第十七章
Sattarasama pariccheda
雨安居结束,举行自恣之后,在迦提月满月那天;
那位大长老,具大智慧者,对大王这样说道:
Vutthavasso pavāretvā, kattikapuṇṇamāsiyaṃ; Avoce’daṃ mahārājaṃ, mahāthero mahāmati.
我们确实很久没见到正自觉者、我们的导师了,人中之主。
我们住在没有庇护的地方,这里没有值得我们供养的人。
Ciradiṭṭho hi sambuddho, satthā no manujādhipa; Anāthavāsaṃ avasimha, natthi no pūjiyaṃ idha.
“诸大德岂不曾对我说‘正自觉者已般涅槃’?”
彼言:舍利得见,胜者即得见。
‘‘Bhāsittha nanu bhanteme, sambuddho nibbuto’’ iti; Āha dhātūsu diṭṭhesu, diṭṭho hoti jino’’ iti.
我已经知道你们建塔的意图了;
我会来建塔,你们去辨认舍利。
Vidito vo adhippāyo, thūpassa kāraṇe mayā; Kāressāmi ahaṃ thūpaṃ, tumhe jānātha dhātuyo.
长老对国王说:你去与苏玛那商量吧。
国王对那位沙弥说:“我们从哪里能得到舍利呢?”
Mantehi sumanenāti, thero rājānamabravi; Rājā’ha sāmaṇeraṃ taṃ, kuto lacchāma dhātuyo.
庄严都城与道路后,人主啊;
持伍波萨他者与随从,登上吉祥之象。
Vibhūsayitvā nagaraṃ, maggañca manujādhipa; Uposathī sapariso, hatthiṃ āruyha maṅgalaṃ.
Setacchattaṃ dhārayanto, tālāvacarasaṃhito; Mahānāgavanuyyānaṃ, sāyanhasamaye vaja.
知界差别的大王啊,你将于彼处获得诸界;
那位名叫苏玛那的沙弥发愿:愿善心者欢喜你这位善心者。
Dhātubhedaññuno rāja, dhātuyo tattha lacchasi; Icchāha sāmaṇero so, sumano taṃ sumānasaṃ.
那时,长老从王族那里离开,前往支提山。
他叫来沙弥苏玛那,自己满心欢喜地出发上路。
Thero’tha rājakulato, gantvā cetiyapabbataṃ; Āmantiya sāmaṇeraṃ, sumanaṃ sumano gatiṃ.
来吧,善贤的须摩那,去到殊胜的华氏城。
去向你的祖父,那位大王,这样转达我们的话:
Ehi tvaṃ bhadra sumana, gantvā pupphapuraṃ varaṃ; Ayyakaṃ te mahārājaṃ, evaṃ no vacanaṃ vada.
大王,你的同伴是天神所爱的大王。
在佛陀的时代,他有信心,想要建一座塔。
Sahāyo te mahārāja, mahārājā maruppiyo; Pasanno buddhasamaye, thūpaṃ kāretumicchati.
请赐牟尼之舍利,以及导师受用过的钵;
身骨舍利众多,确在您近旁。
Munino dhātuyo dehi, pattaṃ bhuttañca satthunā; Sarīradhātuyo santi, bahavo hi tavantike.
她们拿了装满的钵,去了殊胜的天界。
你去对帝释天神这样说我们的话:
Pattapūrā gahetvā tā, gantvā devapuraṃ varaṃ; Sakkaṃ devānamindaṃ taṃ, evaṃ no vacanaṃ vada.
三界应供者之右牙舍利,
天帝,并汝近前之右锁骨舍利。
Tilokadakkhiṇeyyassa, dāṭhādhātu ca dakkhiṇā; Tavantikamhi devinda, dakkhiṇakkhakadhātu ca.
佛牙你当亲自供养,把锁骨舍利献给导师;
在楞伽岛的事务上,天王啊,现在切莫懈怠。
Dāṭhaṃ tvameva pūjehi, akkhakaṃ dehi satthuno; Laṃkādīpassa kiccesu, māpamajja surādhipa.
那位有大神通的沙弥说了声“好的,尊者”,
就在那一刹那,他来到了法阿育面前。
‘‘Evaṃ bhante’’ti vatvā so, sāmaṇero mahiddhiko; Taṅkhaṇaṃyeva agamā, dhammāsokassa santikaṃ.
