5. 其余遍的解释
5. Sesakasiṇaniddeso
91现在,讲完了地遍,接下来详细说明水遍。想要修习水遍的人,也应该像修地遍那样,安坐下来,在水中取相——也就是在“人为造作的水”或“自然非造作的水”中取相。其余的一切步骤,都要详细依照前面地遍的说明来做。不仅水遍如此,之后所有遍处的修法也都是这样。所以,从水遍开始,我们就不再重复那些相同的内容,只指出每个遍处不同的地方。
Idāni pathavīkasiṇānantare āpokasiṇe vitthārakathā hoti. Yatheva hi pathavīkasiṇaṃ, evaṃ āpokasiṇampi bhāvetukāmena sukhanisinnena āpasmiṃ nimittaṃ gaṇhitabbaṃ, kate vā akate vāti sabbaṃ vitthāretabbaṃ. Yathā ca idha, evaṃ sabbattha. Ito parañhi ettakampi avatvā visesamattameva vakkhāma.
在这里,对于那些过去世曾经修习过、有福报的人来说,相会在非造作的自然水中生起,比如池塘、湖泊、潟湖或大海。就像小尸婆长老那样。据说,这位尊者心想:“我要舍弃名闻利养和恭敬,住到远离人群的地方去。”于是,他在大渡口登上了前往阎浮提的船。在途中,当他眺望大海时,与那大海相应的遍相就生起了。
Idhāpi pubbekatādhikārassa puññavato akate āpasmiṃ pokkharaṇiyā vā taḷāke vā loṇiyaṃ vā samudde vā nimittaṃ uppajjati cūḷasivattherassa viya. Tassa kirāyasmato lābhasakkāraṃ pahāya vivittavāsaṃ vasissāmīti mahātitthe nāvamārūhitvā jambudīpaṃ gacchato antarā mahāsamuddaṃ olokayato tappaṭibhāgaṃ kasiṇanimittaṃ udapādi.
对于没有这种过去修习经验的人,就应该避开四种遍的过失,不要把水当作青色、黄色、红色、白色等任何一种颜色来取相。他应该取还没有落到地面的水,比如在空中用干净的布过滤得到的水,或者其他像这样清净、不混浊的水。把钵或四足水瓶装满,一直装到瓶口,放在前面说过的精舍边缘隐蔽的地方,然后安坐下来。他不应该去审视水的颜色,也不应该去注意水的自相(指冷、湿等特性);应该把颜色看作是属于水这个物质依处的属性,而把心安立在作为最显著所缘的名称概念上。在 ambu、udaka、vāri、salila 等这些水的名称中,用最明显的“水、水”来修习。
Akatādhikārena cattāro kasiṇadose pariharantena nīlapītalohitodātavaṇṇānamaññataravaṇṇaṃ āpaṃ agahetvā yaṃ pana bhūmiṃ asampattameva ākāse suddhavatthena gahitaṃ udakaṃ, aññaṃ vā tathārūpaṃ vippasannaṃ anāvilaṃ, tena pattaṃ vā kuṇḍikaṃ vā samatittikaṃ pūretvā vihārapaccante vuttappakāre paṭicchanne okāse ṭhapetvā sukhanisinnena na vaṇṇo paccavekkhitabbo. Na lakkhaṇaṃ manasi kātabbaṃ. Nissayasavaṇṇameva katvā ussadavasena paṇṇattidhamme cittaṃ ṭhapetvā ambu, udakaṃ, vāri, salilantiādīsu āponāmesu pākaṭanāmavaseneva ‘‘āpo āpo’’ti bhāvetabbaṃ.
