5. 杂品
5. Pakiṇṇaka-paricchedo
名称的安立、典籍与作者,以及书写与令书写,我今当说。就此,“八万四千法蕴”的藏、部、支、品、集等名称,是由谁安立?在何处安立?于何时安立?为何目的而安立?对此,回答如下:由谁安立?由五百位漏尽者所安立。他们结集一切佛语,说:“这是藏,这是部,这是支,这是品,这是集。”如此安立名称。于何处安立?于王舍城毗婆罗山脚下的法堂中安立。于何时安立?于世尊般涅槃后的第一次结集时安立。为何目的而安立?为便于称呼法蕴、便于忆持而安立。结集时,五百位漏尽者依品、集等方式为那些法蕴命名,说:“此法蕴应得此名,此论应得此名。”他们完成了命名等一切事务。那些漏尽者,若未完成命名等事,便不能说是善加完成;因此,为便于称呼,他们完成了命名等事。未来,命名等事得以流传开来,未得名者则不能全然善巧明了。法蕴名称的阐明,至此结束。
Nāmaṃ āropanaṃ potthakaṃ ganthakārassa ca. Lekhaṃlekhāpanañceva, vadāmi tadanantaranti. Tattha caturāsītiyā dhammakkhandhasahassāni piṭaka, nikāyaṅga, vagga, nipātādikaṃ nāmaṃ, kenāropitaṃ, kattha āropitaṃ, kadā āropitaṃ, kimatthaṃ āropitanti? Tatrāyaṃ pivisajjanākena āropitanti pañcasatakhīṇāsavehi āropitaṃ. Tehi sabbabuddhavacanaṃ saṅgāyanti, idaṃ piṭakaṃ, ayaṃ nikāyo, idaṃ aṅgaṃ, ayaṃ vaggo, ayaṃ nipātoti. Evamādikaṃ nāmaṃ āropenti. Kattha āropitanti? Rājagahe vebhārapabbatassa pāde dhammamaṇḍappe āropitaṃ. Kadā āropitanti? Bhagavato parinibbute paṭhamasaṅgāyanakāle āropitaṃ. Kimatthaṃ āropitanti? Dhammakkhandhānaṃ vohārasukhatthāya sukhadhāraṇatthāya ca āropitaṃ. Saṅgītikāle pañcasatā khīṇāsavā tesañca dhammakkhandhānaṃ nāma vagganipātato. Imassa dhammakkhandhassa ayaṃ nāmo hotu, imassa ca pakaraṇassa ayaṃ nāmoti, abravuṃ sabbaṃ nāmādikaṃ kiccaṃ akaṃsu. Te khīṇāsavā, yadi nāmādikaṃ kiccaṃ akataṃ na supākataṃ tasmā vohārasukhatthāyanāmādikaṃ kiccaṃ kataṃ anāgate panatthāya nāmādikaṃ pavattitaṃ asañjātanāmo na suṭṭhu pākato sabbaso bhaveti. Dhammakkhandhānaṃ nāma dīpanā niṭṭhitā.
八万四千法蕴由谁书写于典籍?于何时书写?为何目的而书写?对此,回答如下:由谁书写?由漏尽大龙比丘们书写。于何处书写?于楞伽岛书写。于何时书写?于信度王的儿子瓦塔伽摩尼王在位时书写。为何目的而书写?为令法蕴不致散失、令正法久住而书写。
Caturāsīti dhammakkhandhasahassāni kena potthake āropitāni, kadā āropitāni, kimatthaṃ āropitānīti. Tatrāyaṃ visajjanā kenāropitāniti? Khīṇāsavamahānāgehi āropitāni. Kattha āropitānīti? Laṅkādīpe āropitāni. Kadā āropitānīti? Saddhātissassarājino puttassa vaṭṭagāmani rājassa kāle āropitāni. Kimatthaṃ āropitānīti? Dhammakkhandhānaṃ avidhaṃsanatthāya saddhammaṭṭhitiyā ca āropitāni.
