第4章
4. Catuttho paricchedo
识蕴的杂项门类简要总结
Viññāṇakkhandhapakiṇṇakanayasaṅkhepo
现在,从“一重”等的方式开始,为了增长修行者们的敏锐(智慧)。
由于取境,一切心被称为一类。
Ekadhādinayodāni , paṭuvaḍḍhāya yoginaṃ; Vuccate visayaggāhā, sabbamekavidhaṃ manaṃ.
八十一种心属于三地,是世间的,也是有上的。
其余八种即出世间法(亦即无上法),由此(与前面的有上法一起)分为两类。
Ekāsīti tibhūmaṭṭhaṃ, lokiyaṃ suttarañca taṃ; Sesaṃ lokuttaraṃ aṭṭha, anuttarañcitī dvidhā.
世间果报与唯作的无因、以及一因,共为七种;
三十种为非增上,其余为有增上,也分两类。
Lokapākakriyāhetū , cekahetūti sattahi; Tiṃsa nādhipati sādhi-pati sesātipī dvidhā.
智者以欲、心、精进、审察相应;
离审察之一,则与无智之心相应。
Chandacittīhavīmaṃsā-svekena matimā yutaṃ; Vinā vīmaṃsamekena, ñāṇahīnamanaṃ yutaṃ.
有限与无量,以及广大。
三种、五种九种、八种,以及三种九种,依次如此。
Parittānappamāṇāni, mahaggatamanāniti; Tidhā chanava caṭṭha ca, tinavā ca yathākkamaṃ.
双五识共有十种识;意界则确实有三种。
七十六种意识界,又分为三种。
Dvipañca cittaṃ viññāṇaṃ, tisso hi manodhātuyo; Chasattati manoñāṇa-dhātūti tividhā puna.
缘一境之心,及不具神通之广大心;
无垢心与五识,此等为九与五。
Ekārammaṇacittāni, anabhiññaṃ mahaggataṃ; Amalaṃ pañcaviññāṇaṃ, navapañca bhavantime.
意界以五种所缘为境,欲界所生且具神通;
其余为六种所缘,依数计为四十三种。
Pañcālambaṃ manodhātu, sābhiññaṃ kāmadhātujaṃ; Sesaṃ chārammaṇaṃ taṃ hi, tecattālīsa saṅkhyato.
欲界果报心与瞋心,初道心及二初唯作;
色法不在一切无色中,合为四十三种。
Kāmapākadusā cādi-maggo cādikriyā duve; Rūpā sabbetirūpe na, tecattālīsa hontime.
离开色法,无色界的果报心可以有四种。
剩下的四十二种,在两种情况下也都能生起。
Vināva rūpenāruppa-vipākā caturo siyuṃ; Dvecattālīsa sesāni, vattantubhayathāpi ca.
从四种角度分类:无因、一因、二因、三因。
十八、二、二十二,应有四十七。
Catudhāpi ahetvekadvihetukatihetuto; Aṭṭhārasa dve bāvīsa, sattacattālisaṃ bhave.
欲界速行与唯作确定心,及二种神通;
色、威仪、表色,造作四组八法。
Kāme javā savoṭṭhabbā, abhiññādvayameva ca; Rūpiriyāpathaviññattikarāme caturaṭṭhakā.
所余二十六速行,于色法与威仪路中造作;
除双五识与意界外,即是欲界色界之果报。
Chabbīsati javā sesā, karā rūpiriyāpathe; Dvipañcamanavajjāni, kāmarūpaphalāni ca.
初业之造色,凡十有九种;
其余十四,于死殁与结生各别现起,亦非三种。
Ādikriyāti cekūna-vīsa rūpakarā ime; Sesā cuddasa bhinnāvacuti sandhi na tīṇipi.
依单一作用等门,心分五类;其中属单一作用者,
即双五识、速行与意界,合六十八心。
Ekakiccādito pañca-vidhā tatthekakiccakā; Dvipañcacittaṃ javanaṃ, manodhātuṭṭhasaṭṭhime.
二种作用等之确定心,乐俱推度心及广大心;
诸异熟即欲界大异熟,其余依次皆是推度心。
Dvikiccādīni voṭṭhabbaṃ, sukhatīraṃ mahaggate; Pākā kāmamahāpākā, sesā tīrā yathākkamaṃ.
