胜义灯结语
Nigama paramatthadīpanī
172172. 由于品行端正、家风良好,在亲友、财富、受用圆满的广大族姓中,他的增长、兴盛,故称为“品行端正广大族姓之增长者”。以此。由于信心增长,以及自己清净的戒、闻、施等功德之增长、兴盛,故称为“信心增长清净功德之增长者”。以此。名为南潘者,即名为南潘的优婆塞。发愿者,即深切地置于心中、安立之后,依止、缘取。悲悯他人者,即对他人——那些自己智慧迟钝的后世众生——的悲悯、同情、慈愍而发愿,这是关联。所希求者,即被恳请。以此广大功德者,即以此广大的造作《阿毗达摩义集论》的功德。土木池者,即如此名称的寺院。因为在《小戒注》中说:“在狮子岛的土木池寺,僧众的供食义务也是通过卖贝叶来完成的。因为那里不需要贝叶。所有的殿堂等也都是砖砌的。”据说,此寺院最初是由无畏山王的王后——成为第一王后的索玛天女所建,因此直至今日仍被称为“索玛寺”。而“土木”一词,则是“广大”一词的同义词。
172. Cārittena kulācārena sobhite ñāti mitta dhana bhogasampattiyā visāle kule udayo vaḍḍhi yassa soti cārittasobhitavisālakulodayo. Tena. Saddhāya abhivuḍḍhānaṃ parisuddhānañca attano sīlasutacāgādiguṇānaṃ udayo vaḍḍhi etasminti saddhātivuḍḍhaparisuddhaguṇodayo. Tena. Nampavhayenāti nampanāmakena upāsakena. Paṇidhāyāti bhusaṃ nidhāya hadaye thapetvā upādāya paṭicca. Parānukampanti paresaṃ attano mandabuddhīnaṃ pacchimajanānaṃ anukampaṃ anudayaṃ kāruññaṃ paṇidhāyāti sambandho. Patthitanti abhiyācitaṃ. Puññena tena vipulenāti tena vipulena abhidhammattha saṅgahapakaraṇassa karaṇapuññena. Tumūlasomanti evaṃ nāmakaṃ vihāraṃ. Vuttañhi khuddasikkhāṭīkāyaṃsīhaḷadīpe tumūlasomavihāre saṅghassa pākavattaṃpi tāla paṇṇaṃ vikkiṇitvā karīyati. Na hi tattha paṇṇena attho atthi. Sabbepi iṭṭhakacchannā pāsādādayoti. Eso kira vihāro ādito abhayagirirañño aggamahesibhūtāya somadeviyā kārāpitattā yāvajjatanāpi somavihārotveva paññāyittha. Tumūlasaddo pana vipulasaddapariyāyo.
此处“土木”一词,意为隆重、可畏、巨大;
象宝被赠予时,他便是希维族人的国土增长者。
Athettha vattati saddo, tumūlo bheravo mahā; Hatthināge padinnamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhaneti.
譬如,这座寺院由六十座大院落构成,因此极其广大、巨大、宽阔。因其广大、巨大、宽阔,故称为“土木池”。那土木池,从意义上说便是“大索玛寺”。长老借此称扬自己师承所住的寺院,而他自己的住处,则在《名色分别》中已作称扬。所谓“谷物所居”,即指此寺院中,最初由玛欣德长老等具福长老所居住。因为光大岛出生的大玛欣德长老的传承,此寺第一任住持大长老也名为玛欣德长老,这在《界传承》中有说。“极高升”,即极为高耸,如同天空正中的满月轮,在整个狮子岛上空极为高悬,这便是其含义。凭借圣道之慧,或凭借教理无碍解等之慧,而拥有清净、洁白功德者,称为“慧清净功德者”。他们即是那些具足惭耻、呵责恶行的比丘,愿他们被忆念。为了功德增长的吉祥,即广大功德增长的吉祥。此处的衔接是:以这广大的功德,愿后世众生为功德增长的吉祥,长久忆念那座谷物所居、极高升的土木池寺,以及住于其中的玛欣德长老等慧清净功德庄严、具惭愧的比丘们;或者,愿其他慧清净功德庄严、具惭愧的比丘们忆念那座寺院,这就是衔接之义。以此,长老为后世众生开示了六种无上法中的随念无上之殊胜功德,以及
Viya. Soca vihāro saṭṭhimattehi mahāpariveṇehi saṇṭhito hotīti ativiya vipulo mahanto vitthiṇṇo hoti. Tasmā so vipulattā mahantattā vitthiṇṇattā tumūla somoti vuccati. Taṃ tumūlasomaṃ. Atthato mahāsoma vihāranti vuttaṃ hoti. Etena thero attano ācariyavaṃsassa vasana vihāraṃ kitteti. Attano vasanaṭṭhānaṃ pana nāmarūpaparicchede kittitaṃ. Dhaññādhivāsanti tasmiṃ vihāre ādikammikabhūta mahindattherādīnaṃ puññavantattherānaṃ ajjhāvuṭṭhabhūtaṃ. Dīpapasādaka mahāmahindattherassa hi vaṃse jātattā tasmiṃ vihāre ādikammikabhūto mahātheropi mahindattheronāmāti dhātuvaṃse vutto. Uditoditanti ativiya uditaṃ. Nabhamajjhe puṇṇacandamaṇḍalaṃ viya sakalasīhaḷadīpe ativiya uggatanti attho. Ariyamaggapaññāvasena pariyattivesārajjādi paññāvasenavā avadātehi pariyodātehi guṇehi sotitāti paññāvadātaguṇasotitā. Te eva lajjīpāpagarahino. Maññantūti anussarantu. Puññavibhāvodaya maṅgalāyāti vipulānaṃ puññānaṃ vaḍḍhisaṅkhāta maṅgalatthāya. Tatrāyaṃ yojanā, puññena tena vipulena dhaññādhivāsaṃ uditoditaṃ tumūlasoma vihārañca tattha nipāsino mahindattherādike paññāvadāta guṇasobhite lajjibhūte bhikkhūca puññavibhavodayamaṅgalāya āyukantaṃ maññantu pacchimā janāti. Athavā, taṃvihāraṃ aññe paññāvadāta guṇasobhita lajjī bhikkhū maññantūti yojanā. Etena thero pacchimajanānaṃ chasu anuttariyadhammesu anussatānuttariyasaṅkhātaṃ puññavisesañca mayaṃpi tādisaguṇabhāgino bhavissāmāti ussāhanupāyañca paṭipādesīti.
