17. 禅那缘
5 段
17. 禅那缘
17. Jhānapaccayo
七禅支为禅那缘,即:寻、伺、喜、悦、忧、舍、一境性。与他们俱生而除却五识的心、心所法及色法,乃是其缘生法。
Satta jhānaṅgāni jhānapaccayo, vitakko vicāro pīti somanassaṃ domanassaṃ upekkhā ekaggatā. Tehi sahajātā pañcaviññāṇavajjitā cittacetasikadhammā ca rūpadhammā ca tassa paccayuppannā.
以何义名为禅那?以紧密观察之义,名为禅那。“紧密观察”即:心意趋近所缘之后,以观察、审视之义。譬如射手站在远处,要将箭射入小靶心,先用手将箭持得端直不动,令靶标清晰,以眼专注审视后射入。同样,藉由这些禅支,令心端直不动,令所缘清晰,如此观察的人,称为“紧密观察”。如此紧密观察后,无论造作任何身行、语行或意行,皆能无误而作。
Kenaṭṭhena jhānanti. Upanijjhāyanaṭṭhena jhānaṃ. Upanijjhāya naṭṭhenāti ca manasā ārammaṇaṃ upagantvā nijjhāyanaṭṭhena pekkhanaṭṭhena. Yathā hi issāso dūre ṭhatvā khuddake lakkhamaṇḍale saraṃ pavesento hatthehi saraṃ ujukañca niccalañca katvā maṇḍalañca vibhūtaṃ katvā cakkhunā nijjhāyanto paveseti. Evameva imehi aṅgehi cittaṃ ujukañca niccalañca katvā ārammaṇañca vibhūtaṃ katvā nijjhāyanto puggalo upanijjhāyatīti vuccati. Evaṃ upanijjhāyitvā yaṃkiñci kāyakammaṃ vā vacīkammaṃ vā manokammaṃ vā karonto avirajjhamāno karoti.
其中,前进、返回等,称为身行。字母与音韵具足的言说表述,称为语行。以意了别任何所缘,称为意行。布施业或杀生业等,若无相应的禅支,以羸弱之心,则无法完成。于其余善、不善业,也是如此。
Tattha kāyakammaṃ nāma abhikkamappaṭikkamādikaṃ vuccati. Vacīkammaṃ nāma akkharavaṇṇaparipuṇṇaṃ vacībhedakaraṇaṃ vuccati. Manokammaṃ nāma yaṃkiñci manasā ārammaṇavibhāvanaṃ vuccati. Dānakammaṃ vā pāṇātipāta kammaṃ vā anurūpehi jhānaṅgehi vinā dubbalena cittena kātuṃ na sakkā hoti. Esa nayo sesesu kusalākusala kammesūti.
此义当以寻等禅支各各自性之相来阐明。寻的特相为令相应法投向所缘,它使心稳固地专注于所缘。伺的特相为持续审察所缘,它使心牢牢地系缚于所缘。喜的特相为喜爱所缘,它使心于所缘满足。三种受的特相为体验所缘之味,它们亦通过体验可爱、不可爱、中等所缘之味的作用,令心牢牢地绑缚于所缘。一境性的特相为等持,它亦令心安止于所缘,使之不动。禅那缘释义结束。
Ayañca attho vitakkādīnaṃ jhānaṅgadhammānaṃ visuṃ visuṃ sabhāva lakkhaṇehi dīpetabbo. Sampayuttadhamme ārammaṇābhiniropana lakkhaṇo vitakko, so cittaṃ ārammaṇe daḷhaṃ niyojeti. Ārammaṇānumajjanalakkhaṇo vicāro, so cittaṃ ārammaṇe daḷhaṃ saṃyojeti. Ārammaṇasampiyāyanalakkhaṇāpīti, sā cittaṃ ārammaṇe parituṭṭhaṃ karoti. Tissopi vedanā ārammaṇarasānu bhavanalakkhaṇā, tāpi cittaṃ ārammaṇe iṭṭhāniṭṭhamajjhattarasānubhavana kiccena daḷhappaṭibaddhaṃ karonti. Samādhānalakkhaṇā ekaggatā, sāpi cittaṃ ārammaṇe niccalaṃ katvā ṭhapetīti. Jhānapaccayadīpanā niṭṭhitā.