见即所见,闻即所闻,嗅尝触等即是所觉;
此三于三种意界,亦说为所见、所闻、所觉。
Dassanaṃ savanaṃ diṭṭhaṃ, sutaṃ ghāyanakādikaṃ; Tayaṃ mutaṃ manodhātuttayaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ.
所见、所闻、所觉、所知,连同具神通的和其余欲界的。
识所缘的其余六种也应同样说明。
Diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ ñātaṃ, sābhiññaṃ sesakāmikaṃ; Viññātārammaṇaṃ sesamevaṃ chabbidhamīraye.
依七识界之力,以七种方式于有中;
今即宣说彼之无间次第。
Sattadhā sattaviññāṇadhātūnaṃ tu vasā bhave; Vuccatedāni tasseva, anantaranayakkamo.
欲界诸福,初二为先;色界福业,其量无边。
依彼所生,更胜无边;并有分心,及初推度。
Puññesvādidvayā kāme, rūpapuññamanantakaṃ; Tappādakuttarānantaṃ, bhavaṅgañcāditīraṇaṃ.
第二组的两个是推度,第三组的两个是有分;
那些无边的、没有染污的福德,以及中舍和广大的福德。
Dutiyantadvayā tīraṃ, bhavaṅgaṃ tatiyadvayā; Te anantāmalaṃ puññaṃ, majjhattañca mahaggataṃ.
在一切方式下都自称“我”的,有五十三种和二十七种。
这些有三十三种,而在色法方面,则是从福德来说的。
Sabbavāre sayañceti, tepaññāsa tisatta ca; Tettiṃsa ca bhavantete, rūpesu pana puññato.
彼等果报以及与智相应的欲界果报,其本身有十种;
他们那些从无色界福德而来的果报,也是自己自然成熟。
Tappākā ca matiyutta-kāmapākā sayaṃ dasa; Āruppapuññato te ca, sako pāko sayaṃ puna.
下地之异熟,及末后、第三与最终之果;
依十、一、二、三、五之数,诸道各证其固有之果。
Adhopākā ca antamhā, tatiyañca phalantime; Dasekadvitipañcāhi, maggā cekaṃ sakaṃ phalaṃ.
贪为根因者,如临终欲界净境;
七者与二嗔根俱,自期欲界有分。
Lobhamūlekahetūhi , antakāmasubhā viya; Satta dosadvayā kāma-bhavaṅgapekkhavā sayaṃ.
由大常因故,一切结生皆有罪;
由其余欲界殁故,欲界结生皆有罪。
Mahāpākatihetūhi, sāvajjā sabbasandhiyo; Kāmaccutīhi sesāhi, sāvajjā kāmasandhiyo.
欲界死心与确定心,自身及乐受审察;
领受与二种审察,其余则为自性审察。
Kāmaccuti ca voṭṭhabbaṃ, sayañca sukhatīrato; Paṭicchā tīraṇāni dve, itarā sakatīraṇaṃ.
各各领受各自境,以二种五识;
以色为异熟者,是有过;无因结生则离。
Sakaṃ sakaṃ paṭicchaṃ tu, viññāṇehi dvipañcahi; Rūpapākehi sāvajjā, sandhiyohetuvajjitā.
无色异熟从最初起,欲界异熟是三因的;
末后意门转向心,与无色异熟,共为九种。
Arūpapākesvādimhā, kāmapākā tihetukā; Antāvajjampi cāruppa-pākā ca nava hontime.
从第二项等开始,那些也同样,只是各自除去下分。
三因的成熟果报,加上自身,共十四种。
Dutiyādīhi teyeva, adhopākaṃ vinā vinā; Phalā tihetukā pākā, sayañceti catuddasa.
二五等类的唯作心与笑心,以及自身,排除无色界。
与智相应的有分,不过从十种确定心来说。
Dvipañcādikriyā hāsā, sayañcāruppavajjitā; Ñāṇayuttabhavaṅgāti, dasa voṭṭhabbato pana.
欲界之中,速行与有分俱起;欲色二界之内,其自身亦复如是。
然须就九种、五种,及有因等之两类唯作而辨之。
Kāme javā bhavaṅgā ca, kāmarūpe sayampi vā; Navapañca sahetādi-kiriyadvayato pana.