胜义灯结语
Paramatthadīpanī nigamakathā
在名为“岛喜”的城中,一个叫做“村”的村庄里;
在八、空、二、一的释迦年,由我所造。
在蒙鲁瓦村的林野间,在那著称的兰伽提阿兰若,
安住于此,为大众利益而行的尊者比丘;
名为《胜义灯》之论,由洞见核心者所造;
为寻求核心者与能辨别核心与非核心者之利益,
此注疏善为安立,无有怖畏,无有灾患;
于释迦纪元一二五九年,白莲盛开的秋季。
同样,贤善的思惟是善者们的不死之果;
愿一切众生皆达究竟,无畏无患。
犹如世间日月,交相辉映;
同样地,此《胜义灯》于胜义中闪耀。
于圣典之中,它便是那殊妙的灯,阐明音声与词源;
愿此二者光耀世间,直至正法住立。
Nagare dīparaṅgamhi, gāme ti nāmake; Aṭṭhasuññadvayekamhi, sāke jātena yā mayā. Muṃrvāgāme araññamhi, laṅghatīti vissutālaye; Vasatā mahato bhikkhu, gaṇassa hitakārinā. Paramatthadīpanīnāma, saṅkhatā sāradassinā; Sāresīnaṃ hitatthāya, sārāsāravivekinaṃ. Suniṭṭhitā ayaṃ ṭīkā, nibbhayā nirupaddavā; Navapañcadvayekamhi, sāke komudasārade. Tathā kalyāṇasaṅkappā, sādhūnaṃ amatapphalā; Niṭṭhaṃ gacchantu sabbepi, nibbhayā nirupaddavā. Yathā lokamhi jotanti, ubho candimasūriyā; Tatheva paramatthesu, ayaṃ paramatthadīpanī. Pāḷiyattesu sā subhā, saddaniruttidīpanī; Ubho lokamhi jotantu, saddhammo yāva tiṭṭhatīti.
其中,“在名为岛喜的城中”:因令岛上居民心生欢喜,故得“岛喜”之名的城中。“在名为村的”:因坐落于鹿类栖居之地而得此名的大村庄。“释迦年”:即迦利时代。“由我所”:即名为《胜义灯》的复注,由我所造作——此为文脉关联。“在名为兰伽提的著名寺院”:即如此远近闻名的阿兰若寺院。“寻求核心者们”:即探求核心义理者。“能辨别核心与非核心者们”:即能了知“此为核心、此非核心”,善于分别抉择者。“释迦年”:即迦利时代。“在白莲盛开的秋季”:即白莲盛开之秋季的后迦提迦月。“不死之果”:即以涅槃为旨归。“美丽”:由义理与文辞的成就而美好。“正法”:即三类佛陀教法。
Tattha nagare dīparaṅgamhīti dīpavāsimahājanaṃ rañjetīti dīparaṅganti laddhanāme nagare. Gāme nāmaketi rohitamigānaṃ nivāsabhūmitale patiṭṭhitattā evaṃnāmake mahāgāme. Sāketi kaliyuge. Yā mayāti paramatthadīpanīnāma yāṭīkā mayā saṅkhatāti sambandho. Laṅghatīti vissutālayeti evaṃvissute araññavihāre. Sāresīnanti sāragavesīnaṃ. Sārāsāravivekinanti ayaṃ sāro ayaṃ asāroti evaṃ sārañca asārañcavive cetvā jānituṃ samatthānaṃ. Sāketi kaliyuge. Komudasāra deti kumudapupphayutte saradautu pariyāpannepacchi makattikamāse. Amatapphalāti nibbānapayojanā. Subhāti atthabyañjanasampattiyā sobhaṇā. Saddhammoti tividhaṃ satthusāsanaṃ vuccatīti.