当世尊,我们的善逝、智者住世之时,
于五部中教导,直至涅槃。
所有那些比丘,都以意为食、以语为食,
皆能诵持,具足大智慧与最上正念。
世间怙主般涅槃后,已历百年;
一切圣者与非圣者,皆确实诵持无误。
此后的五部尼柯耶,都以典籍的形态被后编集;
当时的义注与复注,乃至一切著述,都于是时集成了书册;
诸典籍中一切著作,即本典、义注与复注;
他们虽得安立于此,然非一切皆同时并存。
楞伽岛主之子,正法贤王
其时,诸漏尽者悉观照未来
诸漏尽者见他们,如同愚痴凡夫
所有这些比丘,皆是凡夫,且为数众多。
自此以后,所有比丘等人众,
唯安住于经册之中,一切时中皆能得见。
Dharamāno hi bhagavā, amhākaṃ sugatodhīro; Nikāye pañcadeseti, yāva nibbānagamanā. Sabbepi te bhikkhu ādi, manasā vacasāhāro; Sabbe ca vācuggatā honti, mahāpaññāsativarā. Nibbūte lokanāthamhi, tato vassasataṃ bhave; Ariyānariyā cāpi ca, sabbe vācuggatā dhuvaṃ. Tato paraṃ aṭṭharasaṃ, dvisataṃvassa gaṇanaṃ; Sabbe puthujjanā ceva, ariyā ca sabbepite. Manasāvacasāyeva, vācuggatāva sabbadā; Duṭṭhagāmaṇirañño ca, kāle vācuggatā dhuvaṃ. Ariyānariyāpi ca, nikāye dhāraṇāsadā; Tato paramhi rājā ca, tato cuto ca tusite. Uppajji deva loke so, devehi parivārito; Saddhā tissoti nāmena, tassa kaniṭṭhako hito. Tato laddharaṭṭho hoti, buddhasāsanapālako. Tadā kāle bhikkhū āsuṃ, sabbe vācuggatā sadā; Nikāye pañcavedheva, yāva rañño ca dhāraṇā; Tato cuto so rājā ca, tussīte upapajjati; Devalokeṭṭhito santo, tadā vācuggatā tato. Tassa puttāpi ahesuṃ, anekā varajjaṃ gatā; Anukkamena cutate, devalokaṃ gatā dhuvaṃ; Tadāpite sabbe bhikkhū, vācuggatāva sabbadā; Nikāye pañcavidheva, dhāraṇāvasatimatā. Tato paraṃ potthakesu, nikāyā pañca piṭṭhitā; Tadā aṭṭhakathā ṭīkā, sabbe ganthā potthake gatā; Sabbe potthesu ye ganthā, pāḷi aṭṭhakathā ṭīkā; Saṃṭṭhitāsaṃ ṭhitā honti, sabbepi no na santite. Tadā te potthakeyeva, nikāyā piṭhitā khilā; Tadā aṭṭhakathādīni, bhavantīti vadanti ca. Parihāro paṇḍitehi vattabbova; Laṅkādīpassa raññova, saddhā tissassa rājino. Puttako laṅkādīpassa, issaro dhammiko varo; Tadā khīṇāsavā sabbe, olokenti anagate. Khīṇāsavā passanti te, dupaññeva puthujjane; Sabbepi te bhikkhū āsuṃ, bahuṃtarā puthujjanā; Na sakkhissanti te pañca, nikāye vācuggataṃ iti; Potthakesu sabbe pañca, āropenti khīṇāsavā. Saddhammaṭṭhiti cirattāya, janānaṃ puññatthāya ca; Tato paṭṭhāyate sabbe, nikāyā honti potthake; Aṭṭhakathā ṭīkā sabbe, te honti potthakeṭṭhitā. Tato paṭṭhāyate sabbe, bhikkhu ādi mahāgaṇā; Potthakesu ṭhiteyeva, sabbe passanti sabbadā.
【安置书册品终】
[Potthake āropana dīpakā niṭṭhitā.]
凡有智慧、贤明的智者,自己撰写或令人撰写义注等著作,便获得无量的功德积聚、无量的功德果报,其功德如同建造八万四千塔、如同建造八万四千佛像、如同种植八万四千菩提树、如同建造八万四千寺院。若有人制作或令人制作佛语经函,若有人制作或令人制作佛语庄严,若有人书写或令人书写佛语,若有人布施或令人布施书册,或布施书册资具,若有人为保护书册而布施或令人布施油、粉、谷物等任何物品,或为穿书孔而布施或令人布施任何线绳、两片木板,或为包裹书册而布施或令人布施任何布料,或为捆扎书册而布施或令人布施任何绳,或为装书册的束套而布施或令人布施任何袋囊,亦皆获得无量的功德积聚、无量的功德果报。
Yo koci paṇḍito dhīro, aṭṭhakathādikaṃ ganthaṃ karoti vā kārāpeti vā, tassa anantako hoti puññasaṃcayo, anantako hoti puññānisaṃso. Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso, caturāsīti buddharūpasahassa karaṇasadiso, caturāsīti bodhirukkhasahassaropanasadiso, caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso, yo ca buddhavacanamañjūsaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca buddhavacanaṃ maṇḍanaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca buddhavacanaṃ lekhaṃ karoti vā kārāpeti vā, yo ca potthakaṃ vā, yo ca potthakamūlaṃ vā, deti vā dāpeti vā, yo ca telaṃ vā cuṇṇaṃ vā, dhaññaṃ vā potthakabhañjanatthāya yaṃ kiñci nitthaṃ vā potthakachidde āvunatthāya, yaṃ kiñci suttaṃ vā kaṭṭhaphalakadvayaṃ vā potthakaṃ puṭanatthāya yaṃ kiñci vatthaṃ vā, potthaka-bandhanatthāya, yaṃ kiñci yottaṃ vā potthakalāpa pūṭanatthāya yaṃ kiñci thavikaṃ deti vā dāpeti vā.