自己主动的、有分(心)的趋向,以及在色界的喜俱唯作心/乐俱唯作心;
以它们为依止的最末者,如是(合计)二十二,则是第三类。
Sayaṃ bhavaṅgamatimā, rūpe sātakriyāpi ca; Tappādakantimañceti, bāvīsa tatiyā pana.
彼诸异熟及自类末后之果,有中等与广大;
唯作二十种,其余则二二成对而说。
Te ca pākā sayañcante, phalaṃ majjhā mahaggatā; Kriyāti vīsati honti, sesadvīhi dukehi tu.
若说果报即在自身,则唯作速行如是十四种;
舍彼所缘心已,当依发趣论之理则推知。
Vuttapākā sayañceti, cuddasevaṃ kriyājavā; Tadārammaṇaṃ muñcitvā, paṭṭhānanayato naye.
喜俱唯作取喜为所缘,其余唯作亦取其余为缘;
随其所应,依注疏之理而说。
Atha sātakriyā sātaṃ, sesaṃ sesakriyāpi ca; Tadālambaṃ yathāyogaṃ, vade aṭṭhakathānayā.
一切广大唯作心,于彼等同自善心;
然终不结后有果,此即其殊异处。
Mahaggatā kriyā sabbā, sakapuññasamā tahiṃ; Antā phalantimaṃ hoti, ayameva visesatā.
紧接这之后的诸法,被说明为只有这么多;
然而这个方法,现在依这些而说。
Imassānantarā dhammā, ettakāti pakāsitā; Imaṃ panettakehīti, vuccateyaṃ nayodhunā.
欲界速行以二、三,色与无色以四。
道由六种生起,果等二种,其余二种则由七种生起。
Dvīhi kāmajavā tīhi, rūpārūpā catūhi tu; Maggā chahi phalādi dve, sesā dve pana sattahi.
从一种生起十种,从五种接受乐受的省察;
对诸欲,由除去嗔心与唯作心的速行心所执取,各自(取自己的所缘)。
Ekamhā dasa pañcahi, paṭicchā sukhatīraṇaṃ; Kāme dosakriyāhīna-javehi gahato sakā.
欲界速行除唯作,彼所缘及确定;
连同执取,以三十三心而省察。
Kāme javā kriyāhīnā, tadālambā savoṭṭhabbā; Sagahañceti tettiṃsacittehi paratīraṇā.
从欲福乐、观察、黑与应确定来看,有两种。
这是最终的大果报,并且由非无色界的死亡。
Kāmapuññasukhītīrakaṇhavoṭṭhabbato dvayaṃ; Mahāpākantimaṃ hoti, anāruppacutīhi ca.
于此三十七法,舍二恶已;
由此三十五法,第二双法生起。
Sattatiṃsa panetāni, ettha hitvā dusadvayaṃ; Etehi pañcatiṃsehi, jāyate dutiyadvayaṃ.
乐推度等此七种,亦从唯作而生起;
其余四种当了知,皆依有分而得成。
Sukhatīrādi sattete, kriyato cāpi sambhavā; Ñeyyā sesāni cattāri, bhavaṅgena ca labbhare.
除了道以外,确定心、喜推度心、速行心等其余一切。
以“死”等通过九种方式来指示第三组二法。
Maggavajjā savoṭṭhabbasukhitīrajavākhilā; Cutīti navakaṭṭhāhi, tatiyadvayamādise.
由此诸过失与呵责,七十与余二;
色异熟除无色异熟,有因及二因。
Etehi dosavajjehi, sattatīhitaradvayaṃ; Rūpapākā vināruppapākāhetuduhetuke.
由彼五十九法,除无色界结生等而得生起;
于生笑、转向、速行与色中,则依彼八种六法。
Tehevekūnasaṭṭhīhi, hontiruppādikaṃ vinā; Hāsāvajje jave rūpe, aṭṭhachakkehi tehi tu.
以彼等善异熟心,第二等由自身;
下下速行减损者,各各少一而生起。
Sādhopākehi teheva, dutiyādīni attanā; Adhodhojavahīnehi, ekekūnehi jāyare.
乐、推度、有分与自身,如是共二十一;
末后之转向,以非无色界有分为前导,其余则不然。
Sukhatīrabhavaṅgāni, sayañcāti tisattahi; Antāvajjaṃ anāruppabhavaṅgehi panetaraṃ.
刚才说的那种方式,现在要从多个角度来讲。
补特伽罗等的种种差别,也要说明它的生起方式。
Vuttānantarasaṅkhāto, nayo dāni anekadhā; Puggalādippabhedāpi, pavatti tassa vuccate.
凡夫见与疑,实然俱生起;
有学七无垢,无学则无量。
Puthujjanassa jāyante, diṭṭhikaṅkhāyutāni ve; Sekkhassevāmalā satta, anantānitarassa tu.
无垢无过唯作心,其数共有十九种;
余诸善心与不善,存于有学凡夫中。
Antāmalaṃ anāvajjakriyā cekūnavīsati; Kusalākusalā sesā, honti sekkhaputhujjane.
其余的二转向心及诸果报,皆有漏。
这三者也是如此,按众生的分类而有五种。
Itarāni panāvajjadvayaṃ pākā ca sāsavā; Tiṇṇannampi siyuṃ evaṃ, pañcadhā sattabhedato.
欲界十六:鼻等三识,及嗔心与大果心;
色无色界连果,共二十五种,同属一生。
Kāme soḷasa ghānādittayaṃ dosamahāphalā; Rūpārūpe sapākoti, pañcavīsati ekajā.
欲界果报及余心,初道与初唯作二;
色界速行二十二,余者二界所生、三界所生。
Kāmapākā ca sesādimaggo ādikriyā duve; Rūpe javāti bāvīsa, dvijā sesā tidhātujā.
于诸地中广分别,当知欲界善与不善;
除笑之外诸无因心,恶趣之中此三十七。
Vitthāropi ca bhūmīsu, ñeyyo kāmasubhāsubhaṃ; Hāsavajjamahetuñca, apāye sattatiṃsime.
舍弃了广大果报之后,在其余欲界中还有八十种。
眼界、耳界、意界,以及审察和确定。
Hitvā mahaggate pāke, asīti sesakāmisu; Cakkhusotamanodhātu, tīraṇaṃ voṭṭhabbampi ca.
离嗔之速行各各,于色界非圣处有果报;
六十五与六十六,则于少光等三处。
Dosahīnajavā so so, pāko rūpe anāriye; Pañcasaṭṭhi chasaṭṭhī tu, parittābhādīsu tīsu.
初五与无垢,除疑见相应;
彼五十五法,唯生清净地中。
Ādipañcāmalā kaṅkhādiṭṭhiyutte vinā tahiṃ; Teyeva pañcapaññāsa, jāyare suddhabhūmisu.
初道的污染、养分、色、劣等与迅捷,各有其自性。
成熟的果报与确定,在虚空中一共有四十三种。
Ādimaggadusāhāsarūpahīnajavā sako; Pāko voṭṭhabbanañcāti, titālīsaṃ siyuṃ nabhe.
他们已摆脱了下劣与恶语。
各自成熟,各自属于自己。
在第二等中,它们生起,
从那里开始,每一处都各减二。
Adhodhomanavajjā te, Pāko ceva sako sako; Dutiyādīsu jāyante, Dve dve ūnā tato tato.
在无色界中,每一处各有一个;在色界中,与初三禅相应的诸法中也有一个。
在第三类中有一个,在第二类中则有两个。
Arūpesvekamekasmiṃ , rūpesvādittikepi ca; Tike ca tatiye ekaṃ, dve honti dutiyattike.
而最终的色界果报,则在广果天等六处之中。
大果报只在欲界善趣中运转。
Antimaṃ rūpapākaṃ tu, chasu vehapphalādisu; Kāmasugatiyaṃyeva, mahāpākā pavattare.
欲界嗅等三,嗔恚又有二;
十七中称首,人等中无垢。
Ghāyanādittayaṃ kāme, paṭighadvayameva ca; Sattarasesu paṭhamaṃ, amalaṃ mānavādisu.
在排除圣者与恶趣中,有四双果等。
于排除恶趣与无色界的(界地)之中,有喜、色与净美之作。
Ariyāpāyavajjesu, caturodipphalādikā; Apāyāruppavajjesu, hāsarūpasubhakriyaṃ.
舍恶趣与上三处已,空无边处善与唯作心生;
舍恶趣与上二处已,识无边处善与唯作心生。
Apāyuddhattayaṃ hitvā, hotākāsasubhakriyaṃ; Tathāpāyuddhadve hitvā, viññāṇakusalakriyaṃ.
除有顶天与恶趣外,无所有处之善与唯作;
除净居天外,于一切地中,与邪见及疑相应者。
Bhavaggāpāyavajjesu, ākiñcaññasubhakriyaṃ; Diṭṭhikaṅkhāyutā suddhe, vinā sabbāsu bhūmisu.
还有无垢的三[种]于最后,
在有顶天中,也有美唯作心;
这些也是大作用心。
这十三种仅存在于非恶趣处。
Amalāni ca tīṇante, Bhavagge ca subhakriyā; Mahākriyā ca hontete, Terasevānapāyisu.
在无色界,意界、见、闻与推度。
对诸欲来说,与不可爱之物相遇,就是梵天神恶行的果报。
Anāruppe manodhātu, dassanaṃ savatīraṇaṃ; Kāme aniṭṭhasaṃyoge, brahmānaṃ pāpajaṃ phalaṃ.
确定心、欲界福行心、邪见不相应心、俱掉举心。
这十四种心,生起于三十地。
Voṭṭhabbaṃ kāmapuññañca, diṭṭhihīnaṃ sauddhavaṃ; Cuddasetāni cittāni, jāyare tiṃsabhūmisu.
在除去两端的无因心中,有两种根。
疑相应、其余、无因不善的根数分别为三、四、十三。
Indriyāni duve antadvayavajjesvahetusu; Tīṇi kaṅkhetarāhetupāpe cattāri terasa.
有漏者中六为慧劣具彼智者,纯净者中七;
四十四者如是,当依根差别而了知。
Cha ñāṇahīne tabbantasāsave satta nimmale; Cattālīse panaṭṭhevaṃ, ñeyyamindriyabhedato.
于无因及二边(心)中,力为二种;于疑(心)中为三种;
其余不善(心)中为四种;其余二因(心)中为六种。
Dve balāni ahetvantadvaye tīṇi tu saṃsaye; Cattāritarapāpe cha, honti sesaduhetuke.
在七十九种心中,与慧相应的有七种;
确实,其余的那些都没有力量,只有精进才是力量。
Ekūnāsīticittesu, matiyuttesu satta tu; Abalāni hi sesāni, vīriyantaṃ balaṃ bhave.
非禅支有二与五,寻等实属彼;
离喜之禅中,及彼所生,二种无染。
Ajhānaṅgāni dvepañca, takkantā hi tadaṅgatā; Jhāne pītiviratte ta-ppādake amale duve.
第三禅中三支,第二禅则四支;
于欲界与无喜者亦尔,其余则实有五支。
Tatiye sāmale tīṇi, cattāri dutiye tathā; Kāme nippītike cāpi, pañcaṅgāni hi sesake.
于疑惑有二道,离邪见之诸余不善有三;
二因者及其余者,于清净禅与第二禅等。
Maggā dve saṃsaye diṭṭhihīnasesāsubhe tayo; Duhetuketare suddhajjhāne ca dutiyādike.
初禅心有四种、五种,欲界三因心亦然;
第二禅等禅心无垢者七种,其余八种。
Cattāro pañca paṭhamajhānakāmatihetuke; Sattāmale dutiyādi-jhānike aṭṭha sesake.
因为道确实以因为前提,无因就不是道支。
不存在与六道支结合的,也不存在与五种力结合的。
Hetvantato hi maggassa, amaggaṅgamahetukaṃ; Chamaggaṅgayutaṃ natthi, balehipi ca pañcahi.
乐俱推度与乐俱彼所缘,于可爱境中具善舍;
可爱中境则另为一心,其行境唯在对立处。
Sukhitīratadālambaṃ, iṭṭhe puññajupekkhavā; Iṭṭhamajjhetaraṃ hoti, tabbipakkhe tu gocare.
从二嗔生起彼所缘,非从悦俱唯作生;
净与不净一切坏灭时,唯依言说称彼所缘。
Dosadvayā tadālambaṃ, na sukhikriyato pana; Sabbaṃ subhāsubhe naṭṭhe, tadālambaṇavācato.