当他这样修习时,依照前面说过的方法,取相和似相这两种相就会次第生起。不过在这里,取相显现出来时,好像在动;如果水中混有泡沫和水泡,取相也会显现成那个样子,这时遍的过失就显露出来了。但似相则是静止不动的,显现出来就像安置在空中的水晶扇子,又像水晶做成的镜面圆盘。随着这个似相的出现,他便依照前面说过的方法,证得近行定以及四种或五种禅那。这就是水遍的修法。
Tassevaṃ bhāvayato anukkamena vuttanayeneva nimittadvayaṃ uppajjati. Idha pana uggahanimittaṃ calamānaṃ viya upaṭṭhāti, sace pheṇapupphuḷakamissaṃ udakaṃ hoti, tādisameva upaṭṭhāti, kasiṇadoso paññāyati. Paṭibhāganimittaṃ pana nipparipphandaṃ ākāse ṭhapitamaṇitālavaṇṭaṃ viya maṇimayādāsamaṇḍalamiva ca hutvā upaṭṭhāti. So tassa saha upaṭṭhāneneva upacārajjhānaṃ, vuttanayeneva catukkapañcakajjhānāni ca pāpuṇātīti. Āpokasiṇaṃ.
92想要修习火遍的人,也应该在火中取相。其中,对于那些过去曾做过准备、有福报的人,在取自然的相时,无论他看的是灯焰、炉灶、煮钵的地方,还是林火中任何一处的火焰,相都能生起。就像心护长老那样。据说,那位具寿在听法日进入布萨堂,正在观看灯焰的时候,相就生起了。
Tejokasiṇaṃ bhāvetukāmenāpi tejasmiṃ nimittaṃ gaṇhitabbaṃ. Tattha katādhikārassa puññavato akate nimittaṃ gaṇhantassa dīpasikhāya vā uddhane vā pattapacanaṭṭhāne vā davadāhe vā yattha katthaci aggijālaṃ olokentassa nimittaṃ uppajjati cittaguttattherassa viya. Tassa hāyasmato dhammassavanadivase uposathāgāraṃ paviṭṭhassa dīpasikhaṃ olokentasseva nimittaṃ uppajji.
但另一类人则应该制作遍相。制作的方法如下:劈开带有树脂的坚实木柴,晒干后截成一小段一小段,去到合适的树下或棚子里,像烧钵那样把木柴堆成一堆并点燃。然后,在一张席子、皮革或布上开一个一拃四指宽的孔,把它挂在火堆前面,依照前面说过的方法坐下。他不应该去注意下面的草木,也不应该去注意上面的烟,而应该在中间浓密燃烧的地方取相。不应该观察它是青色或黄色等颜色,也不应该去注意它的热等特性;而应该只把颜色当作火这个所依物的属性,以名称概念作为最显著的法,把心安立在上面。在‘巴瓦科’、‘甘诃瓦达尼’、‘迦多维多’、‘诃多萨那’等这些火的名称中,最好只以最显明的‘火、火’来修习。
Itarena pana kātabbaṃ. Tatridaṃ karaṇavidhānaṃ, siniddhāni sāradārūni phāletvā sukkhāpetvā ghaṭikaṃ ghaṭikaṃ katvā patirūpaṃ rukkhamūlaṃ vā maṇḍapaṃ vā gantvā pattapacanākārena rāsiṃ katvā ālimpetvā kaṭasārake vā camme vā paṭe vā vidatthicaturaṅgulappamāṇaṃ chiddaṃ kātabbaṃ. Taṃ purato ṭhapetvā vuttanayeneva nisīditvā heṭṭhā tiṇakaṭṭhaṃ vā upari dhūmasikhaṃ vā amanasikaritvā vemajjhe ghanajālāya nimittaṃ gaṇhitabbaṃ, nīlanti vā pītanti vātiādivasena vaṇṇo na paccavekkhitabbo, uṇhattavasena lakkhaṇaṃ na manasi kātabbaṃ. Nissayasavaṇṇameva katvā ussadavasena paṇṇattidhamme cittaṃ ṭhapetvā pāvako, kaṇhavattanī, jātavedo, hutāsanotiādīsu aggināmesu pākaṭanāmavaseneva ‘‘tejo tejo’’ti bhāvetabbaṃ.
当他这样修习时,依照前面说过的方法,取相和似相这两种相会依次生起。其中,取相现起时,火焰看起来像断裂后掉落下来的样子。但对于取自然相的人来说,遍的过患就会显现出来,火把的碎片、炭块、灰或烟会现起。似相则静止不动,如同安放在空中的红毛毯片,又像金扇,或像金柱一样现起。在似相现起的同时,他就能证得近行定,并依照前面说过的方法,证得四种禅那和五种禅那。这就是火遍。
Tassevaṃ bhāvayato anukkamena vuttanayeneva nimittadvayaṃ uppajjati. Tattha uggahanimittaṃ jālaṃ chijjitvā chijjitvā patanasadisaṃ hutvā upaṭṭhāti. Akate gaṇhantassa pana kasiṇadoso paññāyati, alātakhaṇḍaṃ vā aṅgārapiṇḍo vā chārikā vā dhūmo vā upaṭṭhāti. Paṭibhāganimittaṃ niccalaṃ ākāse ṭhapitarattakambalakkhaṇḍaṃ viya suvaṇṇatālavaṇṭaṃ viya kañcanatthambho viya ca upaṭṭhāti. So tassa saha upaṭṭhāneneva upacārajjhānaṃ, vuttanayeneva catukkapañcakajjhānāni ca pāpuṇātīti. Tejokasiṇaṃ.
93想要修习风遍的人,也应当在风中取相。这可以通过眼见或身触来取。正如义疏中所说:'取风遍的人,在风中取相。他观察甘蔗梢来回摇动,或观察竹梢、树梢或发梢来回摇动,或者观察身体被风所触。'因此,当他见到叶子茂密、梢端齐平的甘蔗、竹子或树木,或者见到男子头上四指长的头发被风吹动时,应当这样安住于念:'这风吹在这个地方。'或者,风从窗洞或墙壁裂缝进入,触到身体某一部位时,他也可以在那个地方安住于念。在'风'、'微风'、'吹动'等风的名称中,最好只以最明显的'风、风'来修习。在此,取相如同刚从灶上取下的乳粥上热气的旋动一样,摇动着现起;似相则安静不动。其余的部分,应当依照前面说过的方法去了知。这就是风遍。
Vāyokasiṇaṃ bhāvetukāmenāpi vāyusmiṃ nimittaṃ gaṇhitabbaṃ. Tañca kho diṭṭhavasena vā phuṭṭhavasena vā. Vuttañhetaṃ aṭṭhakathāsu ‘‘vāyokasiṇaṃ uggaṇhanto vāyusmiṃ nimittaṃ gaṇhāti, ucchaggaṃ vā eritaṃ sameritaṃ upalakkheti, veḷaggaṃ vā…pe… rukkhaggaṃ vā kesaggaṃ vā eritaṃ sameritaṃ upalakkheti, kāyasmiṃ vā phuṭṭhaṃ upalakkhetī’’ti. Tasmā samasīsaṭṭhitaṃ ghanapattaṃ ucchuṃ vā veḷuṃ vā rukkhaṃ vā caturaṅgulappamāṇaṃ ghanakesassa purisassa sīsaṃ vā vātena pahariyamānaṃ disvā ‘‘ayaṃ vāto etasmiṃ ṭhāne paharatī’’ti satiṃ ṭhapetvā, yaṃ vā panassa vātapānantarikāya vā bhittichiddena vā pavisitvā vāto kāyappadesaṃ paharati, tattha satiṃ ṭhapetvā vātamālutaanilādīsu vāyunāmesu pākaṭanāmavaseneva ‘‘vāto vāto’’ti bhāvetabbaṃ. Idha uggahanimittavaḍḍhanato otāritamattassa pāyāsassa usumavaṭṭisadisaṃ calaṃ hutvā upaṭṭhāti. Paṭibhāganimittaṃ sannisinnaṃ hoti niccalaṃ. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbanti. Vāyokasiṇaṃ.