闻大菩提树,安置沙罗根;
迦提月供,彼见其受礼。
Sālamūlamhi ṭhapitaṃ, mahābodhiṃ tahiṃ sutaṃ; Kattikacchaṇapūjāhi, pūjiyaṃ tañca addasa.
把长老的话转达之后,从国王那里得到了舍利。
拿起装满的钵,前往雪山。
Therassa vacanaṃ vatvā, rājato laddhadhātuyo; Pattapūraṃ gahetvāna, himavantamupāgami.
把无上钵安置在雪山中,钵里盛着舍利。
他走到天帝释面前,把长老的话说了出来。
Himavante ṭhapetvāna, sadhātuṃ pattamuttamaṃ; Devindasantikaṃ gantvā, therassa vacanaṃ bhaṇi.
诸天之主帝释,从珠髻宝塔取来右锁骨舍利,
赐予那位沙弥。
Cūḷāmaṇi cetiyamhā, gahetvā dakkhiṇakkhakaṃ; Sāmaṇerassa pādāsi, sakko devānamissaro.
苏玛那满心欢喜,从那里取来那界与界钵,
来到支提山后,那位比丘把那物交给了长老。
Taṃ dhātuṃ dhātupattañca, ādāya sumano tato; Āgamma cetiyagiriṃ, therassa’dāsi taṃ yati.
按照所说的方式,他来到了大龙园;
傍晚时分,国王被王军簇拥着。
Mahānāgavanuyyānaṃ, vuttenā vidhinā’gamā; Sāyanhāsamaye rājā, rājasenā purakkhato.
长老就在那座山上,把所有舍利都安置好了。
因此,人们把这座弥萨迦山称为塔山。
Ṭhapesi dhātuyo sabbā, thero tattheva pabbate; Missakaṃ pabbataṃ tasmā, āhu cetiya pabbataṃ.
长老于支提山上安置舍利宝瓶已,
取彼锁骨舍利,率众同赴约定之处。
Ṭhapetvā dhātupattaṃ taṃ, thero cetiyapabbate; Gahetvā akkhakaṃ dhātuṃ, saṅketaṃ sagaṇo’gamā.
如果这确实是牟尼的舍利,愿伞盖自己向我低头致敬。
以双膝跪下的大象舍利,此乃舍利函。
Sacāyaṃ munino dhātu, chattaṃ namatu me sayaṃ; Jaṇṇukehi karīdhātu, dhātucaṅkoṭako ayaṃ.
愿它连同舍利来临,安住于我头顶上;
国王如是思惟,所思果然如是成。
Sirasmiṃ me patiṭṭhātu, āgamma saha dhātuko; Iti rājā vicintesi, cintitaṃ taṃ tathā ahu.
就像被甘露灌顶一样,国王心中生起欢喜。
把它从头上取下来,放到象背上。
Amatenā’bhisittova, ahu haṭṭho’ti bhūpati; Sīsato taṃ gahetvāna, hatthikkhandhe ṭhapesitaṃ.
欢喜的大象发出卷鼻的鸣叫声,大地随之震动。
随后,那头龙象转过身来,带着长老和强大的军队返回。
Haṭṭho hattī kuñcanādaṃ, akā kampittha medinī; Tato nāgo nivattitvā, sathera balavāhano.
从东门进入那座美丽的城市后,
又从南门出去,随后再次出发。
Puratthimena dvārena, pavisitvā puraṃ subhaṃ; Dakkhiṇena ca dvārena, nikkhamitvā tato puna.
在塔园塔庙的后方建成的。
走到欢喜的场地后,又折回菩提树所在的地方。
Thūpārāme cetiyassa, ṭhānato pacchato kataṃ; Pamojavatthuṃ gantvāna, bodhiṭhāne nivattiya.
他面朝东方站立,那时塔基已经妥善安好。
用迦昙婆花和阿陀利藤覆盖的堆出现了。
Puratthāvadano aṭhā, thūpaṭhānaṃ tadā hitaṃ; Kadambapupphaādāri-vallīhi citakaṃ ahu.
人中之天,那个地方为诸天神所守护,清净无染。
打扫干净、装饰好之后,就在那一刻妥善完成。
Manussadevo devehi, taṃ ṭhānaṃ rakkhitaṃ suciṃ; Sodhāpetvā bhūsayitvā, taṅkhaṇaṃyeva sādhukaṃ.
