7. 初级派生词篇·ṇa 替代类
7. 主原派生品解释 · 310 段
如 kira、khī、cara、jara、tara、thara、pūra。巴利
Kirakhī, cara, jara, tara, thara, pūra.
745 在 kira 等词根之后,变为 ṇa。巴利
745.Kirādīhi ṇo.
在 kira 等词根之后,当接续 ta、tavantu 等词缀时,紧随词根的 ta 音变为 ṇa,而词根末音亦随之转为后形。巴利
Kirādīhi paresaṃ ta, tavantūnaṃ takārassa anantarabhūtassa ṇo hoti, dhātvantassa pararūpattaṃ.
kira 表‘散、混合、投掷’等义,如 kirittha 转成 kiṇṇo(已散),pakiṇṇo(已散开),ākiṇṇo(已遍散),vikkiṇṇo(已分散),saṃkiṇṇo(已混合),samākiṇṇo(已遍散)。巴利
Kira-ākiraṇe sammissana, khipanesu ca, kiritthāti kiṇṇo, pakiṇṇo, ākiṇṇo, vikkiṇṇo, saṃkiṇṇo, samākiṇṇo.
“pūra”表“充满”;pūrittha即puṇṇo(已充满)、sampuṇṇo(已完全充满)、paripuṇṇo(已圆满充满)。巴利
Pūra-pūraṇe, pūritthāti puṇṇo, sampuṇṇo, paripuṇṇo.
“khī”表“耗尽”;khiyittha即khīṇo(已耗尽)。巴利
Khī-khaye, khiyitthāti khīṇo.
kiṇṇavā(具散撒者)、puṇṇavā(具充满者)、khīṇavā(具耗尽者)。巴利
Kiṇṇavā, puṇṇavā, khīṇavā.
746 tara等词根之后为riṇṇa。巴利
746.Tarādīhi riṇṇo.
在tara等词根之后,紧接其后的ta、tavantu等之ta字母变为riṇṇa;‘以ra为附加符号的tara等词根’——词根的末尾辅音及首元音省略。巴利
Tarādīhi paresaṃ ta, tavantūnaṃ takārassa anantarabhūtassa riṇṇo hoti. ‘Rānubandhentasarādissā’ti dhātvantabyañjanassa ādisarassa ca lopo.
cara,于‘行走、食用’等义,carittha或carīyittha即变为ciṇṇo(已行)、āciṇṇo(已习行)、samāciṇṇo(已遍行)。巴利
Cara-gati, bhakkhanesu, carittha, carīyitthāti vā ciṇṇo, āciṇṇo, samāciṇṇo.
jara是‘老朽’义,jiyyittha即jiṇṇo(已老)、anujiṇṇo(随老)、parijiṇṇo(完全老)。巴利
Jara-jiraṇe, jiyyitthāti jiṇṇo, anujiṇṇo, parijiṇṇo.
tara是‘渡越’义,tarittha即tiṇṇo(已渡)、uttiṇṇo(出渡)、nittiṇṇo(离渡)、vitiṇṇo(越渡)、otiṇṇo(下渡)、samotiṇṇo(完全渡)。巴利
Tara-taraṇe, taritthāti tiṇṇo, uttiṇṇo, nittiṇṇo, vitiṇṇo, otiṇṇo, samotiṇṇo.
thara是‘扩展’义,vittharittha即vitthiṇṇo(已扩展)。巴利
Thara-vitthāre, vittharitthāti vitthiṇṇo.
具已行者(ciṇṇavā)、具已老者(jiṇṇavā)、具已渡者(tiṇṇavā)、具已扩展者(vitthiṇṇavā)。巴利
Ciṇṇavā, jiṇṇavā, tiṇṇavā, vitthiṇṇavā.
747 dhasta 与 utrasta。巴利
747.Dhastoostā.
dhasta(已毁坏)、utrasta(已惊惧)——这些词由 ta 为后缀所构成。巴利
Dhasto , utrastoti ete saddā tapaccayantā sijjhanti.
dhaṃsa 有‘毁坏’之义;viddhaṃsatī 即 viddhasto,意为已毁坏,或 viddhaṃsito。巴利
Dhaṃsa-viddhaṃsane, viddhaṃsatīti viddhasto, viddhaṃsito vā.
tasa 有‘惊惧’之义;utrasatī 即 utrasto,意为已惊惧,或 uttasito。巴利
Tasa-santāse, utrasatīti utrasto, uttasito vā.
bhasa 有‘化为灰烬’之义;以此将物烧为灰者,即 bhastā 或 bhastrā,也就是铁匠所用的风箱。诸如这些词,于此亦应了知。巴利
Bhasa-bhasmīkaraṇe, bhasanti bhasmiṃ karonti etenāti bhastā, bhastrā vā, kammāragaggarī, evamādīnipi idha veditabbāni.
748 词根 sāsa、vasa、saṃsa、haṃsa 之后接 tha。巴利
748.Sāsa vasa saṃsa haṃsā tho.
在这些词根之后,紧接的构词成分 ta 变为 tha。巴利
Etehi parassa anantarassa paccayatakārassa tho hoti.
sāsa 意为“教诫”。巴利
Sāsa-anusiṭṭhimhi.
749 sāsa 词根有 sisa 等变化形式。巴利
749.Sāsassa sisā.
sāsa 词根在带有 ka 附加符号的构词成分 ta(tvā 等除外)之前,转为 sisa;词根末音转同后者,复辅音的首音变为第一音。巴利
Sāsassa sisā honti kānubandhe paccayatakāre tvādivajjite, dhātvantassa pararūpattaṃ saṃyogādissa ca paṭhamattaṃ.
sāsīyati 即 sittha(被教诫),anusāsīyati 即 anusiṭṭha(被随教诫)。而在‘anusiṭṭho so mayā’中,ttha 转变为 ṭṭha,正如规则所言。因为于此(典籍中)教导种种义理,或以此而教导,故称 satthaṃ(教典),如 saddasatthaṃ(声论典)、vedasatthaṃ(吠陀典)。巴利
Sāsīyatīti sittho, anusāsīyatīti anusiṭṭho. ‘‘Anusiṭṭho so mayā’’ti ettha pana tthakārassa ṭṭhakāroti vuttiyaṃ vutto. Taṃ taṃ atthaṃ sāsati ettha, etenāti vā satthaṃ, saddasatthaṃ, vedasatthaṃ.
词根 vasa(居住)带‘assu’替代时:avasī 即成 vuttho(已住),或 vasīyittha 亦成 vuttho;vassaṃ vasittha 即成 vassaṃvuttho(已住雨安居);āvasīyittha 即成 āvutthaṃ jetavanaṃ(已住祇园);nivasittha 即成 nivuttho(已居住);ajjhāvasittha 即成 ajjhāvuttho(已内住)。因‘多方通则’故,‘rukkhe adhivatthā devatā(住于树木中的诸天神)’一句中则不作此替换。uposathaṃ upavasittha 即成 uposathaṃ upavuttho(已守持布萨),或 upavasīyittha 即成 upavuttho uposatho;parivāsaṃ parivasittha 即成 parivāsaṃ parivuttho(已受别住),或 parivasīyittha 即成 parivuttho parivāso。巴利
Vasa-nivāse, ‘assū’ti uttaṃ, avasīti vuttho, vasīyitthāti vā vuttho, vassaṃ vasitthāti vassaṃvuttho, āvasīyitthāti āvutthaṃ-jetavanaṃ, nivasitthāti nivuttho, ajjhāvasitthāti ajjhāvuttho. Bahulādhikārā ‘‘rukkhe adhivatthā devatā’’ti ettha uttaṃ natthi. Uposathaṃ upavasitthāti uposathaṃupavuttho, upavasīyitthāti vā upavutthouposatho, parivāsaṃ parivasitthāti parivāsaṃparivuttho, parivasīyitthāti vā parivuttho-parivāso.
词根 saṃsa(称赞):pasaṃsīyittha 即成 pasattho(已被称赞)。巴利
Saṃsa-pasaṃsane, pasaṃsīyitthāti pasattho.
词根 haṃsa(令欢喜)带鼻音脱落时:haṃsīyittha 即成 hattho(已欢喜),更作 pahattho(已大欢喜)。巴利
Haṃsa-pahaṃsane, haṃsīyitthāti hattho, niggahītalopo, pahattho.
关于 ti 词缀:anusāsanaṃ 转为 anusitthi 或 anusiṭṭhi;nivasanaṃ 转为 nivutthi。巴利
Tipaccayamhi-anusāsanaṃ anusitthi, anusiṭṭhi vā, nivasanaṃ nivutthi.
关于 tu 词缀:sadevakaṃ lokaṃ sāsati anusāsatī 意为“他教导、教诫包括天界在内的世间”,由此构成 satthā(导师)。巴利
Tupaccayamhi-sadevakaṃ lokaṃ sāsati anusāsatīti satthā.
关于 tavantu 词缀:nivasittha 即 nivutthavā(已居住者)。巴利
Tavantupaccayamhi-nivasitthāti nivutthavā.
在 tāvī 词缀中,nivutthāvī 即指“已居住者”。巴利
Tāvīmhi-nivutthāvī.
在 tuṃ、tave 词缀中,vasanaṃ 变为 vatthuṃ、vatthave,表“为了居住”。巴利
Tuṃ, tavesu-vasanaṃ vatthuṃ, vatthave.