94此后,当学习青遍时,他在青色中取相——依据'在花、在装饰或在色界'这句话,对于已经作了加行、有福德的人,只要见到那样的蓝花灌木、或供养处铺散的花、或青色装饰、青宝石等任何一种,相就会生起。对于其他人,应取青莲花、山花等花,只用花瓣铺满盘或扁篮,使花蕊或花茎不显现。或者用青色布料聚拢充满;或者将青色布料像鼓面一样绑在盘或篮的边缘上。或者用铜青、树叶青、眼药青等任何一种色界,按照地遍所说的方法,做成可携带的或墙上的遍圆轮,并用不同的颜色围绕。然后按照地遍所说的方法,应当作意'青、青'。在此,取相中遍的过失会显现,花蕊、花茎、花瓣间隙等会现起。似相脱离遍圆轮,在空中如同水晶扇一样现起。其余应如前所说的方法了知。这就是青遍。
Tadanantaraṃ pana nīlakasiṇaṃ uggaṇhanto nīlakasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti pupphasmiṃ vā vatthasmiṃ vā vaṇṇadhātuyā vāti vacanato katādhikārassa puññavato tāva tathārūpaṃ mālāgacchaṃ vā pūjāṭhānesu pupphasantharaṃ vā nīlavatthamaṇīnaṃ vā aññataraṃ disvāva nimittaṃ uppajjati. Itarena nīluppalagirikaṇṇikādīni pupphāni gahetvā yathā kesaraṃ vā vaṇṭaṃ vā na paññāyati, evaṃ caṅgoṭakaṃ vā karaṇḍapaṭalaṃ vā pattehiyeva samatittikaṃ pūretvā santharitabbaṃ. Nīlavaṇṇena vā vatthena bhaṇḍikaṃ bandhitvā pūretabbaṃ. Mukhavaṭṭiyaṃ vā assa bheritalamiva bandhitabbaṃ. Kaṃsanīlapalāsanīlaañjananīlānaṃ vā aññatarena dhātunā pathavīkasiṇe vuttanayena saṃhārimaṃ vā bhittiyaṃyeva vā kasiṇamaṇḍalaṃ katvā visabhāgavaṇṇena paricchinditabbaṃ. Tato pathavīkasiṇe vuttanayena ‘‘nīlaṃ nīla’’nti manasikāro pavattetabbo. Idhāpi uggahanimitte kasiṇadoso paññāyati, kesaradaṇḍakapattantarikādīni upaṭṭhahanti. Paṭibhāganimittaṃ kasiṇamaṇḍalato muñcitvā ākāse maṇitālavaṇṭasadisaṃ upaṭṭhāti. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbanti. Nīlakasiṇaṃ.
95对于黄遍也是这个方法。因为已经说过:'学习黄遍的人,在黄色中取相——在花、在装饰或在色界。'因此,在此对于已经作了加行、有福德的人,只要见到那样的黄花灌木、或铺散的花、或黄色装饰、黄色界等任何一种,相就会生起,如同质多古达长老。据说那位具寿在质多罗山,见到花坛上以巴登伽花所作的供养;一见之时,与花坛同等大小的相就生起了。对于其他人,用翅子树花等或黄色装饰或色界,按照青遍所说的方法作遍,应当作意'黄、黄'。其余也是如此。这就是黄遍。
Pītakasiṇepi eseva nayo. Vuttañhetaṃ pītakasiṇaṃ uggaṇhanto pītakasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti pupphasmiṃ vā vatthasmiṃ vā vaṇṇadhātuyā vāti. Tasmā idhāpi katādhikārassa puññavato tathārūpaṃ mālāgacchaṃ vā pupphasantharaṃ vā pītavatthadhātūnaṃ vā aññataraṃ disvāva nimittaṃ uppajjati cittaguttattherassa viya. Tassa kirāyasmato cittalapabbate pattaṅgapupphehi kataṃ āsanapūjaṃ passato saha dassaneneva āsanappamāṇaṃ nimittaṃ udapādi. Itarena kaṇikārapupphādinā vā pītavatthena vā dhātunā vā nīlakasiṇe vuttanayeneva kasiṇaṃ katvā ‘‘pītakaṃ pītaka’’nti manasikāro pavattetabbo. Sesaṃ tādisamevāti. Pītakasiṇaṃ.
