第七,摄集分别
7. Samuccayaparicchedo
1七十二种法,各有自相,已说如上。
1. Dvāsattatividhā vuttā, vatthudhammā salakkhaṇā.
Tesaṃ dāni yathāyogaṃ, pavakkhāmi samuccayaṃ.
2应知摄集有四种:不善摄、杂摄、菩提分摄、一切摄。
2. Akusalasaṅgaho missakasaṅgaho bodhipakkhiyasaṅgaho sabbasaṅgaho ceti samuccayasaṅgaho catubbidho veditabbo.
3如何?先说不善所摄:有四种漏——欲漏、有漏、见漏、无明漏。
3. Kathaṃ? Akusalasaṅgahe tāva cattāro āsavā – kāmāsavo bhavāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavo.
4四种暴流:欲暴流、有暴流、见暴流、无明暴流。
4. Cattāro oghā – kāmogho bhavogho diṭṭhogho avijjogho.
5四种轭:欲轭、有轭、见轭、无明轭。
5. Cattāro yogā – kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo avijjāyogo.
6四种身系:贪欲身系、嗔恚身系、戒禁取身系、此实执取身系。
6. Cattāro ganthā – abhijjhākāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.
7四种取:欲取、见取、戒禁取、我语取。
7. Cattāro upādānā – kāmupādānaṃ diṭṭhupādānaṃ sīlabbatupādānaṃ attavādupādānaṃ.
8六种盖:欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖、无明盖。
8. Cha nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇaṃ.
9七种随眠:欲贪随眠、有贪随眠、嗔恚随眠、慢随眠、见随眠、疑随眠、无明随眠。
9. Satta anusayā – kāmarāgānusayo bhavarāgānusayo paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo avijjānusayo.
10十种结:欲贪结、色贪结、无色贪结、嗔恚结、慢结、见结、戒禁取结、疑结、掉举结、无明结,依经中所说。
10. Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ rūparāgasaṃyojanaṃ arūparāgasaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanaṃ mānasaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ uddhaccasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanaṃ suttante.
11另外十种结:欲贪结、有贪结、嗔恚结、慢结、见结、戒禁取结、疑结、嫉妒结、悭吝结、无明结,据阿毗达摩(《分别论》969)所说。
11. Aparānipi dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanaṃ mānasaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ issāsaṃyojanaṃ macchariyasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanaṃ abhidhamme (vibha. 969).
12十种烦恼:贪、嗔、痴、慢、见、疑、昏沉、掉举、无惭、无愧。
12. Dasa kilesā – lobho doso moho māno diṭṭhi vicikicchā thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappaṃ.
13在这里,于漏等之中,名为“欲”与“有”的,是指以它们为所依的渴爱;而戒禁取、此实执取、我语取,则说为如此转起的邪见本身。
13. Āsavādīsu panettha kāmabhavanāmena tabbatthukā taṇhā adhippetā, sīlabbataparāmāso idaṃsaccābhiniveso attavādupādo ca tathāpavattaṃ diṭṭhigatameva pavuccati.
14漏、暴流与轭,
14. Āsavoghā ca yogā ca,
三种系缚,依事相而言;
取,概说为二种;
盖,应有八种。
Tayo ganthā ca vatthuto; Upādānā duve vuttā, Aṭṭha nīvaraṇā siyuṃ. Chaḷevānusayā honti, nava saṃyojanā matā; Kilesā dasa vuttoyaṃ, navadhā pāpasaṅgaho.
15于杂摄中,有六因:贪、嗔、痴、无贪、无嗔、无痴。
15.Missakasaṅgahe cha hetū – lobho doso moho alobho adoso amoho.
16七禅支——寻、伺、喜、一境性、悦、忧、舍。
16. Satta jhānaṅgāni – vitakko vicāro pīti ekaggatā somanassaṃ domanassaṃ upekkhā.
17十二道支——正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定、邪见、邪思惟、邪精进、邪定。
17. Dvādasa maggaṅgāni – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi.
18二十二根——眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、女根、男根、命根、意根、乐根、苦根、悦根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根。
18. Bāvīsatindriyāni – cakkhundriyaṃ sotindriyaṃ ghānindriyaṃ jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ manindriyaṃ sukhindriyaṃ dukkhindriyaṃ somanassindriyaṃ domanassindriyaṃ upekkhindriyaṃ saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ aññindriyaṃ aññātāvindriyaṃ.
19九种力——信力、精进力、念力、定力、慧力、惭力、愧力、无惭力、无愧力。
19. Nava balāni – saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ.
20四种增上——欲增上、精进增上、心增上、观增上。
20. Cattāro adhipatī – chandādhipati vīriyādhipati cittādhipati vīmaṃsādhipati.
21四种食——段食,第二触食,第三意思食,第四识食。
21. Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.
22其中,于诸根之中,入流道智称为‘未知当知根’。
22. Indriyesu panettha sotāpattimaggañāṇaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ.
23阿罗汉果智称为‘具知根’。
23. Arahattaphalañāṇaṃ aññātāvindriyaṃ.
24中间的六种智,则称为‘已知根’。
24. Majjhe cha ñāṇāni aññindriyānīti pavuccanti.
25命根依色与非色而有二种。
25. Jīvitindriyañca rūpārūpavasena duvidhaṃ hoti.
26在五识中,不得禅支;在无精进中,不得力;在无因心中,不得道支。
26. Pañcaviññāṇesu jhānaṅgāni, avīriyesu balāni, ahetukesu maggaṅgāni na labbhanti.
27同样,在疑相应心中,一境性不成就根、力、道的状态。
27. Tathā vicikicchācitte ekaggatā maggindriyabalabhāvaṃ na gacchati.
28仅在二因与三因的速行心中,随其所应,方可得一增上。
28. Dvihetukatihetukajavanesveva yathāsambhavaṃ adhipati ekova labbhatīti.
29六因、五禅支与九道支,就实体而言。
29. Cha hetū pañca jhānaṅgā, maggaṅgā nava vatthuto.
四种增上已说,食亦如是,合为七类;
杂摄已说,此中杂有善等法。
Soḷasindriyadhammā ca, baladhammā naveritā. Cattārodhipati vuttā, tathāhārāti sattadhā; Kusalādisamākiṇṇo, vuttomissakasaṅgaho.
菩提分摄
Bodhipakkhiyasaṅgaho
30菩提分摄中,四念处:身随观念处、受随观念处、心随观念处、法随观念处。
30.Bodhipakkhiyasaṅgahe cattāro satipaṭṭhānā kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṃ cittānupassanāsatipaṭṭhānaṃ dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṃ.
31四正勤:为断除已生之恶而精进,为令未生之恶不生而精进,为令未生之善生起而精进,为令已生之善增长而精进。
31. Cattāro sammappadhānā uppannānaṃ pāpakānaṃ pahānāya vāyāmo, anuppannānaṃ pāpakānaṃ anuppādāya vāyāmo, anuppannānaṃ kusalānaṃ uppādāya vāyāmo, uppannānaṃ kusalānaṃ bhiyyobhāvāya vāyāmo.
32四神足:欲神足、精进神足、心神足、观神足。
32. Cattāro iddhipādā – chandiddhipādo vīriyiddhipādo cittiddhipādo vīmaṃsiddhipādo.
33五根:信根、精进根、念根、定根、慧根。
33. Pañcindriyāni – saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ.
34五力——信力、精进力、念力、定力、慧力。
34. Pañca balāni – saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ.
35七觉支——念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
35. Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.
36八道支——正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
36. Aṭṭha maggaṅgāni – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
37在此,所谓四念处,即是指正念这一法。
37. Ettha pana cattāro satipaṭṭhānāti sammāsati ekāva pavuccati.
38同样地,所谓四正勤,即是指正精进这一法。
38. Tathā cattāro sammappadhānāti ca sammāvāyāmo.
39欲、心、舍,以及信、轻安、喜,
39. Chando cittamupekkhā ca, saddhāpassaddhipītiyo.
正见与正思惟,正精进与三离;
正念与正定——此十四法,就自性而言;
以三十七种分类,于此中摄为七类。
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ. Sammāsati samādhīti, cuddasete sabhāvato; Sattatiṃsappabhedena, sattadhā tattha saṅgaho.
40寻、轻安、喜、舍
40. Saṅkappapassaddhi ca pītupekkhā,
欲、心、三种远离
精进有九种
念、定各有四,慧则有五;
信有七处,如是三十七法;
此为法之最胜分类。
Chando ca cittaṃ viratittayañca; Navekaṭhānā viriyaṃ navaṭṭha, Satī samādhī catu pañca paññā; Saddhā duṭhānuttamasattatiṃsa- Dhammānameso pavaro vibhāgo.
41一切出世间法皆有寻与喜?抑或不然?
41. Sabbe lokuttare honti, na vā saṅkappapītiyo.
Lokiyepi yathāyogaṃ, chabbisuddhipavattiyaṃ.
42于一切摄中,有五蕴:色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。
42.Sabbasaṅgahe pañcakkhandhā – rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.
43五取蕴者:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。
43. Pañcupādānakkhandhā – rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.
44十二处者:眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处、色处、声处、香处、味处、触处、法处。
44. Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ sotāyatanaṃ ghānāyatanaṃ jivhāyatanaṃ kāyāyatanaṃ manāyatanaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ dhammāyatanaṃ.
45十八界者:眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、色界、声界、香界、味界、触界、眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意界、法界、意识界。
45. Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu sotadhātu ghānadhātu jivhādhātu kāyadhātu rūpadhātu saddadhātu gandhadhātu rasadhātu phoṭṭhabbadhātu cakkhuviññāṇadhātu sotaviññāṇadhātu ghānaviññāṇadhātu jivhāviññāṇadhātu kāyaviññāṇadhātu manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.
46四圣谛:苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、苦灭道圣谛。
46. Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayo ariyasaccaṃ, dukkhanirodho ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
47于此,依心所、微细色与涅槃,有六十九法,称为法处、法界。
47. Ettha pana cetasikasukhumarūpanibbānavasena ekūnasattati dhammā dhammāyatanadhammadhātūti saṅkhaṃ gacchanti.
48意处即依七识界而作分别。
48. Manāyatanameva sattaviññāṇadhātuvasena bhijjati.
49色、受、想,以及其余诸心所,
49. Rūpañca vedanā saññā, sesacetasikā tathā.
Viññāṇamiti pañcete, pañcakkhandhāti bhāsitā.
50五取蕴者,即为三地所摄。
50. Pañcupādānakkhandhāti , tathā tebhūmakā matā.
Bhedābhāvena nibbānaṃ, khandhasaṅgahanissaṭaṃ.
51由门与所缘的差别,而安立诸处。
51. Dvārārammaṇabhedena, bhavantāyatanāni ca.
Dvārālambataduppanna-pariyāyena dhātuyo.
52苦乃三地之轮回,渴爱是于有之集。
52. Dukkhaṃ tebhūmakaṃ vaṭṭaṃ, taṇhā samudayo bhave.
Nirodho nāma nibbānaṃ, maggo lokuttaro mato.
53与道相应之果,不摄于四谛。
53. Maggayuttā phalā ceva, catusaccavinissaṭā.
Iti pañcappabhedena, pavutto sabbasaṅgaho.
如是,在《阿毗达摩义摄》中,名为“摄集摄分别”的部分
Iti abhidhammatthasaṅgahe samuccayasaṅgahavibhāgo nāma