为了把界(舍利)取下来,他从象背上动手。
象不肯(卸下舍利),国王便向长老询问他的心意。
Dhātuṃ oropanatthāya, ārabhī hatthikkhandhato; Nāgo na icchitaṃ rājā, theraṃ pucchittha taṃ manaṃ.
他欲将舍利安放于与己肩齐平之处;
因此,卸舍利非象所愿,彼作如是说。
Attano khandhasamake, ṭhāne ṭhapanamicchati; Dhātuoropanaṃ tena, na iṭṭhamī’ti so bravi.
下令之后,就在那一刹那,
阿跋耶水库被善加抽干。
用干泥块
把它堆积起来之后,再将它平整。
Āṇāpetvā khaṇaṃyeva, Sukkhāto’bhayavāpito; Sukkhakaddama khaṇḍehi, Citā petvāna taṃ samaṃ.
国王用各种方式装饰后,把那块地方变得极为殊胜,
从象肩上卸下来后,把舍利安放在那里。
Alaṅkaritvāna bahudhā, rājā taṃ ṭhānamuttamaṃ; Oropetvā hatthikkhandhā, dhātuṃ tattha ṭhapesitaṃ.
把舍利守护安排妥当后,又将大象安置在那里;
国王正心急火燎地要建舍利塔。
Dhātārakkhaṃ saṃvidhāya, ṭhapetvā tattha hatthinaṃ; Dhātuthūpassa karaṇe, rājā turitamānaso.
他使许多人从事制砖,很快就干了起来。
心里琢磨着舍利营建事宜,就和大臣们一起进了城。
Bahū manusse yojetvā, itthikākaraṇe lahuṃ; Dhātukiccaṃ vicintento, sāmacco pāvisī puraṃ.
而大马欣德长老,则到了美丽的大云林;
他带着一群弟子到了那里,就在那儿住了下来。
Mahāmahindatthero tu, mahā meghavanaṃ subhaṃ; Sagaṇo abhigantvāna, tattha vāsamakappayi.
夜则龙象绕行其处,斯地含藏佛之舍利;
昼则载舍利之龙象,止于菩提场之殿堂。
Rattiṃ nāgo’nupariyāti, taṃ ṭhānaṃ so sadhātu kaṃ; Bodhiṭhānamhi sālāya, divāṭhāti sadhātuko.
即于彼基之上,随长老意之国王,
命筑塔高及胫,数日而后……
Vatthussa tasso’parito, thūpaṃ theramatānu go; Jaṅghāmattaṃ citāpetvā, katipāhena bhūpati.
在那里,他让人宣告了舍利的安放之处,然后就来到了。
人们从四面八方纷纷聚集而来。
Tattha dhātupatiṭṭhānaṃ, ghosāpetvā upāgami; Tato tato samanto ca, samāgami mahājano.
在那次集会中,舍利从象肩上升起,飞向空中。
它们显现在虚空中,有七棵棕榈树那么高。
Tasmiṃ samāgame dhātu, hatthikkhandhā nagāggatā; Sattatālappamāṇamhi, dissanti nabhasiṭṭhitā.
双神变让大众惊叹不已;
就像在迦昙婆树根下,如同佛陀一般,做出了令人身毛竖立的事。
Vimhāpayanti janataṃ, yamakaṃ pāṭihāriyaṃ; Kaṇṇambamūle buddho’va, akari lomahaṃsanaṃ.
由彼涌出之火焰与水流,
此大地被照耀、被洒灌,具足一切庄严。
Tato nikkhantajālāhi, jaladhārāhi cā’sakiṃ; Ayaṃ obhāsitā’sittā, sabbālaṃkāmahī mahu.
Parinibbānamañcamhi, nipannena jinena hi; Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā.
阿育王所取大菩提树南枝,
自断之后,愿安立于金钵中。
Gayhamānā mahābodhi sākhāsokena dakkhiṇā; Chijjitvāna sayaṃyeva, patiṭṭhātu kaṭāhake.
枝条立已,六色妙光遍染诸方;
愿彼与果叶同得解脱。
Patiṭṭhahitvā sā sākhā, chabbaṇṇarasmiyo subhā; Rañjayantī disā sabbā, phalapattehi muccatu.