红遍论
Lohitakasiṇakathā
96对于红遍也是这个方法。因为已经说过:'学习红遍的人,在红色中取相——在花、在装饰或在色界。'因此,在此对于已经作了加行、有福德的人,只要见到那样的亲戚耆婆等红花灌木、或铺散的花、或红色装饰、宝石、色界等任何一种,相就会生起。对于其他人,用胜善意佛花、亲戚耆婆花、红色柯伦达迦花等,或红色装饰或色界,按照青遍所说的方法作遍,应当作意'红、红'。其余也是如此。这就是红遍。
Lohitakasiṇepi eseva nayo. Vuttañhetaṃ lohitakasiṇaṃ uggaṇhanto lohitakasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti pupphasmiṃ vā vatthasmiṃ vā vaṇṇadhātuyā vāti. Tasmā idhāpi katādhikārassa puññavato tathārūpaṃ bandhujīvakādimālāgacchaṃ vā pupphasantharaṃ vā lohitakavatthamaṇidhātūnaṃ vā aññataraṃ disvāva nimittaṃ uppajjati. Itarena jayasumanabandhujīvakarattakoraṇḍakādipupphehi vā rattavatthena vā dhātunā vā nīlakasiṇe vuttanayeneva kasiṇaṃ katvā ‘‘lohitakaṃ lohitaka’’nti manasikāro pavattetabbo. Sesaṃ tādisamevāti. Lohitakasiṇaṃ.
白遍论
Odātakasiṇakathā
97对于白遍,说道:'学习白遍的人,在白色中取相,或在花,或在衣,或在色界。'所以,首先,对于已经作了加行、有福德的人,当他见到如此种类的开花灌木,或铺陈的雨季苏摩那等花,或莲华、红莲之堆,或白衣、色界时,相就会生起;在锡圆盘、银圆盘、月轮中,相也会生起。对于其他人,应按照青遍中已经说过的方法,用上述白花,或用衣,或用色界作遍,并作意'白、白'。其余如前。
Odātakasiṇepi odātakasiṇaṃ uggaṇhanto odātasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti pupphasmiṃ vā vatthasmiṃ vā vaṇṇadhātuyā vāti vacanato katādhikārassa tāva puññavato tathārūpaṃ mālāgacchaṃ vā vassikasumanādipupphasantharaṃ vā kumudapadumarāsiṃ vā odātavatthadhātūnaṃ vā aññataraṃ disvāva nimittaṃ uppajjati, tipumaṇḍalarajatamaṇḍalacandamaṇḍalesupi uppajjatiyeva. Itarena vuttappakārehi odātapupphehi vā odātavatthena vā dhātunā vā nīlakasiṇe vuttanayeneva kasiṇaṃ katvā ‘‘odātaṃ odāta’’nti manasikāro pavattetabbo. Sesaṃ tādisamevāti. Odātakasiṇaṃ.
光明遍论
Ālokakasiṇakathā
98关于光明遍,论中说:“修习光明遍的人,要在光明中取相,可以透过墙孔、钥匙孔或窗户来取。”所以,首先,对于那些已经做过准备、有福德的人,当太阳光或月亮光从墙孔等任何一种孔洞射进来,在墙壁或地面上投成一个圆形光斑时,或者当阳光、月光从枝叶茂密的大树缝隙中,或从密枝搭成的小屋缝隙中透出,在地上形成圆形光斑时,他一看到这个光斑,相就会生起。对于其他人,也应该选取上面说的那类光明圆轮,修习“光明、光明”或“光、光”。如果这样还做不到,那就在瓦罐里点一盏灯,把罐口封住,在罐上开一个小孔,让孔对着墙壁放。灯光从小孔里透出来,在墙上投成一个圆形光斑;他就应该修习这个光,作意“光、光”。这种方法产生的相,比其他方式更持久。在这里,取相就像投在墙上或地上的那个圆形光斑;似相则像密集、清净的光明聚集在一起。其余的内容和前面说的一样。
Ālokakasiṇe pana ālokakasiṇaṃ uggaṇhanto ālokasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti bhittichidde vā tāḷacchidde vā vātapānantarikāya vāti vacanato katādhikārassa tāva puññavato yaṃ bhittichiddādīnaṃ aññatarena sūriyāloko vā candāloko vā pavisitvā bhittiyaṃ vā bhūmiyaṃ vā maṇḍalaṃ samuṭṭhāpeti, ghanapaṇṇarukkhasākhantarena vā ghanasākhāmaṇḍapantarena vā nikkhamitvā bhūmiyameva maṇḍalaṃ samuṭṭhāpeti, taṃ disvāva nimittaṃ uppajjati. Itarenāpi tadeva vuttappakāramobhāsamaṇḍalaṃ ‘‘obhāso obhāso’’ti vā ‘‘āloko āloko’’ti vā bhāvetabbaṃ. Tathā asakkontena ghaṭe dīpaṃ jāletvā ghaṭamukhaṃ pidahitvā ghaṭe chiddaṃ katvā bhittimukhaṃ ṭhapetabbaṃ. Tena chiddena dīpāloko nikkhamitvā bhittiyaṃ maṇḍalaṃ karoti, taṃ āloko ālokoti bhāvetabbaṃ. Idamitarehi ciraṭṭhitikaṃ hoti. Idha uggahanimittaṃ bhittiyaṃ vā bhūmiyaṃ vā uṭṭhitamaṇḍalasadisameva hoti. Paṭibhāganimittaṃ ghanavippasannaālokapuñjasadisaṃ. Sesaṃ tādisamevāti. Ālokakasiṇaṃ.