在 tabba 词缀中,例如 dvāramūle vatthabbaṃ(应住于门根处)、sabhāye vatthabbaṃ(应住于集会处)。巴利
Tabbamhi-dvāramūle vatthabbaṃ, sabhāye vatthabbaṃ.
vasa作“穿着”解,因“多方通则”故,不作替换;vāsitabbaṃ即vatthaṃ(应穿着);nivāsīyittha即nivatthaṃ(已穿着);vatthabbaṃ(应穿着)、nivatthabbaṃ(应穿着)。巴利
Vasa-paridahane, bahulādhikārā uttaṃ natthi, vāsitabbanti vatthaṃ, nivāsīyitthāti nivatthaṃ, vatthabbaṃ, nivatthabbaṃ.
idha、kudha、gidha、badha、budha、budhi、midha、yudha、rādha、rudha、vidha、sidha、sudha、thabhi、rabha、labha、lubha、sambhū、duha、naha、muha(这些是以 dha、bha、ha 结尾的词根,用于说明下文 dha 替代规则)巴利
Idha, kudha, gidha, badha, budha, budhi, midha, yudha, rādha, rudha, vidha, sidha, sudha, thabhi, rabha, labha, lubha, sambhū, duha, naha, muha.
750 dha、bha、ha等词根后接dha。巴利
750.Dho dhabhahehi.
在这些词根之后,紧随的 ta 变为 dha。巴利
Etehi parassa anantarassa tassa dho hoti.
idha 表“成就”义,词根末尾部分随其后而变为后形,复辅音首音转为第三音;samijjhittha 即 samiddho(已成就者、大财富者)。巴利
Idha-ijjhane , dhātvantassa pararūpattaṃ saṃyogādissa ca tatiyattaṃ, samijjhitthāti samiddho-mahaddhano.
kudha 表“忿怒”义,kujjhatī 即 kuddho(已忿怒),saṃkuddho(已极度忿怒)。巴利
Kudha-kope, kujjhatīti kuddho, saṃkuddho.
gidha 意为“贪求”;gijjhittha 即 giddho(贪求者)、anugiddho(随贪求者)、abhigiddho(对贪求者)。巴利
Gidha-gedhe, gijjhitthāti giddho, anugiddho, abhigiddho.
badha 意为“束缚”;bajjhittha 即 baddho(被缚者)、pabaddho(被系缚者)、ābaddho(被紧缚者)、nibaddho(被常缚者)。巴利
Badha-bandhane, bajjhitthāti baddho, pabaddho, ābaddho, nibaddho.
budha 有“觉悟、清醒、开显”之义;bujjhati(觉知)与 jānāti(了知)故为 buddho(觉者)、sambuddho(正觉者)、sammāsambuddho(正自觉者);或者 pabujjhati(清醒)与 jāgaroti(觉醒)故为 pabuddho(清醒者)、paṭibuddho(觉醒者)。巴利
Budha-ñāṇe jāgare vikasane ca, bujjhati jānātīti buddho, sambuddho, sammāsambuddho, pabujjhati jāgarotīti vā pabuddho, paṭibuddho.
budhi 表“障碍”义,paribundhīyati 意为“被障碍”,由此构成 palibuddho(障碍)。例如:vātapalibuddho(风所障碍)、pittapalibuddho(胆所障碍)、semhapalibuddho(痰所障碍)。巴利
Budhi-nivāraṇe, paribundhīyatīti palibuddho. Vātapalibuddho, pittapalibuddho, semhapalibuddho.
midha 表“昏沉”义,mijjhatī 意为“昏沉”,由此有 middhaṃ(昏沉)、middho(昏沉者)。例如 kapimiddho(猴昏沉)。巴利
Midha-mijjhane, mijjhatīti middhaṃ, middho. Kapimiddho.
yudha 表“战斗”义,yujjhīyate 意为“战斗”,由此得 yuddhaṃ(战斗)。例如:mallayuddhaṃ(角力战)、meṇḍayuddhaṃ(羊战)、hatthiyuddhaṃ(象战)、kukkuṭayuddhaṃ(鸡战)。巴利
Yudha-sampahāre, yujjhīyateti yuddhaṃ. Mallayuddhaṃ, meṇḍayuddhaṃ, hatthiyuddhaṃ, kukkuṭayuddhaṃ.
前缀 rādha,表“令满意”(ārādhana)之义:已令满意,故为 āraddho(已发勤者)、abhiraddho(极满意者)。巴利
Rādha-ārādhane, ārādhayitthāti āraddho, abhiraddho.
前缀 vi,表“违失”(virajjhana)之义:已违失,故为 viraddho(违失者)。巴利
Vipubbo-virajjhane, viraddho.
词根 rudha,表“障碍”(āvaraṇa)之义:已障碍,故为 ruddho(被障者)、oruddho(被阻者)、avaruddho(被遮者)。巴利
Rudha-āvaraṇe, rundhīyitthāti ruddho, oruddho, avaruddho.
前缀ni,于nirodha(灭)中,即“已灭”,故称niruddho(已灭者)。巴利
Nipubbo-nirodhe, nirujjhitthāti niruddho.
前缀vi,于virodha(相违)中,即“已相违”,故称viruddho(相违者)、paṭiviruddho(对违者)。巴利
Vipubbo-virodhe, virujjhitthāti viruddho, paṭiviruddho.
前缀anu,于kanti(随喜)中,即“已随喜”,故称anuruddho(随喜者)。巴利
Anupubbo-kantiyaṃ, anuruddho.
vidha 在‘穿孔’的意义上:已穿孔者,故称 viddho。如 sallaviddho(被箭所穿者)。巴利
Vidha-vijjhane, vijjhitthāti viddho. Sallaviddho.
sidha 在‘成就’的意义上:已成就者,故称 siddho。巴利
Sidha-nipphattiyaṃ, sijjhitthāti siddho.
前缀为 pa,在‘显明’的意义上:已被显明者,故称 pasiddho。巴利
Papubbo-pākaṭabhāve, pasiddho.
前缀 ni、paṭi 用于 nivāraṇa(遮止)之义:已遮止故,称为 nisiddho(被遮止者),paṭisiddho(被对遮者)。巴利
Ni, paṭipubbo nivāraṇe, nisiddho, paṭisiddho.
词根 sudh 表 sujjhana(清净)之义:清净故,称为 suddho(清净者),visuddho(遍净者),parisuddho(全净者)。巴利
Sudha-sujjhane, sujjhatīti suddho, visuddho, parisuddho.
词根 thabhi 表 thambhana(僵硬)之义:僵硬故,称为 thaddho(僵硬者),patthaddho(极僵硬者),upatthaddho(近僵硬者)。巴利
Thabhi-thambhane , thambhatīti thaddho, patthaddho, upatthaddho.
rabha在ārabha(发勤)之义中:‘已发勤’(ārabhittha)故,为āraddho(已发勤者);或‘已发勤’(ārabbhittha)故,亦为āraddho;samāraddho(正发勤者)。巴利
Rabha-ārabhe, ārabhitthāti āraddho, ārabbhitthāti vā āraddho, samāraddho.
labha在lābha(得)之义中:‘已得’(alabhī)故,为laddho(已得者);或‘已得’(labbhittha)故,亦为laddho;paṭiladdho(复得者),upaladdho(近得者)。巴利
Labha-lābhe, alabhīti laddho, labbhitthāti vā laddho, paṭiladdho, upaladdho.
lubha在giddhi(贪著)之义中:‘贪著’(lubbhati)故,为luddho(贪著者),paluddho(极贪著者),viluddho(遍贪著者)。巴利
Lubha-giddhiyaṃ, lubbhatīti luddho, paluddho, viluddho.
“sambhū”与“passaddhi”(轻安)合释:因已轻安,故称“passaddho”(已轻安者)。巴利
Sambhū-passaddhiyaṃ, passambhitthāti passaddho.
“duha”即是挤乳义;经挤乳,故称“duddhā-gāvī”(已挤之乳牛)。巴利
Duha-dohane, duyhitthāti duddhā-gāvī.
“naha”即是绑缚义;经绑缚,故称“sannaddho”(已武装者)、“onaddho”(已覆盖者)、“avanaddho”(已缠缚者)。巴利
Naha-bandhane, sannayhitthāti sannaddho, onaddho, avanaddho.
muha 处于 andhabhāva(愚昧)之中:因其愚昧,故为 muddho-bālo(愚痴凡夫)。巴利
Muha-andhabhāve, muyhatīti muddho-bālo.
于 ti 词缀中:ijjhana 为 iddhi(成就),或依此成就故,亦为 iddhi;samijjhana 为 samiddhi(圆满成就);gijjhana 为 giddhi(贪著);mijjhana 为 middhi(昏眠);abhirādhana 为 abhiraddhi(极满意);virujjhana 为 viruddhi(相违)与 paṭiviruddhi(对违);sijjhana 为 siddhi(成就)、saṃsiddhi(全成就)与 paṭisiddhi(对治成就);sujjhana 为 suddhi(清净)、visuddhi(遍净)与 pārisuddhi(全净);labhana 为 laddhi(所得)与 upaladdhi(近得);lubbhana 为 luddhi(贪著);passambhana 为 passaddhi(轻安);muyhana 为 muddhi(愚昧)。巴利
Tipaccayamhi-ijjhanaṃ iddhi, ijjhanti etāyāti vā iddhi, samijjhanaṃ samiddhi, gijjhanaṃ giddhi, mijjhanaṃ middhi, abhirādhanaṃ abhiraddhi, virujjhanaṃ viruddhi, paṭiviruddhi, sijjhanaṃ siddhi, saṃsiddhi, paṭisiddhi, sujjhanaṃ suddhi, visuddhi, pārisuddhi, labhanaṃ laddhi, upaladdhi, lubbhanaṃ luddhi, passambhanaṃ passaddhi, muyhanaṃ muddhi.
对于 tavantu、tāvī 等词缀,应仿照“samiddhā, samiddhāvī”等范例来解说。巴利
Tavantu, tāvīsu- ‘‘samiddhā, samiddhāvī’’tiādinā vattabbaṃ.
在 tvā 等词缀中:rabha 于 ārabhe(发勤),已发勤者,为 āraddhā(已发勤者),āraddhāna(已发勤已)。巴利
Tvādīsu-rabha-ārabhe, āraddhā, āraddhāna.
labha 于 lābhe(得):已得者,为 laddhā(已得者)、laddhāna(已得已)、paṭiladdhā(复得者)、paṭiladdhāna(复得已)。巴利
Labha-lābhe, laddhā, laddhāna, paṭiladdhā, paṭiladdhāna.
