11. 第十一章
11 段
第十一章
11. Ekādasamo paricchedo
涅槃论释
Nibbānaniddesavaṇṇanā
769769.“破除有无”即狭小,它连结广大有。“舍断一切取”是指舍断一切行取、烦恼取、蕴取。“无死味”即无死之成就——涅槃。“被问及涅槃”是指被善逝问及涅槃的舍利弗长老。“两部经典”意为法将所说的两部经。“以灭为缘”即是以灭为强力之因。若在诸法极短的刹那中,仅贪等的灭去便安立为涅槃,则一切愚痴凡夫也都将成了已证涅槃、已现证灭者。更有何因、何更上之理?由于贪等是有为的,他们那有为法的涅槃便会成就有为之相。此中说什么呢?就在这些刹那中,你却说刹那。“唯灭尽”是指有等唯灭尽。“无上”即结论已定。
769.Bhavābhavaṃvinanatoti khuddakaṃ, mahantaṃ bhavaṃ sibbanato. Sabbūpadhipaṭinissaggoti sabbehi saṅkhārūpadhikilesūpadhikhandhūpadhīhi paṭinissajjanaṃ. Accutirasaṃ acutisampattikaṃ. Nibbānaṃ puṭṭhenāti sugatena nibbānaṃ puṭṭhena sāriputtattherena. Ubhinnaṃ suttānanti dhammasenāpativuttānaṃ dvinnaṃ suttānanti attho. Khayassa upanissayattāti khayassa balavakāraṇattā. Puthūnaṃ dhammānaṃ appamattakkhaṇe rāgādikkhayamattaṃ nibbānaṃ bhaveyya. Sabbe bālaputhujjanā samadhigatanibbānā sacchikatanirodhā bhaveyyuṃ. Kiñca bhiyyo kiṃ uttari kāraṇañca atthīti attho. Rāgādīnaṃ saṅkhatattā tesaṃ saṅkhatānaṃ nibbānaṃ saṅkhatalakkhaṇaṃ bhaveyya. Kiṃ panetthāti etesu khaṇesu kiṃ pana khaṇe tvaṃ vadesi. Khīṇesvevāti bhavādīsu khīṇesu eva. Niruttaroti nipphannahāro.
771771.“无信”者,指缺乏外信。“吐尽欲求”是指已吐出、已呕出欲求与渴爱的人,由此故称为吐尽欲求者。
771.Assaddhoti bāhirasaddhāya virahito. Vantāsoti vantā vamitā āsā taṇhā yenāti vantāso.
“出离”者,即致力于出离。所谓“此是诸欲的出离,即灭”——如是所说、名为出离的、属于任何有为、缘生法的灭,若依此义而谓无出离,则初禅、空无边处等名为出离者亦应无出离。有出离,即有涅槃。所谓“生等”,指生、住、灭。所谓“无戏论”,即无贪爱、无慢、无见。
Nissaraṇiyāti nissaraṇe niyuttā. Yadidaṃ nekkhammaṃ yaṃ idaṃ kāmānaṃ etaṃ nissaraṇaṃ nirodho, tassa kiñcibhūtassa saṅkhatassa paṭiccasamuppannadhammajātassa nirodho nissaraṇanti, evaṃ iminā pakārena vuttassa tassa nissaraṇanāmakassa abhāvappattidosato nissaraṇanāmakānaṃ paṭhamajjhānaākāsānañcāyatanānampi abhāvo bhaveyya. Atthi nissaraṇanti atthi nibbānaṃ. Uppādādīnanti uppādaṭṭhitibhaṅgānaṃ. Papañcābhāvatoti taṇhāmānadiṭṭhīnaṃ abhāvato.
772“消失”者,即成为不可见之法。
772.Apalokitanti adassanadhammaṃ.
774“无苦”者,即无有苦;“不坏”者,即不可破坏。
774.Abyāpajjhanti nidukkhaṃ. Akkharanti akharaṃ.
777能生信者,于如来宗义、胜者言教中,破除痴暗,依慧而生、以慧为因、令心澄净。所谓‘具足义与文’者,即具足义与文之精髓,极为甘美,为知经教精髓者所知,令人惊叹,使生稀有。若人能了知如是所说之《阿毗达摩入门》,彼于甚深、微细、唯微细智所行境界的阿毗达摩藏中,即达其究竟,至最上决了。
777. Saddhābuddhikaraṃ tathāgatamate jinavacane sammohaviddhaṃsanaṃ paññāsambhavaṃ paññākāraṇaṃ sampasādanakaraṃ. Atthabyañjanasālinanti atthabyañjanasāravantaṃ sumadhuraṃ sāraññu jinasāsanasāraññū vimhāpanaṃ accherakaraṃ imaṃ evaṃ vuttappakāraṃ abhidhammāvatāraṃ yo jānāti, so jano gambhīre nipuṇe nipuṇañāṇagocare abhidhammapiṭake padaṃ niṭṭhaṃ uttamasanniṭṭhānaṃ yāti pāpuṇāti.
如是于《阿毗达摩入论复注》中
涅槃论释已竟。
第十一品。