限定虚空遍论
Paricchinnākāsakasiṇakathā
99关于限定虚空遍,论中也说:“修习虚空遍的人,要在虚空中取相,可以透过墙孔、钥匙孔或窗户来取。”所以,首先,对于那些已经做过准备、有福德的人,只要看到墙孔等任何一种孔洞,相就会生起。对于其他人,应该在遮盖严实的小屋里,或者在皮革、芦苇席等任何一种东西上,开一个大约一拃四指宽的孔;或者选取墙孔等同类的孔,修习“虚空、虚空”。在这里,取相是连同周围墙壁等在内的那个孔洞的样子,想要把它扩大也扩大不了。似相则只显现为一个虚空的圆轮,想要把它扩大就能扩大。其余的内容,应该按照地遍中所说的方法来理解。
Paricchinnākāsakasiṇepi ākāsakasiṇaṃ uggaṇhanto ākāsasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti bhittichidde vā tāḷacchidde vā vātapānantarikāya vāti vacanato katādhikārassa tāva puññavato bhittichiddādīsu aññataraṃ disvāva nimittaṃ uppajjati. Itarena succhannamaṇḍape vā cammakaṭasārakādīnaṃ vā aññatarasmiṃ vidatthicaturaṅgulappamāṇaṃ chiddaṃ katvā tadeva vā bhittichiddādibhedaṃ chiddaṃ ‘‘ākāso ākāso’’ti bhāvetabbaṃ. Idha uggahanimittaṃ saddhiṃ bhittipariyantādīhi chiddasadisameva hoti, vaḍḍhiyamānampi na vaḍḍhati. Paṭibhāganimittamākāsamaṇḍalameva hutvā upaṭṭhāti, vaḍḍhiyamānañca vaḍḍhati. Sesaṃ pathavīkasiṇe vuttanayeneva veditabbanti. Paricchinnākāsakasiṇaṃ.
如是,见一切法之十力者,
宣说了这十遍;
它们是色界四种与五种禅那之因。
既已了知这些遍及其修法,
了解此修习方法之后;
在这些(十遍)当中,更进一步,
亦当了知此杂论。
Iti kasiṇāni dasabalo, Dasa yāni avoca sabbadhammadaso; Rūpāvacaramhi catukkapañcakajjhānahetūni. Evaṃ tāni ca tesañca, Bhāvanānayamimaṃ viditvāna; Tesveva ayaṃ bhiyyo, Pakiṇṇakakathāpi viññeyyā.
100在这些遍中,依靠地遍,能够成就“一个人变成许多人”等状态,能在虚空或水面上变出大地,用脚在上面行走,或者做出站立、坐下等变化,还能以“小”和“无量”的方法获得胜处,如此等等。
Imesu hi ekopi hutvā bahudhā hotītiādibhāvo, ākāse vā udake vā pathaviṃ nimminitvā padasā gamanaṃ, ṭhānanisajjādikappanaṃ vā, parittaappamāṇanayena abhibhāyatanapaṭilābhoti evamādīni ijjhanti.