在 tuṃ、tave 等词缀中:budha 于 ñāṇe(智),为 buddhuṃ(觉悟)、buddhave(觉悟)、subuddhuṃ(善觉悟)、subuddhave(善觉悟)、boddhuṃ(证悟)、boddhave(证悟);laddhuṃ(获得)、laddhave(获得)、paṭiladdhuṃ(复得)、paṭiladdhave(复得)。巴利
Tuṃ, tavesu-budha-ñāṇe, buddhuṃ, buddhave, subuddhuṃ, subuddhave, boddhuṃ, boddhave, laddhuṃ, laddhave, paṭiladdhuṃ, paṭiladdhave.
于 tabba 词缀中,有 boddhabbaṃ(应被觉悟者)、laddhabbaṃ(应被获得者)、paṭiladdhabbaṃ(应被复得者)。巴利
Tabbamhi-boddhabbaṃ, laddhabbaṃ, paṭiladdhabbaṃ.
751 或为 vaddha 之 va 的变化。巴利
751.Vaddhassa vā.
vaddha 之 u 音,在词缀后接随伴字母 ka、属 ta 类词缀且非 tvā 等词缀的情况下,可出现亦可不出现。巴利
Vaddhassa u hoti vā kānubandhe paccayatakāre tvādivajjite.
因“已增长”之义,为 vuddho(或 vaddho);vaddhana 意为 vuddhi(增长),此依大规则而说。且其 ti 词缀被删除。巴利
Vaddhitthāti vuddho, vaddho vā, vaddhanaṃ vuddhi, mahāvuttinā uttaṃ. Tipaccayassa ca tassa lopo.
分离鼻音诸根。巴利
Visaṃyoganādesarāsi
hā, i, ci, ji, ṭi, thī, dī, pī, mi, lī, thu, dū, dhū, pū, bhū, lū, vu, su, hu, āsa, katha, kupa, pala, mala, supa, paḷa。巴利
Hā, i, ci, ji, ṭi, thī, dī,pī, mi, lī, thu, dū, dhū, pū, bhū, lū, vu, su, hu, āsa, katha, kupa, pala, mala, supa, paḷa.
752 对于 bhidā 等词根,不采用 kta、ktavantū 词缀。巴利
752.Bhidādito no kta, ktavantūnaṃ.
对于 bhidā 等词根,其后 kta、ktavantū 词缀中的 ta 字母若紧接无间,则不生起。巴利
Bhidādimhā paresaṃ kta, ktavantūnaṃ takārassa anantarabhūtassa no hoti.
hā 在表“舍断”义时:已舍断故,为 hīno(已舍断者)、pahīno(已断除者)、nihīno(已舍离者)、ohīno(已放下者)。此处先作 no 替换,随后依“ū 及辅音之后”的规则添加 ī,而此 ī 在部分情形下又转为短音。余者类推。巴利
Hā-cāge, hīyitthāti hīno, pahīno, nihīno, ohīno. Ettha ca noādesaṃ katvā pacchā ‘ūbyañjanassā’ti īāgamo, tassa ca kvaci rasso. Evaṃ parattha.
以 adhi 为前缀的 i 在表“掌握”义时:超越而往故,为 adhino(超越者)。巴利
Adhipubbo-i-āyatte, adhicca etīti adhino.
ci 于积集(caya)中:已积集故,名为 cino(积集者)、ācino(积集者)。巴利
Ci-caye, cayitthāti cino, ācino.
ji 于征服(jaya)中:征服五魔故,名为 jino(胜者)。巴利
Ji-jaye, pañcamāre jinātīti jino.
ḍi 于行(gati)中:行故,名为 ḍino(行者)。巴利
Ḍi-gatiyaṃ, ḍetīti ḍino.
thī 在 saṅghāta(聚合)的义中:因聚合之义,故为 thinaṃ(昏沉)。巴利
Thī-saṅghāte, thīyatīti thinaṃ.
dī 在 khaya(消减)的义中:因逐渐消减,故为 dino-divaso(日)。巴利
Dī-khaye, anukkamena dīyati khiyyatīti dino-divaso.
pī 在 tappana(滋润)的义中:因已滋润,故为 pīno(肥满者)。巴利
Pī-tappane, pīnitthāti pīno.
mi 在 pakkhepa(投掷)中:因测量故,称作 mino(量器)。巴利
Mi-pakkhepe, minātīti mino.
lī 在 laya(依附)中:因已依附,故称 līno(依附者);因已紧附,故称 allīno(紧附者);因已潜入,故称 nilīno(隐匿者);因已退隐,故称 paṭilīno(退隐者);退隐而行的比丘,称 paṭilīnacaro bhikkhu;因已独居,故称 paṭisallīno(独居者)。巴利
Lī-laye, līyitthāti līno, allīyitthāti allīno. Nilīyitthāti nilīno, paṭilīyitthāti paṭilīno, paṭilīnacaro bhikkhu, paṭisallīyitthāti paṭisallīno.
thu 在 nitthunana(叹息)中:因叹息故,称作 nitthuno(叹息者)。巴利
Thu-nitthunane , nitthunātīti nitthuno.
“dū”用于“苦痛”之义:因苦痛故,称为“dūno”(苦痛者)。巴利
Dū-khede, dūyateti dūno.
“dhū”用于“振去”之义:振去不善法故,称为“dhuno”(振去者),即“dhonopaññavā”(净慧者)。巴利
Dhū-niddhūnane, ahite dhamme dhunātīti dhuno, dhonopaññavā.
“pū”用于“清净”之义:令清净故,称为“puno”(净者);以此清净牙齿故,称为“dantapoṇo”(齿木);此处“na”转为“ṇa”。巴利
Pū-sodhane, punātīti puno, dantaṃ punanti etenāti dantapoṇo, nassa ṇattaṃ.
bhū 依“增长”义:因其存在、增长,故称 bhūno-hitarāsi(繁盛者,即利益之聚)。巴利
Bhū-vuddhiyaṃ, bhavati vaḍḍhatīti bhūno-hitarāsi.
lū 依“切割”义:因其割截,故称 luno(收割者)。巴利
Lū-chedane, lunātīti luno.
vu 依“收摄”义:因其系结,故称 āvuṇo(系结者)。巴利
Vu-saṃvaraṇe, āvuṇātīti āvuṇo.
在 su-savana(善听闻)中:“他听闻”故,称为 suno(听闻者)、soṇo;此处 na 转为 ṇa。巴利
Su-savane, suṇātīti suno, soṇo, nassa ṇattaṃ.
又或,在 su-pasavana(善产生、增长)中:产生、增长故,称为 sunaṃ-uddhumātaṃ(膨胀之物)。巴利
Su-pasavane vā, pasavati vaḍḍhatīti sunaṃ-uddhumātaṃ.
在 hu-pūjā(供养)与 dāna(布施)中:“应被供施”故,为 āhunaṃ(所供之物);“应被奉献”故,为 pāhunaṃ(所奉之物),即应施舍之物。巴利
Hu-pūjā, dānesu, āhutabbanti āhunaṃ, pāhutabbanti pāhunaṃ-dātabbavatthu.
āsa 为“坐”;因坐,故称 āsino(坐者);因默然而坐,故称 tuṇhīmāsino(默然坐者)。巴利
Āsa-upavesane, acchatīti āsino, tuṇhī acchatīti tuṇhīmāsino.
katha 在 thaddha(坚硬)与 theriya(坚固)中;因坚硬,故称 kathinaṃ(坚固者)。巴利
Katha-thaddhe theriye ca, kathatīti kathinaṃ.
kupa 为“愤怒”;“令惭愧动摇之物”称为 hirīkopinaṃ(惭愧羞耻处),即令惭愧生起之处,转指遮覆令人生惭的私处。巴利
Kupa-kope, hirī kuppati etenāti hirīkopinaṃ.
“逃走者”一词,由“行走、奔逃”(pala)之义而来,即奔逃而去者。巴利
Pala-gatiyaṃ, paletīti palino.
“Mala”意指垢秽:以“染污”(malati)故,称为“垢秽者”(malino);“垢秽之衣”(malinaṃ vatthaṃ)亦同此义。巴利
Mala-malinabhāve, malatīti malino, malinaṃ-vatthaṃ.
“梦”者,依词根“睡”(意为睡眠),“能睡者”即为“梦”也。巴利
Supa-soppane, supatīti supino.
依词根“奔逃”(意为行进),“能奔者”即为“奔者”,以奔者而遍及赡部洲。巴利
Paḷa-gatiyaṃ, paḷetīti paḷino, paḷinā jambudīpāte .
带有辅音连缀的“n”替代规则组之集合。巴利
Sasaṃyoganādesarāsi
所列动词词根有:khida(疲惫)、chida(切断)、tuda(剖开)、dā(给予)、nuda(推动)、pata(落下)、pada(行走)、bhida(破裂)、vida(喜悦)、sada(沉没)。巴利
Khida, chida, tuda, dā, nuda, pata, pada, bhida, vida, sada.
依照“bhida 等词根后接 no 词尾,词根末音变为相应形式”的规则:该词根取 no 词尾,词根末辅音发生同化。“khijjittha”(受苦/损耗)即成“khinno”;“chijjittha”(被截断)即成“chinno”、“sañchinno”;“tudittha”(被刺)即成“tunno”、“patunno”、“nitunno”、“vitunno”。巴利
‘Bhidādito no ktaktavantūna’nti tassa no, dhātvantassa pararūpattaṃ, khijjitthāti khinno, chijjitthāti chinno, sañchinno, tuditthāti tunno, patunno, nitunno, vitunno.
“Nuda”有“舍弃”、“推动”之义。因此,“nunno”即是“已舍弃者”,“panunno”即是“已遣除者”。巴利
Nuda-khepe, nuditthāti nunno, panunno.