若有人以雌黄或雄黄,或以金、银,亲自制作或令人制作书册的庄严或木板的庄严,他便获得无量的功德积聚、无量的功德果报,如同建造八万四千塔,如同建造八万四千寺院。
Yo ca haritālena vā manosilāya vā, suvaṇṇena vā rajatena vā potthakamaṇḍanaṃ vā kaṭṭhaphalakamaṇḍanaṃ vā karoti vā kārāpeti vā, tassa anantako hoti puññasaṃcayo, anantako hoti puññānisaṃso. Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso, caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso.
他投生之时,便已具足戒德;
常有大威光,无畏作狮子吼。
寿命、容色、力量具足,于有中常怀法欲与信心;
于天、人世间,有大威德,无有病苦。
当他投生时,智慧具足,善得定力;
拥有主权与眷属,得享一切安乐。
具足四无碍解,六种殊胜神通;
他将于未来,证得殊胜的八解脱。
因此,智者观察自己的利益;
应自己著述,也应令他人著述。
对于书册中所存的巴利圣典与注疏等典籍,
于法藏典籍,应当自己书写,或令他人书写。
书籍、书资,及其小塔;
布片等物、线,以及两种木果。
为法结缚故,任何贵重的布料;
为法结缚故的绳索,以及任何袋囊。
以清净明澈之心,于法之福田行布施;
亦当劝他人施与——朋友、同伴与亲属。
Bhave nibbattamāno so, sīlaguṇamupāgatā; Mahā tejo sadā hoti, sīhanādo visārado. Āyuvaṇṇabaluppeto, dhammakāmo bhave saddā; Devamanussalokesu, mahesakkho anāmayo. Bhave nibbattamāno so, paññavā susamāhito; Adhipacca parivāro, sabbasukhādhi gacchati. Saddohīrimā vadaññū, saṃvigga mānaso bhave; Aṅgapaccaṅga sampanno, āroha pariṇāhavā. Sabbe sattāpi yo loke, sabbattha pūjitābhave; Devamanussa sañcaro, mittasahāya pālito. Devamanussa sampattiṃ, anubhoti punappunaṃ; Arahatta phalaṃ patto, nibbānaṃ pāpuṇissati. Paṭisambhidā catasso, abhiññā chabbidhe vare; Vimokkhe aṭṭhake seṭṭhe, gamissati anāgate. Tasmāhi paṇḍito poso, saṃpassaṃ hita mattano; Kāreyya sāma ganthe ca, aññe cāpi kārāpaye. Potthake ca ṭhite ganthe, pāḷi aṭṭhakathādike; Dhammamañjūsā ganthe ca, lekhaṃ kare kārāpaye. Potthakaṃ potthakamūlañca, tesaṃ cullathūsampi ca; Pilotikādikaṃ suttaṃ, kaṭṭhaphaladvayamhi ca. Dhammabandhanatthāya ca, yaṃ kiñci mahagghaṃ vatthaṃ; Dhammabandhanayottañca, yaṃ kiñci thavikampi ca. Dadeyya dhammakhettamhi, vippassannena cetasā; Añño cāpi dajjāpeyya, mittasahāyabandhaveti.
【此为《小经典世系》中名为“杂论”的第五章终结。】
[Iti cūlaganthavaṃse pakiṇṇakadīpako nāma pañcamo paricchedo.]
我出生于汉萨罗国,以“难陀慧”之名为人所知,
具足信心、持戒与精进,探寻法味。
我从彼处来到此间,这座新胜者的圆满殿堂;
遍察一切法,历经二十年。
遍释一切法,比丘众中无有疑惑;
六年之中,摧破欲贪之众,降伏诸欲。
Sohaṃ haṃsāraṭṭha jāto, nantapaññoti vissuto Saddhā sīla vīrappeto, dhammarasaṃ gavesano. Sohaṃ tato gantvā cimaṃ, jina navaṃ yaṃ pūraṃ; Sabba dhammaṃ vicinanto, vīsati vassamāgato. Sabba dhammaṃ vissejjento, kikāre neva bhikkhuno; Cha vassānaṃ gaṇaṃ bhitvā, kāmānaṃ abhimaddanaṃ. Santi sabhā ca nibbānaṃ, gavesiñca punappunaṃ; Vasantohaṃ, vanārammaṃ, piṭakattaya saṅgahaṃ; Ganthavaṃsaṃ imaṃ khuddaṃ, ariyasaṅghadāsakanti.
如是,住于林野的阿阇黎难陀慧,为令生喜悦而造此《小经典世系》,至此圆满完成。
Iti pāmojjatthāya araññavāsinā, nandapaññācariyena kato cūḷaganthavaṃso niṭṭhito.
以“法鬘”之名著称的长老所撰写的这部著作,今已圆满。愿以此福德,令彼三藏之学完全成就。
Dhammavaṭaṃsakanāmena visuto thero, yaṃ pakaraṇaṃ likkhitaṃ taṃ paripuṇṇaṃ tena puññena taṃ piṭakaṃ parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ.
愿我之弟子众,其学完全成就。愿你的弟子及弟子之弟子,其学亦完全成就。
Mameva sissasamūhānañca parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ. Tave sissānū sissāni ca, parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ.