第十七章
Sattarasama pariccheda
安居结束、自恣已过,于迦提月满月之日;
具大智慧的大长老,对大王这样说道:
Vutthavasso pavāretvā, kattikapuṇṇamāsiyaṃ; Avoce’daṃ mahārājaṃ, mahāthero mahāmati.
Ciradiṭṭho hi sambuddho, satthā no manujādhipa; Anāthavāsaṃ avasimha, natthi no pūjiyaṃ idha.
‘‘Bhāsittha nanu bhanteme, sambuddho nibbuto’’ iti; Āha dhātūsu diṭṭhesu, diṭṭho hoti jino’’ iti.
我已了知你们建塔的意图;
我将建造此塔,你们当辨识诸舍利。
Vidito vo adhippāyo, thūpassa kāraṇe mayā; Kāressāmi ahaṃ thūpaṃ, tumhe jānātha dhātuyo.
长老对国王这样说:“以善意的咒语,”
我是国王,他是沙弥,我们从何处能得到舍利呢?
Mantehi sumanenāti, thero rājānamabravi; Rājā’ha sāmaṇeraṃ taṃ, kuto lacchāma dhātuyo.
人主啊,庄严城邑与道路之后,
布萨日,他与随从一同登上吉祥之象;
Vibhūsayitvā nagaraṃ, maggañca manujādhipa; Uposathī sapariso, hatthiṃ āruyha maṅgalaṃ.
Setacchattaṃ dhārayanto, tālāvacarasaṃhito; Mahānāgavanuyyānaṃ, sāyanhasamaye vaja.
洞达界差别智的国王啊,你将在那里觅得舍利;
那位沙弥心想:“愿我心得欢喜。”
Dhātubhedaññuno rāja, dhātuyo tattha lacchasi; Icchāha sāmaṇero so, sumano taṃ sumānasaṃ.
那时,长老离开王族,前往支提山;
唤来沙弥须摩那,便满怀欢喜地启程。
Thero’tha rājakulato, gantvā cetiyapabbataṃ; Āmantiya sāmaṇeraṃ, sumanaṃ sumano gatiṃ.
来吧,贤善的须摩那,前往殊胜的花城;
向你的祖父,那位大王,如此转达我们的话:
Ehi tvaṃ bhadra sumana, gantvā pupphapuraṃ varaṃ; Ayyakaṃ te mahārājaṃ, evaṃ no vacanaṃ vada.
大王,你的同伴是诸天所爱的大王;
于佛陀的教法中净信生起,他便想要建造塔庙。
Sahāyo te mahārāja, mahārājā maruppiyo; Pasanno buddhasamaye, thūpaṃ kāretumicchati.
请赐予牟尼的遗骨,以及导师曾受用的钵食;
舍利确实很多,就在您的身边。
Munino dhātuyo dehi, pattaṃ bhuttañca satthunā; Sarīradhātuyo santi, bahavo hi tavantike.
Pattapūrā gahetvā tā, gantvā devapuraṃ varaṃ; Sakkaṃ devānamindaṃ taṃ, evaṃ no vacanaṃ vada.
Tilokadakkhiṇeyyassa, dāṭhādhātu ca dakkhiṇā; Tavantikamhi devinda, dakkhiṇakkhakadhātu ca.
您应当亲自恭敬供养佛牙,并将锁骨舍利献给导师;
对于兰卡岛的事务,天王切莫懈怠!
Dāṭhaṃ tvameva pūjehi, akkhakaṃ dehi satthuno; Laṃkādīpassa kiccesu, māpamajja surādhipa.
‘‘Evaṃ bhante’’ti vatvā so, sāmaṇero mahiddhiko; Taṅkhaṇaṃyeva agamā, dhammāsokassa santikaṃ.
Sālamūlamhi ṭhapitaṃ, mahābodhiṃ tahiṃ sutaṃ; Kattikacchaṇapūjāhi, pūjiyaṃ tañca addasa.
Therassa vacanaṃ vatvā, rājato laddhadhātuyo; Pattapūraṃ gahetvāna, himavantamupāgami.
于雪山安置盛有舍利的无上钵后,
前往天王面前,说出了长老的话。
Himavante ṭhapetvāna, sadhātuṃ pattamuttamaṃ; Devindasantikaṃ gantvā, therassa vacanaṃ bhaṇi.
从髻宝珠塔取出右锁骨舍利;
诸天之主帝释天将它交给了沙弥。
Cūḷāmaṇi cetiyamhā, gahetvā dakkhiṇakkhakaṃ; Sāmaṇerassa pādāsi, sakko devānamissaro.
于是,苏摩那取过那舍利与舍利钵,
来到支提山后,他将它交给了那位长老比丘。
Taṃ dhātuṃ dhātupattañca, ādāya sumano tato; Āgamma cetiyagiriṃ, therassa’dāsi taṃ yati.
依所说的方法,来到大龙园;
傍晚时分,国王由王军簇拥;
Mahānāgavanuyyānaṃ, vuttenā vidhinā’gamā; Sāyanhāsamaye rājā, rājasenā purakkhato.
长老便将所有舍利,安置在那座山上;
因此,他们称那座弥沙迦山为支提山。
Ṭhapesi dhātuyo sabbā, thero tattheva pabbate; Missakaṃ pabbataṃ tasmā, āhu cetiya pabbataṃ.
长老将舍利钵安放在支提山上,
取锁骨舍利后,便与僧众一同前往约定之处。
Ṭhapetvā dhātupattaṃ taṃ, thero cetiyapabbate; Gahetvā akkhakaṃ dhātuṃ, saṅketaṃ sagaṇo’gamā.
若此是牟尼舍利,愿伞盖自向我低首致敬;
以膝承举此舍利,此即舍利之函。
Sacāyaṃ munino dhātu, chattaṃ namatu me sayaṃ; Jaṇṇukehi karīdhātu, dhātucaṅkoṭako ayaṃ.
愿与舍利一同而来,安住于我头顶之上;
国王这样思惟,所念悉皆成就。
Sirasmiṃ me patiṭṭhātu, āgamma saha dhātuko; Iti rājā vicintesi, cintitaṃ taṃ tathā ahu.
Amatenā’bhisittova, ahu haṭṭho’ti bhūpati; Sīsato taṃ gahetvāna, hatthikkhandhe ṭhapesitaṃ.
Haṭṭho hattī kuñcanādaṃ, akā kampittha medinī; Tato nāgo nivattitvā, sathera balavāhano.
Puratthimena dvārena, pavisitvā puraṃ subhaṃ; Dakkhiṇena ca dvārena, nikkhamitvā tato puna.
建于塔园的塔庙后方;
前往喜乐之地后,在菩提树处返回。
Thūpārāme cetiyassa, ṭhānato pacchato kataṃ; Pamojavatthuṃ gantvāna, bodhiṭhāne nivattiya.
面朝东方安立,当时塔基已妥善安置;
以迦昙婆花等藤蔓为饰,成为花冢;
Puratthāvadano aṭhā, thūpaṭhānaṃ tadā hitaṃ; Kadambapupphaādāri-vallīhi citakaṃ ahu.
Manussadevo devehi, taṃ ṭhānaṃ rakkhitaṃ suciṃ; Sodhāpetvā bhūsayitvā, taṅkhaṇaṃyeva sādhukaṃ.
为请下舍利,从象肩处着手;
大象不情愿,国王便向长老询问它的心意。
Dhātuṃ oropanatthāya, ārabhī hatthikkhandhato; Nāgo na icchitaṃ rājā, theraṃ pucchittha taṃ manaṃ.
欲安放在与自身等量之处
因此,他说:“我不愿请下舍利。”
Attano khandhasamake, ṭhāne ṭhapanamicchati; Dhātuoropanaṃ tena, na iṭṭhamī’ti so bravi.