“Pata”有“落下”、“坠落”之义。能坠落者称为“叶”(panna),亦指“旗帜”。将“nn”转为“ṇṇ”则成“树叶”一词,或亦指“钵”。巴利
Pata-patane, patatīti panno, pannadhajo, nnassa ṇṇatterukkhapaṇṇaṃ, pattaṃ vā.
“步-行走”——“步”者,已行走之义;“已至”、“已生起”、“已卧下”、“已毁坏”、“已具足”、“已转生”、“已一同转生”、“已遍摄”。巴利
Pada-gatiyaṃ, pajjitthāti panno, āpanno, uppanno, nipanno, vipanno, sampanno, upapanno, samupapanno, pariyāpanno.
“裂-破裂”——“裂”者,已破裂之义;“已破裂”、“已分裂”、“已完全破裂”、“已部分破裂”、“已种种破裂”。巴利
Bhida-vidāraṇe, bhijjitthāti bhinno, pabhinno, sambhinno, paribhinno, vibhinno.
“满-喜悦”——“满”者,已厌离之义;“已厌离”即“厌离”。巴利
Vida-tuṭṭhiyaṃ, nibbindatīti nibbinno.
‘沉-散失、行走、停止’——‘沉’者,已沉落之义,即“沉没”;‘已净信’即“净信”、“极净信”;‘已坐下’即“已坐”、“同坐”;‘沉-老耄即此’之“此”,连声时促音。巴利
Sada visaraṇa, gatyā’vasānesu, sīditthāti sanno, osanno, pasīditthāti pasanno, abhippasanno, nisīditthāti nisinno, sannisinno, ‘sadajarānamīma’iti īma, saṃyoge rasso ca.
在 tavantumhi 形式中:khinnavā(已割断)、chinnavā(已截断)、sañchinnavā(已切断)、tunnavā(已刺)、patunnavā(已刺穿)、panunnavā(已推动)、pannavā(已落下)、āpannavā(已至)、bhinnavā(已破裂)、sambhinnavā(已碎裂)、sannavā(已沉没)、pasannavā(已净信)、nisinnavā(已坐)。巴利
Tavantumhi-khinnavā, chinnavā, sañchinnavā, tunnavā, patunnavā, panunnavā, pannavā, āpannavā, bhinnavā, sambhinnavā, sannavā, pasannavā, nisinnavā.
753 “dātvinno”:已给予者,为 datvā 的合成变体,意为“给予之后”。巴利
753.Dātvinno.
从词根 dā(给予),对于其他人称而言,拥有 tavant 形式者,其中的 ta 变为 inna。巴利
Dādhātumhā paresaṃ ta, tavantūnaṃ tassa inno hoti.
“被给予”即“已给”“已布施”“已取”“已完全受取”“已执取”“已遍取”。将“nn”转为“ṇṇ”,则成“已执取”之形。巴利
Dīyitthāti dinno, padinno, ādinno, samādinno, upādinno, pariyādinno, nnassa ṇṇatte upādiṇṇo.
词根:ūha(聚集)、gāhu(浓烈或搅动)、guha(隐藏)、baha(增长)、bāha(遮挡)、buha(提举)、muha(昏迷)、ruha(生长)、vaha(携带)。巴利
Ūha, gāhu, guha, baha, bāha, buha, muha, ruha, vaha.
754 规则:对于ruha等词根,其中的h音转变为ḷ音。巴利
754.Ruhādīhi ho ḷo ca.
【规则释义】在“ruha”等词根之后,紧接其后的过去分词词缀“ta”中,其“t”音转为“h”,同时词根末音转为“ḷ”。巴利
Ruhādīhi parassa anantarabhūtassa tapaccayassa takārassa ho hoti, dhātvantassa ḷo hoti.
“ūha”有“聚集”义,故“byūhittha”即“byūḷho”“viyūḷho”“paribyūḷho”;如“天人与阿修罗之战已列阵相对”。巴利
Ūha-sañcaye, byūhitthāti byūḷho, viyūḷho, paribyūḷho, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi .
“gāhu”有“浓烈”与“搅动”义,如“莫深深悲恸”“以深切心作意”;而“gāhittha”即“gāḷho”“pagāḷho”“āgāḷho”“ogāḷho”“ajjhogāḷho”。巴利
Gāhu-bhusatthe vilolane ca, mā gāḷhaṃ paridevayi. Āgāḷhāya ceteti. Gāhitthāti gāḷho, pagāḷho, āgāḷho, ogāḷho, ajjhogāḷho .
指“增长”之义。巴利
Baha-vuddhimhi.
755 在“muha、baha、buha”等词根及同类词根之后。巴利
755.Muhabahabuhānañca te kānubandhetve.
在排除“tvā”等之后,当“k”类附缀随过去分词词缀之后时,“muha、baha、buha”等词根以及“guha”词根的元音皆延长为长音。巴利
Tvādivajjite kānubandhe paccayatakāre pare muha, baha, buhānañca guhassa ca dīgho hoti.
依“ruha 等语根,词尾之 ḷa 可转”的规则:语根末尾音转为 ḷa,并加后缀 ha,再依“abahī”转作“bāḷha”,意为甚、极。巴利
‘Ruhādīhiho ḷo cā’ti dhātvantassaḷo, tapaccayassa ho, abahīti bāḷhaṃ.
buha(提举):“abuhittha”构成“būḷho”(已被提举出),亦作“abbūḷho”(已被完全提举出)、“abūḷhasallo”(箭已被拔除)。巴利
Buha-uddharaṇe, abuhitthāti būḷho, abbūḷho, abūḷhasallo .
【穆哈——盲目义】巴利
Muha-andhabhāve.
756 亦可用‘muha’语根构成。巴利
756.Muhā vā.
从‘muha’词根后,紧随其后的‘ta’词缀中,‘t’音变为‘h’音,词根末尾音则变为‘ḷ’音,或可如此。巴利
Muhamhā parassa anantarabhūtassa takārassa ho hoti, dhātvantassa ca ḷo hoti vā.
‘muyhittha’即‘mūḷho’,或为‘muddho’。巴利
Muyhitthāti mūḷho, muddho vā.
ruha词根,义为“生长、出生”,亦兼“行进”之义。其过去分词形式:rūḷho(已生长)、parūḷho(已全面生长)、ārūḷho(已登上)、orūḷho(已降下)、virūḷho(已茂盛生长)、nirūḷho(已长出)。巴利
Ruha-janane, gatiyañca, ruhitthāti rūḷho, parūḷho, ārūḷho, orūḷho, virūḷho, nirūḷho.
vaha词根,义为“携带、带领”。其过去分词形式为 vūḷho(已携带);此处 a 变为 u,即是所谓“assu”(以u替换a)规则。巴利
Vaha-pāpane, vahitthāti vūḷho, ‘assū’ti uttaṃ.
在三种前缀之后,“ruhana(生长)”变为“rūḷhi(生长)”,“niruhana(灭除)”变为“nirūḷhi(灭除)”,“viruhana(生起)”变为“virūḷhi(生起)”。巴利
Tipaccayamhi-ruhanaṃ rūḷhi, niruhanaṃ nirūḷhi, viruhanaṃ virūḷhi.
757 在复合词中,tvā词缀有时变为pyo。巴利
757.Pyo vā tvāssa samāse.
在复合词中,tvā词缀的pānubandha变为yo,或者亦可不作变化。pānubandha即“pye sissa”的修饰义。“hassa vipallāso”指ha,是yāna的颠倒。巴利
Samāsaṭṭhāne tvāpaccayassa pānubandho yo hoti vā. Pānubandho ‘pye sissā’ti visesanattho. ‘Hassa vipallāso’ti ha, yānaṃ vipariyāyo.
“byuyha”“paribyuyha”;其绝对分词形式作“byūhitvā”或“viyūhitvā”;另有“vigāyha”“vigāhitvā”,取深入、沉浸之义;“ogāyha”“ogāhitvā”,取俯入、进入之义;“ajjhogāyha”“ajjhogāhitvā”,取全然沉入之义。巴利
Byuyha, paribyuyha. Byūhitvā, viyūhitvā vā, vigāyha, vigāhitvā, ogāyha, ogāhitvā, ajjhogāyha, ajjhogāhitvā.
依据“bahula(广泛应用)”通则,即便不在复合词中,亦可出现“py”的形态,例如:“guyha”“gūhitvā”取隐藏之义,“niguyha”“nigūhitvā”加上前缀ni后取藏匿之义,“oguyha”“ogūhitvā”加上前缀o后取覆藏之义。巴利
Bahulādhikārā asamāsepi pyo hoti, guyha, gūhitvā, niguyha, nigūhitvā, oguyha, ogūhitvā.
表束缚、捆绑的意义时,其现在时形式为“sannayha”,绝对分词形式为“sannāhitvā”。巴利
Naha-bandhane, sannayha, sannāhitvā.
于“遮挡”之义中为长音:如‘bāyha’、‘bāhitvā’,以及‘paṭibāyha’、‘paṭibāhitvā’。巴利
Bāha-nivāraṇe, dīgho, bāyha, bāhitvā, paṭibāyha, paṭibāhitvā.
于“拔除”之义中带前缀 pa:如‘pabbuyha’。‘Samūlaṃ taṇhaṃ pabbuyha’——拔除根本渴爱。巴利
Buha-uddharaṇe papubbo, pabbuyha. Samūlaṃ taṇhaṃ pabbuyha .
带前缀 ā:如‘abbuyha’,见于“abbuhe sallamattano”(拔出自己的箭)等处。另有‘pamuyha’、‘pamuyhitvā’,‘vimuyha’、‘vimuyhitvā’,‘sammuyha’、‘sammuyhitvā’,‘āruyha’、‘āruhitvā’、‘ārohitvā’,以及‘oruyha’、‘orohitvā’。巴利
Āpubbo-abbuyha, ‘‘abbuhe sallamattano’’ti ādīsu viya. Pamuyha, pamuyhitvā, vimuyha, vimuyhitvā, sammuyha, sammuyhitvā, āruyha, āruhitvā, ārohitvā, oruyha, orohitvā.
在忍耐的意义上,也可用 pasayha 或 pasahitvā。巴利
Saha-sahane, pasayha, pasahitvā vā.
“tvā”等形式的变化规则组之集合。巴利
Tvādivikārarāsi
接着,说明 tvā、tvāna、tunāna 的变化形式。巴利
Atha tvā, tvāna, tunānaṃ vikāro vuccate.
词根:i(去)、kara(做)、hana(杀)。巴利
I, kara, hana.
758 第758条。自i词根起,tvā变为cca。巴利
758.Ito cco.
从i词根之后,后缀tvā变为cca,或可有此变化。巴利
Idhātumhā parassa tvāssa cco hoti vā.
即:pecca(已去)、samecca(已集合)、abhisamecca(已完全集合)、avecca(已知)、anvecca(已随行)、apecca(已离开)、upecca(已近)、samupecca(已完全近)、adhicca(已超越)、aticca(已越过)、paṭicca(已缘)。巴利
Pecca, samecca, abhisamecca, avecca, anvecca, apecca, upecca, samupecca, adhicca, aticca, paṭicca.
“vā”一词表示:近已、遍近已、学已。巴利
Vāti kiṃ? Upetvā, samupetvā, adhiyitvā.
759 sādhikarā 与 raccariccā。巴利
759.Sādhikarā raccariccā.
santa、adhiparā karamhā tvāssa racca、riccā,皆成此形;此处依经分别可得。巴利
Santa, adhiparā karamhā tvāssa racca, riccā honti vā, suttavibhattaṃ idha labbhati.
“恭敬地”:此词通过插入“ṃ”音而形成,意为“特别地、专注地”。巴利
Sakkacca, ‘sakkacca’nti bindāgamo, adhikicca.
“vā”是何义?即:恭敬后、尊重后、特别对待后。巴利
Vāti kiṃ? Sakkatvā, sakkaritvā, adhikaritvā.
在《经分别》中:“niraṃkacca attaṃ, piyāni sevati, abhisaṅkhacca bhojanaṃ。”巴利
Suttavibhatte-attaṃ niraṃkacca piyāni sevati , abhisaṅkhacca bhojanaṃ.
760 760. hanā(词根han)之后接racca。巴利
760.Hanā racco.
从 han 词根,其后缀 tvā 在复合词中可随意变为 racco。依经分别,从 har 词根亦同。巴利
Hanamhā tvāssa racco hoti vā samāse. Suttavibhattena haramhāpi.
如 āhacca、uhacca、vihacca、saṃhacca、upahacca 等词例。巴利
Āhacca, uhacca, vihacca, saṃhacca, upahacca.
“vā”是何义?即:āhanitvā, uhanitvā, vihanitvā, saṃhanitvā。巴利
Vāti kiṃ? Āhanitvā, uhanitvā, vihanitvā, saṃhanitvā.
在 har 词根中:sā no āhacca 养育,tato udakam āhacca。巴利
Haramhi-sā no āhacca poseti , tato udakamāhacca.
“disa”是何义?即:观看。巴利
Disa-pekkhane.
761 词根 dis,其 tvā 词缀变为 vāna 或 vā。巴利
761.Disā vānavā sa ca.
源自词根 dis,其 tvā 词缀变为 vāna 或 vā 两种形态,且词根 dis 的尾音 s 转为 sa——此为禁止出现异形的说明。巴利
Disamhā tvāssa vāna, vā honti vā, disassa ca sassa sa hoti, pararūpanisedhanamidaṃ.
由此衍生出 disvāna 与 disvā 两种形态。巴利
Disvāna, disvā.
“vā”是何义?是“passitvā”之义。巴利
Vāti kiṃ? Passitvā.
动词词根列举如下:khā(食)、ñā(知)、dā(给)、dhā(持)、hā(舍)、ki(买)、khi(灭)、ci(积)、ji(胜)、nī(导)、lī(附)、si(卧)、bhū(有)。巴利
Khā, ñā, dā, dhā, hā, ki, khi, ci, ji, nī, lī, si, bhū.
“于复合句中 tvā 词缀可变为 ya”者:tvā 的 ya 替换形式,依大规则于某些情况下省略 ya;例如加前缀 saṃ- 的 khā-ñāṇa 等:saṅkhāya、saṅkhā、paṭisaṅkhāya、paṭisaṅkhā、aññāya、aññā、abhiññāya、abhiññā、pariññāya、pariññā。巴利
‘Pyo vā tvāssa samāse’ti tvāssa yo, mahāvuttinā vikappena kvaci yalopo, saṃpubbo khā-ñāṇe, saṅkhāya, saṅkhā, paṭisaṅkhāya, paṭisaṅkhā, aññāya, aññā, abhiññāya, abhiññā, pariññāya, pariññā.
“在复合词中”是何义?即ñatvā。巴利
Samāseti kiṃ? Ñatvā.
“vā”是何义?即ājānitvā, abhijānitvā, parijānitvā。巴利
Vāti kiṃ? Ājānitvā, abhijānitvā, parijānitvā.
adhiṭṭhāya、adhiṭṭhā、patiṭṭhāya、patiṭṭhā(这些是例词,举例说明上文“tvā 词缀在复合词中可变为 ya 且可省略 ya”的规则:adhiṭṭhāya/patiṭṭhāya 为 tvā→ya 形式,adhiṭṭhā/patiṭṭhā 为再省略 ya 的形式,分别对应 adhiṭṭhahitvā、patiṭṭhahitvā)巴利
Adhiṭṭhāya, adhiṭṭhā, patiṭṭhāya, patiṭṭhā.
“在复合词中”作何解释?即 ṭhatvā。巴利
Samāseti kiṃ? Ṭhatvā.
“vā”作何解释?即 adhiṭṭhahitvā、patiṭṭhahitvā。依据大规则,有 itta 变化,为 upaṭṭhitvā。巴利
Vāti kiṃ? Adhiṭṭhahitvā, patiṭṭhahitvā. Mahāvuttinā ittaṃ, upaṭṭhitvā.
ādāya、upādāya、upādā。巴利
Ādāya, upādāya, upādā.
“Samāseti”(在复合词中)是何义?即 datvā。巴利
Samāseti kiṃ? Datvā.
“vā”是何义?即 ādiyitvā、samādiyitvā。依“辅音后长音”规则插入 ī,依“dā 的 iyaṅ”规则,在复合词中后接元音时变为 iya。巴利
Vāti kiṃ? Ādiyitvā, samādiyitvā, ‘ū byañjanassā’ti īāgamo, ‘dāssiyaṅa’iti suttena sare pare samāse iyādeso.
762 tuṃ yā nā。巴利
762.Tuṃyānā.
tvā 词缀在某些复合词中会变为 tuṃ 与 yāna。巴利
Tvāssa tuñca yānañca honti kvaci samāse.
由于“多”的通则,在并非复合词的偈颂中也会见到:nekkhammaṃ daṭṭhu khemato, kimabbhutaṃ daṭṭhu marū pamoditā,此处有 bindulopa(点音脱落)。巴利
Bahulādhikārā gāthāyaṃ asamāsepi, nekkhamaṃ daṭṭhu khemato , kimabbhutaṃ daṭṭhu marū pamoditā, bindulopo.
abhihattuṃ pavāreyya,也有读作“abhihaṭu”的,这是复辅音首音脱落并发生了 ṭa 化。还有读作“abhihaṭṭhu”的,但辅音并不相符。巴利
Abhihattuṃ pavāreyya, ‘‘abhihaṭu’’ntipi pāṭho, saṃyogādissa lopo tassa ṭattaṃ. ‘‘Abhihaṭṭhu’’ntipi paṭhanti. Byañjanaṃ na sameti.
如 ādiyāna、upādiyāna;vidhāya、nidhāya、sandhāya、odhāya、samodhāya、vidahitvā、nidahitvā、odahitvā、samodahitvā;pahāya、vihāya、ohāya、hitvā、jahitvā。巴利
Ādiyāna, upādiyāna. Vidhāya, nidhāya, sandhāya, odhāya, samodhāya, vidahitvā, nidahitvā, odahitvā, samodahitvā. Pahāya, vihāya, ohāya, hitvā, jahitvā.
在 i 类音中,py 发生双写,如 vikkiyya、vikkiṇitvā。巴利
Ivaṇṇesu pyassa dvittaṃ, vikkiyya, vikkiṇitvā.
viceyya dānaṃ dātabbaṃ,依“ūlassa”规则,issa 变为 etta;vicinitvā、vineyya、vinetvā、vinayitvā、allīya、allīyitvā、paṭisallīya、paṭisallīyitvā,有 yāgama。巴利
Viceyya dānaṃ dātabbaṃ , ‘ūlasse’ti issa ettaṃ, vicinitvā, vineyya, vinetvā, vinayitvā, allīya, allīyitvā, paṭisallīya, paṭisallīyitvā, yāgamo.
763 当 pye 在后时,出现 sissā。巴利
763.Pye sissā.
当 pye 在后时,si 的 ssa 变为 ā。巴利
Pye pare sissa ā hoti.
nissāya(依止)、upanissāya(近依)、apassāya(不依)、apassayitvā(不依之后)、avassāya(下依)、avassayitvā(下依之后)。巴利
Nissāya, upanissāya, apassāya, apassayitvā, avassāya, avassayitvā.
“vā”是何义?是 adhisetvā、adhisayitvā。巴利
Vāti kiṃ? Adhisetvā, adhisayitvā.
bhū:存在,音变为短音。sambhuyya、vibhuyya、anubhuyya、adhibhuyya、paribhuyya、abhibhuyya。巴利
Bhū-sattāyaṃ, rassattaṃ, sambhuyya, vibhuyya, anubhuyya, adhibhuyya, paribhuyya, abhibhuyya.
“在复合词中”是何义?bhutvā。以 e 结尾的词,依大规则将 e 变为 a。nijjhāya、nijjhāyitvā、upanijjhāya、upanijjhāyitvā、abhijjhāya、abhijjhāyitvā。巴利
Samāseti kiṃ? Bhutvā, edantesu mahāvuttinā essa āttaṃ, nijjhāya, nijjhāyitvā, upanijjhāya, upanijjhāyitvā, abhijjhāya, abhijjhāyitvā.
对于以辅音结尾的词根,依“vaggalalehi te”这条规则,处在c组、p组及s音之后的ya变为前形。在t组方面,依“tavaggavaraṇānaṃ ye cavaggabayañā”的规则,t组先变为c组,其后的ya再变为前形。例如:vipacca, paripacca, vimucca, adhimucca。巴利
Byañjanantadhātūsu ‘vaggalalehi te’ti suttena cavagga, pavagga, sakārehi yassa pubbarūpattaṃ. Tavagge ‘tavaggavaraṇānaṃ ye cavaggabayañā’ti tavaggassa cavaggo, tato yassa pubbarūpattaṃ, vipacca, paripacca, vimucca, adhimucca.
依大规则,ya脱落并发生长音。例如:āpucchā, anāpucchā, vibhajja, saṃvibhajja, visajja, nisajja, paṭinisajja。巴利
Mahāvuttinā yalopo dīgho ca, āpucchā, anāpucchā, vibhajja, saṃvibhajja, visajja, nisajja, paṭinisajja.
ujjha(舍弃):ya脱落。ujjha, ujjhiya, ujjhitvā。巴利
Ujjha-visagge, yalopo, ujjha, ujjhiya, ujjhitvā.
kati,意为切割。kacca、vikacca、kantitvā、vikantitvā。巴利
Kati-chedane, kacca, vikacca, kantitvā, vikantitvā.
nikara,意为欺骗。nikacca kitavasseva。巴利
Nikara-vañcane, nikacca kitavasseva .
pata,意为去。pacca、nipacca、patitvā、nipatitvā。巴利
Pata-gatiyaṃ, pacca, nipacca, patitvā, nipatitvā.
katha,指说;sākaccha,指讨论。巴利
Katha-kathane, sākaccha.
pada,指去。衍生词:pajja、āpajja、nipajja、vipajja、sampajja、upasampajja、paṭipajja。巴利
Pada-gatiyaṃ, pajja, āpajja, nipajja, vipajja, sampajja, upasampajja, paṭipajja.
依“辅音后长音”规则插入 ī,再依“padādīnaṃ yuka”规则加入 yāgama,并采取前形,即成 pajjiya、pajjiyāna、āpajjiya、āpajjiyāna、nipajjiya、vipajjiya、sampajjiya、paṭipajjiya。巴利
‘Ū byañjanassā’ti īāgame ‘padādīnaṃ yuka’iti yāgamo, pubbarūpaṃ, pajjiya, pajjiyāna, āpajjiya, āpajjiyāna, nipajjiya, vipajjiya, sampajjiya, paṭipajjiya.
以声相激,如乌鸦之逼近岩石——彼如是迫近如来。切割、裂开、劈开,得以切割、得以裂开、得以劈开,完全割裂、完全劈开,破裂、破坏、粉碎、彻底粉碎,得以打破、得以粉碎。巴利
Āpubba sada-ghaṭṭane, āsajja naṃ tathāgataṃ , kākova selamāsajja. Chejja, chijja, chindiya, acchijja, acchindiya, vicchijja, vicchindiya, paricchijja, paricchindiya, bhejja, bhijja, sambhijja, paṭisambhijja, bhindiya, sambhindiya.
于觉悟之智中:觉悟、正觉、现等觉、得以觉悟、觉悟之后。经文有“如觉悟阳焰者”,此处将‘d’替换为‘o’即得成就,例如‘anupādiyāno’。巴利
Budha-ñāṇe, bujjha, sambujjha, abhisambujjha, bujjhiya, bujjhiyāna, ‘‘marīcikūpamaṃ abhisambuddhāno’’ti pāḷi, dādese assa ottaṃ katvā siddhā yathā ‘anupādiyāno’ti.
于杀害、伤害义中:应被杀、被杀害。巴利
Vadha-hiṃsāyaṃ , vajjha, vajjhiya.
于“刺穿”、“打击”之义,有“刺穿”、“被刺穿”两种词形。巴利
Vidha-tāḷane, vijjha, vijjhiya.
于“挖掘”、“刮擦”之义,有“应挖掘”、“被挖掘”之形,其“ṇ”音不出现。巴利
Khana-vilekhane, khañña, khaṇiya, nāssa ṇattaṃ.
投掷、放下、简略;被投掷、被简略。巴利
Khippa, nikhippa, saṃkhippa, khipiya, saṃkhipiya.
于“获得”、“垂下”义,删除“ya”,而有支撑、悬挂、垂下。巴利
Labi-avasaṃsane, yalopo, ālamba, vilamba, avalamba.
于“阻碍”、“僵硬”义,以杖支撑而站立,依禅那支撑而行进。巴利
Lubi-santhambhane, daṇḍamolumba tiṭṭhati, jhānamolumba vattati.
前缀“u”用于表示提起,如在“愿僧团护持我,尊者”等句中,有护持、开始、完全开始、可获得、可发现等义,为长音。巴利
Upubbo uddharaṇe ‘‘ullumbatu maṃ bhante saṅgho’’ti ādīsu viya, ullumba, ārabbha, samārabbha, labbhā, upalabbhā, dīgho.
这些词分别表示:离开、踏入、跨越、出离、下入、前进、超越、返回、来到、集合。巴利
Pakkamma, akkamma, vikkamma, nikkhamma, okkamma, abhikkamma, atikkamma, paṭikkamma, āgamma, saṅgamma.
在冷静考虑中。经过考虑,国王应当行事;未经考虑,便不应成为主宰。巴利
Sama-upadhāraṇe. Nisamma rāja kayirā, nānisamma disampati .
在平息与疲惫中,有平息、完全平息与休止。巴利
Samu-santiyaṃ khede ca, upasamma, vūpasamma, vissamma.
拖拉与牵引——拉开。巴利
Kasa-kaḍḍhane, apakassa.
在指示与观察中,有指向、指定、限定与指出。巴利
Disa-pekkhane, ādissa, uddissa, odissa, apadissa.
触、相触。触了又触,他使之灭尽。巴利
Phusa-samphasse. Phussa phussa byantīkaroti .
居住、停留。在迦提月三个月的满月日,“近住”一词中插入字母b。巴利
Vasa-nivāse. Upavassaṃ kho pana kattikatemāsapuṇṇamaṃ , bindāgamo.
进入。即进入、安住、执著等。巴利
Visa-pavesane, pavissa, nivissa, abhinivissa iccādi.
以 tādi 为名的接辞类。巴利
Tādipaccayarāsi
现在说明本形类。巴利
Atha pakatirūparāsi vuccate.
本形类如下:ta, ti, tu, tavantu, tāvī, tvā, tvāna, tuna, tuṃ, tave, tāye, tabba。巴利
Ta,ti, tu, tavantu, tāvī, tvā, tvāna, tuna, tuṃ, tave, tāye, tabba.
另有这些词根:dā, khyā, gā, ghā, ṭā, ṭhā, tā, thā, dā, dhā, pā, phā, bhā, mā, yā, lā, vā, sā, hā。巴利
Dā, khyā, gā, ghā, ṭā, ṭhā, tā, thā, dā, dhā, pā, phā, bhā, mā, yā, lā, vā, sā, hā.
已说、善说、已宣说、已广说。巴利
Akkhāto, svākkhāto, ākhyāto, vikhyāto.
根据“辅音前ū长音”的规则,于某处插入ī并短化,形成“已结集”“已嗅”“已知”等。巴利
‘Ū byañjanassā’ti kvaci īāgamo rasso ca, saṅgāyito, ghāyito, ñāto.
根据“jyā等词根接后缀na”的规则,形成“已知”。巴利
‘Jyādīhi knā’ti nāpaccayo, jānito.
在使役中,有已令知、已令知。保护儿子、守护,故为父亲。已给,重叠并短化。提婆达多、梵授、祭授、已令给、已令给。巴利
Kārite-ñāpito, ñāpayito. Puttaṃ tāyati rakkhatīti tāto-pitā. Datto, dvittaṃ rassattañca. Devadatto, brahmadatto, yaññadatto, dāpito, dāpayito.
依大语法,见饮、已饮。巴利
Mahāvuttinā passa pivo, pivito.
在增长中,已增长,夜已明。巴利
Phā-vuddhiyaṃ, phito pabhātā ratti.
于衡量中:已量、已全量、已比较、已造、已行、已取、已吹。巴利
Mā-māne, mito, sammito, upamito, nimmito, yāto, lāto, vāto.
依大语法:已寂灭、已完全寂灭、已令寂灭、已令完全寂灭、已尽、已完全尽、已令尽、已令完全尽、已舍、已完全舍、已令舍。巴利
Mahāvuttinā vāssuttaṃ, nibbuto, parinibbuto, nibbāpito, parinibbāpito, osito, pariyosito, osāpito, pariyosāpito, pahito, pajahito, hāpito.
于ti词缀中:知、施、护、增、寂灭、完全寂灭。巴利
Timhi-ñatti, datti, pāti, phāti, nibbuti, parinibbuti.
以 tu 等词缀表示:一切法的宣说者——如来,将成为知者、令知者、令了知者。奋起者获得财富。巴利
Tumhi-saṅkhātā sabbadhammānaṃ , akkhātāro tathāgatā aññātāro bhavissanti , ñāpetā, ñāpayitā. Uṭṭhātā vindate dhanaṃ .
依据“在 las 前为长音 ū”之规则,有处 ī 变为 e,如:令起者、令完全起者、杀者、护者、施者、令施者、连接者、令连接者、令建造者、令建造者、令寂灭者、令寂灭者、令舍者、令舍者。巴利
‘Ū lasse’ti kvaci īssa ettaṃ, uṭṭhāpetā, samuṭṭhāpetā, aghassa tātā, tāyitā, dātā, dāpetā, sandhātā, sandhāpetā, māpitā, māpayitā, nibbāpetā, nibbāpayitā, hāpetā, hāpayitā.
在 tavantu、tāvī 等词缀中,有已说者、已明说者等。巴利
Tavantu, tāvīsu-akkhatā, akkhātāvī iccādi.
在tvā等词缀中,复辅音处发生短化,例如:ñatvā(知已)、jānitvā(已知已)、ñāpetvā(令知已)、jānāpetvā(令知已)、ṭhatvā(住已)。巴利
Tvādīsu saṃyoge rassattaṃ, ñatvā, jānitvā, ñāpetvā, jānāpetvā, ṭhatvā.
词首的ṭhā变为ṭhaha,例如:saṇṭhahitvā(已安立)、patiṭṭhahitvā(已建立)。巴利
Pādito ṭhāssa ṭhaho, saṇṭhahitvā, patiṭṭhahitvā.
在使役中,某处短化,有已放置、已令放置、已令建立、已给、已取、已完全取、已给。巴利
Kārite kvaci rassattaṃ, ṭhapetvā, paṭṭhapetvā, patiṭṭhāpetvā, datvā, ādiyitvā, samādiyitvā, dajjitvā.
在词根 dā(给与)中,tvā 变为 ya;在 ya 中,da 变为 jo;其前部元音变为长音。如此有 dajjā(应给)与 dāpetvā(已令给)。巴利
Dada-dāne, tvāssa pyo, yamhi dassa jo, yassa pubbarūpaṃ dīgho, dajjā, dāpetvā.
从词首,短化,有已令完全取。巴利
Pādito rasso, samādapetvā.
在词根 dhā(持)中,发生重叠;前一部分变为第三音级并短化,后一部分‘dhā’变为‘ho’。由此有 padahitvā(已努力)、vidahitvā(已安排)、nidahitvā(已隐藏)、saddahitvā(已相信)、odahitvā(已放下)、pidahitvā(已覆盖)、paridahitvā(已穿戴)。巴利
Dhā-dhāraṇe, dvittaṃ, pubbassa tatiyattaṃ rasso ca, parassa ‘dhāssa ho’ti ho, padahitvā, vidahitvā, nidahitvā, saddahitvā, odahitvā, pidahitvā, paridahitvā.
在使役语态中,有已令放置、已令隐藏、已饮或饮、已令饮、已令量、已令结束、已令完全结束、已舍、已完全舍、已令舍、已令完全舍。巴利
Kārite-ādhapetvā, sannidhāpetvā, pivitvā, pitvā vā, pāyetvā, māpetvā, osāpetvā, pariyosāpetvā, hitvā, pajahitvā, hāpetvā, pajahāpetvā.
在tuṃ和tave两种词缀中,有说、为说;计算、为计算;知、为知;了知、为了知;令知、为令知;令了知、为令了知;住、为住;安立、为安立;已安立、为已安立;放置、为放置;令安立、为令安立;给、为给;施与、为施与;取、为取;给、为给;令给、为令给;令完全取、为令完全取;连接、为连接;相信、为相信、为相信;隐藏、为隐藏;令连接;令隐藏;饮、饮;为饮、为饮;量;衡量;测量;比较;行;能行、为行;令结束;令结束;令完全结束;舍、舍;应舍魔境;舍;完全舍;令舍、令舍;令完全舍。巴利
Tuṃ, tavesu-akkhātuṃ, akkhātave, saṅkhātuṃ, saṅkhātave, ñātuṃ, ñātave, jānituṃ, jānitave, ñāpetuṃ, ñāpetave, jānāpetuṃ, jānāpetave, ṭhātuṃ, ṭhātave, saṇṭhātuṃ, saṇṭhātave, saṇṭhahituṃ, saṇṭhahitave, ṭhapetuṃ, ṭhapetave, saṇṭhāpetuṃ, saṇṭhāpetave, dātuṃ, dātave, padātuṃ, padātave, ādātuṃ, ādātave, dajjituṃ, dajjitave, dāpetuṃ, dāpetave, samādapetuṃ, samādapetave, sandhātuṃ, sandhātave, saddahituṃ, saddahetuṃ, saddahetave, nidhetuṃ, nidhetave sandhāpetuṃ, nidhāpetuṃ, pātuṃ, pivituṃ, pātave, pivetave, mātuṃ, minituṃ, pametuṃ, upametuṃ, yātuṃ, yāyituṃ, yātave, osāyetuṃ, osāpetuṃ, pariyosāpetuṃ, hātuṃ, pahātuṃ, māradheyyaṃ pahātave , jahituṃ, pajahituṃ, hāpetuṃ, pahāpetuṃ, jahāpetuṃ.
在tabba词缀中,有应说、应计算、应计算、应唱、应知、应了知、应令知、应令了知、应住、应放置、应给、应取、应完全取、应令给、应令完全取、应安排、应安排、应饮、应饮、应衡量、应衡量、应行、应取、应舍。巴利
Tabbamhi-akkhātabbaṃ, saṅkhātabbaṃ, saṅkhyātabbaṃ, gāyitabbaṃ, ñātabbaṃ, jānitabbaṃ, ñāpetabbaṃ, jānāpetabbaṃ, ṭhātabbaṃ, ṭhapetabbaṃ, dātabbaṃ, ādātabbaṃ, samādātabbaṃ, dāpetabbaṃ, samādapetabbaṃ, vidhātabbaṃ, vidahitabbaṃ, pātabbaṃ, pivitabbaṃ, minitabbaṃ, minetabbaṃ, yātabbaṃ, lātabbaṃ, pahātabbaṃ.
在i, ī音中,前缀vi在去中,有已离、离贪、离痴、已起、已完全起,插入d。巴利
Ivaṇṇesu vipubbo i-gatyaṃ, vīto, vītadoso vītamoho , udito, samudito, dāgamo.
已平息、已寂止、已和合、已离去、已近至、已完全近至、已前往、已买、已购得、已买入、已堆积、已收集、已积聚、已累积、已蓄积、已征服、已败北、已飞、已系缚、已引导、已带来、已调伏、已卸下、已导入、无“ṇa”音变。巴利
Samito, sameto, samaveto, apeto, upeto, samupeto, abhito, kīto, kayito, kiṇito, cito, cinito, ācito, upacito, sañcito, jito, parājito, ḍito, oḍḍito, nīto, ānīto, vinīto, oṇīto, paṇīto, nassa ṇattaṃ.
已饮、已畏惧、已量度、已依止、已依附、已派遣。巴利
Pīto, bhīto, mito, sito, nissito, pahito.
于tiṃ等中:和合、简择、引导;于双写等处首元音延长:引导、正法引导、畏惧。巴利
Timhi-samiti, viciti, nīti, dvitte ādivuddhi, netti, saddhammanetti, bhīti.
于tuṃ等中:已和合者、已现等觉者、已简择者、征服者、引导者、调伏者、导出者。巴利
Tumhi-sametā, abhisametā, vicetā, jetā, netā, vinetā, ninnetā.
在 tavantu、tāvī 等后缀中:有 sametavā(已和合者)、sametāvī(已和合者);abhisametavā(已通达者)、abhisametāvī(已通达者)等。巴利
Tavantu, tāvīsu-sametavā, sametāvī, abhisametavā, abhisametāvī iccādi.
于tvā等形:和合已、近至已、买入已、简择已、征服已、分别征服已、战胜已、分别战胜已、败北已、引导已、带来已、调伏已、领去已、带来已、调伏已、依附已、独处已、卧已。巴利
Tvādīsu-sametvā, upetvā, kiṇitvā, vicinitvā, jetvā, vijetvā, jinitvā, vijinitvā, parājetvā, netvā, ānetvā vinetvā, nayitvā, ānayitvā, vinayitvā, allīyitvā, paṭisallīyitvā, sayitvā.
于tuṃ、tave等形:为和合、为近至、为完全近至、为和合(tave形)、为买入、为买入(tave形)、为简择、为拣集、为征服、为分别征服、为引导、为带来、为调伏、为领去、为带来、为调伏、为领去、为带来、为调伏、为引导(tave形)。巴利
Tuṃ, tavesu-sametuṃ, upetuṃ, samupetuṃ, sametave, ketuṃ, kiṇituṃ, ketave, vicetuṃ, vicinituṃ, jetuṃ, vijetuṃ, nituṃ, ānituṃ, vinituṃ, netuṃ, ānetuṃ, vinetuṃ, nayituṃ, ānayituṃ, vinayituṃ, netave.
于tabba等形:应和合、应买入、应买入等。巴利
Tabbamhi-sametabbaṃ, ketabbaṃ, kiṇitabbaṃ iccādi.
于u变音中:已移动、已使移动。巴利
Uvaṇṇesu-cuto, cavito.
于使役中:已使移动。巴利
Kārite-cāvito.
已疾驰、已使疾驰、已称赞、已极称赞、已使极称赞。巴利
Juto, javito, thuto, abhitthuto, abhitthavito,
前缀saṃ-的dhu表亲爱:紧密依附之友。巴利文中也有“asaṇṭhutaṃ cirasaṇṭhutena”的说法。巴利
Saṃpubbo dhu-vallabhe, sandhuto-mitto. ‘‘Asaṇṭhutaṃ cirasaṇṭhutenā’’tipi pāḷi.
前缀du-表恶趣与伤害:被派遣、被逼恼。巴利
Du-gatiyaṃ hiṃsāyañca, duto, upadduto.
前缀dhū-表动摇:已摇动、已抖落。巴利
Dhū-kampane, dhuto, niddhuto.
已存在、已圆满存在。巴利
Bhūto, sambhūto.