或以造作、以彼为所缘,具舍者实非乐;
余者与余者相待,此义当善加观察。
Kriyato vā tadālambaṃ, sopekkhāya sukhī na hi; Itarā itarañceti, idaṃ suṭṭhupalakkhaye.
以结生业,当彼所缘转起时;
我说:决定属速行,业唯是业,非他业。
Sandhidāyakakammena, tadālambapavattiyaṃ; Niyāmanaṃ javassāha, kammassevaññakammato.
心与心所,凡于其中
已说者,简要言之,
今当宣说双五类,
七种遍行生起。
Citte cetasikā yasmiṃ, Ye vuttā te samāsato; Vuccare dāni dvepañce, Sabbagā satta jāyare.
依靠寻、伺和胜解,那些就生起十种。
在五处意界五法中,在悦俱推度中。
Takkacārādhimokkhehi, teyeva jāyare dasa; Pañcaṭṭhānamanodhātu-pañcake sukhatīraṇe.
这些加上喜者,在笑中有十一种;加上精进者,也有十二种。
在确定(voṭṭhabbana)中也是这些,除去喜的共有十一种。
Ete pītādhikā hāse, vāyāmena ca dvādhikā; Voṭṭhabbanepi eteva, dasekā pītivajjitā.
这些是不善共通的,与十五种掉举相应;
这些也与疑相应,是有疑的、劣决断的。
Pāpasādhāraṇā te ca, tipañcuddhaccasaññute; Kaṅkhāyuttepi eteva, sakaṅkhā hīnanicchayā.
除疑之外正是此等,与嗔、欲、决意俱起;
十七种于嗔心而有,伴贪末二心中亦有。
Kaṅkhāvajjā paneteva, sadosacchandanicchayā; Sattarasa duse honti, salobhantadvaye pana.
诸法离嗔而有贪,
摄于第三等二法。
具有邪见与喜两种增加者
十八与十九
Dosavajjā salobhā te, Tatiyādidukesu te; Diṭṭhipītidvayādhikā, Dvinavekūnavīsati.
从最初直到第三十,除去喜、伺、安止。
它们在第四禅及以上的色界与无色界心中生起。
Pīticārappanāvajjā, ādito yāva tiṃsime; Uppajjanti catutthādi-rūpārūpamanesu ve.
在喜、伺与寻之中,
以一超越二者、三者(禅支)。
在第三等及之后各项里,就是那些。
三十一、三十二、三十三。
Pīticāravitakkesu, Ekena dvititikkamā; Tatiyādīsu teyeva, Tiṃsekadvetayodhikā.
以 ete vā 为首的二法中,及于欲中、第二等二法;
舍慧、喜、慧喜已,彼等当依次而住。
Etevādidvaye kāme, dutiyādidukesu hi; Matiṃ pītiṃ matippītiṃ, hitvā te kamato siyuṃ.
于禅那中已说、与彼禅那相应者,在无垢(出世间心)中,离(欲)等为更胜;
此中彼等决定(不移),我说喜于一切处可能生起。
Jhāne vuttāva tajjhānikāmale viratādhikā; Tatthetā niyatā vittiṃ, vade sabbattha sambhavā.
在欲界的福行当中,各自分别。
在生起与不定(心所)当中,确实如此。
远离、悲悯与欢喜
对诸欲,乐与善、唯作。
Kāmapuññesu paccekaṃ, Jayantāniyatesu hi; Viratīyo dayāmodā, Kāme sātasubhakriye.
也有人主张,在平等舍的状态中,以及在有因的善与唯作(心)里,也存在。
即使在乐禅那中,悲与喜也各自存在。
Majjhattepi vadanteke, sahetukasubhakriye; Sukhajjhānepi paccekaṃ, hontiyeva dayāmudā.
昏沉睡眠俱有行,于彼二种离邪见;
或以慢摄余三者,离邪见处如是分别。
Thinamiddhaṃ sasaṅkhāre, diṭṭhihīnadvaye tahiṃ; Mānena vā tayo sesadiṭṭhihīne vidhekako.
嫉妒、悭吝与追悔,各别于二种嗔相应心;
于其后一有行心中,或与昏沉睡眠俱起,或三者同起。
Issāmaccherakukkuccā , visuṃ dosayutadvaye; Tatthantake siyuṃ thinamiddhakena tayopi vā.
