8. 依止缘显示巴利原文
8. Nissayapaccayo
依止缘有三种:俱生依止、依处前生依止,以及依处所缘前生依止。显示巴利原文
Tividho nissayapaccayo, sahajātanissayo vatthu purejātanissayo vatthārammaṇapurejātanissayo.
其中,什么是俱生依止?一切俱生缘即是俱生依止。因此,此处所说缘法的分别与缘生法的分别,应依俱生缘中所说的方法来理解。显示巴利原文
Tattha katamo sahajātanissayo. Sabbo sahajāta paccayo sahajātanissayo. Tasmā tattha paccayavibhāgo ca paccayuppannavibhāgo ca sahajātapaccaye vuttanayena veditabbo.
什么是依处前生依止?有六种依处:眼依处、耳依处、鼻依处、舌依处、身依处、心依处。在生命流转期间,这六依处是七识界的依处前生依止。显示巴利原文
Katamo pana vatthupurejātanissayo. Cha vatthūni cakkhu vatthu sotavatthu ghānavatthu jithavatthu kāyavatthu hadayavatthu. Imāni chavatthūni pavattikāle sattānaṃ viññāṇadhātūnaṃ vatthupure jātanissayo.
依处色本身既是前生的,又是依止,故称“依处前生依止”。其中,作为心与心所的依止之处,故名为“依处”。“前生”谓在各自所缘生的法之生起刹那的前一刹那已生起。显示巴利原文
Vatthurūpameva purejātaṃ hutvā nissayo vatthupurejāta nissayo. Tattha cittacetasikānaṃ nissayaṭṭhānaṭṭhena vatthu nāma. Purejātanti attano attano paccayuppannassa dhammassa uppattikkhaṇato purime khaṇe jātaṃ.
其中,结生心由于当时并无前生的依处色,唯依止于与自己同时生起的心处色而生起。第一个有分心则依止于与结生心同时生起的心处色而生起,第二个有分心依止于与第一个有分心同时生起的心处色,第三个有分心依止于与第二个有分心同时生起的心处色……如此直至临终。对于意界与意识界的依处前生依止,也应当如此理解。显示巴利原文
Tattha paṭisandhicittaṃ tadā purejātassa vatthurūpassa abhāvato attanā sahuppannameva hadayavatthurūpaṃ nissāya uppajjati. Paṭhama bhavaṅgacittaṃ pana paṭisandhicittena sahuppannahadaya vatthurūpaṃ nissāya uppajjati. Dutiyabhavaṅgacittaṃ paṭhamabhavaṅgacittena sahuppannaṃ nissāya uppajjati. Evaṃ tatiyabhavaṅgacittaṃ dutiya bhavaṅgacittena sahuppannantiādinā yāvamaraṇāsannakālā dvinnaṃ manodhātumanoviññāṇadhātūnaṃ vatthupurejātanissayo veditabbo.
譬如琴声唯因琴槌击打琴弦之力而生,别无他途。同样地,五识唯因五所缘行至五门(五依处)之力而生,别无他途。显示巴利原文
Yathā vīṇāsaddā nāma vīṇātantīsu vīṇādaṇḍakehi paharaṇavegena eva jāyanti, no aññathā. Tathā pañcaviññāṇāni nāma pañcavatthusaṅkhātesu pañcadvāresu pañcannaṃ ārammaṇānaṃ āpātā gamanavegena eva jāyanti, no aññathā.
唯有当那些门与所缘都达到住位时,所缘现前方能发生。以所缘现前为缘,有分波动两次;以有分波动为缘,转向心生起;以转向心为缘,诸五识生起。因此,在过去有分心的生刹那即已生起的眼等五依处,是五识界的依处前生缘。显示巴利原文
Āpātāgamanañca tesaṃ dvārārammaṇānaṃ ṭhitipattakāle eva hoti. Āpātāgamanapaccayā ca dvikkhattuṃ bhavaṅgaṃ calati. Bhavaṅgacalana paccayā ca āvajjanaṃ uppajjati. Āvajjanapaccayā ca tāni pañcaviññāṇāni uppajjanti. Tasmā cakkhādīni pañcavatthūni pure atītabhavaṅgacittassa uppādakkhaṇe uppannāni eva pañcaviññāṇadhātūnaṃ vatthupurejātapaccayā honti.
然而,临命终时,所有六依处皆于死心之前的第十七个有分心的生刹那才生起,此后便不再生起。因此,临命终时,有分心、一切六门心路诸心及死心,皆依止于此前已生起的各自依处而生起。这就是依处前生依止。显示巴利原文
Maraṇāsannakāle pana sabbāni cha vatthūni cuticittato pure sattarasamassa bhavaṅgacittassa uppādakkhaṇe eva uppajjanti, tato paraṃ na uppajjanti. Tasmā maraṇāsannakāle bhavaṅgacittāni ca sabbāni chadvārikavīthicittāni ca cuticittañca puretaraṃ uppannāni tāniyeva attano attano vatthūni nissāya uppajjanti. Ayaṃ vatthupurejāta nissayo.
什么是依处所缘前生依止呢?当缘取自己内在的依处色时,或以贪、慢、邪见执取而作意:“我的意识依止于此色而生起,这是我的,这是我,这是我的自我”;或以如理思惟而作意:“这是无常,这是苦,这是无我”——此时,转向等意门心路诸心生起。那时,相应的依处色各自成为这些心路心的依止处与所缘。因此,该心色即是该心生起的依处所缘前生缘。这就是依处所缘前生依止。如是,有三种依止缘。显示巴利原文
Katamo pana vatthārammaṇapurejātanissayo. Yadā attano ajjhattaṃ vatthurūpaṃ ārabbha yaṃ rūpaṃ nissāya mama manoviññāṇaṃ vattati, etaṃ mama eso hamasmi eso me attāti evaṃ taṇhāmāna diṭṭhīhi gahaṇavasena vā etaṃ aniccaṃ etaṃ dukkhaṃ etaṃ anattāti evaṃ sammasanavasena vā āvajjanādīni manodvārikavīthi cittāni pavattanti. Tadā taṃ taṃ vatthurūpaṃ paccekaṃ tesaṃ nissayavatthu ca hoti tesaṃ ārammaṇañca. Tasmā taṃ taṃ hadayarūpaṃ tassa tassa cittuppādassa vatthārammaṇapurejātapaccayo hoti. Ayaṃ vatthārammaṇa purejātanissayo. Evaṃ nissayapaccayo tividho hoti.
于此,亦应述及依经所示之依止。人类、畜生、树木等依止于大地,大地之下依止于大水蕴,大水蕴之下依止于大风蕴,大风蕴之下依止于无依虚空;人依止家宅,比丘依止精舍,天人依止天宫……如是,世间一切皆有其依止。应如此了知依止缘。依止缘释义竟。显示巴利原文
Idha suttantanissayopi vattabbo. Ime manussā vā tiracchānagatā vā rukkhādayo vā mahāpathaviyaṃ patiṭṭhitā, mahā pathavī ca heṭṭhā mahāudakakkhandhe, mahāudakakkhandho ca heṭṭhā mahāvātakkhandhe, mahāvātakkhandho ca heṭṭhā ajaṭākāse, manussā gehesu, bhikkhū vihāresu, devā dibbavimānesūtiādinā sabbaṃ lokappavattiṃ ñatvā nissayapaccayo veditabbo. Nissayapaccayadīpanā niṭṭhitā.