下令后,即刻
善加挖掘,已无怖畏;
以干涸的泥块(筑之),
堆叠之后,便将其平整。
Āṇāpetvā khaṇaṃyeva, Sukkhāto’bhayavāpito; Sukkhakaddama khaṇḍehi, Citā petvāna taṃ samaṃ.
国王以种种方式庄严那最胜之处;
从象肩卸下后,将舍利安奉其中。
Alaṅkaritvāna bahudhā, rājā taṃ ṭhānamuttamaṃ; Oropetvā hatthikkhandhā, dhātuṃ tattha ṭhapesitaṃ.
安排舍利守护已,将象安置于彼处;
为建造舍利塔,国王心中急切。
Dhātārakkhaṃ saṃvidhāya, ṭhapetvā tattha hatthinaṃ; Dhātuthūpassa karaṇe, rājā turitamānaso.
他召集了许多人,迅速从事妇女般的精细工事;
思量舍利之事后,便与大臣一同入城。
Bahū manusse yojetvā, itthikākaraṇe lahuṃ; Dhātukiccaṃ vicintento, sāmacco pāvisī puraṃ.
玛欣德大长老,来到美丽的大云林;
与徒众一同抵达后,便在那里安居。
Mahāmahindatthero tu, mahā meghavanaṃ subhaṃ; Sagaṇo abhigantvāna, tattha vāsamakappayi.
在菩提处的殿堂中,白昼时分,那藏有舍利者巍然矗立。
Rattiṃ nāgo’nupariyāti, taṃ ṭhānaṃ so sadhātu kaṃ; Bodhiṭhānamhi sālāya, divāṭhāti sadhātuko.
在他的袈裟周围,依长老的心意建起了塔;
国王令人堆起小腿高的薪堆,数日后……
Vatthussa tasso’parito, thūpaṃ theramatānu go; Jaṅghāmattaṃ citāpetvā, katipāhena bhūpati.
他在那里宣告了舍利的安奉,随后便启程前往;
于是,大众从各处、从四面八方云集而来;
Tattha dhātupatiṭṭhānaṃ, ghosāpetvā upāgami; Tato tato samanto ca, samāgami mahājano.
在那集会中,舍利从象肩升腾,直抵须弥山顶;
显现于虚空之中,高约七株棕榈树;
Tasmiṃ samāgame dhātu, hatthikkhandhā nagāggatā; Sattatālappamāṇamhi, dissanti nabhasiṭṭhitā.
令大众惊叹的双神变;
如同佛陀在迦昙婆树根处,令人毛发竖立。
Vimhāpayanti janataṃ, yamakaṃ pāṭihāriyaṃ; Kaṇṇambamūle buddho’va, akari lomahaṃsanaṃ.
随即,光网与水网从那里相续射出,绵绵不绝;
此被光明照耀、被甘露浇灌的大地,一切庄严悉皆具足。
Tato nikkhantajālāhi, jaladhārāhi cā’sakiṃ; Ayaṃ obhāsitā’sittā, sabbālaṃkāmahī mahu.
因为在那涅槃床上,由卧着的胜者;
具五眼者已作五大决意;
Parinibbānamañcamhi, nipannena jinena hi; Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā.
取走大菩提树枝时,它因忧伤而朝向南方;
自行斩断后,立于钵中。
Gayhamānā mahābodhi sākhāsokena dakkhiṇā; Chijjitvāna sayaṃyeva, patiṭṭhātu kaṭāhake.
此枝安立后,散发出美丽的六色光芒;
令一切方所欢喜,愿以叶与果而得解脱。
Patiṭṭhahitvā sā sākhā, chabbaṇṇarasmiyo subhā; Rañjayantī disā sabbā, phalapattehi muccatu.
