《法句注》的编撰巴利
Dhammapadaṭṭhakathākaraṇaṃ
另外还有三部注释,分别是《小诵注》《法句注》和《经集注》。从这些注释中可见的结尾语来看,可以认定它们都是阿阇梨佛音本人所造。不过,其中有些话与圣典注释中的说法方式并不一致。因此,有些人说:“这些不是阿阇梨佛音所作。”另一些人则说:“这些可能是支持阿阇梨的长老们先做出来的,后来再由阿阇梨以最终修订的方式完成;也可能是那位请求造《阿毗达摩注》的小佛音所作。”巴利
Aparāpi tisso aṭṭhakathāyo santi khuddakapāṭhaṭṭhakathā dhammapadaṭṭhakathā suttanipātaṭṭhakathā cāti, yā tāsu dissamānanigamanavasena ācariyabuddhaghoseneva katāti paññāyanti. Tattha pana vuttavacanāni kānici kānici āgamaṭṭhakathāsu vuttākārena na honti. Tasmā eke vadanti ‘‘netā ācariyabuddhaghosassā’’ti. Ekacce pana ‘‘ācariyassa upathambhakattherehi paṭhamaṃ katā, pacchā ācariyena osānasodhanavasena pariyosāpitā vā bhaveyyuṃ, abhidhammaṭṭhakathaṃ āyācantena cūḷabuddhaghosena vā katā bhaveyyu’’nti vadanti.
这件事无论是不是这样,现在要确切地断定,实在不容易。所以,我们只能按照这些注释书的结尾语来说明。其中,《法句注》是应童子·咖沙巴长老的请求,在斯利库塔王的宫殿里住的时候,把世代传承下来、以锡兰语写成的古注译写成巴利语,又把过于详细的表述加以概括,并对偈颂中没有解释的词句加以解释,就这样完成了。因为在那部书的开头确实说道:巴利
Taṃ tathā vā hotu aññathā vā, idāni ekantato vinicchinituṃ na sukarameva. Tasmā tāsaṃ nigamanavacanavaseneva ettha pakāsayissāma. Tāsu hi dhammapadaṭṭhakathaṃ kumārakassapattherena āyācito sirikūṭassa (sirikuḍḍassa) rañño pāsāde viharanto paramparābhataṃ sīhaḷabhāsāya saṇṭhitaṃ porāṇaṭṭhakathaṃ pāḷibhāsāya āropetvā vitthāragatañca vacanakkamaṃ samāsetvā gāthāsu asaṃvaṇṇitapadabyañjanāni saṃvaṇṇetvā akāsi. Vuttañhi tattha ganthārambhe –
“ 其代代相传而来的精妙义理注释,
在铜掌岛上,以岛上的语言流传下来的……
我被那位心意坚定的童子·咖沙巴长老——
被想要正法长久住世者恭敬地祈请……
那过于冗长的言语和说话的次序,
舍弃之后,又安立了令人心生欢喜的圣典语。
偈颂里那些字句,凡是在其中还没有解释清楚的,
只是把那一点讲清楚,剩下的按意思其实还是它本身。巴利
‘‘Paramparābhatā tassa, nipuṇā atthavaṇṇanā; Yā tambapaṇṇidīpamhi, dīpabhāsāya saṇṭhitā…pe… Kumārakassapenāhaṃ, therena thiracetasā; Saddhammaṭṭhitikāmena, sakkaccaṃ abhiyācito…pe… Taṃ bhāsaṃ ativitthāra, gatañca vacanakkamaṃ; Pahāyāropayitvāna, tantibhāsaṃ manoramaṃ. Gāthānaṃ byañjanapadaṃ, yaṃ tattha na vibhāvitaṃ; Kevalaṃ taṃ vibhāvetvā, sesaṃ tameva atthato.
将以另一种语言宣说——”巴利
Bhāsantarena bhāsissa’’nti –
而且在结尾中也这样说:巴利
Nigamane ca vuttaṃ –
“ 在知恩的国王所建的精舍中,
我住在斯利库塔国王的宫殿里。”巴利
‘‘Vihāre adhirājena, kāritamhi kataññunā; Pāsāde sirikūṭassa, rañño viharatā mayā’’ti .
在这里,关于名为斯利库塔的人,他们说:在《一切欢喜》的注释中被称为尸利波罗的,其实就是玛哈那玛王。既然如此,应当知道:这部注疏是他在烟护山寺写成的;那座寺院是那位国王因为王后回来的事而赐给他居住的。《大史》里就是这样说的——巴利
Ettha ca sirikūṭo nāma samantapāsādikānigamane siripāloti vutto mahānāmoyeva rājāti vadanti. Evaṃ sati mahesiyā ānayanaṃ samādāpanamārabbha tena raññā dinne dhūmarakkhapabbatavihāre vasantena sā katāti veditabbā. Vuttañhetaṃ mahāvaṃse –
“ 在铁门、拉罗村、拘胝巴萨婆那这些名字的地方,
建好了三座精舍,赐予无畏山寺的比丘们。巴利
‘‘Lohadvāra-ralaggāma-koṭipassāvanavhaye; Tayo vihāre kāretvā, bhikkhūnaṃ abhayuttare.
在烟护山上建好了精舍,
按照王后的方式,赐予了上座部比丘们。”巴利
Vihāraṃ kārayitvāna, dhūmarakkhamhi pabbate; Mahesiyā’nayenā’dā, bhikkhūnaṃ theravādina’’nti.
那位国王在位期间,这部注疏还没完成,所以不能把它算成那个时代完成的。因为在那位国王在位的第二十一年才完成《一切欢喜》,而他在第二十二年就去世了。在这中间一年多的时间里,要完成“四部经藏注疏、三部论藏注疏以及这部《法句注》”这全部注疏,是不可能的。巴利
Tassa pana rañño kāle sā niṭṭhāpitāti na sakkā gahetuṃ. Tassa hi rañño ekavīsatimavasse samantapāsādikaṃ niṭṭhāpesi. So ca rājā dvāvīsatimavasse divaṅgato. Etthantare sādhikaekavassena ‘‘catasso ca āgamaṭṭhakathāyo tisso ca abhidhammaṭṭhakathāyo ayañca dhammapadaṭṭhakathā’’ti sabbā etā na sakkā niṭṭhāpetunti.