依靠水遍,能够成就在大地中出没、降下雨水、变出江河海洋等、震动大地、山岳、楼阁等,如此等等。
pathaviyaṃ ummujjananimmujjanaṃ, udakavuṭṭhisamuppādanaṃ, nadīsamuddādinimmānaṃ, pathavīpabbatapāsādādīnaṃ kampananti evamādīni ijjhanti.
依靠火遍,能够成就冒烟、燃烧、降下炭雨、用火来克制火、只焚烧想要烧掉的东西的能力、为了用天眼看见色法而作光明、在般涅槃时用火界焚烧身体,如此等等。
dhūmāyanā, pajjalanā, aṅgāravuṭṭhisamuppādanaṃ, tejasā tejopariyādānaṃ, yadeva so icchati tassa ḍahanasamatthatā, dibbena cakkhunā rūpadassanatthāya ālokakaraṇaṃ, parinibbānasamaye tejodhātuyā sarīrajjhāpananti evamādīni ijjhanti.
依靠风遍,能够成就像风一样快速行走、引发风暴等事。
vāyugatigamanaṃ, vātavuṭṭhisamuppādananti evamādīni ijjhanti.
依靠「青遍」(以青色为对象修成的遍禅定),能够成就这些事:变化出黑色的形象和颜色、制造黑暗、依照美丑的模式获得胜处(八胜处中的某些胜处)、证得清净解脱等。
nīlarūpanimmānaṃ, andhakārakaraṇaṃ, suvaṇṇadubbaṇṇanayena abhibhāyatanapaṭilābho, subhavimokkhādhigamoti evamādīni ijjhanti.
依靠「黄遍」,能够成就这些事:变化出黄色、把(所变之物)胜解(确定地观想)为金钱、依照前面说过的方式获得胜处、证得清净解脱等。
pītakarūpanimmānaṃ, suvaṇṇanti adhimuccanā, vuttanayeneva abhibhāyatanapaṭilābho, subhavimokkhādhigamo cāti evamādīni ijjhanti.
依靠「红遍」,能够成就这些事:变化出红色、依照前面说过的方式获得胜处、证得清净解脱等。
lohitakarūpanimmānaṃ, vuttanayeneva abhibhāyatanapaṭilābho, subhavimokkhādhigamoti evamādīni ijjhanti.
依靠「白遍」,能够成就这些事:变化出白色、让昏沉与睡眠远离、驱散黑暗、为了用天眼看见色法而制造光明等。
odātarūpanimmānaṃ, thinamiddhassa dūrabhāvakaraṇaṃ, andhakāravidhamanaṃ, dibbena cakkhunā rūpadassanatthāya ālokakaraṇanti evamādīni ijjhanti.
依靠「光遍」,能够成就这些事:变化出光明的形象和颜色、让昏沉与睡眠远离、驱散黑暗、为了用天眼看见色法而制造光明等。
sappabhārūpanimmānaṃ, thinamiddhassa dūrabhāvakaraṇaṃ, andhakāravidhamanaṃ, dibbena cakkhunā rūpadassanatthaṃ ālokakaraṇanti evamādīni ijjhanti.
依靠「空遍」(以虚空为对象修成的遍禅定),能够成就这些事:让隐蔽的东西显露出来、在大地和山岳等内部造作出虚空,从而安立威仪、穿过墙壁等障碍物时毫无阻碍地行进等。
paṭicchannānaṃ vivaṭakaraṇaṃ, antopathavīpabbatādīsupi ākāsaṃ nimminitvā iriyāpathakappanaṃ, tirokuḍḍādīsu asajjamānagamananti evamādīni ijjhanti.
所有这些遍(遍,指禅修中遍满一切的所缘,如地遍、水遍等)都获得了“上、下、横、无二、无量”这一分类。因为经中说:“有人于地遍作上、下、横、无二、无量想”等等。
Sabbāneva uddhaṃ adho tiriyaṃ advayaṃ appamāṇanti imaṃ pabhedaṃ labhanti. Vuttañhetaṃ ‘‘pathavīkasiṇameko sañjānāti. Uddhamadhotiriyaṃ advayamappamāṇa’’ntiādi.