那枝连同金钵,一同升起,令人悦意;
七日之间不现,安住雪胎之中。
Sasuvaṇṇakaṭāhā sā, uggantvāna manoramā; Adissamānā sattāhaṃ, himagabbhamhi tiṭṭhatu.
愿我右锁骨,安立睹波罗摩;
愿升虚空已,示此双神变。
Thūpārāme patiṭṭhantaṃ, mama dakkhiṇaakkhakaṃ; Karotu nabhamuggantvā, yamayaṃ pāṭihāriyaṃ.
在兰卡庄严之地的金鬘塔中;
所安立的舍利,其量约为一斗。
Laṅkā laṅkārabhūtamhi, hemamālikacetiye; Patiṭṭhahantiyo dhātu, doṇamattā pamāṇato.
Buddhavesadharā hutvā, uggantvā nabhasiṭṭhitā; Patiṭṭhaṃ tu karitvāna, yamakaṃ pāṭihāriyaṃ.
如来决意了五种决意;
是故,彼时该界便如其所决意而显现,那即是神变。
Adhiṭṭhānāni pañce’va, adhiṭṭhāsi tathāgato; Akāsi tasmā sā dhātu, tadā taṃ pāṭihāriyaṃ.
Ākāsā otaritvā sā, aṭṭhābhūpassa muddhani; Atīvahaṭṭho taṃ rājā, patiṭṭhāpesi cetiye.
当那舍利安立塔中之时,
大地发生剧烈震动,奇伟惊人,令人身毛竖立。
Patiṭṭhitāya tassā ca, dhātuyā cetiye tadā; Ahu mahābhūmicālo, abbhuto lomahaṃsano.
佛陀如是不可思议,佛法亦不可思议;
于不可思议法生净信者,其果报亦不可思议。
Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā; Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo.
人们见此神变,皆生净信;
摩达婆耶王子,正是国王的幼弟。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, pasīdiṃsu jane janā; Mattābhayo rājaputto, kaniṭṭho rājino pana.
对牟尼尊生起净信后,便向人尊请求;
与一千人一同于教法中出家。
Munissare pasīditvā, yācitvāna narissaraṃ; Purisānaṃ sahassena, saha pabbajisāsane.
从四门村而来,也从城门广场而来;
从精舍种子而来,亦从石板凳而来。
Cetārigāmato cāpi, dvāramaṇḍalatopi ca; Vihīrabījato cāpi, tathā gallakapiṭṭhito.
随后,从优波提舍村,各有五百位童子出家,
这些童子欢喜出家,对如来生起了信心。
Tatho’patissagāmā ca, pañca pañca satāni ca; Pabbajuṃ dārakā haṭṭhā, jātasaddhā tathāgate.
Evaṃ purā bāhirā ca, sabbe pabbajitā tadā; Tiṃsa bhikkhusahassāni, ahesuṃ jinasāsane.
国王在塔园建成殊胜的大塔后,
时常以种种宝物行供养。
Thūpārāme thūpavaraṃ, niṭṭhāpetvā mahīpati; Ratanādīhi’nekehi, sadā pūjamakārayi.
王后、刹帝利,以及大臣与市民,也悉皆如是;
一切国土的人民,也都各自进行了供养。
Rājorodhā khattiyā ca, amaccā nāgarā tathā; Sabbe janapadā ceva, pujā’kaṃsu visuṃ visuṃ.
国王首先起建佛塔,随后于彼处建造了精舍;
因此,这座精舍以“塔园”之名而著称。
Thūpapubbaṅgamaṃ rājā, vihāraṃ tattha kārayi; Thūpārāmoti tene’sa, vihāro vissuto ahu.
以自身界身为身者,
世尊虽已入般涅槃,仍是世间怙主;
如理成就众生的利益与安乐,
于胜者住世时,以种种方便开演教法。
Sakadhātusarīrakena ce’vaṃ, Parinibbānagatopi lokanātho; Janakāyahitaṃ sukhañca sammā, Bahudhā’kāsi ṭhite jine kathāvakāti.