于使役义:已修习、已恭敬、已了知、已遍修。巴利
Kārite-bhāvito, sambhāvito, vibhāvito, paribhāvito.
yu(于混合义):已结合。巴利
Yu-missane, saṃyuto.
ru(于声中):已吼叫、已截断、已遮蔽、已完全遮蔽、已善加完全遮蔽、已听闻、已广闻。巴利
Ru-sadde, ruto, luto, vuto, saṃvuto, susaṃvuto, suto, vissuto.
hu(于供养中):已供养。巴利
Hu-pūjāyaṃ, huto.
于tiṃ等中:移动为‘cuti’,称扬为‘thuti’,存在为‘bhūti’,显耀为‘vibhūti’,听闻为‘suti’。巴利
Timhi-cavanaṃ cuti, thavanaṃ thuti, bhūti, vibhūti, savanaṃ suti,
在tuṃ等中:已移动者、使移动者、已疾驰者、已称赞者、已极称赞者、听闻者、使听闻者。巴利
Tumhi-cavitā, cāvetā, javitā, thavitā, santhavitā, sotā, sāvetā.
在tavantu、tāvī等中:已移动者、已移动具足者、使移动者、使移动具足者等。巴利
Tavantu tāvīsu-cutavā, cutāvī, cāvetavā, cāvetāvī iccādi.
在tvā等中:已移动、已移动(另一形式)、已移动(又一形式)、已疾驰、已极称赞、已存在、已经验、已修习、使已修习、已听闻、已听闻(另一形式)、使已听闻、使已听闻(另一形式)。巴利
Tvādīsu-cavitvā, cavitvāna, cavituna, javitvā, abhitthavitvā, bhutvā, anubhavitvā, bhāvetvā, bhāvayitvā, sutvā, suṇitvā, sāvetvā, sāvayitvā.
在tuṃ、tave等形式中:表示移动、使移动,表示存在、成为,表示经验,表示修习、使修习,表示听闻、使听闻。巴利
Tuṃ, tavesu-cavituṃ, cāvetuṃ, bhotuṃ, bhavituṃ, anubhavituṃ, bhāvetuṃ, bhāvayituṃ, sotuṃ, sāvetuṃ.
hū(于“存在”义中):hotuṃ。如巴利文所说:“若人欲存在,彼非不能存在。”巴利
Hū-sattāyaṃ, hotuṃ. ‘‘Yā icche puriso hotuṃ . Na so sakkā na hotuye’’ti pāḷī.
在tabba等形式中:应被移动、应存在、应被经验、应被修习、应被听闻。在双写形式中:应被听闻、应使听闻。巴利
Tabbamhi-cavitabbaṃ, bhavitabbaṃ, anubhavitabbaṃ, bhāvetabbaṃ, sotabbaṃ. Dvitte-sottabbaṃ, sāvetabbaṃ.
词干以e结尾时,依大规则,在有些地方e转为i,例如:gāyito(已歌唱)、apacāyito(已恭敬)或 apacito(已恭敬)、ujjhāyito(已怨恨)、nijjhāyito(已审虑)、abhijjhāyito(已贪求)。巴利
Edantesu mahāvuttinā kvaci ekārassa ittaṃ, gāyito, apacāyito, apacito vā, ujjhāyito, nijjhāyito, abhijjhāyito.
gāyana(歌唱)的名词为gīti,apacāyana(恭敬)的名词为apaciti。巴利
Gāyanaṃ gīti, apacāyanaṃ apaciti.
于tuṃ等中:歌唱者、恭敬者、怨恨者。巴利
Tumhi-gāyitā, apacāyitā, ujjhāyitā.
在tavantu、tāvī等词形中:意为‘已歌唱者’、‘已歌唱具足者’等。巴利
Tavantu, tāvīsu-gāyitavā, gāyitāvī iccādi.
已歌唱、已审虑、已贪求。巴利
Gāyitvā, jhāyitvā, abhijjhāyitvā.
为歌唱、为歌唱(tave形);为恭敬、为恭敬(tave形);为审虑、为审虑(tave形);为贪求、为贪求(tave形)。巴利
Gāyituṃ, gāyitave, apacāyituṃ, apacāyitave, jhāyituṃ, jhāyitave, abhijjhāyituṃ, abhijjhāyitave.
应歌咏、应恭敬、应怨恨。巴利
Gāyitabbaṃ, apacāyitabbaṃ, ujjhāyitabbaṃ.
以 bhū 为首的一类词根。巴利
Bhūvādigaṇa
多辅音词根的原形,应于“tyādi 章”中,依分别之法,由 bhūvādi 等七类词根、使役后缀及词根后缀,随应所得,分别广说。巴利
Anekabyañjanadhātūnaṃ pakatirūpāni tyādikaṇḍe vibhāganayena bhūvādīhi sattahi dhātugaṇehi ca kāritapaccayehi ca dhātupaccayehi ca yathālābhaṃ vibhajitvā vitthāretabbāni.
此处方法示例如下:巴利
Atridaṃ nayadassanaṃ –
ās(坐)、is(寻求)、gam(去)、dis(见)。巴利
Āsa, isa, gamu, disa.
ās(于坐中):因‘nta、māna、tyādi等’规则所增广,故在ta等后缀中无cha替代;已敬侍师长、已遍敬侍。巴利
Āsa-upavesane, cchādesasutte ‘nta māna tyādīsū’ti adhikatattā tapaccayesucchādeso natthi, garuṃ upāsito, payirupāsito.
于tuṃ等中:敬侍者、或使敬侍者、已敬侍者、具足敬侍者、敬侍已、敬侍已(另形)、敬侍已(另形)。因‘pyo或tvā于复合中’规则,于pya替代中:敬侍已、遍敬侍已、敬侍已(另形)、为敬侍、为敬侍(tave形)、应敬侍。巴利
Tumhi-upāsitā, upāsetā vā, upāsitavā, upāsitāvī, upāsitvā, upāsitvāna, upāsituna. ‘Pyo vā tvāssa samāse’ti pyādese-upāsiya, payirupāsiya, upasiyāna, upāsituṃ, upāsitave, upāsitabbo.
词根 is(表欲求、喜爱)中,因插入规则而有 chā 替代;变化有:已欲求、欲求者、已欲求者、已欲求具足者、为欲求(不定式)、为欲求(tave 形)、应欲求。巴利
Isu-icchā, kantīsu, bahulādhikārā cchādeso, icchito, icchitā, icchitavā, icchitāvī, icchituṃ, icchitave, icchitabbaṃ.
使役形态中:已使欲求、使欲求者、已使欲求具足者、使欲求已、为使欲求、为使欲求(tave 形)、应使欲求。巴利
Kārite-icchāpito, icchāpitā, icchāpitāvī, icchāpetvā, icchāpetuṃ, icchāpetave, icchāpetabbaṃ.
词根 es(寻求)中:已寻求、已遍寻求、寻求者、遍寻求者、已寻求者、已遍寻求者、寻求已、遍寻求已、寻求已(另一形式)、遍寻求已(另一形式)、为寻求、为遍寻求、为寻求(tave 形)、为遍寻求(tave 形)、应寻求、应遍寻求。巴利
Esadhātumhi-esito, pariyesito, esitā, pariyesitā, esitavā, pariyesitavā, esitvā, pariyesitvā, esitvāna, pariyesitvāna, esituṃ, pariyesituṃ, esitave, pariyesitave, esitabbaṃ, pariyesitabbaṃ.
gam(表“去”义):已去、去者、已去者、已去具足者、去已、去已(另一形)、去已(又一形)、为去、为去(tave形)、应去。巴利
Gamu-gatimhi, gamito, gamitā, gamitavā, gamitāvī, gamitvā, gamitvāna, gamituna, gamituṃ, gamitave, gamitabbaṃ.
使役态:已使去、使去者等。巴利
Kārite-gamāpito, gamāpetā iccādi.
dis(表“见”义):已见、见者、或见者、见已、见已(另一形)、见已(又一形)、为见、为见(tave形)、应见。巴利
Disa-pekkhane passito, passitā, passetā vā, passitvā, passitvāna, passituna, passituṃ, passitave, passitabbaṃ.
使役形式:已使见、已使见(另一形)、使见者、使见者(另一形)、使见者(另一形)、已使见者、已使见具足者、使见已、使见已(另一形)、使见已(另一形)、使见已(另一形)、为使见、为使见(另一形)、应使见。巴利
Kārite-dassito, dassayito, dassitā, dassetā, dassayitā, dassitavā, dassitāvī, dassetvā, dassayitvā, dassetvāna, dassayitvāna, dassetuṃ, dassayituṃ, dassetabbaṃ.
以 dakkha 为词干的形式:已见、见者、已见者、已见具足者、见已、为见、为见(tave 尾形)、“为见不败僧团”(巴利文句)、应见。巴利
Dakkhādese-dakkhito, dakkhitā, dakkhitavā, dakkhitāvī, dakkhitvā, dakkhituṃ, dakkhitave, ‘‘dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti pāḷi, dakkhitabbaṃ.
词根 dus 表“毁坏”义,用于使役态 ṇi 后缀时:巴利
Dusa-nāse, kārite ṇipaccaye –
764 当后续有 ṇi 时,词根 dus 发生元音延长。巴利
764.Ṇimhi dīgho dusassa.
当后续有 ṇi 时,词根 dus 的元音变为长音。巴利
Ṇimhi pare dusassa dīgho hoti.
已染污者、被染污者、染污者、已染污者、已染污者、染污已、染污已、为染污故、为染污故、为染污故。巴利
Dūsito, dūsitā, dūsetā, dūsitavā, dūsitāvī, dūsetvā, dūsetvāna, dūsituna, dūsetuṃ, dūsetave.
“去除“ṇ”声”是什么意思?——就如“duṭṭho(瞋恶者)”的形成。巴利
Ṇimhīti kiṃ? Duṭṭho.
1 2 3 4