第二十四章。
24. Catuvīsatimo paricchedo
缘分别的注释
Paccayaniddesavaṇṇanā
1395色对于色,指色相对于色;对非色,则相对于名。
1395.Rūpaṃrūpassāti rūpaṃ rūpassa. Arūpassa nāmassa.
1396混合者,指名色混合者。
1396.Missakassāti nāmarūpamissakassāti attho.
1397三与五,即为十五。
1397.Tipañca cāti pannarasa ca.
1399一,即业缘。二时,指与过去、现在二时相应。已示,即世尊所开示。
1399.Ekoti kammapaccayo. Dvekālikoti atītapaccuppannakālavasena dvīsu kālesu niyutto. Dassitoti bhagavatā desito.
结语论述的注释
Nigamanakathāvaṇṇanā
1401善慧思择觉悟者,即令善慧者(具足妙智的诗人)的慧思择得以觉悟者。灭疑灭痴者,即灭除愚人的疑与痴者。灭恶慧大暗者,即灭除愚人那如大暗般的恶慧者。显慧照耀者,即令智者以锐利之慧照耀者。
1401.Sumatimativicārabodhanoti sumatīnaṃ sundarapaññānaṃ kavīnaṃ matiyā vicārassa bodhano. Vimativimohavināsanoti vimatīnaṃ bālānaṃ vimohassa vināsano. Kumatimatimahātamonāsoti kumatīnaṃ bālānaṃ mahātamasannibhāya matiyā nāsako. Paṭumatibhāsakaroti paṭūnaṃ paṇḍitānaṃ tikkhapaññāya obhāsakaro.
1402名为善慧的比丘,以无与伦比的恭敬请求我,由此因缘,我遂逐分逐分地造作这部《阿毗达摩入门》,以开显其利益。又或者,我由善慧比丘以无与伦比的恭敬所请求,由此因缘……
1402.Sumatināmako bhikkhu asamānato asadisāya pūjāya mama āyācito yato yasmā kāraṇā, tato tasmā kāraṇā ayaṃ abhidhammāvatāro. Padāto padāti koṭṭhāsato koṭṭhāsato. Hitavibhāvanā bhāvanāti hitappakāsanāya bhāvanāya mayā racito. Atha vā ahaṃ sumatinā bhikkhunā asamānato mānato āyācito yato yasmā, tato tasmā.
1405所谓三种言辞之归趣,即言辞依义理连属的方式而有三种归趣。
1405.Tividhā byappathānañhi gatiyoti byappathānaṃ vacanānaṃ atthaganthayuttivasena tividhā gatiyo.
1406‘依他部所得见’的意思是依于其他部派的见解。‘依言说传承者’的意思是依于言辞的相续。
1406.Nikāyantaraladdhīhīti aññasmiṃ nikāye laddhīhi. Vācanāmagganissitoti vacanappabandhanissito.
1410在不混杂的家族中充满,即在不混杂的家族中充满。清澈清凉之水,即甘甜清凉之水。
1410.Asaṃkiṇṇakulākuleti asammissakulehi ākiṇṇe. Supasannasitodaketi madhurasītodake.
1411“狭窄处”:即拥挤之处。
1411.Saṅkaṭeti sambādhe.
1412“以鸡罗萨峰顶般的殿堂所庄严”:即由如同银山顶端的殿堂所装饰。
1412.Kelāsasikharākārapāsādapaṭimaṇḍiteti rajatapabbatamatthakanibhehi pāsādehi alaṅkate.
1413种种形状的美丽城墙与门楼,即种种形状令人喜爱的城墙与门楼。
1413.Vividhākāracārupākāragopureti vividhasaṇṭhānamanuññapākāradvārakoṭṭhake.
1414‘除遣’者,即除遣之修行;‘温和’者,即温和之状态;‘具念者’,即具足念者。
1414.Sallekhāti sallekhavutti. Sākhalyeti sakhilabhāve. Satāti satisampannena.
1415‘雨云天’者,即成为雨云的天人、诸天。
1415.Vassavalāhakā devāti vassavalāhakabhūtā devā amarā.
《阿毗达摩入门新疏》
Abhidhammāvatāra-abhinavaṭīkā
(第一部分)
(Paṭhamo bhāgo)
论著起始语
Ganthārambhakathā
(甲)具足清净悲悯与智慧的佛陀,为诸正自觉者所礼敬;
礼敬由正法所生之法,礼敬无有垢染的僧团。
礼敬大长老舍利弗,通达教法者;
我礼敬具寂静行持、堪受恭敬之师长;
我如此礼敬,
所获得之功德成就,
依其威力,舍弃
一切障碍,无余。
大寺住者,诸长老,持戒坚固者;
为传承之庄严,饶益众生者。
由佛授长老所造,此美妙之作,
于《阿毗达摩藏》中,作为入门之方便。
又以《阿毗达摩入门》之名著称;
具足种种精微、深奥之理,是为最胜之论著。
(庚)我将随力注释其义理,
为令阿毗达摩比丘生起喜悦。
(Ka) visuddhakaruṇāñāṇaṃ , buddhaṃ sambuddhapūjitaṃ; Dhammaṃ saddhammasambhūtaṃ, vande saṃghaṃ niraṅgaṇaṃ. (Kha) sāriputtaṃ mahātheraṃ, pariyattivisāradaṃ; Namāmi santavuttiṃ me, guruṃ gāravabhājanaṃ. (Ga) vandantena mayā evaṃ, Yā laddhā puññasampadā; Hitvā tassānubhāvena, Antarāye asesato. (Gha) mahāvihāravāsīnaṃ , therānaṃ thirasīlinaṃ; Vaṃsālaṅkārabhūtena, bhūtānuggahakārinā. (Ṅa) therena buddhadattena, racitaṃ yaṃ manoramaṃ; Piṭake abhidhammasmiṃ, otārupāyabhāvato. (Ca) abhidhammāvatāroti, laddhanāmena vissutaṃ; Nānānipuṇagambhīranayaṃ pakaraṇuttamaṃ. (Cha) atthasaṃvaṇṇanaṃ tassa, ārabhissaṃ yathābalaṃ; Pāmojjajananatthāya, ābhidhammikabhikkhunanti.