种供养;
自取得后第十七日,便生出九种新芽。
Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine; Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.
他们仅出现一次,彼即诸国之主;
心怀欢喜,以大礼敬尊奉大菩提树,继以王政再度供养。
Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo; Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.
大自在天于登基之后,以大灌顶之水浇沐大菩提树;
又举行了种种大菩提树供养。
Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro; Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.
光辉灿烂、胜妙无比的菩提树供养,
令天人之心喜悦绽放。
Iti kusumapure saresaraṃsā, Bahuvidhacārudhajākulāvisālā; Surucirapavaroru bodhipūjā, Marunaracittavikāsinī ahosīti.