这里,“上”是指向上朝着天空的方向,“下”是指向下朝着地面的方向,“周围”是指像划定田地的边界一样,在四周划定范围。因为有的人只向上扩展遍,有的人向下扩展,有的人向四周扩展;或者由于某种原因而这样展开,比如想以天眼看见色法的人,就会展开光明。因此说“上、下、周围”。“无二”这个词,是表示任何一种这样的状态都不与其他状态相混杂。好比一个人进入水中,四面八方只有水而没有别的东西;同样地,大地遍就只是大地遍,不与任何其他遍相混杂。每一种遍也都应该这样理解。“无量”是指无量的专注:他以心专注于整体,不这样去计量:“这是它的开始,这是它的中间。”
Tattha nti uparigaganatalābhimukhaṃ. ti heṭṭhābhūmitalābhimukhaṃ. nti khettamaṇḍalamiva samantā paricchinditaṃ. Ekacco hi uddhameva kasiṇaṃ vaḍḍheti, ekacco adho, ekacco samantato. Tena tena vā kāraṇena evaṃ pasāreti. Ālokamiva dibbacakkhunā rūpadassanakāmo. Tena vuttaṃ uddhamadhotiriyanti. nti idaṃ pana ekassa aññabhāvānupagamanatthaṃ vuttaṃ. Yathā hi udakaṃ paviṭṭhassa sabbadisāsu udakameva hoti, na aññaṃ, evameva pathavīkasiṇaṃ pathavīkasiṇameva hoti, natthi tassa añño kasiṇasambhedoti. Eseva nayo sabbattha. nti idaṃ tassa pharaṇaappamāṇavasena vuttaṃ. Tañhi cetasā pharanto sakalameva pharati. Na ayamassa ādi idaṃ majjhanti pamāṇaṃ gaṇhātīti.
101而那些被说为“具足业障、或具足烦恼障、或具足异熟障、无信、无欲、劣慧、不能入于决定正性善法的有情”,他们即使对一种遍的修习也不能成就。在这里,“具足业障”是指具足无间业(五逆罪等极重恶业)的人。“具足烦恼障”是指决定邪见者,以及二根者(双性人)与半择迦者(黄门,即性功能不全者)。“具足异熟障”是指无因及二因结生者(以无因或仅二善根投生的人)。“无信”是指对佛等没有信心。“无欲”是指对非敌对之道没有欲求。“劣慧”是指没有世间与出世间的正见。“不能入于决定正性善法”,意思是不能进入那些在善法中被称为决定、被称为正性的圣道。不但在遍中,在其他业处中,他们任何一个人的修习也不能成就。因此,即使已经远离异熟障的善男子,也应该远远地回避业障和烦恼障,通过听闻正法、亲近善知识等方式增长信、欲和慧,应当致力于业处的修习。
Ye ca te sattā kammāvaraṇena vā samannāgatā kilesāvaraṇena vā samannāgatā vipākāvaraṇena vā samannāgatā asaddhā acchandikā duppaññā abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattanti vuttā, tesamekassāpekakasiṇepi bhāvanā na ijjhati. Tattha ti ānantariyakammasamaṅgino. ti niyatamicchādiṭṭhikā ceva ubhatobyañjanakapaṇḍakā ca. ti ahetukadvihetukapaṭisandhikā. ti buddhādīsu saddhāvirahitā. ti apaccanīkapaṭipadāyaṃ chandavirahitā . ti lokiyalokuttarasammādiṭṭhiyā virahitā. nti kusalesu dhammesu niyāmasaṅkhātaṃ sammattasaṅkhātañca ariyamaggaṃ okkamituṃ abhabbāti attho. Na kevalañca kasiṇeyeva, aññesupi kammaṭṭhānesu etesamekassapi bhāvanā na ijjhati. Tasmā vigatavipākāvaraṇenapi kulaputtena kammāvaraṇañca kilesāvaraṇañca ārakā parivajjetvā saddhammassavanasappurisūpanissayādīhi saddhañca chandañca paññañca vaḍḍhetvā kammaṭṭhānānuyoge yogo karaṇīyoti.