在这里,凡是所说的这若干种心所的荒芜,
就在这些当中,现在要这样说明这个道理。
Ye vuttā ettakā ettha, iti cetasikākhilā; Tatthettakesvidantevaṃ, vuccateyaṃ nayodhunā.
六十三心,有乐有苦;三心之中,亦具舍受;
五十五心,然依根于有中生起。
Tesaṭṭhiyā sukhaṃ dukkhaṃ, tīsupekkhāpi vedanā; Pañcapaññāsacittesu, bhave indriyato pana.
当知乐等五根:乐与苦各于一[心],忧于二,
喜于六十二,舍于五十五。
Ekatthekattha ceva dvesaṭṭhiyā dvīsu pañcahi; Paññāsāyāti viññeyyaṃ, sukhādindriyapañcakaṃ.
一百一十中,决断与精进从此有;
减五、再减一者,当知定根现起。
Dasuttarasate hoti, nicchayo vīriyaṃ tato; Pañcahīne tatokūne, samādhindriyamādise.
欲心所与一百零一种心相应,信等十九心所俱起;
除慧之美心所现于九十一种心,而慧则不然。
Chando ekasatekūnavīsa saddhādayo pana; Ñāṇavajjā navahīnasate honti matī pana.
在七十九种中有行,在六十六种中则是安止。
在五十五中(章/品)是喜,在五十一中则可能是喜。
Ekūnāsītiyā cāro, chasaṭṭhīsu panappanā; Pañcapaññāsake pīti, ekapaññāsake siyā.
第六与第二十为远离,或者悲与喜;
八种舍心相摄者,当归二十有八。
Viratī chaṭṭhake vīse, karuṇāmuditātha vā; Aṭṭhasopekkhacittena, aṭṭhavīsatiyā siyuṃ.
无惭、无愧、痴和掉举,只在这十二种心里。
贪心所出现在八种心里,昏沉与睡眠则在五种心里。
Ahīrikamanottappamohuddhaccā dvādaseva; Lobho aṭṭhasu cittesu, thinamiddhaṃ tu pañcasu.
慢与邪见于四心而有;
嗔、嫉、悭、恶作,此等于二心而生。
Māno catūsu diṭṭhi ca, tathā dvīsu manesu hi; Doso issā ca maccheraṃ, kukkuccañca bhavantime.
在一者中生起疑惑,依如是所说而随顺。
有智慧的人也能知道它不转起的道理。
Ekasmiṃ vimatī hoti, evaṃ vuttānusārato; Appavattinayo cāpi, sakkā ñātuṃ vijānatā.
应唯于此蕴中了知,此理亦适用于受等诸蕴。
以单一方式、多种方式等种种方式,因为依据理趣而互不相离。
Asmiṃ khandheva viññeyyo, vedanādīsvayaṃ nayo; Ekadhādividho yutti-vasātenāviyogato.
泡沫聚、水泡、阳焰,
芭蕉与幻事,诸蕴如其次第,当知即此五喻。
Upamā pheṇupiṇḍo ca, bubbuḷo migataṇhikā; Kadalī māyā viññeyyā, khandhānaṃ tu yathākkamaṃ.
以可摧压、不堪忍、刹那光华诱媚之无实义与欺诳性,
彼等被等同总摄。
Tesaṃ vimaddāsahanakhaṇasobhappalobhana- Nisāravañcakattehi, samānattaṃ samāhaṭaṃ.
那些有漏的,是取蕴;而无漏的,则是蕴。
在这当中,最初的那些因是苦的所依故,是苦,是重担,也是吞噬者。
Te sāsavā upādānakkhandhā khandhāvanāsavā; Tatthādī dukkhavatthuttā, dukkhā bhārā ca khādakā.
诸蕴无常等法,是杀害者,可畏可怖;
应观其非乐之性,犹如拔剑之怨敌。
Khandhāniccādidhammā te, vadhakā sabhayā itī; Asukhaddhammato cikkhā, ukkhittāsikarī yathā.
这就是在“谛略”中,名为“识蕴杂门理趣略”的部分。
Iti saccasaṅkhepe viññāṇakkhandhapakiṇṇakanayasaṅkhepo nāma