彼女携金钵,腾空而起,悦意可人;
隐身不现,愿于雪窟之中安住七日。
Sasuvaṇṇakaṭāhā sā, uggantvāna manoramā; Adissamānā sattāhaṃ, himagabbhamhi tiṭṭhatu.
我之右锁骨,安立于睹波罗摩寺中;
愿其腾身虚空,示现此孪生神变。
Thūpārāme patiṭṭhantaṃ, mama dakkhiṇaakkhakaṃ; Karotu nabhamuggantvā, yamayaṃ pāṭihāriyaṃ.
在兰卡那座庄严的金鬘塔中,
安放着的舍利,量如一斗。
Laṅkā laṅkārabhūtamhi, hemamālikacetiye; Patiṭṭhahantiyo dhātu, doṇamattā pamāṇato.
化作佛的形象,升到空中停住。
作了安住之后,又作双神变。
Buddhavesadharā hutvā, uggantvā nabhasiṭṭhitā; Patiṭṭhaṃ tu karitvāna, yamakaṃ pāṭihāriyaṃ.
如来决意了五种决意。
因此,那时那舍利作出了那个神通。
Adhiṭṭhānāni pañce’va, adhiṭṭhāsi tathāgato; Akāsi tasmā sā dhātu, tadā taṃ pāṭihāriyaṃ.
她从空中降下,停在国王的头顶上;
国王极其欢喜,将其安奉于塔中。
Ākāsā otaritvā sā, aṭṭhābhūpassa muddhani; Atīvahaṭṭho taṃ rājā, patiṭṭhāpesi cetiye.
彼界安立于塔时,
大地震动,稀有可怖,令人毛竖。
Patiṭṭhitāya tassā ca, dhātuyā cetiye tadā; Ahu mahābhūmicālo, abbhuto lomahaṃsano.
佛陀如此不可思议,佛法同样不可思议。
对不可思议的佛功德生起净信的人,得到的果报也是不可思议的。
Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā; Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo.
人们看见这个神通变化后,众人一个个都生起了净信。
摩达婆耶王子,其实是国王的幼弟。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, pasīdiṃsu jane janā; Mattābhayo rājaputto, kaniṭṭho rājino pana.
净信牟尼之主已,复向人主殷勤祈请;
与彼千男同俱者,于教法中而得出家。
Munissare pasīditvā, yācitvāna narissaraṃ; Purisānaṃ sahassena, saha pabbajisāsane.
亦自支帝利村来,复自陀罗曼陀罗村;
又自毗希罗毗阇村,如是伽罗迦比陀村。
Cetārigāmato cāpi, dvāramaṇḍalatopi ca; Vihīrabījato cāpi, tathā gallakapiṭṭhito.
随后,从伍巴帝萨等村,各五百名男孩
欢欢喜喜地出家,对如来生起了信心。
Tatho’patissagāmā ca, pañca pañca satāni ca; Pabbajuṃ dārakā haṭṭhā, jātasaddhā tathāgate.
像这样,以前城外的所有出家者那时也是这样。
在胜者的教法里,曾经有三万名比丘。
Evaṃ purā bāhirā ca, sabbe pabbajitā tadā; Tiṃsa bhikkhusahassāni, ahesuṃ jinasāsane.
国王在塔园建好那座最殊胜的佛塔之后,
他总是用各种宝物来供养。
Thūpārāme thūpavaraṃ, niṭṭhāpetvā mahīpati; Ratanādīhi’nekehi, sadā pūjamakārayi.
王后与刹帝利,大臣、市民亦复如是;
举国诸人众,各各皆行供养。
Rājorodhā khattiyā ca, amaccā nāgarā tathā; Sabbe janapadā ceva, pujā’kaṃsu visuṃ visuṃ.
国王先建了佛塔,然后在那里建了精舍。
这座精舍因此以“塔园”之名而闻名。
Thūpapubbaṅgamaṃ rājā, vihāraṃ tattha kārayi; Thūpārāmoti tene’sa, vihāro vissuto ahu.
世尊虽已入般涅槃,
犹以自身舍利之身,为世间怙主。
胜者住世之时,他多方圆满地成办大众的利益与安乐,
此等事岂可言尽。
Sakadhātusarīrakena ce’vaṃ, Parinibbānagatopi lokanātho; Janakāyahitaṃ sukhañca sammā, Bahudhā’kāsi ṭhite jine kathāvakāti.